background image

 

ROŚLINY ZIELONE 

 

 
 

 
 

 
 

 
 
 

 
 

 
 

 

 

 
 
 

 
 

 
 

 
 

 
 
 

 
 

 
 

 
 

 
 

POCHODZENIE I PRZYSTOSOWANIE DO ŚRODOWISKA LĄDOWEGO 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

RYNIOFITY 

(+Rhyniophyta) 

ZOSTEROFILOFITY 

(+Zosterophyllophyta) 

WIDŁAKOWE 

(Lycophyta) 

MSZAKI 

(Bryophyta) 

GLEWIKI 

(Anthocerophyta) 

PSYLOTOWE 

(Psylophyta) 

(Psylotophyta) 

 

TRYMEROFITY 

(+Trimerophyta) 

 

SKRZYPOWE 

(Sphenophyta) 

NAGOZALĄŻKOWE 

WIELKOLISTNE 

(Cycadophyta) 

NAGOZALĄŻKOWE 

DROBNOLISTNE 

(Coniferophyta) 

 

PRANAGOZALĄŻKOWE 

(+Progymnospermophyta) 

KLADOKSYLONY 

(+Cladoxylophyta) 

PAPROCIOWE 

(Pterophyta) 

OKRYTOZALĄŻKOWE 

(Magnoliophyta) 

* powstanie - połowa 

kredy 

RAMIENICE 

 

* grupa zielenic 
(wodnych protestów 
samożywnych) mająca 
najwięcej cech 
wspólnych z roślinami: 
- chlorofil a i b 
celulozowa ściana 
komórkowa 
skrobia jako materiał 
zapasowy 
magazynowany w 
plastydach 
- przebieg podziału 
komórkowego (sposób 
zakładania się nowej 
ściany komórkowej w 
dzielącej się komórce 

 

WODA 

 

* woda na lądzie bardzo szybko 
paruje, powodując wysuszanie 
organizmu 
* problem ten rozwiązało 
wytworzenie skórki (epidermy
– tkanki okrywającej pokrytej 
nieprzepuszczalną warstwą 
kutikuli zawierającej 
substancje tłuszczowe 
* kutikula ograniczyła wymianę 
gazową dlatego też pojawiły się 
specjalne urządzenia 
przewietrzające – aparaty 
szparkowe, umożliwiające 
wymianę gazową (potrzebny 
tlen) i fotosyntezę (potrzebny 
dwutlenek węgla) 
* ubytki wody w roślinie muszą 
być stale uzupełniane, a jej 
jedynym wystarczającym 
źródłem jest gleba dlatego też 
pierwotne rośliny wytworzyły 
organy do jej pobierania, czyli 
chwytniki lub korzenie oraz do 
transportu – tkankę 
przewodzącą
 

 

ROZMNAŻANIE 

 

gametangia męskie i żeńskie musiały 
znajdować się w pobliżu aby opatrzone 
wiciami ruchliwe plemniki zdołały 
dopłynąć do komórki jajowej 
gametofity pierwszych roślin 
lądowych musiały rosnąć blisko siebie 
* rozród płciowy odbywał się tylko w 
wodzie (np. z opadów, kropli rosy) 
* do dzisiaj rozmnażają się tak 
paprotniki i mszaki 
* w przypadku sporofitów rośliny mają 
nieruchliwe mejospory (aplanospory), 
które rozsiewane są przez wiatr 
* dla zwiększenia zasięgu mejospor 
korzystne było umieszczenie ich jak 
najwyżej – na szczytach łodyg 
* łodygi dodatkowo wzmocnione były 
specjalną tkanką wzmacniającą
tworzącą najczęściej okrężną warstwę 
pod skórką na kształt rury, komórki tej 
tkanki mają ściany wzmocnione 
cukrowcem (ligniną), 
charakterystycznym wyłącznie dla roślin 
* funkcję wzmacniającą zaczęły też 
spełniać wiązki przewodzące 
(drewno
 

 

INNE TRUDNOŚCI 

 
* gwałtowne ruch 
powietrza 
* wahania temperatury 
* mniejsza zawartość 
dwutlenku węgla w 
powietrzu a większa 
zawartość tlenu (tlen ze 
względu na aktywność 
chemiczną jest źródłem 
szkód, łatwo wchodzi w 
reakcje chemiczne z 
metalami i niemetalami 
tworząc tlenki, potrafi 
utleniać związki 
organiczne i może 
doprowadzić do 
uszkodzeń organizmów, z 
tego powodu używa się 
wody utlenionej – 
wodny roztwór nadtlenku 
wodoru – do dezynfekcji 
ran jako że tlen zabija 
mikroorganizmy) 

 

 

 

Powody zmiany środowiska 
z wodnego na lądowe w 
przypadku roślin zielonych: 
wzrost konkurencji 
pomiędzy autotrofami w 
płytkowodnych 
ekosystemach 
* większa dostępność na 
lądzie substancji 
mineralnych 
* większa dostępność 

światła 

Powstanie: połowa Syluru 

około 420 milionów lat temu 

NASIENNE 

 

PAPROTNIKI 

 

PAPROTNIKI 

 

background image

 

 

PIERWSZE ROŚLINY 

+ZOSTEROPHYLLOPHYTA 

+RHYNIOPHYTA 

+TRIMEROPHYTA 

KUKSONIA (Cooksonia) 

* najstarsza znana roślina 
* niewielka (10cm) 
* przybrzeżna lub bagienna 
* rozgałęzione podziemne 
(podwodne) kłącza, z których 
wyrastały w górę bezlistne łodyżki 
rozgałęziające się widlasto 
(dychotomicznie
* pojedyncze rozgałęzienie (telom
zawsze zawierało centralnie 
położoną prymitywną wiązkę 
przewodzącą
 
* na szczytach telomów znajdowały 
się kuliste zarodnie lub 
kieliszkowate skupiska 
gametangiów
 (w zależności czy 
był to sporofit czy gametofit) 
izomorficzna przemiana pokoleń 
* od ryniofitów pochodzą rośliny, u 
których pokoleniem dominującym 
stał się gametofit oraz dwie 
pozostałe grupy pierwotnych roślin 
zielonych, mających przemianę 
pokoleń z przewagą sporofitu 
* występują chwytniki 
* przedstawiciele: 
AKDALOPHYTON – roślina z 
orędownika, w Kazachstanie 
znaleziono jej szczątki, starsza od 
kuksonii, miała w skórce aparaty 
szparkowe, z czego wynika, że 
musiała przynajmniej niektóre 
części plechy wystawiać ponad 
powierzchnię wody 
RHYNIA MAIOR – przedstawiciel z 

dewonu 

PSILOPHYTA 

* zarodnie zebrane w górnej 
części telomów w postaci kłosa 
* widlasto rozgałęzione łodyżki 
pokryte kolczastymi lub 
płatowatymi wyrostkami 
* poważne przekształcenia 
dychotomicznego układu 
telomów podobne do 
przekształceń u trymerofitów 
* inny mechanizm powstania 
liści 
* przedstawiciele: 
ZOSTEROPHYLLUM 

TEORIA TELOMOWA 

* poważne przekształcenia 
dychotomicznego układu 
telomów 

* najpierwotniejszą postać pędu miały 
kuksonie, u których wszystkie telomy były 
mniej więcej te samej długości i rozgałęziały się 
widlasto 
* przekształcenia: 
1) wytworzenie osi rośliny przez wyrośnięcie 
jednego telomu ponad pozostałe 
2) powstanie układu monopodialnego z 
pędem głównym (łodygą) i bocznymi 
odgałęzieniami 
3) część bocznych łodyżek uległa 
spłaszczeniu, tak że wszystkie odgałęzienia 
znalazły się w jednej płaszczyźnie 
4) spłaszczone telomy po zrośnięciu ze sobą 
utworzyły klasyczne duże liście (makrofile) z 
wyraźną blaszką liściową i rozgałęzionymi 
wiązkami przewodzącymi 
* trymerofity różniły się więc od 
zosterofilofitów i ryniofitów pędami 
monopodialnymi i lokalizacją zarodni na pędach 
bocznych 
* właściwy korzeń osiowy pojawił się tu 
ewolucyjnie dość późno i prawdopodobnie w 
sposób wtórny z osi pędu 
* przedstawiciele: 

PETRICA