Zasady Certyfikacji Wyrobów
1. Ocena zgodności z wymaganiami dyrektyw Unii Europejskiej
Po wejściu do UE w zakresie oceny zgodności wyrobów obowiązują następujące akty prawne:
• Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 roku o systemie oceny zgodności (Dz. U. z 2002 Nr 166, poz.
1360 z późniejszymi zmianami)
• Ustawa z dnia 12 grudnia 2003 roku o ogólnym bezpieczeństwie produktów (Dz. U. Nr 229
poz. 2275).
• Ustawa z dnia 2 marca 2000 roku o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o
odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny (Dz. U. z 2000, Nr 22,
poz. 271 z późniejszymi zmianami).
Ustawa o systemie oceny zgodności określa między innymi zasady funkcjonowania systemu
oceny zgodności z zasadniczymi i szczegółowymi wymaganiami dotyczącymi wyrobów. Ustawa ta
była podstawą prawną do wprowadzenia do polskiego prawodawstwa dyrektyw nowego podejścia.
Dyrektywy zostały wprowadzone rozporządzeniami odpowiednich ministrów.
Biuro Certyfikacji INiG prowadzi ocenę zgodności dla wyrobów objętych następującymi
rozporządzeniami (dyrektywami):
• Rozporządzenie Ministra Gospodarki, z dnia 21 grudnia 2005 roku w sprawie zasadniczych
wymagań dla urządzeń spalających paliwa gazowe (Dz. U. z 2005, Nr 263, poz. 2201) –
dyrektywa 90/396/EWG.
• Rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy, z dnia 20 października 2005 roku w sprawie
zasadniczych wymagań dotyczących efektywności energetycznej nowych wodnych kotłów
grzewczych opalanych paliwami ciekłymi lub gazowymi (Dz. U. z 2005, Nr 218, poz. 1846) –
dyrektywa 92/42/EWG.
• Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 21 sierpnia 2007 roku w sprawie zasadniczych
wymagań dla sprzętu elektrycznego (Dz. U. z 2007 Nr 155, poz. 1089) – dyrektywa
2006/95/WE.
• Rozporządzenie Ministra Gospodarki, z dnia 21 grudnia 2005 roku w sprawie zasadniczych
wymagań dla urządzeń ciśnieniowych i zespołów urządzeń ciśnieniowych (Dz. U. nr 263, poz.
2200) – dyrektywa 97/23/EWG.
• Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 18 grudnia 2006 roku w sprawie zasadniczych
wymagań dla przyrządów pomiarowych (Dz. U. z 2007 Nr 3, poz. 27) – dyrektywa
2004/22/WE (w zakresie gazomierzy).
• Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 o wyrobach budowlanych (Dz. U. Nr 92, poz. 881) –
dyrektywa 89/106/EWG (w zakresie sieci i instalacji paliw gazowych, wody pitnej i sanitarnej).
Wymienione wyżej rozporządzenia określają:
• Zasadnicze wymagania w zakresie bezpieczeństwa i ochrony zdrowia dotyczące
projektowania oraz wytwarzania urządzeń objętych dyrektywą;
• Warunki i tryb dokonywania oceny zgodności urządzeń jw.;
• Procedury oceny zgodności;
• Minimalne kryteria, jakie powinny być uwzględnione przy notyfikowaniu jednostek;
• Sposób oznakowania urządzeń objętych dyrektywą;
• Wzór oznakowania CE.
oraz stwierdzają, iż urządzenia mogą być wprowadzane do obrotu, jeżeli przy prawidłowym
zainstalowaniu i konserwacji oraz użytkowaniu zgodnie z ich przeznaczeniem nie będą stwarzały
zagrożenia dla bezpieczeństwa i zdrowia osób oraz zwierząt domowych lub mienia.
W przypadku dyrektywy 92/42/EWG wymagane jest również spełnienie wymagania
dotyczącego efektywności energetycznej, przy czym w dyrektywie tej stwierdza się, iż dla urządzeń
spalających paliwa gazowe jako procedury oceny zgodności dotyczące ich efektywności
energetycznej stosuje się procedury dyrektywy 90/396/EWG.
Dyrektywa Rady Europejskiej 2006/95/WE dotycząca urządzeń elektrycznych nie wymaga
przy ocenie zgodności udziału strony trzeciej, jednak jest przywołana w dyrektywie dotyczącej
wymagań dla urządzeń gazowych 90/396/EWG, w paragrafie dotyczącym zagrożeń o charakterze
elektrycznym.
Dyrektywa 97/23/EWG dotycząca urządzeń ciśnieniowych obejmuje między innymi swoim
zakresem armaturę ciśnieniową, regulującą i zaporową stosowaną w stacjach redukcyjnych ciśnienia
lub stacjach sprężania, i te urządzenia wchodzą w zakres akredytacji Biura Certyfikacji INiG.
W ramach dyrektywy 2004/22/EC dotyczącej przyrządów pomiarowych Biuro posiada
akredytację Polskiego Centrum Akredytacji dla gazomierzy w zakresie modułów: B (badanie typu)
oraz D (deklarowanie zgodności WE z typem wraz z zapewnieniem jakości produkcji).
Schemat procedur oceny zgodności dla poszczególnych dyrektyw przedstawiono na rys.1-3.
Urządzenia gazowe i ich osprzęt produkowane seryjnie powinny być poddane następującym
procedurom oceny zgodności (dyrektywa 90/396/EWG):
- badaniu typu WE (moduł B) oraz przed wprowadzeniem do obrotu, zgodnie z wyborem producenta:
- deklarowaniu zgodności WE z typem (moduł C),
- deklarowaniu zgodności WE z typem wraz z zapewnieniem jakości produkcji (moduł D),
- deklarowaniu zgodności WE z typem wraz z zapewnieniem jakości wyrobu (moduł E),
- weryfikacji WE (moduł F).
Jeżeli urządzenia są produkowane jednostkowo lub w małych ilościach, producent może poddać je
procedurze weryfikacji jednostkowej WE (moduł G).
Procedury oceny zgodności określa załącznik nr 1 do rozporządzenia, a procedury Biura
Certyfikacji Instytutu są z nimi zgodne.
Powyższe procedury oceny zgodności (moduły) służą również do oceny zgodności z wymaganiami
pozostałych wymienionych uprzednio dyrektyw dotyczących urządzeń gazowych.
Dodatkowo Biuro Certyfikacji prowadzi następujące procedury oceny zgodności z zasadniczymi
wymaganiami dyrektywy 97/23/EWG:
1. pełne zapewnienie jakości WE (moduł H);
2. badanie projektu WE (moduł B1);
3. wewnętrzną kontrolę procesu wytwarzania z nadzorowaniem oceny końcowej (moduł A1).
Podstawą oceny zgodności z wymaganiami zasadniczymi dyrektywy 90/396/EWG są normy
zharmonizowane z tą dyrektywą. Urządzenia i ich osprzęt uznaje się za zgodne z zasadniczymi
wymaganiami bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, jeżeli producent:
• zastosował normy zharmonizowane dotyczące urządzeń i ich osprzętu albo
• zastosował normy krajowe uznane za zgodne z zasadniczymi wymaganiami bezpieczeństwa
i ochrony zdrowia, o ile w zakresie objętym takimi normami nie istnieją normy
zharmonizowane a strona trzecia potwierdza to w procedurze badania typu WE.
Po przeprowadzeniu odpowiednich procedur oceny zgodności przez Instytut, producent umieszcza na
każdym urządzeniu lub tabliczce znamionowej znak CE (z wyjątkiem osprzętu). Po prawej stronie
oznakowania CE należy umieścić numer identyfikacyjny jednostki notyfikowanej uczestniczącej w
kontroli produkcji. Producent wystawia pisemną deklarację zgodności, która może dotyczyć jednego
lub kilku urządzeń.
Wzór znakowania
W deklaracji producent oświadcza, że dane urządzenia są zgodne z typem opisanym w
certyfikacie badania typu WE i spełniają zasadnicze wymagania określone w rozporządzeniu, które
ich dotyczą. Deklarację zgodności przechowuje producent.
Urządzenia gazowe i armatura, podlegające przed wstąpieniem Polski do Unii Europejskiej
obowiązkowej certyfikacji na znak bezpieczeństwa, znalazły się po 1 maja 2004 roku w obszarach
różnych dyrektyw; najczęściej dyrektyw wymienionych wyżej.
Urządzenia i wyroby dla gazownictwa, objęte dotychczas oceną przez aprobaty techniczne, znalazły
się w obszarze dyrektywy budowlanej wdrożonej do polskiego prawodawstwa ustawą z dnia 16
kwietnia 2004r. o wyrobach budowlanych (Dz. U. Nr 92, poz. 881).
Art. 5 rozdz. 2 prawa budowlanego stanowi, iż:
Wyrób budowlany nadaje się do stosowania przy wykonywaniu robót budowlanych, jeżeli jest:
1) oznakowany CE, co oznacza, że dokonano oceny jego zgodności z normą zharmonizowaną
albo europejską aprobatą techniczną bądź krajową specyfikacją techniczną państwa
członkowskiego Unii Europejskiej lub Europejskiego Obszaru Gospodarczego, uznaną przez
Komisję Europejską za zgodną z wymaganiami podstawowymi, albo
2) umieszczony w określonym przez Komisję Europejską wykazie wyrobów mających niewielkie
znaczenie dla zdrowia i bezpieczeństwa, dla których producent wydał deklarację zgodności z
uznanymi regułami sztuki budowlanej, albo
3) oznakowany znakiem budowlanym, którego wzór określa załącznik do ustawy.
Obecnie obowiązują wydane przez Ministra Infrastruktury rozporządzenia wykonawcze do
ustawy Prawo budowlane. Są to:
• Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 11 sierpnia 2004 roku w sprawie
systemów oceny zgodności, wymagań, jakie powinny spełniać notyfikowane jednostki
uczestniczące w ocenie zgodności, oraz sposobu oznaczania wyrobów budowlanych
oznakowaniem CE (Dz. U. Nr 195 poz. 2011);
• Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 11 sierpnia 2004 roku w sprawie
sposobów deklarowania zgodności wyrobów budowlanych oraz sposobu znakowania
ich znakiem budowlanym(Dz. U. Nr 198 poz. 2041).
Powyższe Rozporządzenia przywołują takie same systemy oceny zgodności; w przypadku braku
norm zharmonizowanych ocena zgodności przy udziale akredytowanej jednostki certyfikującej
prowadzi do znakowania znakiem budowlanym; w przypadku, gdy norma na wyrób jest
zharmonizowana z dyrektywą, w ocenie zgodności uczestniczy jednostka notyfikowana, a producent
po przeprowadzeniu oceny zgodności znaczy wyrób znakiem CE.
Systemy oceny zgodności dla dyrektywy budowlanej przedstawiono w tab.1.
Tab. 1. Systemy oceny zgodności w dyrektywie budowlanej
System Zadania
producenta
Zadania jednostki notyfikowanej lub
akredytowanej
Baza do
znakowania CE
lub znakiem
budowlanym
4
Wstępne badania typu
wyrobu. Zakładowa
kontrola produkcji
3
Zakładowa kontrola
produkcji
Wstępne badanie typu wyrobu
Deklaracja
zgodności
Producenta
2
Wstępne badanie typu
wyrobu. Zakładowa
kontrola produkcji
Certyfikacja zakładowej kontroli
produkcji na podstawie kontroli
wstępnej
Deklaracja
zgodności
Producenta +
2+
Wstępne badanie typu
wyrobu. Zakładowa
kontrola produkcji. Badanie
próbek zgodnie z
ustalonym planem
Certyfikacja zakładowej kontroli
produkcji na podstawie:
- kontroli wstępnej
- ciągłego nadzoru, oceny i
zatwierdzenia kontroli produkcji
Certyfikacja
zakładowej
kontroli produkcji
1
Zakładowa kontrola
produkcji. Uzupełniające
badanie próbek zgodnie z
ustalonym planem
Certyfikacja zgodności wyrobu na
podstawie zadań jednostki
notyfikowanej oraz zadań przypisanych
do producenta
- wstępne badanie typu wyrobu
- wstępna kontrola fabryki i zakładowej
kontroli produkcji
- ciągły nadzór, ocena i zatwierdzanie
zakładowej kontroli produkcji
1+
Zakładowa kontrola
produkcji
Uzupełniające badanie
próbek zgodnie z
ustalonym planem
Certyfikacja zgodności wyrobu na
podstawie zadań jednostki
notyfikowanej oraz zadań przypisanych
do producenta.
Zadania jednostki notyfikowanej:
- wstępne badanie typu wyrobu
- wstępna kontrola fabryki i zakładowej
kontroli produkcji
- ciągły nadzór, ocena i zatwierdzanie
zakładowej kontroli produkcji
- audit-badanie próbek pobranych z
fabryki, z rynku lub na placu budowy
Deklaracja
zgodności
Producenta wraz
z Certyfikatem
zgodności
wyrobu
W każdym systemie oceny zgodności producent wyrobu budowlanego powinien ustanowić i
wdrożyć system zakładowej kontroli produkcji. W ramach tego systemu producent powinien określić:
• organizację zakładowej kontroli produkcji w tym personel odpowiedzialny za jakość, zakres
jego uprawnień, odpowiedzialność i wzajemne zależności,
• procedury (instrukcje), zakładowej kontroli produkcji,
• sposób prowadzenia i nadzorowania zapisów,
• zasady doboru i szkolenie personelu,
• procedury postępowania z reklamacjami.
Procedury (instrukcje) zakładowej kontroli produkcji powinny obejmować:
• wymagania dla surowców oraz zasady ich badań i odbiorów,
• badania i kontrole wykonywane w czasie produkcji,
• badania gotowych wyrobów, ich zakres i częstotliwość,
• sposób postępowania z wyrobem niezgodnym z wymaganiami,
• sposób postępowania z wyrobem gotowym w tym między innymi znakowanie.
Instytut Nafty i Gazu jest jednostką notyfikowaną dla wszystkich wymienionych dyrektyw
dotyczących urządzeń i wyrobów dla gazownictwa.
W zakresie dyrektywy budowlanej prowadzimy również ocenę zgodności wyrobów
budowlanych stosowanych w sieciach i instalacjach wody pitnej (system 1+).
2. Certyfikacja urządzeń i armatury gazowej w trybie dobrowolnym
Podstawą certyfikacji w trybie dobrowolnym są:
• ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 roku o systemie oceny zgodności (Dz. U. nr 166 poz. 1360 z
późniejszymi zmianami);
• norma PN-EN 45011:2000 Wymagania dotyczące jednostek prowadzących systemy
certyfikacji wyrobów.
Certyfikacja urządzeń i armatury gazowej w trybie dobrowolnym opiera się na następującym modelu:
• badania pełne wyrobu,
• ocena systemu jakości dostawcy,
• nadzór w okresie ważności certyfikatu, obejmujący okresowe kontrole systemu jakości
dostawcy oraz badania wyrobów pobranych u dostawcy i/lub w handlu.
3. Odwołania i skargi klientów
Każdemu klientowi przysługuje prawo odwołania się od każdej decyzji do Dyrektora Instytutu.
Każde wpływające do Instytutu odwołanie lub skarga jest przedmiotem postępowania wyjaśniającego.
Przyjęcie odwołania lub skargi jest potwierdzane pisemnie. Postępowanie wyjaśniające prowadzi
dyrektor Instytutu. Dyrektor Instytutu może polecić przeprowadzenie całości lub części postępowania
kierownikowi Biura, jeżeli odwołanie nie dotyczy decyzji kierownika Biura Certyfikacji lub skarga nie
zawiera zarzutów skierowanych bezpośrednio i imienne przeciwko kierownikowi Biura Certyfikacji.
Decyzja komunikowana składającemu odwołanie lub skargę jest podejmowana, lub przejrzana i
zatwierdzona przez Dyrektora Instytutu.
Wszelkie skargi dotyczące certyfikowanego klienta są do niego kierowane i wyjaśniane w
Biurze Certyfikacji. Jeżeli skarga dotyczy klienta z certyfikowanym systemem zarządzania i jest
uzasadniona, Biuro Certyfikacji podejmuje odpowiednie działania mające na celu zbadać skuteczność
certyfikowanego systemu zarządzania.
Odpowiedź na odwołanie lub skargę jest udzielana zainteresowanemu pisemnie w terminie do
jednego miesiąca. W sprawach szczególnie skomplikowanych termin ten może być przedłużony do
dwóch miesięcy, o czym Biuro Certyfikacji informuje zainteresowanego wraz z informacją o
dotychczasowym przebiegu i rozpatrywania odwołania lub skargi.
Każdy klient ma możliwość składania skarg na działania jednostki do PCA i/lub dochodzenia
swoich roszczeń cywilno-prawnych na drodze sądowej, zgodnie z ogólnie obowiązującymi przepisami
prawa
Document Outline