Bitwa pod Belgradem 1456 

 

 

BITWA POD BELGRADEM 1456  

 

Autor tekstu: TJK 
Artykuł zamieszczony w historycznym magazynie online "Histmag" nr 7

 

W 1454 dotarły do dworów europejskich wieści o wojennych przygotowaniach sułtana Mehmeda II (1451-
1481). Tym razem celem był podbój Węgier. Jedynie potęŜne fortyfikacje Belgradu mogły powstrzymać 
jego armię. Król węgierski Władysław V (z dynastii Habsburgów) zwołał węgierski sejm na 6-tego lutego 
1456 i w obecności papieskiego legata - kardynała Carvajalego oraz franciszkańskiego zakonnika Jana 
Kapistrano (przywódca krucjaty ludowej) ogłosił dekrety o organizacji armii i obronie kraju. Ogłoszono 
pospolite ruszenie, a głównodowodzącym został mianowany Jan Hunyadi. Pod koniec maja król opuścił 
Węgry i schronił się w Wiedniu. Po opuszczeniu kraju przez króla jedność szlachty zanikła i tylko nieliczni 
magnaci dołączyli do oddziałów Hunyadiego. 

 

Armia Mehmeda II dotarła pod Belgrad w końcu czerwca, liczyła 150 tys. Ŝołnierzy z 300 armatami, wielką 
ilością wyposaŜenia oblęŜniczego oraz 200 galer. Obrońcami dowodził Mihaly Szilagyi, szwagier 
Hunyadiego, garnizon liczył około 7 tys. Ŝołnierzy i dodatkowo około 30 uzbrojonych łodzi rybackich. W 
tym czasie Hunyadi przebywał jeszcze na Węgrzech kończąc rekrutację, jednak na wieść o oblęŜeniu 
natychmiast ruszył z odsieczą. W jego armii było nieco ponad 40 tys. ludzi, ale tylko ok. 20 tys. było 
doświadczonymi Ŝołnierzami. Osobnym korpusem krzyŜowców dowodził Kapistrano wiódł on ok. 30 tys. 
ludzi - w większości słabo uzbrojonych chłopów. Armii towarzyszyła teŜ płynąca Dunajem flotylla 200 łodzi 
rybackich.  

W tym czasie Belgrad był juŜ okrąŜony i sułtan miał nadzieję na szybkie 
zwycięstwo, ale prawdziwa bitwa o miasto miała się zacząć dopiero po przybyciu 
sił Hunyadiego. Rozmieszczenie wojsk tureckich było następujące: korpus 
anatolijski na lewym skrzydle, w środku janczarzy, korpus rumelijski zamykał 
okrąŜenie na prawym skrzydle. PotęŜna artyleria oblęŜnicza znajdowała się w 
pierwszej linii przed pozycjami poszczególnych korpusów. Mehmed wiedział o 
marszu armii Hunyadiego - widział teŜ zagroŜenie dla tyłów swojego lewego 
skrzydła, gdyby Hunyadi zdecydował się przekroczyć Dunaj pod miastem Zimony. 
Aby zaŜegnać to niebezpieczeństwo posłał całą swoją rzeczną flotyllę do Zimony w 
celu blokady rzeki. Na wszelki wypadek rozkazał równieŜ, by spahisi patrolowali 
brzegi Dunaju na wschód od zamku.  

9 lipca Hunyadi dochodzi do przeprawy przez Dunaj w rejonie Zimony, przeprawa 
jest jednak zablokowana przez tureckie galery. W tym samym czasie Kapistrano z 
krzyŜowcami dochodzi do rzeki Sawy. Hunyadi miał do wyboru dwa rozwiązania: 
mógł przebić się przez pierścień okrąŜenia i wzmacniając garnizon zamku 
odpierać ataki aŜ do wyczerpania tureckich rezerw; lub teŜ połączyć się z 

Kapistrano i po sforsowaniu Sawy, zaatakować tyły lewego skrzydła armii tureckiej.  

Page 1 of 3

IMPERIUM OSMAŃSKIE I JEGO DZIEJE

2008-04-07

http://www.osman.livenet.pl/print.php?type=P&item_id=9

Warunkiem powodzenia w obu przypadkach było zniszczenie floty tureckiej i otworzenie przeprawy przez 
Dunaj. W tym celu, Hunyadi podzielił swoją flotyllę na trzy grupy. W pierwszej znalazły się jego najcięŜsze 
barki, załadowane kamieniami. Barki te - wykorzystując silny prąd rzeki - miały staranować tureckie 
galery, podczas gdy ulokowana na północnym brzegu rzeki artyleria miała niszczyć galery 
skoncentrowanym ogniem. Druga fala - małych łodzi rybackich - z piechotą na pokładzie miała za zadanie 
opanowanie jak największej ilości galer w walce wręcz i utorowanie drogi dla trzeciego rzutu przewoŜącego 
posiłki do zamku. Dla uzyskania efektu zaskoczenia Hunyadi zaplanował przeprowadzenie tej operacji w 
nocy.  

Bitwa zaczęła się 14 lipca. Wszystko poszło zgodnie z planem węgierskiego 
wodza - po całonocnej, krwawej bitwie zatopiono 3 duŜe galery, a 4 duŜe i 20 
mniejszych galer zostało opanowanych - wiele z pozostałych odniosło cięŜkie 
uszkodzenia i flota turecka wycofała się, a siły Hunydaiego weszły do zamku. 
Posiłki nadeszły w samą porę, bowiem garnizon zamku był juŜ całkiem 
wyczerpany, ciągle ponawianymi atakami tureckimi. Przez następne kilka dni 
wzmocnione siły obrońców odpierają Turków, ale 21 lipca Mehmed zarządza 
atak wszystkimi siłami. Atak zaczyna się o zachodzie słońca i jest 
kontynuowany przez całą noc, janczarom udaje się wedrzeć na mury twierdzy. 

Hunyadi jednak czuwa i wydaje rozkaz wrzucenia do fosy i podpalenia 

przygotowanych wcześniej materiałów łatwopalnych. Ściana ognia odcina oddziały na murach od 
pozostałych i zostają one wycięte przez obrońców. Szturm zostaje odparty a Turcy ponoszą olbrzymie 
straty. Następnego dnia, mimo wyraźnego zakazu Hunyadiego oddziały obrońców wychodzą poza mury 
fortecy i ruszają do kontrataku - ścigają odpartą spod murów piechotę, zaskakują i niszczą baterie 
artylerii. Widząc sukces obrońców, Kapistrano przeprawia się przez Sawę i atakuje cofający się korpus 
anatolijski.  

 

Bitwa jednak nie jest jeszcze rozstrzygnięta - Mehmed ma nadal duŜą przewagę liczebną. Hunyadi 
świadom zagroŜenia zawraca swoje zwycięskie wojska i chroni się za murami zamku. Mehmed decyduje 
się wspomóc korpus anatolijski i rzuca janczarów do ataku na lewe skrzydło krzyŜowców. Atak jest 
gwałtowny i niespodziewany - krzyŜowcy zaczynają być spychani w kierunku Sawy. Hunyadi widząc 
krytyczną sytuacje Kapistrano stawia wszystko na jedną kartę - zostawia w zamku jedynie szczupły 
garnizon i wszystkimi pozostałymi siłami atakuje tyły i skrzydło janczarów. W ataku Węgrzy zdobywają 
obóz turecki, a Mehmed zostaje cięŜko raniony. Wśród wojsk tureckich wybucha panika i za chwilę odwrót 
przeradza się ucieczkę. Zwycięstwo było całkowite - Turcy stracili ponad 50 tys. Ŝołnierzy, a dodatkowo 
około 25 tys. zostało zabitych przez ludność serbska w trakcie odwrotu, straty Hunyadiego (razem z 
obrońcami Belgradu) wyniosły mniej niŜ 10 tys. Ŝołnierzy.  

Wiadomość o zwycięstwie szybko obiegła Europę. We wszystkich kościołach bito w dzwony i śpiewano 
hymny pochwalne. Wielu spodziewało się teraz wyrzucenia Turków z Europy, a moŜe nawet odzyskania 

Page 2 of 3

IMPERIUM OSMAŃSKIE I JEGO DZIEJE

2008-04-07

http://www.osman.livenet.pl/print.php?type=P&item_id=9

Konstantynopola. Tak się jednak nie stało - 11 sierpnia 1456 Hunyadi umiera, prawdopodobnie w wyniku 
zarazy, która wybuchła w trakcie oblęŜenia miasta. Dwa miesiące później na tę samą zarazę umiera Jan 
Kapistrano. Zwycięstwo Hunyadiego opóźniło o około 70 lat podbój Węgier przez Turków, przejściowe 
wzmocnienie Węgier w następnym okresie - za czasów panowania syna Hunyadiego, Macieja Korwina nie 
zostało niestety wykorzystane dla zaŜegania tego największego niebezpieczeństwa - Węgry uwikłały się 
wtedy w przewlekłe wojny z Polską, Czechami i Austrią. W rezultacie w 1526 roku wojska węgierskie 
zostały kompletnie rozbite przez Turków pod Mohaczem i Węgry znalazły się pod okupacją turecką.

  

Magazyn "Histmag". Zapraszam serdecznie 

do odwiedzin

.

  

Dodatkowe informacje : Archiwa Osmanów 

Jan Długosz - O bitwie pod Belgradem 

 

Page 3 of 3

IMPERIUM OSMAŃSKIE I JEGO DZIEJE

2008-04-07

http://www.osman.livenet.pl/print.php?type=P&item_id=9