WYKLAD 2 EMOCJE A PROCESY POZNAWCZE. 

 
 
 
1.Na czym polega zjawisko samej ekspozycji. Znaczenie tego zjawiska dla 
rozumienia roli swiadomosci w procesie emocjonalnym. 
 
Efekt samej ekspozycji - wzrost atrakcyjnosci obiektow w wyniku 
powtarzajacych sie ekspozycji tych obiektow. 
 
Badanie sklada sie z dwoch elementow: 

 
1.osobie badanej prezentowane sa bodzce z rozna liczba ekspozycji. 

 

2.Bodzce prezentowane wczesniej przemieszane sa z nowymi, a uczestnik badania 
ma za zadanie ocenic wszystkie bodzce pod wzgledem ich znajomosci i/lub 
atrakcyjnosci. 

 

A.  Swiadome rozpoznawanie bodzcow jako starych badz nowych i ich 

lubienie sa reakcjami niezaleznymi (Matlin).Badanym podobaly sie 
bardziej znaki stare niz nowe – niezaleznie od tego, czy badany myslal, 

ze je widzial czy nie. 

 
 

B.  Obiektywne doswiadczenie z okreslona liczba ekspozycji japonskich 

ideogramow wplynelo na lubienie tych bodzcow i nie bylo to 
konsekwencja odczuc plynacych z ich znajomosci (Moreland i Zajonc). 

 
C.  Bodzce subiektywne rozpoznawane jako juz slyszane byly bardziej 

lubiane – stopien podobania sie bodzcow (sekwencji dzwiekow) zalezal 
od obiektywnego doswiadczenia zwiazanego z ekspozycjami bodzcow 

(Wilson). 

 

D.  Bodzce eksponowane wczesniej sa bardziej lubiane od zupelnie nowych 

nawet w warunkach uniemozliwiajajacych badanym zapamietanie tresci 
bodzca.(Kunst – Wilson i Zajac). 

 
 

Efekt samej ekspozycji to wzrost pozytywnosci ocen bodzca wraz z czestotliwoscia 
jego eksponowania. Bodzce, ktore juz widzielismy, lubimy bardziej niz te nowe, 
widziane po raz pierwszy. Zjawisko to jest wykorzystywane w reklamie i 

propagandzie.  
 
W eksperymentach prezentowano badanym pierwotnie neutralne bodzce – rysunki, 

bezsensowne sylaby, urywki muzyki, a nastepnie mierzono, jak zmienia sie ich 
afektywny stosunek do tych bodzcow w miare powtarzania prezentacji. 
W odniesieniu do roznych bodzcow , stwierdzono wzrost ich atrakcyjnosci 
powczesniejszej ekspozycji.  

 

Efekt samej ekspozycji dotyczy szczegolnie bodzcow nowych, poczatkowo 
neutralnych i zlozonych. Jest szczegolnie silny w przypadku bodzcow eksponowanych 
podprogowo, czyli pokazywanych tak krotko, ze badani nie sa w stanie ich sobie ani 
przypomniec, ani rozpoznac i odroznic od innych bodzcow. 

 
R. Zajonc wykazal, ze : 
 

1.  Mozna wywolac lubienie czegokolwiek po prostu wielokrotnie to cos 

pokazujac, 

2.  Swiadomosc nie odgrywa tu zadnej roli, a jesli juz- to przeszkadza. 

3.  Pierwsza obserwacja jest powszechnie wykorzystywana w reklamie i 

marketingu, 

4.  Mozna cos lubic bez zadnego powodu, czyli  wystapienie reakcji 

afektywnej(sadu preferencyjnego) nie wymaga wnioskowania poznawczego. 

Nie trzeba sie domyslac, aby wiedziec, co sie lubi. Afekt nie powoduje 
poznania ani swiadomosci. 

 
 
 
 
 

2.Paradygmat torowania (Zajonc  i  Murphy) . Znaczenie tego zjawiska dla 
rozumienia roli swiadomosci w procesie emocjonalnym. 
 

Zjawisko torowania afektywnego(priming) 
 
Zaklada, ze emocja wyprzedza poznanie – ocena afektywna bodzca pojawia sie 
wczesniej niz jego pelna identyfikacja poznawcza.  

Powstale w tej sytuacji emocje wywoluja nacechowanie afektywne nastepnego 
zdarzenia, czyli jesli bodziec afektywny jest eksponowany bardzo krotko (tak, ze nie 
mozna zarejestrowac go swiadomie) to toruje on w wiekszy stopniu ocene bodzca 

swiadomego niz gdy jest eksponowany w czasie normalnym. 
 
Emocje sa tez nieuniknione w tym sensie, ze jesli sa silne, to nie mozemy zawiesc ich 

odczuwania. Mozemy natomiast czasowo zawiesic procesy poznawcze- na przyklad 
uczenia sie wiersza na pamiec czy koncentrowanie uwagi na obrazie telewizyjnym.  
 
Istotne jest wreszcie to, ze niektore stany emocjonalne zwlaszcza nastroje moga byc 

calkowicie pozbawione tresci poznawczych. 
 
Jesli bodziec afektywny jest eksponowany bardzo krotko tak, ze nie mozna 

zarejestrowac go swiadomie to toruje on w wiekszym stopniu ocene bodzca 
swiadomego niz gdy jest eksponowany w czasie normalnym. 
 
Bodziec torujacy : twarz albo figura geometryczna; bodziec wlasciwy: chinskie 

ideogramy; 
zadanie: ocena ideogramu. Jezeli pokazywano figure ocena bez zmian. Jezeli twarz: 
ocena zgodnie z emocja na pokazywanej twarzy. 

 

 
 
 
 

 
3.Trojkat emocje – pamiec. 
 

 
Bodzce emocjonalne sa lepiej zapamietywane, niz bodzce nieemocjonalne, 
niezaleznie od tego, czy sa to wydarzenia, slowa czy obrazy. 

 
Intensywne emocje poprawiaja zapamietywanie glownych szczegolow, a pogarszaja 
zapamietywanie szczegolow tla , prawdopodobnie dlatego, ze powoduja stronniczosc 
uwagi oraz pozniejszego powtarzania wspomien. 

 
                                          Emocjonalna tresc pamieci 
 

 
 
 

Uczenie sie zgodne z nastrojem                               Przypominanie zgodne z  
i niezgodne z nastrojem                                          nastrojem i nie zgodne z 
                                                                            z nastrojem 
 

 
 
 

 
 
                                       Przypominanie zalezne od nastroju 
 

 
Stan emocjonalny podczas                                              stan emocjonalny podczas  
kodowania                                                                    wydobywania 

 
 
 

 
 
 
Kodowanie 

Wydobywanie 
Stan emocjonalny--------------emocjonalna tresc pamieci------------stan emocjonalny 
 

 
Uczenie sie zgodne z nastrojem ------przypominanie----przypominanie zgodne z 
nastrojem 

i niezgodne z nastrojem----zalezne od nastroju---i niezgodne z nastrojem 
 

 
 
mozg laczy emocje z pamiecia, jadro migdalowe, osrodek odpowiedzialny za emocje, 
jest silnie polaczone z hipokampem- miejscem odpowiedzialnym za pamiec. 

 
Gdy oba osrodki dzialaja prawidlowo, mozliwa jest skuteczna i efektywna nauka 
nowych rzeczy.Mozg wiecej zapamietuje, gdy oprocz faktow w gre wchodza tez 

emocje. 
 
Negatywne emocje tez poprawiaja zapamietywanie , ale odnosi sie to tylko do 

strachu, stresu, smutek czy rozczarowanie nie maja juz takiego efektu. 
Negatywne emocje, ktore trwaja dluzej niz chwile, blokuja doplyw glukozy do mozgu 
i pozbawiaja organizm energii, co bardzo negatywnie wplywa na proces uczenia sie. 
 

Pozytywne emocje rozluzniaja miesnie, dzieki czemu jest sie zrelaksowanym, 
odprezenie sprzyja szybkiej nauce, jest sie bardziej zmotywowanym. 
 

 
Im silniejsze emocje , tym lepsze jest zapamietywanie. Mocniejsze pobudzenie jadra 
migdalowatego jeszcze lepiej uaktywnia hipokamp. 

 
 
 
 

4.Model infuzji afektu. Co to jest infuzja afektu?.Ktore strategie 
przetwarzania informacji sa podatne na infuzje afektu, a ktore nie i 
dlaczego?. 

 
Infuja afektu- proces, w ktorym informacja niosaca ladunek emocjonalny wywiera 
wplyw na procesy poznawcze oraz oceniajace I zostaje przez nie wchlonieta, 
ingerujac w przemyslenia danej osoby I modyfikujac ich wynik koncowy. 

 
Infuzja afektu – oznacza, iz jesli pojawi sie informacja, ktora bedzie nasycona 
eocjonalnie , to bedzie miala ona wplyw w stosunku do wynikow przemyslen tejze 

jednostki . 
 
Mechanizmy powodujace infuzje afektu: 

1.  torowanie afektywne. 
2.  afekt, jako zrodlo informacji. 
  

Model Infuzji Afekt- zaklada, ze infuzja afektu pojawi sie w warunkach sprzyjajacym 

szczegolowemu, konstruktywnemu i otwartemu przetwarzaniu informacji. 
Model przewiduje, ze czlowiek moze zareagowac na naplywajaca informacje na 
cztery rozne sposoby i zastosowac jedna z nastepujacych strategii: 

 
1 Bezposredniego dostepu. 
2 Zmotywowanego przetwarzania. 

3 Heurystycznego przetwarzania. 
4 Konstruktywnego, rzeczowego przetwarzania. 

1.  Strategia bezposredniego dostepu: 
 
sprowadza sie do pobierania przez jednostke gotowego wzorca informacji z 
zasobow wlasnych lub srodowiskowych.  

     Przykladem takiej strategii sa schematy poznawcze czy konkretne stereotypy  
     (Wojciszek), ktore sa aktywizowane przez otoczenie w danym momencie, wiec ich  
     przywolanie nie stanowi zadnego wysilku poznawczego, przez co infuzja  afektu 

     okazuje sie byc slabsza lub nie wystepuje wcale. Same schematy rowniez moga  
     niesc ze soba swoj wlasny ladunek emocjonalny.                                                                   
 

 

2.  Strategia zmotywowanego przetwarzania: 
 
to infuzja afektu jest slaba z tego wzgledu, ze taka strategia wiaze sie z 

odgornym ograniczeniem i ukierunkowaniem w przeszukiwaniu pola informacji. 
  
Jednostka podejmujaca sie tej strategii ma silna motywacje, zeby np. zdobyc 

okreslone dobro, podniesc wlasna samoocene, potwierdzic wielkosc swojego ego, 
czy tez poprawic sobie nastroj.  
Taki stan rzeczy powoduje, ze afekt jako zrodlo informacji i skojarzen jest 

odrzucany, a jego miejsce zajmuje konkretne nastawienie, z ktorym stara sie ona 
znalezc jak najwiecej wspolnego. 

 
 

 

3.  Strategia heurystycznego przetwarzania: 
 

poddaje sie infuzji afektu ludzie maja tendencje do podejmowania w wiekszosci 
przypadkow pobieznych sadow opartych na jak najbardziej prostych i latwo 
dostepnych informacjach. 
Nasze lenistwo poznawcze powoduje, ze formulujemy nasze sady na podstawie 

wszelkich dostepnych nam informacji, totez podczas procesu przeszukiwania 
informacji, mozemy jako jedna z nich wziac skojarzenia  powiazane z afektem. 

 

 
 

4.  Strategia konstruktywnego przetwarzania: 

 
      
     jest strategia, ktora poddaje sie infuzji afektu.  
     Strategia ta polega na bardziej rzeczywistym, gruntownym przeszukiwaniu swoich   

     zasobow w kierunku konkretnej informacji.  
     Wowczas afekt moze stanowic bodziec torujacy , ktory uruchomi przeszukiwanie     
     w tym kierunku, w ktorym jest afekt zabarwiony pozytywnie lub negatywnie.