Test A 

Test podsumowujący rozdział III

Prawa człowieka

1. Czytaj uważnie teksty zadań.
2. Jeżeli się pomylisz, błędnie zaznaczoną odpowiedź otocz kółkiem.
3.  Rozwiązania  zadań  zapisz  czytelnie  i  starannie  w  wyznaczonych  miejscach.  Pomyłki 
przekreślaj.
4.  Przy  każdym  poleceniu  podano  liczbę  punktów,  jaką  można  uzyskać  za  właściwą 

odpowiedź.Za rozwiązanie całego testu możesz otrzymać maksymalnie 37 punktów.

1. Uporządkuj w kolejności chronologicznej dokumenty regulujące przestrzeganie praw
człowieka. Wpisz numery od 1 do 4 w kratki obok właściwych nazw. 

(0–1 p.)

Powszechna deklaracja praw człowieka
Wielka Karta Swobód
Deklaracja praw człowieka i obywatela
Międzynarodowy pakt praw gospodarczych, społecznych i kulturalnych

2.  Przyporządkuj  wymienione  prawa  człowieka  właściwym  generacjom.W  tym  celu  wstaw 
litery w odpowiednie rubryki tabeli. 

(0–3 p.)

A. prawo do pokoju
B. prawo do wolności i bezpieczeństwa
C. prawo do wolności wyznania i sumienia
D. prawo do uczestnictwa w życiu kulturalnym
E. prawo do zabezpieczenia społecznego
F. prawo do zrzeszania się
G. prawo do rozwoju
H. prawo do życia
I. prawo do życia w czystym środowisku
J. prawo do wypoczynku

Pierwsza generacja

Druga generacja

Trzecia generacja

3. Wpisz literę „P” przy zdaniach prawdziwych, a „F” – obok fałszywych. (0–4 p.)

Lp.

Zdania

Prawda/Fałsz

1.

Komitet Praw Dziecka ONZ rozpatruje sprawozdania składane 
przezpaństwa, które przystąpiły do Konwencji praw dziecka.

2.

W świetle Konwencji praw dziecka dzieckiem jest każda osoba do
ukończenia 18. roku życia.

3.

Przestrzeganie Międzynarodowego paktu praw obywatelskich i 
politycznychjest nadzorowane przez Parlament Europejski.

4.

Do Paktów praw człowieka zalicza się Powszechna deklaracja praw
człowieka.

4. Zaznacz właściwą odpowiedź. (0–1 p.)

Jaką rolę w kształtowaniu praw człowieka odegrał Janusz Korczak?

Zapoczątkował debatę w sprawie zniesienia kary śmierci w Polsce.
Był pomysłodawcą powołania Komitetu Praw Człowieka.
Do jego myśli pedagogicznej nawiązano w projekcie Konwencji praw dziecka.
Współtworzył Międzynarodowy pakt praw politycznych i obywatelskich.

5. Przyjrzyj się zamieszczonemu logo i wykonaj polecenia. (0–3 p.)

A. Napisz, jaka organizacja pozarządowa posługuje się zamieszczonym obok logo.
………………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………………………….

B. Wymień dwa cele działania tej organizacji.
•………………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………………………….
• ..……………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………………………….

6. Podkreśl właściwe zakończenie zdań. 

(0–3 p.)

Amnesty International powstała z inicjatywy Petera Benensona / Henriego Dunanta.
Rada  Europy  oraz  OBWE  są  częścią  uniwersalnego  systemu  ochrony  praw  człowieka  / 
regionalnegosystemu ochrony praw człowieka.
Głównym  narzędziem  kontroli  praw  socjalnych  i  ekonomicznych  przyjętych  przez  Radę 
Europy w 1961 r.jest Europejska karta społeczna / Karta praw podstawowych.

7. Przeczytaj fragment artykułu i wykonaj polecenia. 

(0–3 p.)

Międzynarodowy  system  ochrony  praw  człowieka  podlega  stałej  ewolucji.  Dotyczy  to 
zarówno  jego  aspektumaterialnoprawnego,  czyli  tworzenia  nowych  traktatów,  jak  i 
doskonalenia  mechanizmów  kontrolnych.Obserwacja  funkcjonowania  tego  systemu  musi 
prowadzić do wniosku, że największym dlań wyzwaniemjest jego skuteczność. Chodzi zatem o 
to,  że  standardy  ochrony  zawarte  w  międzynarodowymprawie  człowieka  przez  dużą  liczbę 
państw  na  świecie  są  realizowane  w  sposób  co  najwyżej  cząstkowy.W  dalszym  ciągu 
jednostka ma bardzo utrudniony dostęp do międzynarodowych organów ochrony praw
i  wolności  na  poziomie  uniwersalnym.  Zarazem  uważa  się,  nie  bez  racji,  że  systemy 
regionalne  ochronypraw  człowieka,  a  zwłaszcza  system europejski,  stworzyły  skuteczniejsze 
mechanizmy.  W  szczególnościdziałalność  Europejskiego  Trybunału  Praw  Człowieka  jest 
dowodem na to, że na poziomie międzynarodowymmoże skutecznie działać dostępny dla ofiar 
naruszeń praw człowieka organ sądowy.
Źródło: A. Gliszczyńska-Grabias, K. Sękowska-Kozłowska, R. Wieruszewski,
Koncepcja Światowego Trybunału Praw Człowieka, [w:] „Państwo i Prawo” 2011, nr 5, s. 3.

A.  Wyjaśnij,  jak  autorzy  artykułu  oceniają  skuteczność  działania  europejskiego  systemu 
ochrony  praw  człowiekana  tle  systemu  uniwersalnego.  Określ,  w  jaki  sposób  uzasadniają 
swoje stanowisko.
………………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………………………….
B. Scharakteryzuj główne wady uniwersalnego systemu ochrony praw człowieka.
………………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………………………….

8. Wstaw znak „x” w kratki obok warunków, jakie należy spełnić, kierując skargę
do rzecznika praw obywatelskich. 

(0–3 p.)

Skarga może dotyczyć łamania praw przez osoby indywidualne.
Wnioskodawca  przed  złożeniem  skargi  powinien  przebyć  całą  krajową  procedurę 
odwoławczą.
Wraz ze złożeniem wniosku należy uiścić opłatę skarbową.
Wniosek nie może dotyczyć naruszeń wynikających z niekonstytucyjności ustawy.
Do skargi należy dołączyć kopie lub odpisy dokumentów dotyczących danej sprawy.
Wniosek można złożyć tylko w formie pisemnej.

9. Na podstawie tekstu podręcznika ze s. 140 oraz fragmentu ustawy wykonaj polecenia

. (0–2 

p.)

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych. Tekst jednolity z 2002 r.
Art. 6
1.  W  rozumieniu  ustawy  za  dane  osobowe  uważa  się  wszelkie  informacje  dotyczące 
zidentyfikowanejlub możliwej do zidentyfikowania osoby fizycznej.
2.  Osobą  możliwą  do  zidentyfikowania  jest  osoba,  której  tożsamość  można  określić 
bezpośrednio  lubpośrednio,  w  szczególności  przez  powołanie  się  na  numer  identyfikacyjny 
albo  jeden  lub  kilka  specyficznychczynników  określających  jej  cechy  fizyczne,  fizjologiczne, 
umysłowe, ekonomiczne, kulturowelub społeczne.
3. Informacji nie uważa się za umożliwiającą określenie tożsamości osoby, jeżeli wymagałoby 
to nadmiernychkosztów, czasu lub działań.

Źródło: Dz.U. z 2002 r. Nr 101 poz. 926 ze zm.

Generalny  Inspektor  Ochrony  Danych  Osobowych,  Czym  są  dane  osobowe,  jak 
interpretowaćart. 6 ust. 3 „Ustawy o ochronie danych osobowych”?
[...]  należy  przyjąć,  że  danymi  osobowymi  nie  będą pojedyncze  informacje  o  dużym stopniu 
ogólności,np. nazwa ulicy i numer domu czy wysokość wynagrodzenia. Informacja ta będzie 
jednakstanowić  daną  osobową  wówczas,  gdy  zostanie  zestawiona  z  innymi  dodatkowymi 
informacjami,które  w  konsekwencji  można odnieść  do  konkretnej  osoby.  Przykładem 
pojedynczej informacji stanowiącejdaną osobową jest natomiast numer PESEL, który zgodnie 
z art. 31a ust. 1 ustawy z dnia10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych 
[...]  jest  11-cyfrowym,  stałym  symbolemnumerycznym,  jednoznacznie  identyfikującym  osobę 
fizyczną  [...].  Można  więc  stwierdzić,że  numer  PESEL  [...]  [z  definicji]  stanowi  daną 
osobową, a jej przetwarzanie podlega wszelkimrygorom przewidzianym w ustawie o ochronie 
danych  osobowych.Ustawodawca,  formułując  art.  6  ustawy  [...],  nie  określił  zamkniętego 
katalogu  informacji  stanowiącychdane  osobowe.  Dlatego  też  przy  rozstrzyganiu,  czy 

określona  informacja  lub  informacje  stanowiądane  osobowe,  w  większości  przypadków, 
nieuniknione  jest  dokonanie  zindywidualizowanejoceny,  przy  uwzględnieniu  konkretnych 
okoliczności  oraz  rodzaju  środków  czy  metod  potrzebnychw  określonej  sytuacji  do 
identyfikacji osoby.

Źródło: 

http://www.giodo.gov.pl/319/id_art/973/j/pl/

A.  Napisz, jakie warunki muszą być spełnione, aby określone  informacje zostały uznane  za 
dane osobowechronione w świetle ustawy.
………………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………………………….

B. Wymień, jaki rodzaj informacji bezwzględnie zawsze będzie uznany za daną osobową.
………………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………………………….

10. Przeanalizuj dane statystyczne z zamieszczonego wykresu i wykonaj polecenia

. (0–3 p.)

A.  Podaj  nazwy  trzech  krajów,  w  których  poparcie  dla  bezwzględnego  zakazu  stosowania 
tortur było najwyższe.
………………………………………………………………………………………………….
B.  Określ,  w  których  państwach  przeważała  akceptacja  ograniczonego  stosowania  tortur 
wobec terrorystów.
………………………………………………………………………………………………….
C. Wskaż dwa czynniki decydujące o wzroście w danym społeczeństwie liczby zwolenników 
stosowania torturw ograniczonym lub pełnym zakresie.

………………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………………………….

11. Zapoznaj się z opisaną sytuacją. Następnie zapisz, jakie konstytucyjne prawo obywateli
zostało w niej naruszone

. (0–1 p.)

Rodzice,  których  dzieci  nie  dostały  się  do  przedszkola,  postanowili  zaprotestować  i 
zorganizować marszulicami miasta. Po spełnieniu wszystkich warunków określonych prawem 
otrzymali  zgodę  na  manifestację.Kiedy  doszli  pod  budynek  urzędu  miasta,  policja  nakazała 
im się natychmiast rozejść, twierdząc,że zakłócają porządek.
………………………………………………………………………………………………….

12. Zaznacz właściwe zakończenie zdania. 

(0–1 p.)

Prawa i wolności człowieka można w wyjątkowych sytuacjach ograniczyć

bez konieczności zachowania szczególnych procedur.
wyłącznie w wyniku referendum.
poprzez niezależną decyzję głowy państwa.
tylko na drodze ustawowej i na ściśle określony czas.

13. Przyjrzyj się ilustracji i odpowiedz na pytania. (0

–

2 p.)

A. Do łamania jakich praw człowieka nawiązuje przedstawionakarykatura?
………………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………………………….

B.  Jak  przedstawia  się  sytuacja  przestrzegania  wymienionych  praw  we  współczesnym 

świecie?

………………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………………………….

14.  Określ  dwie  przyczyny  polityczne  i  dwie  kulturowe  prowadzące  do  łamania  praw 
człowieka. 

(0–4 p.)

Przyczyny polityczne:
•………………………………………………………………………………………………….
•………………………………………………………………………………………………….

Przyczyny kulturowe:
•………………………………………………………………………………………………….
•………………………………………………………………………………………………….

15. Przyporządkuj podane postawy odpowiednim charakterystykom. Wpisz litery w kratki
obok właściwych nazw. 

(0–3 p.)

szowinizm
antysemityzm 
ksenofobia

A.  Wrogie  nastawienie  wobec  ludności  żydowskiej  o  podłożu  religijnym,  kulturowym, 
ekonomicznym;przypisywanie  Żydom  negatywnych  cech  i  zachowań przynoszących  straty 
lub nieszczęścia innymnarodom.
B.  Niechęć,  wrogość  lub  strach  wobec  innych,  obcych,  nasilające  się  szczególnie  w 
warunkach  pogarszaniasię  własnej  sytuacji  często  w  wyniku  fragmentarycznej  wiedzy  o 
świecie.
C.  Bezkrytyczny  stosunek  do  własnego  narodu,  niedostrzeganie  jego  słabych  stron  i 
wyolbrzymianiezalet przy jednoczesnym pogardzaniu innymi narodami.