1
Prowadz
ą
cy: dr Renata Winkler
ZACHOWANIA ORGANIZACYJNE
Dr Renata Winkler
Kat. Zachowań Organizacyjnych
Prowadz
ą
cy: dr Renata Winkler
Regulacyjna teoria temperamentu (RTT)
•
typy organizacji wielokulturowych
REPETYTORIUM
ORGANIZACJE WIELOKULTUROWE
•
cechy organizacji wielokulturowych:
załoŜenia modelowe
warunki wystarczające
TEMPERAMENT
Prowadz
ą
cy: dr Renata Winkler
OSOBOWOŚĆ
2
Prowadz
ą
cy: dr Renata Winkler
•
stałość
(spójność) zachowania
PRZEJAWY FUNKCJONOWANIA OSOBOWOŚCI:
•
róŜnice
międzyosobnicze
•
wysoki stopień
integracji
zachowania
Prowadz
ą
cy: dr Renata Winkler
•
jacy są ludzie?
•
w jaki sposób osobowość rozwija się i zmienia?
•
dlaczego ludzie zachowują się tak a tak?
TRZY PYTANIA PSYCHOLOGII OSOBOWO
Ś
CI
Prowadz
ą
cy: dr Renata Winkler
CELE NAUKOWEJ TEORII OSOBOWOŚCI
•
dostarczenie języka
do opisu i analizy zachowania
•
sformułowanie
modelu wyjaśniającego
przyczyny
zachowania
•
określenie
istotnych róŜnic psychologicznych
między
ludźmi
•
umoŜliwienie przewidywania
przyszłego zachowania się
człowieka na podstawie diagnozy osobowości
3
Prowadz
ą
cy: dr Renata Winkler
TEORIE OSOBOWOŚCI RÓśNIĄ SIĘ MIĘDZY SOBĄ:
•
podkreślanym aspektem natury człowieka
•
preferowanymi metodami badania osobowości
•
preferowanymi metodami terapeutycznymi
•
preferowanymi metodami badań naukowych
Prowadz
ą
cy: dr Renata Winkler
GŁÓWNE ORIENTACJE TEORETYCZNE W
PSYCHOLOGII OSOBOWOŚCI
•
Perspektywa teorii cech
•
Perspektywa teorii uczenia się
•
Orientacja psychodynamiczna
(psychoanaliza klasyczna i zreformowana)
•
Orientacja humanistyczno-egzystencjalna
•
Orientacja społeczno-poznawcza
Prowadz
ą
cy: dr Renata Winkler
PERSPEKTYWA TEORII CECH
4
Prowadz
ą
cy: dr Renata Winkler
•
Cecha jako skrótowy
opis
spójności zachowania
•
Cechy jako
determinanty
zachowania
Prowadz
ą
cy: dr Renata Winkler
WSPÓŁCZESNE TEORIE CECH
•
R. Catell: 16 czynników wyodrębnionych na podstawie
analizy czynnikowej (1950)
•
H.J. Eysenck: 3 czynniki (neurotyzm-ekstrawersja-
psychotyzm
•
P. Costa, R. McCrae: „Wielka piątka”
Prowadz
ą
cy: dr Renata Winkler
PERSPEKTYWA TEORII UCZENIA SIĘ
5
Prowadz
ą
cy: dr Renata Winkler
•
Osobowość jako produkt
uczenia się
(przez styczność, przez
wzmocnienie, przez modelowanie społeczne)
•
Środowiskowa kontrola
zachowania
•
Wyjaśnianie
stałości
zachowania się
John B. Watson: Behawioryzm
Clark L. Hull: Neobehawioryzm
Edward Tolman : Behawioryzm celowościowy
Albert Bandura: Teoria społecznego uczenia się
Burrhus F. Skinner: Teoria warunkowania instrumentalnego
Iwan Piotrowicz Pawłow: Teoria warunkowania klasycznego
Prowadz
ą
cy: dr Renata Winkler
TEORIA WARUNKOWANIA INSTRUMENTALNEGO
(Burrhus Frederic Skinner)
•
ZACHOWANIE jest zaleŜne od sytuacji
•
REAKCJA
6
Zdarzenie poprzedzające
zachowanie
(Antecedent)
Zachowanie
(Behavior)
Konsekwencja
(Consequence)
Cd: TEORIA WARUNKOWANIA INSTRUMENTALNEGO
(Burrhus Frederic Skinner)
A
B
C
Prowadz
ą
cy: dr Renata Winkler
TEORIA WARUNKOWANIA INSTRUMENTALNEGO
(Burrhus Frederic Skinner)
•
CZYNNIK WZMACNIAJĄCY
•
ROZKŁAD WZMOCNIEŃ
Prowadz
ą
cy: dr Renata Winkler
•
PSYCHOPATOLOGIA
brak wyuczenia reakcji
nabycie reakcji nieprzystosowawczej
Cd: TEORIA WARUNKOWANIA INSTRUMENTALNEGO
(Burrhus Frederic Skinner)
7
Prowadz
ą
cy: dr Renata Winkler
ORIENTACJA PSYCHODYNAMICZNA
(psychoanaliza klasyczna i zreformowana)
Prowadz
ą
cy: dr Renata Winkler
•
Osobowość jako system
dynamizmów
psychicznych
•
Struktura psychiczna
: id, ego, i superego
•
Znaczenie kontroli i
samoregulacji
•
Procesy świadome i
nieświadome
Prowadz
ą
cy: dr Renata Winkler
INSTYNKTY
Ŝycia
śmierci
POPĘDY
seksualny
agresji
8
Prowadz
ą
cy: dr Renata Winkler
•
ID
•
EGO
•
SUPER EGO
STRUKTURA OSOBOWOŚCI
Prowadz
ą
cy: dr Renata Winkler
•
ID
ZASADA PRZYJEMNOŚCI
unikanie bólu
Prowadz
ą
cy: dr Renata Winkler
•
EGO
ZASADA RZECZYWISTOŚCI
9
Prowadz
ą
cy: dr Renata Winkler
•
SUPER EGO
ZASADA SŁUSZNOŚCI SPOŁECZNEJ
aspekt moralny
Prowadz
ą
cy: dr Renata Winkler
id
superego
ego
Struktura osobowości według psychoanalizy
Prowadz
ą
cy: dr Renata Winkler
Struktura osobowości według teorii psychodynamicznych
S
u
p
e
r
e
g
o
e
g
o
i
d
ś
wiadomość
przedświadomość
nieświadomość
10
Prowadz
ą
cy: dr Renata Winkler
•
PRZEDŚWIADOMOŚĆ
•
ŚWIADOMOŚĆ
•
NIEŚWIADOMOŚĆ
•
Spostrzeganie nieświadome
•
Podprogowa aktywacja psychodynamiczna
Prowadz
ą
cy: dr Renata Winkler
MECHANIZMY OBRONNE
•
Definicja psychoanalityczna:
mechanizmy stosowane przez ego dla zmniejszenia napięcia
wynikającego z podstawowych popędów
•
Definicja ogólniejsza:
nieświadome strategie psychologiczne zmniejszające lub
pozwalające na unikanie stanów negatywnych, jak konflikt,
frustracja, lęk, reakcja na stres
11
Prowadz
ą
cy: dr Renata Winkler
•
są nieuświadamiane
•
słuŜą redukcji napięcia
•
obejmują zniekształcanie rzeczywistości.
ZASADNICZE CECHY MECHANIZMÓW OBRONNYCH
Prowadz
ą
cy: dr Renata Winkler
GŁÓWNE MECHANIZMY OBRONNE
•
REPRESYJNE
- oparte na wybiórczym „zapominaniu”
materiału związanego z konfliktem czy stresem
Prowadz
ą
cy: dr Renata Winkler
GŁÓWNE MECHANIZMY OBRONNE
Represja (wyparcie)
Supresja (tłumienie)
Unikanie (denial)
12
Prowadz
ą
cy: dr Renata Winkler
•
PROJEKCJA
GŁÓWNE MECHANIZMY OBRONNE – cd.
Prowadz
ą
cy: dr Renata Winkler
•
REGRESJA
GŁÓWNE MECHANIZMY OBRONNE – cd.
Prowadz
ą
cy: dr Renata Winkler
•
PRZEMIESZCZENIE
GŁÓWNE MECHANIZMY OBRONNE – cd.
13
Prowadz
ą
cy: dr Renata Winkler
• REAKCJA POZOROWANA
GŁÓWNE MECHANIZMY OBRONNE – cd.
Prowadz
ą
cy: dr Renata Winkler
•
IZOLACJA
GŁÓWNE MECHANIZMY OBRONNE – cd.
Prowadz
ą
cy: dr Renata Winkler
• ODCZYNIANIE
(undoing)
GŁÓWNE MECHANIZMY OBRONNE – cd.
14
Prowadz
ą
cy: dr Renata Winkler
GŁÓWNE MECHANIZMY OBRONNE – cd.
• SUBLIMACJA
Prowadz
ą
cy: dr Renata Winkler
GŁÓWNE MECHANIZMY OBRONNE – cd.
• RACJONALIZACJA
Prowadz
ą
cy: dr Renata Winkler
GŁÓWNE MECHANIZMY OBRONNE – cd.
• ZAPRZECZANIE
15
Prowadz
ą
cy: dr Renata Winkler
Fazy rozwoju psychoseksualnego
•
faza oralna (1 rok Ŝycia)
•
faza analna (2-3 rok Ŝycia)
•
faza falliczna (4-5 rok Ŝycia)
•
okres latencji (6 rok Ŝycia - okres pokwitania)
•
faza genitalna - po okresie pokwitania
ufność versus
nieufność
autonomia versus
wstyd i niepewność
inicjatywa versus
poczucie winy
pracowitość versus
poczucie niŜszości
bliskość versus
izolacja
twórczość versus
stagnacja
integracja versus
rozpacz
Prowadz
ą
cy: dr Renata Winkler
ORIENTACJA HUMANISTYCZNO-EGZYSTENCJALNA
Prowadz
ą
cy: dr Renata Winkler
•
Rozwój osobowości - proces
samorealizacji
•
Znaczenie
świadomości
własnej egzystencji i wolnego wyboru
•
Istota i znaczenie
doświadczenia
. Rola otwartości
na doświadczenie
16
Prowadz
ą
cy: dr Renata Winkler
•
Człowiek jest z natury dobry
•
Ludzkie zachowanie jest uwarunkowane przez teraźniejszość
(aktualne przeŜycia i doświadczenia).
•
Carl Rogers
Teoria samoaktualizacji
(„Psychoterapia zorientowana na klienta”)
•
Jednostka najlepiej zna własne osobiste doświadczenia
Prowadz
ą
cy: dr Renata Winkler
ORIENTACJA SPOŁECZNO-POZNAWCZA
•
Osobowość jako system
wiedzy
i urządzenie do przetwarzania
informacji
•
Osobowość jako źródło
znaczeń
•
Obraz samego siebie
- centrum osobowości
•
Waga kontekstu społecznego dla funkcjonowania osobowości
Prowadz
ą
cy: dr Renata Winkler
ZADANIA OSOBOWOŚCI JAKO SYSTEMU
•
ADAPTACJA PSYCHOLOGICZNA
•
INTEGRACJA OSOBY
przejawy integracji
spójność zachowania z centralnymi standardami
poczucie własnej jedności
poczucie autonomii i podmiotowej kontroli
mechanizmy zapewniające integrację:
pojęcie własnej osoby
samoświadomość
procesy samoregulacji
17
Prowadz
ą
cy: dr Renata Winkler
KLASYKA POZNAWCZEJ TEORII OSOBOWOŚCI
•
George A. Kelly: Teoria konstruktów osobistych
•
Theodor Adorno, Else Frenkel-Brunswick,
Daniel Levinson, R. Nevitt Sanford:
Teoria osobowości autorytarnej
•
Milton Rokeach: O
sobowość dogmatyczna, czyli umysł zamknięty
Prowadz
ą
cy: dr Renata Winkler
TEORIA KONSTRUKTÓW OSOBISTYCH (George A. Kelly)
•
KaŜdy człowiek jest badaczem, który stara się przewidywać
i kontrolować zjawiska
•
Zasadniczo człowiek zorientowany jest na przyszłość
•
ś
ycie człowieka jest tworzeniem reprezentacji lub
konstruowaniem rzeczywistości i to pozwala nam na
tworzenie i przekształcanie siebie
Prowadz
ą
cy: dr Renata Winkler
Cd:
TEORIA KONSTRUKTÓW OSOBISTYCH (George A. Kelly)
•
MoŜliwość postrzegania zdarzeń jest ograniczona
dostępnymi kategoriami (KONSTRUKTAMI)
KONSTRUKT: sposób interpretowania świata
•
Osobowość jest tworzona przez system konstruktów
forma: słowne ↔ przedsłowne
zakres stosowalności: rdzenne ↔ peryferyczne
hierarchia: nadrzędne ↔ podrzędne
18
Prowadz
ą
cy: dr Renata Winkler
Cd:
TEORIA KONSTRUKTÓW OSOBISTYCH (George A. Kelly)
RóŜnice międzyosobnicze wynikają z:
rodzaju konstruktów
liczby konstruktów
zawartości konstruktów
złoŜoności organizacji systemów konstruktów
•
poziomy w hierarchii
•
złoŜoność – prostota poznawcza
otwartości systemów konstruktów na zmiany
Prowadz
ą
cy: dr Renata Winkler
LĘK
STRACH
ZAGROśENIE
Cd:
TEORIA KONSTRUKTÓW OSOBISTYCH (George A. Kelly)
•
Działanie osoby jest psychologicznie ukierunkowane
sposobami antycypowania przez nią pewnych zdarzeń