plik

I wykład Polityka pieniężna

Forma zaliczenie: 10 stycznia 2015 (niedziela) 17:00
Test jednokrotnego wyboru

26 września 2015



Pieniądz i jego funkcje



Kreacja pieniądza



Baza monetarna i podaż pieniądza



Popyt na pieniądz (przegląd najważniejszych teorii)



Rynek pieniężny



Stopa procentowa



Geneza i rozwój bankowości centralnej



Funkcje banku centralnego



Niezależność i odpowiedzialność banku centralnego



Transmisja impulsów pieniężnych

Polityka pieniężna



Cele polityki pieniężnej



Strategie polityki pieniężnej



Instrumenty polityki pieniężnej



Integracja walutowa w Unie Europejskiej



Polityka pieniężna Europejskiego Banku Centralnego



Polityka pieniężna NBP

Efekty kształcenia



Rozumienie mechanizmów kształtowania podaży i popytu na pieniądz, kreacji pieniądza ora z
krążenia pieniądza w gospodarce



Rozumienie zagadnień inflacji i czynników ją kształtujących



Rozumienie zależności między polityką pieniądza i polityką makroekonomiczną



Rozumienie instrumentów polityki pieniężnej i ich wpływ na sytuację pieniężną i gospodarczą

DAWNE FORMY PIENIĄDZA

A Pieniądz- towar



Towary, które zaspokajają potrzeby społeczności



Towary mające charakter ozdób



Towary będące narzędziami pracy



Towary wymienione w innymi społecznościami

Pieniądz- towar podwójną funkcję:



Jest wykonywany w celu zaspokojenia poszczególnych potrzeb



Jest powszechnie zaakceptowany

B Pieniądz metalowy

1. Zalety metali szlachetnych:



Podzielność



Trwałość



Plastyczność



Rzadkość



Rozpoznawalność

2. Ewidencja form pieniądza w formie metali szlachetnych:



Pieniądz ważony



Równe kształty pieniądza



Różna waga



Pieniądz "bity"

System menniczy otwarty-  każdy co miał złoto mógł do takiej mennicy  pójść wyrobić pieniądz
za zapłata

System menniczy zamknięty - mennica własnościowa podwładnego i tylko on mógł bić monety
(duchowni, władza każdy miał własną)

3. Od bimetalizmu do monometalizmu



Złoto i srebro (Augentus - srebro) Argentyna



Niedogodności bimetalizmu

/ 1. Od certyfikatu depozytowego do pieniądza pierwotnego

2. Kontrowersja pieniądza : szkoła bankowa (Banking School) i szkoła obiegowa ( Curvency

School)

Wykształcenie się pieniądza wkładowego

AKTUALNE FORMY PIENIĄDZA:

Pieniądz gotówkowy:



Bilety bankowe



Pieniądz zdawkowy- jest emitowany przez Skarb Państwa

II.

Pieniądz bezgotówkowy

Pieniądz wkładowy
Pieniądz zdecentralizowany- tworzony przez banki komercyjne  na podstawie wkładu
pierwotnego

III.

Instrumenty obiegu pieniądza bezgotówkowego



Karta bankowa



Czek



Polecenie przelewu



Polecenie pobranie itp.

Przykład 1

Bank A

Aktywa

Pasywa

Kasa

1000zł

Wkład pierwotny Klienta K1

1000zł

10% rezerwa z kredytu od kwoty na koncie 1000 zł = 900zł


                                      Bank B

Aktywa

Pasywa

Kasa

1000 zł

Wkład pierwotny Klienta K1

1000zł

Kredyt klienta K2

900zł

Wkład pochodny Klienta K3

9000zł

1900zł

Przykład 2

Bank A

Aktywa

Pasywa

Kasa

190 zł

Wkład pierwotny Klienta K1

1000zł

Kredyt Klienta K2

900zł

Wkład pochodny Klienta K3

900zł

Kredyt Klienta K4

810zł

1900zł

Bank A

Aktywa

Pasywa

Kasa

810 zł

Wkład pierwotny klienta K5

810zł

Schemat kreacji pieniądza przez banki handlowe

Faza

Wkłady

Rezerwy kasowe

Udzielone kredyty

1000zł

100zł

900zł

90 zł

810zł

III

810 zł

81zł

729zł

Razem

10 000zł

1 000zł

9 000zł

Liczbę przez którą należy pomnożyć wkład pierwotny, aby otrzymać łączną sumę wkładu nazywany
mnożnikiem

                                             m

=1:r 1:0,1=10

IV PIENIĄDZ I  JEGO FUNKCIE

Frederic S Mishin:  Pieniądz to wszystko co jest powszechnie akceptowalne  w formie zapłaty za
dobra i usługi lub spłąty długu

Rynek pieniężny :



Rynek , na którym się lokuje środki na krótkie terminy (do 1 roku)



Rynek instrumentów finansowy o bardzo wysokim poziomie płynności i bezpieczeństwa



Instrumenty właścicielskie (dłużne) wyrażające zobowiązanie emitenta wobec posiadaczy
takich instrumentów do spełnienia określonego świadczenia



Rynek OTC- zdecentralizowany

W języku finansów   pojęcie "gotówka" rozumie się nie tylko pieniądz gotówkowy , ale całość
posiadanych przez daną instytucję środków płatniczych w związku z czym tak naprawdę chodzi
głównie o posiadane przez tą instytucję środki na rachunku bankowym

Płynność rynku oznacza przede wszystkim łatwość zawierania transakcji.

Instrumenty finansowe- są to umowy , które określają należności i zobowiązania.


Rynek pieniężny spełnia następujące funkcje:



Wyrównuje na krótki termin płynności banków w drodze refinansowania nadmiarów środków
pochodnych z operacji klientów bądź też pokrywa niedobór środków powstałych z tych
operacji



Umożliwia bankom zabezpieczenie koniecznych rezerw pieniężnych



Zapewnia bankom optymalne rozwiązanie problemu, dążenie do zmniejszenia ryzyka utraty
płynności i ryzyka stopy procentowej, a także umożliwia optymalizację zysku poprzez zmianę
struktury aktywów



Określa wysokość procentu w krótko- i średnioterminowych operacjach z klientami



Stwarza bankowi centralnemu możliwości wywierane wpływu na koniunkturę poprzez
oddziaływanie na wielkość podaży pieniądza ( polityka rezerwy obowiązkowej, polityka
otwartego rynku)

INSTYTUCJE WYSTEPUJĄCE NA RYNKU



Bank Centralny- NBP



Skarb Państwa



Banki Komercyjne



Fundusze Inwestycyjne (w tym fundusze rynku pieniężnego)



Fundusze emerytalne



Firmy ubezpieczeniowe



Przedsiębiorstwa

DILER- to pośrednik działający we własnym imieniu, który kupuje i sprzedaje instrumenty
finansowe na własny rachunek  czerpiąc przychody z uzyskanej marży. Często w tej roli
występują banki np. jako dealerzy (dilerzy) rynku pierwotnego (bony skarbowe)

BROKER/MAKLER- odpłatnie uczestniczy w zawieraniu transakcji pieniężnej . Działa na cudzy
rachunek w zaleconych mu indywidualnie transakcjach za co pobiera   prowizję. Pośrednicząc na
rynku pieniężnym broker  łączy  partnerów , który chcą zawrzeć transakcję.


Papiery wartościowe na rynku pieniężnym



Bony pieniężne



Bony skarbowe



Krótkoterminowe papiery dłużne przedsiębiorstw (KPD)



Certyfikaty depozytowe



Inne instrumenty

BONY PIENIĘŻNE NBP
,



Emitowane od VII 1990 do XII 191 połowa 1995r.



*Instrument dyskontowy (sprzedanym poniżej wartości nominalnej)s.



*Na okaziciela, wartość nominalna 10 tys. Zł



Terminy zapadalności 1-364 dni (aktualnie najczęściej emitowane są bony 7 dniowe)



Mogą być nabywane wyłącznie przez banki krajowe oraz BFG



Sprzedaż- co tydzień, w piątek na przetargu NBP



Cel emisji:

-ograniczono nadpłynności sektora bankowego
-interwencje na rynku międzybankowym



Systematyczny spadek wielkości emisji

BONY SKARBOWE



Emitowany przez MF w celu finansowania deficytu budżetowego



Podstawa prawna- zarządzenie MF z 19.08.1999r. w sprawie emitowania bonów skarbowych



Instrument dyskontowy na okaziciela, wartość nom.10 tys. zł



Terminy zapadalności od 1 do 52 tygodni



Bony mogą być nabywane przez osoby krajowe zagraniczne



Rynek pierwotny- dealerzy rynku SPW



Agent emisji- NBP prowadzi Centralny Rejestr Bonów Skarbowych

Krótkoterminowe Papiery Dłużne KPD



emitent dłużny niezabezpieczony emitowany przez przedsiębiorstwo, które za jego pomocą
zaciąga kredyt



Emitowany na okres do roku na oskarżyciela, główna podstawa emisji- ustawa o obligacjach,
oprocentowane - indeksowe

ZALETY DLA EMITENTA :



Szybkość i prostota w uzyskaniu kapitału (uruchomienie programu mniej pracochłonne i
czasochłonne niż np. emisja akcji)



Możliwość sprzedaży dla szerokiej rzeszy inwestorów



Elastyczność- dopasowanie wielkości emisji do potrzeb emitenta



Niższa koszty pożyczki niż w tradycyjnych formach pozyskania funduszu



Możliwość przeznaczony na dowolny cel

ZALETY DLA INWESTORA:



Istnienie rynku stanowi o płynności instrumentu czyli możliwość jego zbycia



Konkurencyjna rentowość inwestycji



Ograniczone ryzyko kredytowe



Emisja jest bardzo często gwarantowana przez zagraniczną centralę firm , która jest



Ceniona przez agencję ratingowe

CERTYFIKAT DEPOZYTOWY

Jest zbywalnym instrumentem finansowych rynku pieniężnego zaliczany, obok bonów
komercyjnych przedsiębiorstw , do niepublicznych instrumentów dłużnika . Wystawcą jest
bank komercyjny , który poprzez ich emisję ma możliwość zgromadzenia funduszy potrzebnych
do finansowania bieżącej działalności,  a zwłaszcza kontynuacji akcji kredytowej.

Funkcje pieniądza:



Miernik wartości



Środek wymiany



Środek płatniczy



Środek przechowywania wartości

ZALETY:



Brak kosztów transformacji (płynność)



Stała wielkość nominalna

WADY:



Brak dochodu z wartości przechowywania w formie pieniężnej



Zmniejszenie się wartości realnej, mierzonej siłą nabywcy

Forma pieniądza:



Pieniądz towarowy



Pieniądz metalowy



Monety metalowe



Banknoty



Pieniądz papierowy



Weksle



System waluty złotej



System dewizowo- złoty



Zdecentralizowany pieniądz wkładowy



Pieniądz elektroniczny

MIARY PIENIĄDZA (APREGATY):



Mo- pieniądz banku centralnego tj. pozostające w cyrkulacji bilety bankowe , bilon oraz
depozyty banków komercyjnych na rachunkach w banku centralnym , baza monetarna
"pieniądz o najwyższej sile"



M1- pieniądz w ścisłym znaczeniu tego słowa , bilety bankowe bilon i depozyty na rachunkach
bankowych , płatne na każde żądanie



M2- M1 plus "potencjalny : pieniądz tj. depozyty krótkoterminowe , depozyty zwrotne na
każde żądanie, ale nie podlegające dysponowaniu za pomocą czeków lub przelewów



M3- najszerzej pojęte zasoby pieniężne tj. M2 plus wszelkiego rodzaju depozyty
długoterminowe i inne , nie zaliczone do M2



M4- (oznaczane również L) zasoby płynności gospodarki tzn. M3 plus aktywa finansowe w
postaci papierów wartościowych podlegających w sprzedaży bonów narodowych, obligacji itp.
z wyjątkiem tych, które nie mogą być ….

Rynek pieniężny

Funkcje systemu finansowego

Finansowanie bezpośrednie

Pożyczkodawcy Rynek finansowy Pożyczkobiorcy
-gospodarstwo domowe

pieniądz

-rynek pieniężny

pieniądz

- przedsiębiorstwa

-przedsiębiorstwa                                              -rynek kapitałowy                                       - państwo
-państwa                                                                                                                                     - gospodarstwa
domowe
-nie rezydenci

pieniądz

- nie rezydenci

pieniądz

Pośrednicy finansowy

pieniądz

                                                                         -instytucje kredytowe
                                                                        -inne instytucje  pieniężno - finansowe
                                                                         -Inne

Finansowanie pośrednie :

Z punktu widzenia główna rola rynków finansowych polega na tym, że umożliwiają one
przepływ oszczędności gospodarstw  domowych do przedsiębiorstw

Na szczeblu mikro- podstawową rolę rynków finansowych

Rynki finansowe dobrze spełniają swoje funkcje, gdy są płynne . Oznacza to sytuację w której
duża liczba uczestników obrotów zapewnia łatwość i niskie koszty zatwierdzonych transakcji

Płynność- zdolność do terminowego  regulowania swoich zobowiązań

II wykład Polityka pieniężna

10 października 2015

Rynek między bankowy to rynek wolnych środków płynnych systemu bankowego


DEPOZYT MIĘDZYBANKOWY- jest transakcją polegającą na przyjęciu lub udzieleniu przez jeden bank
drugiemu określonej kwoty środków pieniężnych na określony czas  przy określonej stopie
procentowej


DEPOZYTY :



Krótkoterminowe (do 1 miesiąca)



Długoterminowe (od 1 do 12 miesięcy)

Ze  względu  na charakter prowadzonych transakcji wyróżnia się :



Transakcje typu

RYNEK LOKAT MIĘDZYBANKOWYCH (HURTOWY RYNEK PIENIĘŻNY)



Lokaty międzybankowe:

-lokaty overnight
-lokaty tomoviw- next
-lokaty spot- next



Operacje otwartego rynku :

-transakcje odwracalne (repo i vererse repo)
-transakcje bezwarunkowe (outringt)
-emisja certyfikatów dłużnych
-swapy walutowe



Kredyty refinansowe (operacje banku centralnego na koniec dnia )

Off shore- z dala od brzegu

STOPA PROCENTOWA:

Punkt widzenia pożyczkodawcy: stopa procentowa to zapłata za czasową rezygnację

Punkt widzenia pożyczkobiorcy: stopa procentowa to cena użyczenia pieniedzy na określony
czas

CZYNNIKI OKREŚLAJĄCE POZIOM STOPY PROCENTOWEJ :



…

KRZYWA DOCHODOWOŚCI :
Wysokość i strukturę występujących w danej gospodarce stóp procentowych  odzwierciedla ,
która mówi o wysokości oprocentowania pożyczek zaciąganych na różne terminy

CENY LOKAT MAJĄ CHARAKTER CENY WIDEŁKOWEJ:



Cena kupna (przyjęcia depozytu)



Cena sprzedaży ( udzielenia lokaty)

WIBID- średnia arytmetyczna stóp procentowych po jakich najważniejsze banki są skłonne
przyjmować lokaty

WIBOR- średnia arytmetyczna stóp procentowych po jakich najważniejsze banki są  skłonne
sprzedać swoje nadwyżki

LIBID I LIBOR -( stopy londyńskie)
EURIBID i EURIBOR - (stopy w strefie euro)
STBID i

Kolejną stawką procentową funkcjonującą  na rynku między bankowym jest stara POLONIA . Jej
zadaniem jest odzwierciedlenie

STAWKA POLONIA:



Stawka dla depozytów O/N w PLN



Średnia ważona z transakcji O/N zawartym przez banki w danym dniu



Publikowana o 17:00 przez NBP



Stawka liczona od 24.01.2005r.

GENEZA I ROZWÓJ BANKOWOŚCI CENTRALNEJ:



Pojawienie się banknotu



Pierwsze banki



Od banku emisyjnego do centralnego



Wzrost gospodarczej roli państwa i rozwój funkcji banku centralnego

Bank centralny w rozwiniętej gospodarce rynkowej odgrywa zasadniczą rolę. Pełni

on trzy podstawowe funkcję :

Funkcja emisyjna polega  na tym , że bank centralny emituje znaki pieniężne , które sa
prawnym środkiem płatniczym  w Polsce  oraz organizuje obrót gotówkowy

Bank   centralny wycofuje także uszkodzone znaki pieniężne oraz zaopatruje  banki i instytucje
w te znaki , przeciwdziała tak zwanemu praniu brudnych pieniędzy

Bank centralny określa wielkość emisji znaków  pieniężnych , a także monet wprowadzenie do
obiegu  oraz reguluje ilość pieniądza w obiegu

Biorąc pod uwagę bank centralny  jako bank banków  można powiedzieć , że oddziałuje on na
system bankowy. Bank komercyjny – zgodnie z podstawowymi założeniami  polityki pieniężnej
, prowadzi politykę refinansowania banków.

Jako bank centralny państwa, bank centralny zajmuje  się czynnościami takimi jak:



Prowadzenie rachunków jednostek budżetowych oraz bieżącą obsługą budżetu państwa



Pełnienie roli agenta rządu w zakresie długu państwowego



Pełnienie roli depozytariusza rządu i jego agenta



Administrowanie rezerwami dewizowymi oraz złotem



Realizowanie polityki kursu walutowego oraz rezerw walutowych państwa



Pełnienie roli doradcy oraz koordynatowa rządu jego jednostek organizacyjnych

NARODOWY BANK POLSKI



Bank centralny Rzeczypospolitej Polskiej



Podstawowym celem NBP jest utrzymanie stabilnego poziomu cen przy jednoczesnym
wspieraniu polityki gospodarczej rządu o ile nie ogranicza to podstawowego celu - zgodnie z
ustawą o NBP z 1997r. (Art. 3)

ORGANY NBP:



Prezes NBP



Zarząd NBP



Rada Polityki Pieniężnej

Prezes NBP:



Powołany przez Sejm na wniosek Prezydenta



6-letnia kadencja



Przewodniczący :

-Rady Polityki Pieniężnej
-Zarząd NBP
-Członek Komisji Nadzoru Finansowego

Zarząd NBP:



Kieruje działalnością NBP



Podejmując uchwały w sprawach nie zastrzeżonych w ustawę o NBP do wyłącznej kompetencji
innych organów NBP



Realizuje uchwały RPP



Uchwalanie i realizowanie planu działalności NBP wykonywanie zatwierdzonego przez RPP
planu finansowego

Rada polityki Pieniężnej :



Organ NBP



Skład:

-Przewodniczący - Prezes NBP
-9 członków powoałnych w równej liczbie przez  Prezydenta RP, Sejmu i Senatu
-Członkowie Rady powoływani są na 6-letnie kadencje
-Członkowie RPP są niezależni od rządu

Zadania:



Określenie głównych granic zobowiązań wynikających z zaciągania przez NBP pożyczek i
kredytów w zagranicznych instytucjach bankowych i finansowych



Zatwierdzenie planu finansowego NBP oraz sprawozdań



Ustalenie corocznych założeń polityki pieniężnej



Składanie Sejmowi sprawozdań z wykonania założeń polityki pieniężnej w ciągu 5 miesięcy od
zakończenia roku budżetowego



Ustalenie wysokości stóp procentowych NBP



Ustalenie zasad i wysokości stopy rezerwy obowiązkowej banków



Ustalenie zasad operacji otwartego rynku