Epos antyczny:
Epos nazywany jest inaczej epopeją, to najstarszy i główny gatunek epicki stosowany aż do czasu
powstania powieści. Rozbudowany utwór wierszowany, który ukazuje dzieje legendarnych lub historycznych
bohaterów na tle wydarzeń przełomowych dla danej społeczności narodowej. W epopei na plan pierwszy
wysuwa się fabuła, narrator jest wszechwiedzący i obiektywny, a ujawnia się w inwokacji. Całość
przedstawiona jest z epickim dystansem. Styl epopei jest podniosły, dostosowany do heroicznych czynów
bohaterów. Obfituje w realistyczne, drobiazgowe opisy ważnych przedmiotów i sytuacji. W każdej epoce
historycznej wykształciły się odmiany eposu charakterystyczne dla swoich czasów.
Cechy eposu antycznego:
•
pisany wierszem
•
podział na księgi, ich liczba podzielna jest przez 6
•
opowiada o bohaterach w przełomowym momencie historycznym
•
wydarzenia toczą się na dwóch płaszczyznach: ziemskiej i boskiej, płaszczyzny te się przenikają
(paralelizm światów)
•
dystans epicki autora
•
narrator w trzeciej osobie, wszechwiedzący, znajduje się wewnątrz świata przedstawionego i jest
obiektywny
•
napisany heksametrem daktylicznym: rytm wiersza oparty na zjawisku iloczasu: występowanie głosek
długich i krótkich. Składający się z 6 samogłosek długich daktyla albo spondeja. Polskim odpowiedniki
uzyskuje się poprzez następstwo sylab akcentowanych i nie akcentowanych, np. Konrad Wallenrod - A.
Mickiewicz
•
rozpoczęcie utworu inwokacją - rozbudowana apostrofa, apel do bóstwa z prośbą o natchnienie
•
styl podniosły - wysoki (patos)
•
rozbudowane porównania (homeryckie), w których drugi człon jest rozbudowany tak, że stanowi
odrębną epizodyczną scenkę, przedstawiają zjawiska przyrody
•
duża ilość realistycznych opisów
•
epizodyczność akcji
•
sceny batalistyczne
•
heroizacja bohaterów - ich wyolbrzymienie i wyidealizowanie
•
dawca epitetów stałych - stałe określenie rzeczownika, np. Achilles - boski, prędkonogi, Zeus -
gromowładny
•
retardacja jako przerwanie akcji poprzez opis
•
retrospekcje jako powroty do przeszłości
Najznakomitsze eposy antyku Iliada i Odyseja:
Iliada
Odyseja
gatunek: epos antyczny
treść utworów skupiona wokół postaci centralnych: Achillesa i Odyseusza
fabułę cechuje nie zbyt duża rozpiętość czasowa narracji: 40 i 49 dni
układ fabuł niezależny od chronologicznego następstwa zdarzeń
następujące po sobie sceny zestawiono kontrastowo
fabuła rozwija się przez stwarzanie skomplikowanych sytuacji
nasycenie motywami epizodycznymi pierwszych części eposów, intensyfikacja głównego wątku w końcowej
części
doprowadzenie pod koniec narracji do zetknięcia się głównych sił przeciwstawnych: Achilles - Hektor,
Odyseusz - zalotnicy
występują inwokacje, w obydwu utworach pojawia się inwokacja do muzy a następnie streszczenie w kilku
wersach treśi
rozbudowane porównania
Atena biorąca czynny udział w walce
napisane heksametrem daktylicznym
powstała ok. 800 r. p.n.e.
powstała ok. 750 r. p.n.e.
