Osobista odpowiedzialność członków
zarządu -
jak minimalizować ryzyka?
10
MARCA 2009
Piotr Czublun
Radca prawny
CMS Cameron McKenna
Dariusz Greszta Spółka Komandytowa
Warszawskie Centrum Finansowe
ul. Emilii Plater 53
Warszawa
T: +48 22 520 5555
F: +48 22 520 5556
Kontrakt Menedżerski
¾
umowa o pracę, czy umowa cywilnoprawna ?
¾
kontaktowe ograniczenia odpowiedzialności
¾
klauzule o wypowiedzeniu umowy
¾
....
Procedury wewnętrzne
¾
podział obowiązków pomiędzy członków zarządów
¾
zasada kolegialnej działalności
¾
regulamin zarządu
¾
rejestr pełnomocnictw
¾
bieżące monitorowanie kondycji finansowej spółki
¾
biuro kontroli wewnętrznej
¾
lata 30. XX wieku: rozdział funkcji właścicielskich i
zarządczych
¾
osoby zarządzające - profesjonaliści oceniani na
podstawie kreowania wartości dla akcjonariuszy
¾
błędy w zarządzaniu - odpowiedzialność osobista
¾
początek lat 50. XX wieku - pierwsze produkty
ubezpieczeniowe D&O
Ubezpieczenie D&O –
istota i funkcje (1)
¾
każdy popełnia błędy
¾
członek Zarządu odpowiada prywatnym
majątkiem za swoje decyzje służbowe
¾
potrzeba ochrony prywatnego majątku
¾
jeden ze sposobów ochrony interesów spółki i
jej właścicieli
¾
wiarygodność wśród kontrahentów
Ubezpieczenie D&O –
istota i funkcje (2)
Zakres podmiotowy ubezpieczeń
D&O
¾
członkowie Zarządu
¾
członkowie Rady Nadzorczej
¾
prokurenci
¾
pracownicy
Podstawowe rodzaje odpowiedzialności
członków organów spółek kapitałowych
¾
cywilna
¾
karna
¾
podatkowa
Odpowiedzialność
cywilna
¾
Kodeks cywilny
¾
Kodeks spółek handlowych
¾
ustawy szczególne
-
Prawo upadłościowe i naprawcze
-
ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji
Odpowiedzialność
cywilna jest objęta zakresem
ubezpieczenia D&O
Odpowiedzialność
cywilna
Kodeks cywilny
¾
art. 415 Kodeksu cywilnego – odpowiedzialność za
szkodę wyrządzoną wskutek zawinionego działania lub
zaniechania
¾
art. 471 Kodeksu cywilnego – odpowiedzialność za
szkodę wyrządzoną wskutek niewykonania lub
nienależytego wykonania zobowiązania
¾
art. 448 Kodeksu cywilnego – odpowiedzialność za
naruszenie dóbr osobistych
Odpowiedzialność
cywilna
Kodeks spółek handlowych
¾
art. 293/483 Kodeksu spółek handlowych
¾
przesłanki:
- szkoda
- działanie lub zaniechanie sprzeczne z prawem lub
postanowieniami umowy / statutu spółki
¾
zwolnienie z odpowiedzialności możliwe poprzez wykazanie,
że członkowie organów spółki kapitałowej nie ponoszą winy,
czyli wykazanie, że dochowano wymaganej staranności
¾
członkowie organów spółki kapitałowej zobowiązani są
dołożyć staranności wynikającej z zawodowego charakteru
swojej działalności
Odpowiedzialność
cywilna
Kodeks spółek handlowych
¾
art. 291/479 Kodeksu spółek handlowych -
odpowiedzialność członków Zarządu spółki za składanie
fałszywych oświadczeń dotyczących wniesionych
wkładów / wpłat na akcje
¾
art. 292/480-481 Kodeksu spółek handlowych –
odpowiedzialność za szkody wyrządzone spółce przez
osoby biorące udział w tworzeniu spółki
¾
art. 299 Kodeksu spółek handlowych –
odpowiedzialność subsydiarna członków Zarządu spółki
za jej zobowiązania
Odpowiedzialność
cywilna
Prawo upadłościowe i naprawcze
¾
art. 21 Prawa upadłościowego i naprawczego –
odpowiedzialność członków Zarządu spółki za szkodę
wyrządzoną wskutek niezłożenia wniosku o ogłoszenie
upadłości we właściwym terminie
Odpowiedzialność
cywilna
Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji
¾
art. 11 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji –
odpowiedzialność
za przekazanie, ujawnienie lub
wykorzystanie informacji stanowiących tajemnicę
przedsiębiorstwa, jeśli zagraża lub narusza interes
przedsiębiorcy
¾
art. 12 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji –
odpowiedzialność za nakłanianie osoby świadczącej pracę
na rzecz przedsiębiorcy do wykonania lub nienależytego
obowiązków
¾
art. 14 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji –
odpowiedzialność za rozpowszechnianie nieprawdziwych
lub wprowadzających w błąd wiadomości o swoim lub
innym przedsiębiorcy albo przedsiębiorstwie
Odpowiedzialność
karna
¾
Kodeks karny
¾
Kodeks spółek handlowych
¾
ustawy szczególne:
- Prawo własności przemysłowej
-
ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji
Odpowiedzialność
karna nie jest objęta zakresem
ubezpieczenia D&O
¾
możliwość pokrycia kosztów obrony
¾
odpowiedzialność karno-administracyjna
Odpowiedzialność
podatkowa
Odpowiedzialność
podatkowa nie jest objęta
zakresem ubezpieczenia D&O
¾
zakresem ubezpieczenia D&O może być
objęta odpowiedzialność członków zarządu
spółki za zaległości podatkowe spółki,
wynikająca z art. 116 w związku z art. 107
Ordynacji podatkowej
Przedmiot ubezpieczenia
ochroną ubezpieczeniową objęte są Nieprawidłowe
(Nienależyte) Działania
ubezpieczonych będące działaniami
lub zaniechaniami
stanowiącymi zawinione niewykonanie lub
nienależyte wykonanie obowiązków wynikających z pełnienia
funkcji członka organu spółki kapitałowej
Nieprawidłowe (Nienależyte) Działania
¾
działanie na szkodę spółki
¾
przekroczenie umocowania
¾
nadużycie zaufania
¾
złożenie fałszywego lub wprowadzającego w błąd
oświadczenia
¾
naruszenie praw pracowniczych
Roszczenie
¾
pisemne żądanie
¾
powództwo lub inne pismo wszczynające
postępowanie cywilne
¾
postępowanie karne / administracyjne / regulacyjne
¾
roszczenie z tytułu papierów wartościowych
¾
roszczenie o naruszenie praw pracowniczych
Prawo podniesienia roszczenia przeciwko
członkom organów spółki kapitałowej
¾
spółka
¾
wierzyciele
¾
akcjonariusze / wspólnicy (actio pro socio)
¾
organy ścigania
¾
organy administracji publicznej
Główne źródła roszczeń
¾
straty handlowe
¾
fuzje / przejęcia
¾
publiczne emisje akcji
¾
likwidacja
¾
błędy w zarządzaniu
¾
spory pracownicze
¾
czyny nieuczciwej konkurencji
Szkoda
(ubezpieczeniowa)
¾
Kwota Roszczenia ustalona w wyniku:
-
ugody
-
wyroku sądowego lub arbitrażowego
-
decyzji w postępowaniu administracyjnym
¾
Koszty Obrony
¾
Szkoda nie obejmuje:
-
grzywien i innych kar
-
podatków (art. 116 Ordynacji Podatkowej)
-
świadczeń
lub odpraw pracowniczych
-
kosztów związanych ze spełnieniem świadczeń
niepieniężnych
-
innych świadczeń
nie podlegających ubezpieczeniu w
świetle przepisów prawa
Podstawowe wyłączenia
¾
wina umyślna
¾
uszkodzenie ciała i mienia
¾
usługi zawodowe
¾
szkody środowiskowe
Pokrycie kosztów obrony przez ubezpieczyciela
¾
konieczne i uzasadnione opłaty, koszty i wydatki
¾
poniesione za uprzednią pisemną zgodą
ubezpieczyciela
¾
nie obejmują pensji lub innego wynagrodzenia
ubezpieczonego
¾
koszty obrony mogą być wypłacone w formie
zaliczki
UBEZPIECZYCIEL
POWÓD
POZWANY
Roszczenie
Pełnomocnik
pozwanego
Koszty
obrony
Pokrycie kosztów obrony przez ubezpieczyciela
Interwencja uboczna
art. 76 Kodeksu postępowania cywilnego -
kto ma interes
prawny w tym, aby sprawa została rozstrzygnięta na korzyść
jednej ze stron, może w każdym stanie sprawy aż
do
zamknięcia rozprawy w drugiej instancji przystąpić
do tej
strony (interwencja uboczna)
UBEZPIECZYCIEL
POWÓD
POZWANY
Roszczenie
PEŁNOMOCNIK
POZWANEGO
Koszty
obrony
PEŁNOMOCNIK
INTERWENTA
UBOCZNEGO
Pokrycie kosztów obrony przez ubezpieczyciela
i interwencja uboczna ubezpieczyciela
UBEZPIECZYCIEL
JAKO
INTERWENIENT
UBOCZNY
Przystąpienie interwenienta ubocznego do
procesu
¾
samodzielna inicjatywa interwenienta ubocznego
(art. 76 Kodeksu postępowania cywilnego)
¾
inicjatywa strony (art. 84 Kodeksu postępowania
cywilnego)
Cel interwencji ubocznej
¾
umożliwienie osobie trzeciej uczestniczenia w procesie
toczącym się między dwoma podmiotami
¾
celem jest ochrona interesu interwenienta ubocznego
¾
interes ten polega na dążeniu do uzyskania
rozstrzygnięcia korzystnego dla strony, do której przystąpił
interwenient uboczny
¾
interwenient uboczny nie jest stroną procesu lecz
pomocnikiem strony, do której przystąpił
Cechy dobrej polisy D&O
¾
szeroka definicja ubezpieczonego
(członkowie Zarządu, Rady Nadzorczej, prokurenci)
¾
szkody spadkobierców i współmałżonków
¾
zakres terytorialny
¾
koszty obrony do pełnego limitu
¾
spółki zależne
¾
emisja papierów wartościowych
¾
pokrycie okresów poprzednich
DZIĘKUJĘ
ZA UWAGĘ
Piotr Czublun
Tel: +22 520 55 64
piotr.czublun@cms-cmck.com