plik

Dekret o apostolstwie świeckich

"APOSTOLICAM ACTUOSITATEM"

WSTĘP

DA  1. Święty  Sobór  chcąc  spotęgować  działalność  apostolską  Ludu
Bożego,  zwraca  się  z  troską  do  wiernych  świeckich,  o  którym
szczególnym  i  bezwzględnie  koniecznym  udziale  w  posłannictwie
Kościoła  wspominał  już  na  innych  miejscach.  Nigdy  bowiem  nie
może  w  Kościele  zabraknąć  apostolstwa  świeckich,  które  wypływa
z  samego  ich  powołania  chrześcijańskiego.  Jak  samorzutna  i  jak
owocna  była  tego  rodzaju  działalność  w  zaraniu  Kościoła,  pokazuje
jasno  samo  Pismo  św.  (por.  Dz  11,19-21;  18,26;  Rz  16,  1-16;
Flp 4,3). Nasze zaś czasy wymagają od ludzi świeckich nie mniejszej
gorliwości;  co  więcej,  dzisiejsze  warunki  żądają  od  nich  o  wiele
intensywniejszego  i  szerzej  zakrojonego  apostolstwa.  Ustawiczny
bowiem przyrost ludności, postęp nauki i umiejętności technicznych,
zacieśniające  się  stosunki  międzyludzkie  nie  tylko  rozszerzyły
niezmiernie  dziedziny  apostolstwa  świeckich,  przeważnie  im  tylko
dostępne,  ale  wyłoniły  nowe  problemy,  które  wymagają  od  nich
bacznej  czujności  i  zainteresowania.  Tego  rodzaju  apostolstwo  staje
się  tym  bardziej  naglącą  potrzebą,  im  bardziej  uniezależniły  się  -
zresztą  słusznie  -  liczne  dziedziny  życia  ludzkiego,  niekiedy  jednak
z  pewnym  odchyleniem  od  porządku  etycznego  i  religijnego  oraz
z  groźnym  niebezpieczeństwem  dla  życia  chrześcijańskiego.  Nadto
w wielu krajach, gdzie jest bardzo mało kapłanów, albo gdzie - jak to
niekiedy się zdarza - pozbawieni są należnej swobody pasterzowania,
Kościół  bez  wysiłku  świeckich  przestałby  prawie  istnieć  i  działać.
Znakiem  tej  wielorakiej  i  naglącej  potrzeby  jest  widoczne  działanie
Ducha Świętego, który coraz dobitniej uświadamia ludziom świeckim
ich  własną  odpowiedzialność  i  pobudza  ich  wszędzie  do  służenia

Chrystusowi i Kościołowi. W tym Dekrecie zamierza Sobór wyjaśnić
istotę  apostolstwa  świeckich,  jego  charakter  i  różnorodność,  a  także
wyłożyć  jego  podstawowe  zasady  oraz  podać  wskazania
duszpasterskie  dla  skuteczniejszego wprowadzenia  go w  życie.  Mają
one  wszystkie  posłużyć  za  normę  przy  rewizji  prawa  kanonicznego
w kwestiach dotyczących apostolstwa świeckich.

Rozdział I

POWOŁANIE ŚWIECKICH DO APOSTOLSTWA

DA  2. Kościół  powstał  do  życia  w  tym  celu,  by  szerząc  królestwo
Chrystusowe po całej ziemi ku chwale Ojca, uczynić wszystkich ludzi
uczestnikami  zbawczego  odkupienia  i  by  przez  nich  skierować  cały
świat  rzeczywiście  do  Chrystusa.  Wszelka  działalność  Ciała
Mistycznego zmierzająca do tego celu nazywa się apostolstwem, które
Kościół  sprawuje  poprzez  wszystkie  swoje  członki,  jednak  na  różne
sposoby;  powołanie  bowiem  chrześcijańskie  jest  z  natury  swojej
również  powołaniem  do  apostolstwa.  Podobnie  jak  w  organizmie
żywym  żaden  członek  nie  zachowuje  się  całkiem  biernie,  ale
uczestnicząc  w  życiu  ciała,  bierze  równocześnie  udział  w  jego
działaniu,  tak  i  w  ciele  Chrystusa,  którym  jest  Kościół,  całe  ciało
"według  zakresu  działania  właściwego  każdemu  członkowi
przyczynia sobie wzrostu" (Ef 4,16). Co więcej, tak wielka jest w tym
ciele więź i zespolenie członków (por. Ef 4,16), iż członka, który nie
przyczynia się według swej miary do wzrostu ciała, należy uważać za
niepożytecznego tak dla siebie, jak i dla Kościoła. Istnieje w Kościele
różnorodność  posługiwania,  ale  jedność  posłannictwa.  Apostołom
i  ich  następcom  powierzył  Chrystus  urząd  nauczania,  uświęcania
i  rządzenia  w  Jego  imieniu  i  Jego  mocą.  Jednak  i  ludzie  świeccy,
stawszy się uczestnikami funkcji kapłańskiej, prorockiej i królewskiej
Chrystusa,  mają  swój  udział  w  posłannictwie  całego  Ludu  Bożego
w  Kościele  i  na  świecie.  I  rzeczywiście  sprawują  oni  apostolstwo
przez swą pracę zmierzającą do szerzenia Ewangelii oraz uświęcania
ludzi  i  do  przepajania  duchem  ewangelicznym  oraz  doskonalenia

porządku spraw doczesnych, tak że ich wysiłek w tej dziedzinie daje
jawnie świadectwo o Chrystusie i służy zbawieniu ludzi. Ponieważ zaś
właściwością  stanu  ludzi  świeckich  jest  życie  wśród  świata  i  spraw
doczesnych,  dlatego  wzywa  ich  Bóg,  by  ożywieni  duchem
chrześcijańskim,  sprawowali  niczym  zaczyn  swoje  apostolstwo
w świecie.

DA 3. Obowiązek i prawo do apostolstwa otrzymują świeccy na mocy
samego  zjednoczenia  swojego  z  Chrystusem  -  Głową.  Wszczepieni
bowiem  przez  chrzest  w  Ciało  Mistyczne  Chrystusa,  utwierdzeni
mocą Ducha Świętego przez bierzmowanie, są oni przeznaczeni przez
samego  Pana  do  apostolstwa.  Dostępują  poświęcenia  na  królewskie
kapłaństwo  i  święty  naród  (por.  1  P  2,4-10),  by  przez  wszelkie
uczynki  składać  duchowe  ofiary  i  po  całej  ziemi  dawać  świadectwo
Chrystusowi. Sakramenty natomiast, zwłaszcza Eucharystia, udzielają
i  wzmagają  ową  miłość,  która  jest  jakby  duszą  całego  apostolstwa.
Apostolstwo  sprawuje  się  w  wierze,  nadziei  i  miłości,  które  rozlewa
Duch  Święty  w  sercach  wszystkich  członków  Kościoła.  Co  więcej,
przykazanie  miłości,  które  jest  największym  poleceniem  Pana,
przynagla  wszystkich  wiernych  do  zabiegania  o  chwałę  Boga  przez
nadejście  Jego  królestwa  i  o  życie  wieczne  dla  wszystkich  ludzi,  by
poznali jedynego Boga prawdziwego oraz tego, którego posłał, Jezusa
Chrystusa  (por.  J  17,3). Wszystkim  zatem  wiernym  nałożony  zostaje
wspaniały  obowiązek  przyczyniania  się  do  tego,  aby  wszyscy  ludzie
na  całym  świecie  poznali  i  przyjęli  boskie  orędzie  zbawienia.
Dla  spełniania  tego  apostolstwa  udziela  wiernym  Duch  Święty,
sprawujący  dzieło  uświęcenia  Ludu  Bożego  przez  posługę  słowa
i  sakramenty,  także  innych  szczególnych  darów  (por.  1  Kor  12,7),
"udzielając  każdemu  tak,  jak  chce"  (1  Kor  12,11),  by  "służąc  sobie
wzajemnie każdy tą łaską, jaką otrzymał" przyczyniali się i oni "jako
dobrzy  szafarze  różnorodnej  łaski  Bożej"  (1  P  4,10)  do  budowania
całego ciała w miłości (por. Ef 4,16). Z przyjęcia tych charyzmatów,
nawet  zwyczajnych,  rodzi  się  dla  każdego  wierzącego  prawo
i  obowiązek  używania  ich  w  Kościele  i  świecie  dla  dobra  ludzi
i  budowania  Kościoła,  w  wolności  Ducha  Świętego,  który  "wionie
tam,  gdzie  chce"  (J  3,8),  a  zarazem  w  zjednoczeniu  z  braćmi
w  Chrystusie,  zwłaszcza  ze  swymi  pasterzami,  do  których  należy
wydawanie  sądu  o  prawdziwej  naturze  tych  darów  i  należnym  ich

używaniu, oczywiście nie w tym celu, aby gasić Ducha, ale by
doświadczać wszystkiego i zachować to, co dobre (por. 1 Tes 5,12.
19. 21).

DA 4. Ponieważ Chrystus posłany do Ojca jest źródłem i początkiem
całego  apostolstwa  w  Kościele,  jest  rzeczą  oczywistą,  że  owocność
apostolstwa  świeckich  zależy  od  ich  żywotnego  zjednoczenia
z Chrystusem według słów Pana: "Kto mieszka we mnie, a ja w nim,
ten  wiele  owocu  przynosi,  bo  beze  mnie  nic  uczynić  nie  możecie"
(J  15,5).  To  życie  w  najgłębszym  zjednoczeniu  z  Chrystusem
w  Kościele  podtrzymują  pomoce  duchowe,  wspólne  wszystkim
wiernym,  zwłaszcza  czynny  udział  w  świętej  liturgii.  Tych  pomocy
powinny  świeccy  tak  używać,  aby  przy  należytym  spełnianiu
świeckich  zajęć  wśród  zwyczajnych  warunków  życiowych  nie
oddzielali  od  swego  życia  łączności  z  Chrystusem,  ale  umacniali  się
w niej, wykonując swoją pracę według woli Bożej. Na tej drodze mają
świeccy  ochotnie  i  radośnie  postępować  w  świętości,  usiłując
przezwyciężać  trudności  roztropnie  i  cierpliwie.  Ani  troski  rodzinne,
ani  inne  sprawy  świeckie  nie  powinny  pozostawać  poza  sferą  ich
życia  duchowego  według  słów  Apostoła:  "Wszystko,  cokolwiek
czynicie  w  słowie  lub  uczynku,  wszystko  w  imię  Pana  Jezusa
Chrystusa  "czyńcie",  dziękując  przez  niego  Bogu  Ojcu"  (Kol  3,17).
Takie  życie  wymaga  ustawicznego  ćwiczenia  się  w  wierze,  nadziei
i  miłości. Tylko  przez  światło  wiary  i  rozważanie  słowa  Bożego
można  zawsze  i  wszędzie  poznawać  Boga,  w  którym  "żyjemy,
poruszamy się i jesteśmy" (Dz 17,28), w każdym wydarzeniu szukać
Jego woli, widzieć Chrystusa we wszystkich ludziach, czy to bliskich,
czy  obcych,  trafnie  osądzać  prawdziwe  znaczenie  i  wartość  rzeczy
doczesnych tak samych w sobie, jak i w stosunku do celu człowieka.
Ci,  co  mają  ową  wiarę,  żyją  w  nadziei  objawienia  synów  Bożych,
pomni  na  krzyż  i  zmartwychwstanie  Pana. W  tej  doczesnej
pielgrzymce  życia,  ukryci  z  Chrystusem  w  Bogu,  wolni  od  więzów
bogactwa,  zwracając  się  do  dóbr  wiecznotrwałych,  wielkodusznym
sercem  poświęcają  się  całkowicie  szerzeniu  Królestwa  Bożego
i  kształtowaniu  oraz  doskonaleniu  porządku  spraw  doczesnych
w  duchu  chrześcijańskim.  Wśród  przeciwności  tego  życia  znajdują
siłę w nadziei, żywiąc przekonanie, że "utrapień czasu teraźniejszego
nawet  porównać  nie  można  z  przyszłą  chwałą,  która  się  w  nas

objawia" (Rz 8,18). Przynaglani miłością, która jest z Boga, świadczą
dobro wszystkim, a zwłaszcza braciom w wierze (Gal 6,10), usuwając
"wszelką  złość  oraz  wszelki  podstęp,  obłudę,  zazdrość  i  wszystkie
obmowy"  (1  P  2,1)  i  pociągając  w  ten  sposób  ludzi  do  Chrystusa.
A  miłość  Boża,  która  "rozlana  jest  w  sercach  naszych  przez  Ducha
Świętego, który jest nam dany" (Rz 5,5), uzdalnia ludzi świeckich do
wyrażania  w  swoim  życiu  naprawdę  ducha  błogosławieństw
ewangelicznych.  Idąc  za  ubogim  Jezusem,  nie  upadają  na  duchu
z powodu niedostatku ani nie nadymają się  z powodu obfitości  dóbr
doczesnych;  naśladując  Chrystusa  pokornego  nie  są  chciwi  próżnej
chwały  (por.  Gal  5,26),  ale  starają  się  więcej  podobać  Bogu  niż
ludziom,  zawsze  gotowi  opuścić  wszystko  dla  Chrystusa  (por.  Łk
14,26)  i  prześladowanie  cierpieć  dla  sprawiedliwości  (por.  Mt  5,10),
pomni  na  słowa  Pana:  "Jeśli  kto  chce  za  mną  iść,  niech  się  zaprze
samego  siebie  i  weźmie  krzyż  swój  i  naśladuje  mnie"  (Mt  16,24).
Pielęgnują  między  sobą  przyjaźń  chrześcijańską,  spieszą  sobie
nawzajem  z  pomocą  w  każdej  potrzebie. Stan  małżeński  i  rodzinny,
bezżenność  lub  wdowieństwo,  sytuacja  chorobowa,  działalność
zawodowa  i  społeczna  winny  wyciskać  na  tej  duchowości  świeckich
swoiste znamię. Niech więc świeccy nieustannie rozwijają otrzymane
przymioty i zdolności odpowiadające owym warunkom życia i niech
używają  właściwych  sobie  darów,  otrzymanych  od  Ducha  Świętego.
Poza  tym  świeccy,  którzy  idąc  za  swym  powołaniem,  wstąpili  do
któregoś  ze  stowarzyszeń  lub  instytutów  zatwierdzonych  przez
Kościół,  niech  zarazem  usiłują  przyswoić  sobie  wiernie  szczególne
znamię  życia  duchowego,  właściwe  tym  instytutom. Niech  również
cenią  sobie  wysoko  kwalifikacje  zawodowe,  zmysł  rodzinny
i  obywatelski  oraz  cnoty  odnoszące  się  do  życia  społecznego,  jak:
uczciwość,  poczucie  sprawiedliwości,  szczerość,  uprzejmość,  siłę
ducha,  bez  których  nie  może  się  utrzymać  życie  prawdziwie
chrześcijańskie. Doskonałym  wzorem  takiego  życia  duchowego
i  apostolskiego  jest  Najświętsza  Maryja  Panna,  Królowa  Apostołów,
która w czasie życia ziemskiego, podobnego do innych, pełnego trosk
rodzinnych i pracy, jednoczyła się zawsze najściślej ze swoim Synem
i  współuczestniczyła  w  całkiem  szczególny  sposób  w  dziele
Zbawiciela;  teraz  zaś  wniebowzięta,  "dzięki  swej  macierzyńskiej
miłości  opiekuje  się  braćmi  swego  Syna,  pielgrzymującymi  jeszcze
oraz  narażonymi  na  niebezpieczeństwa  i  utrapienia,  dopóki  nie

zostaną  doprowadzeni  do  szczęśliwej  ojczyzny".  Niech  wszyscy
z  wielką  pobożnością  oddają  jej  cześć  i  niech  powierzają  jej
macierzyńskiej opiece swoje życie i apostolstwo.

Rozdział II

CELE APOSTOLSTWA ŚWIECKICH

DA  5. Chrystusowe  dzieło  odkupienia,  mające  zasadniczo  na  celu
zbawienie  ludzi,  obejmuje  również  odnowę  całego  porządku
doczesnego.  Stąd  posłannictwo  Kościoła  nie  polega  tylko  na
przekazywaniu  ludziom  ewangelicznego  orędzia  Chrystusa  i  Jego
łaski, ale także na przepajaniu i doskonaleniu duchem ewangelicznym
porządku  spraw  doczesnych.  Świeccy  zatem  wypełniając  to
posłannictwo  Kościoła,  prowadzą  działalność  apostolską  zarówno
w  Kościele,  jak  i  w  świecie,  tak  w  porządku  duchowym,  jak
i  doczesnym;  chociaż  się  te  porządki  różnią,  to  jednak  w  jedynym
planie  Bożym  są  zespolone,  że  sam  Bóg  pragnie  cały  świat
przekształcić w Chrystusie w nowe stworzenie, zaczątkowo już tu na
ziemi,  a  w  pełni  w  dniu  ostatecznym.  Człowiek  świecki  będąc
jednocześnie  wyznawcą  wiary  i  obywatelem  tego  świata,  winien  się
zawsze  kierować  w  obydwu  porządkach  jednym  sumieniem
chrześcijańskim.

DA  6. Posłannictwo  Kościoła  zmierza  do  zbawienia  ludzi,  które  się
ma osiągnąć przez wiarę w Chrystusa i Jego łaskę. Apostolstwo więc
Kościoła  i  wszystkich  jego  członków  zmierza  przede  wszystkim  do
ukazania światu słowem i czynem ewangelicznego orędzia Chrystusa
i do udzielenia mu Jego łaski. Dokonuje się to głównie przez posługę
słowa  i  sakramentów  powierzoną  specjalnie  duchownym,  w  której
i świeccy mają ważną rolę do spełnienia, aby "byli współuczestnikami
w  pracy  dla  prawdy"  (3  J  8).  I  w  tej  przede  wszystkim  dziedzinie
uzupełniają  się  wzajemnie:  apostolstwo  świeckich  i  posługiwanie
duszpasterskie. Niezliczone  okazje  nadarzają  się  świeckim  do
uprawiania apostolstwa w zakresie szerzenia Ewangelii i uświęcania.
Sam  przykład  chrześcijańskiego  życia  i  dobre  uczynki  spełniane

w  duchu  nadprzyrodzonym  mają  już  siłę  pociągania  ludzi  do  wiary
i  do  Boga;  Pan  bowiem  mówi:  "Tak  niech  świeci  światłość  wasza
przed  ludźmi,  aby  widzieli  dobre  wasze  uczynki  i  chwalili  Ojca
waszego, który jest w niebie" (Mt 5,16). Tego rodzaju apostolstwo nie
polega jednak na samym tylko świadectwie życia. Prawdziwy apostoł
szuka  okazji  głoszenia  Chrystusa  również  słowem,  bądź  to
niewierzącym, by ich doprowadzić do wiary, bądź wierzącym, by ich
pouczyć, umocnić i pobudzić do gorliwszego życia, "albowiem miłość
Chrystusowa  przynagla  nas"  (2  Kor  5,  14),  a  w  sercach  wszystkich
powinny znaleźć oddźwięk owe słowa Apostoła: "Biada mi, gdybym
nie głosił Ewangelii" (1 Kor 9, 16). Ponieważ zaś w naszych czasach
powstają  nowe  zagadnienia  i  panoszą  się  nagminnie  bardzo
niebezpieczne błędy, które usiłują zniszczyć zupełnie religię, porządek
moralny i samo społeczeństwo ludzkie, obecny Sobór święty zachęca
gorąco  świeckich,  by  każdy  w  miarę  swoich  uzdolnień
i  wykształcenia,  zgodnie  z  myślą  Kościoła  wypełniał  z  większą
pilnością  swoje  zadanie  w  zakresie  wyjaśniania,  obrony
i odpowiedniego dostosowania zasad chrześcijańskich do problemów
obecnej doby.

DA  7. Plan  zaś  Boży  dotyczący  świata  polega  na  tym,  by  ludzie
zgodnym wysiłkiem kształtowali porządek spraw doczesnych i ciągle
go  doskonalili.  Wszystko,  co  składa  się  na  porządek  spraw
doczesnych,  mianowicie:  dobra  osobiste  i  rodzinne,  kultura,  sprawy
gospodarcze,  sztuka  i  zajęcia  zawodowe,  instytucje  polityczne,
stosunki międzynarodowe i inne tym podobne, rozwój i ich i postęp,
stanowi  nie  tylko  pomoce  do  osiągnięcia  przez  człowieka  celu
ostatecznego,  ale  posiada  też  własną,  wszczepioną  im  przez  Boga
wartość, czy to wzięte same w sobie, czy jako części całego porządku
doczesnego:  "I  widział  Bóg,  że  wszystko  co  uczynił,  było  bardzo
dobre"  (Rz  1,31).  Ta  naturalna  dobroć  rzeczy  doczesnych  otrzymuje
jakąś  specjalną  godność  przez  ich  stosunek  do  osoby  ludzkiej,
ponieważ są stworzone do służenia jej. W końcu spodobało się Bogu
zebrać wszystkie rzeczy, tak naturalne jak i nadprzyrodzone, w jedno
w  Chrystusie,  "aby  sam  we  wszystkim  zachował  pierwszeństwo"
(Kol  1,18).  Ale  to  przeznaczenie  nie  tylko  nie  pozbawia  porządku
doczesnego jego własnej autonomii, własnych celów, praw, środków,
znaczenia  dla  dobra  ludzi,  ale  raczej  podnosi  jego  moc  i  wartość,

a  równocześnie  odpowiada  pełnemu  powołaniu  człowieka  na  ziemi.
W  ciągu  dziejów  używanie  rzeczy  doczesnych  uległo  wypaczeniu
przez  ciężkie  występki,  ponieważ  ludzie  skażeni  grzechem
pierworodnym  popadli  w  wiele  błędów  co  do  prawdziwego  Boga,
ludzkiej  natury  i  zasad  prawa  moralnego:  stąd  zepsucie  obyczajów
i  instytucji  ludzkich,  a  nierzadko  podeptanie  samej  osoby  ludzkiej.
Również  i  w  naszych  czasach  wielu  ludzi,  przeceniając  postęp  nauk
przyrodniczych i technicznych, skłania się niejako ku bałwochwalczej
czci  rzeczy  doczesnych,  stając  się  raczej  ich  sługami  niż  panami.
Zadaniem całego Kościoła jest pracować nad tym, aby ludzi uczynić
zdolnymi  do  należytego  kształtowania  całego  porządku  rzeczy
doczesnych i skierowania go przez Chrystusa do Boga. Obowiązkiem
pasterzy  jest  wyłożyć  jasno  zasady  dotyczące  celu  stworzenia
i używania rzeczy doczesnych, oddać do dyspozycji pomoce moralne
i  duchowe  w  tym  celu,  by  odnowić  w  Chrystusie  porządek  spraw
doczesnych. Świeccy  zaś  powinni  podjąć  trud  odnowy  porządku
doczesnego  jako  własne  zadanie  i  spełniać  je  bezpośrednio
i zdecydowanie, kierując  się  światłem  Ewangelii i duchem  Kościoła,
przynaglani  miłością  chrześcijańską.  Jako  obywatele  powinni
współpracować  ze  współobywatelami,  działając  z  właściwą
kompetencją  i  na  własną  odpowiedzialność,  szukając  wszędzie
i  we  wszystkim  sprawiedliwości  Królestwa  Bożego.  Porządek  spraw
doczesnych  należy  odnowić  w  ten  sposób,  by  nie  naruszając
właściwych  mu  praw,  uzgodnić  go  z  normami,  wynikającymi
z  podstawowych  zasad  życia  chrześcijańskiego  oraz  dostosować  do
różnych  warunków  miejsca,  czasu  i  narodów.  Wśród  dzieł  tego
rodzaju  apostolstwa  wysuwa  się  na  pierwszy  plan  akcja  społeczna
chrześcijan;  Sobór  Święty  pragnie,  by  ona  rozszerzyła  się  dziś  na
wszystkie  dziedziny  spraw  doczesnych,  również  i  na  dziedzinę
kultury.

DA  8. Jakkolwiek  wszelka  działalność  apostolska,  winna  się  rodzić
z miłości i z niej czerpać swe siły, to jednak niektóre dzieła z natury
swej  są  zdatne  do  tego,  by  stać  się  żywym  wyrazem  samej  miłości.
Chrystus  chciał,  by  były  one  znakami  Jego  mesjańskiego
posłannictwa  (por.  Mt  11,  4-5).  Największym  przykazaniem
w  Zakonie  jest  miłować  Boga  z  całego  serca,  a  bliźniego  jak  siebie
samego  (por.  Mt  22,  37-40).  To  zaś  przykazanie  miłości  bliźniego

uczynił Chrystus swoim własnym i wzbogacił je nowym znaczeniem,
gdy  utożsamiając  się  z  braćmi,  pragnął  stać  się  razem  z  nimi
przedmiotem miłości, mówiąc: "coście uczynili jednemu z tych braci
moich  najmniejszych,  mnieście  uczynili"  (Mt  25,40).  Sam  bowiem
przyjmując  ludzką  naturę,  związał  ze  sobą  całą  ludzkość  pewną
nadprzyrodzoną  solidarnością  w  jedną  rodzinę,  a  jako  znak
rozpoznawczy  swych  uczniów  ustanowił  miłość  tymi  słowami:  "Po
tym  poznają  wszyscy,  żeście  uczniami  moimi,  jeśli  miłość  mieć
będziecie  jeden  ku  drugiemu"  (J  13,35). A  jak  w  zaraniu  swych
dziejów  Kościół  święty  łącząc  Wieczerzę  eucharystyczną  z  agapą,
ukazywał się cały zjednoczony węzłem miłości wokół Chrystusa, tak
w każdym czasie daje się rozpoznać po tym znaku miłości, a ciesząc
się  z  podejmowanych  przez  innych  przedsięwzięć,  zatrzymuje  dla
siebie  dzieła  miłości  jako  swój  obowiązek  i  niepozbywalne  prawo.
Dlatego  Kościół  otacza  szczególnym  szacunkiem  miłosierdzie
względem  ubogich  i  chorych  oraz  tak  zwane  dzieła  miłosierdzia
i  wzajemnej  pomocy,  mające  na  celu  niesienie  pomocy  w  różnych
potrzebach  ludzkich. Tego  rodzaju  czynności  i  dzieła  stały  się  dziś
bardziej  naglące  i  powszechniejsze,  ponieważ  wskutek  usprawnienia
środków  komunikacji  odległość  między  ludźmi  została  w  pewnej
mierze przezwyciężona, a  mieszkańcy całego świata stali się  niejako
członkami jednej rodziny. Działalność charytatywna może i powinna
dziś  ogarniać  swym  zasięgiem  wszystkich  bez  wyjątków  ludzi
i  wszystkie  potrzeby.  Gdziekolwiek  znajdują  się  ludzie,  którym  brak
pokarmu  i  napoju,  ubrania,  mieszkania,  lekarstw,  pracy,  oświaty,
środków  do  prowadzenia  życia  godnego  człowieka,  ludzie  nękani
chorobami  i  przeciwnościami,  cierpiący  wygnanie  i  więzienie,  tam
miłość  chrześcijańska  winna  ich  szukać  i  znajdywać,  troskliwie
pocieszać  i  wspierać.  Obowiązek  ten  ciąży  przede  wszystkim  na
zamożnych jednostkach i narodach. By tego rodzaju praktyka miłości
była  i  objawiała  się  w  sposób  nieposzlakowany,  trzeba  widzieć
w  bliźnim  obraz  Boga,  wedle  którego  został  stworzony,  oraz
Chrystusa Pana, któremu rzeczywiście ofiaruje się, cokolwiek daje się
potrzebującemu.  Z  wielkim  taktem  należy  odnieść  się  do  wolności
i  go`ności  osoby  otrzymującej  wsparcie;  nie  powinno  się  kalać
czystości  intencji  jakimkolwiek  szukaniem  własnej  korzyści  czy
chęcią  panowania.  Najpierw  trzeba  zadośćuczynić  wymaganiom
sprawiedliwości,  by  nie  ofiarować  jako  darów  miłości  tego,  co  się

należy  z  tytułu  sprawiedliwości;  trzeba  usuwać  przyczyny  zła  a  nie
tylko jego skutki; należy tak zorganizować pomoc, by otrzymujący ją
wyzwalali  się  powoli  od  obcej  zależności  i  stawali  się
samowystarczalni. Niech  więc  świeccy  wielce  sobie  cenią  i  w  miarę
sił  wspierają  dzieła  miłosierdzia  oraz  przedsięwzięcia  pomocy
społecznej czy to prywatne, czy publiczne, a także międzynarodowe,
które niosą skuteczną pomoc jednostkom i narodom, znajdującym się
w potrzebie, współpracując na tym polu ze wszystkimi ludźmi dobrej
woli.

Rozdział III

RÓŻNE DZIEDZINY APOSTOLSTWA

DA  9. Świeccy  prowadzą  różnorodną  działalność  apostolską  tak
w Kościele, jak i w świecie. W obydwu tych dziedzinach otwierają się
różne  pola  pracy  apostolskiej,  spośród  których  pragniemy  tu
wymienić główniejsze. Są to: wspólnoty kościelne, rodzina, młodzież,
środowisko  społeczne,  sprawy  narodowe  i  międzynarodowe.
Ponieważ  zaś  w  naszych  czasach  kobiety  biorą  coraz  żywszy  udział
w  całym  życiu  społeczeństwa,  dlatego  jest  sprawą  wielkiej  wagi
większe  ich  uczestnictwo  także  w  różnych  dziedzinach  działalności
apostolskiej Kościoła.

DA 10. Jako uczestnicy funkcji Chrystusa - Kapłana, Proroka i Króla,
mają  świeccy  swój  czynny  udział  w  życiu  i  działalności  Kościoła.
We  wspólnotach  kościelnych  działalność  ich  jest  do  tego  stopnia
konieczna, że bez niej apostolstwo samych pasterzy nie może zwykle
być  w  pełni  skuteczne.  Świeccy  bowiem,  ożywieni  duchem
prawdziwie  apostolskim,  uzupełniają  to,  czego  nie  dostaje  im
braciom, i pokrzepiają ducha zarówno pasterzy, jak i reszty wiernego
ludu (por. 1 Kor 16,17-18), na wzór owych mężów i niewiast, którzy
wspomagali  Pawła  w  głoszeniu  Ewangelii  (por.  Dz  18,18-26;
Rz  16,3).  Oni  bowiem,  czerpiąc  siły  z  czynnego  udziału  w  życiu
liturgicznym  swojej  wspólnoty,  gorliwie  uczestniczą  w  jej  pracach
apostolskich;  pociągają  do  Kościoła  ludzi,  trzymających  się  może
z  dala  od  niego;  współpracują  usilnie  w  głoszeniu  słowa  Bożego

zwłaszcza  przez  katechizację;  oddając  na  usługi  Kościoła  swoją
wiedzę fachową, usprawniają pracę duszpasterską, a także zarządzanie
dobrami  kościelnymi. Parafia  dostarcza  naocznego  przykładu
apostolstwa  wspólnotowego,  gromadząc  w  jedno  wszelkie
występujące  w  jej  obrębie  różnorakie  właściwości  ludzkie
i  wszczepiając  je  w  powszechność  Kościoła.  Niech  świeccy
przyzwyczajają  się  działać  w  parafii  w  ścisłej  jedności  ze  swoimi
kapłanami,  przedstawiać  wspólnocie  Kościoła  problemy  własne
i  świata  oraz  sprawy  dotyczące  zbawienia  celem  wspólnego  ich
omówienia i rozwiązania; współpracować w miarę sił we wszystkich
poczynaniach  apostolskich  i  misyjnych  swojej  kościelnej  rodziny.
Niech będą zawsze uwrażliwieni na sprawy diecezji, której parafia jest
jakby  komórką,  gotowi  zawsze  na  wezwanie  swego  pasterza
zaangażować  własne  siły  w  przedsięwzięcia  diecezjalne.  Co  więcej,
by  zadośćuczynić  potrzebom  miast  i  okręgów  wiejskich,  niech  nie
zacieśniają  swej  współpracy  do  granic  parafii  czy  diecezji,  ale  niech
usiłują  rozszerzyć  ją  na  tereny  międzyparafialne,  międzydiecezjalne,
narodowe  i  międzynarodowe,  tym  bardziej  że  nasilający  się
ustawicznie  ruch  ludnościowy,  wzrastająca  współzależność  ludzi
i  łatwość  komunikacji  nie  pozwalają  już,  aby  jakakolwiek  część
społeczności pozostawała w izolacji. W ten sposób niech troszczą się
o  potrzeby  ludu  Bożego  rozsianego  po  całym  świecie;  przede
wszystkim niech za własną sprawę uważają dzieła misyjne, służąc im
pomocą  materialną  lub  nawet  własną  osobą.  Jest  to  bowiem
obowiązkiem i zaszczytem dla chrześcijan oddawać Bogu część dóbr,
które od Niego otrzymują.

DA  11. Ponieważ  Stwórca  wszechrzeczy  ustanowił  związek  małżeń-
ski początkiem i podstawą społeczności ludzkiej, a przez swoją łaskę
uczynił  go  tajemnicą  wielką  w  odniesieniu  do  Chrystusa  i  Kościoła
(por. Ef 5,32), dlatego apostolstwo wśród małżonków i rodzin posiada
szczególną  doniosłość  tak  dla  Kościoła,  jak  i  dla  społeczeństwa
świeckiego. Chrześcijańscy małżonkowie są wzajemnie dla siebie, dla
swoich  dzieci  i  innych  domowników  współpracownikami  łaski
i świadkami wiary. Oni są dla swych dzieci pierwszymi głosicielami
wiary  i  wychowawcami;  słowem  i  przykładem  przysposabiają  je  do
życia  chrześcijańskiego  i  apostolskiego,  roztropnie  służą  im  pomocą
w  wyborze  drogi  życiowej,  a  odkryte  u  nich  w  danym  wypadku

powołanie  do  służby  Bożej,  pielęgnują  z  wielką  troskliwością.
Zawsze  było  obowiązkiem  małżonków,  a  dziś  stanowi  największą
część  ich  apostolstwa:  ukazywać  i  potwierdzać  swoim  życiem
nierozerwalność  i  świętość  węzła  małżeńskiego;  mocno  podkreślać
prawo  i  obowiązek  rodziców  i  opiekunów  do  chrześcijańskiego
wychowania  dzieci;  bronić  godności  i  należnej  autonomii  rodziny.
Niech  więc  sami  rodzice  i  wszyscy  wierni  współpracują  z  ludźmi
dobrej  woli,  by  w  prawodawstwie  cywilnym  zabezpieczono
bezwzględną nietykalność tych praw; rządząc społeczeństwem winno
się  brać  pod  uwagę  potrzeby  rodzinne,  dotyczące  mieszkania,
wychowania  dzieci,  warunków  pracy,  ubezpieczeń  społecznych
i  podatków;  w  kierowaniu  procesem  migracji  należy  bezwzględnie
zabezpieczyć  wspólnotę  życia  rodzinnego. Rodzina  jako  taka
otrzymała  od  Boga  posłannictwo,  by  stać  się  pierwszą  i  żywotną
komórką  społeczeństwa.  Wypełni  ona  to  posłannictwo,  jeżeli  przez
wzajemną  miłość  swych  członków  i  przez  modlitwę  wspólnie
zanoszoną  do  Boga  okaże  się  niejako  domowym  sanktuarium
Kościoła;  jeżeli  cała  rodzina  włączy  się  w  kult  liturgiczny;  jeżeli
wreszcie  rodzina  świadczyć  będzie  czynne  miłosierdzie  i  popierać
sprawiedliwość  oraz  inne  dobre  uczynki,  służąc  wszystkim  braciom
znajdującym się  w potrzebie. Spośród różnych rodzajów apostolstwa
rodzinnego  zasługują  na  wyszczególnienie  następujące:  adoptowanie
opuszczonych  dzieci,  gościnne  przyjmowanie  przybyszów,  pomoc
w  prowadzeniu  szkół,  służenie  radą  i  pomocą  materialną  młodzieży,
pomaganie  narzeczonym,  by  lepiej  przysposobili  się  do  małżeństwa,
udział w katechizacji, wspieranie małżonków i rodzin przeżywających
trudności  materialne  lub  moralne,  zapewnienie  starcom  nie  tylko
niezbędnych  środków  do  życia,  ale  także  słusznego  udziału
w  owocach  postępu  gospodarczego. Zawsze  i  wszędzie,  ale
szczególnie  w  krajach,  gdzie  po  raz  pierwszy  rzuca  się  ziarno
Ewangelii lub w których Kościół stawia pierwsze kroki, albo znajduje
się  w  groźnym  niebezpieczeństwie,  rodziny  chrześcijańskie  dają
bezcenne  świadectwo  światu  o  Chrystusie,  jeśli  prowadzą  życie
całkowicie  zgodne  z  Ewangelią  i  świecą  przykładem  małżeństwa
chrześcijańskiego.  Dla  łatwiejszego  osiągnięcia  celów  apostolstwa
może  okazać  się  rzeczą  odpowiednią,  aby  rodziny  zespalały  się
w jakieś związki.

DA  12. W  dzisiejszym  społeczeństwie  młodzi  ludzie  wywierają
bardzo  wielki  wpływ.  Warunki  ich  życia,  sposób  myślenia,  jak
również  samo  nastawienie  do  własnej  rodziny  uległy  znacznej
zmianie. Często przechodzą zbyt nagle w nowe środowisko społeczne
i  gospodarcze.  I  gdy  ustawicznie  rośnie  ich  znaczenie  w  życiu
społecznym,  a  także  politycznym,  okazują  się  jakby  niedojrzali  do
podjęcia

właściwy

sposób

nowych

obowiązków.

To  zwiększone  ich  znaczenie  w  społeczeństwie  wymaga  od  nich
odpowiednio  wzmożonej  działalności  apostolskiej;  zresztą  same
naturalne  ich  właściwości  dysponują  ich  do  niej.  W  miarę  jak
dojrzewa w nich świadomość własnej osobowości, porywani zapałem
do  życia  i  Pędem  do  działania,  biorą  na  siebie  odpowiedzialność
i pragną odegrać swoją rolę w życiu społecznym i kulturalnym; a jeśli
ten  zapał  przeniknięty  jest  duchem  Chrystusowym  i  ożywiony
posłuszeństwem  oraz  miłością  do  pasterzy  Kościoła,  można  się
spodziewać  po  nim  niezwykle  obfitych  owoców.  Właśnie  młodzi
powinni  stać  się  pierwszymi  i  bezpośrednimi  apostołami  młodzieży
przez  osobistą  działalność  apostolską  w  gronie  swoich  rówieśników,
mając  na  uwadze  środowisko  społeczne,  w  którym  żyją.
Niech dorośli starają się nawiązać z młodzieżą przyjacielski dialog, co
pozwoli obu stronom, po przezwyciężeniu różnicy wieku, poznać się
wzajemnie  i  podzielić  się  nawzajem  wartościami  właściwymi  każdej
stronie. Dorośli powinni pobudzać młodzież do apostolstwa najpierw
przykładem,  a  przy  sposobności  roztropną  radą  i  wydatną  pomocą.
Młodzi  zaś  niech  żywią  wobec  starszych  szacunek  i  zaufanie;
a  chociaż  z  natury  skłaniają  się  do  nowości,  winni  jednak  otaczać
należną  czcią  chwalebne  tradycje. Dzieci  również  mają  własną
działalność  apostolską.  Są  bowiem  w  miarę  swych  sił  prawdziwymi
świadkami Chrystusa wśród rówieśników.

DA 13. Apostolstwo w środowisku społecznym, a mianowicie staranie
się  o  kształtowanie  w  duchu  chrześcijańskim  sposobu  myślenia
i  obyczajów,  praw  oraz  ustroju  własnej  społeczności,  jest  tak  dalece
zadaniem  i  obowiązkiem  świeckich,  że  inni  nigdy  nie  potrafią  go
należycie wypełnić. Na tym polu świeccy mogą apostołować między
podobnymi  sobie.  Tutaj  uzupełniają  świadectwo  życia  świadectwem
słowa.  Tutaj  w  środowisku  pracy  czy  zawodu,  studiów  czy  miejsca
zamieszkania,

rozrywki

czy

spotkań

towarzyskich

mają

odpowiedniejszą  sposobność  wspomagania  braci. To  posłannictwo
Kościoła  w  świecie  wypełniają  świeccy  przede  wszystkim  przez
zgodność  życia  z  wiarą,  dzięki  czemu  stają  się  światłością  świata;
przez  swoją  rzetelność  w  każdym  zajęciu,  dzięki  której  pociągają
wszystkich  do  umiłowania  prawdy  i  dobra,  a  wreszcie  do  Chrystusa
i Kościoła; przez miłość braterską, dzięki której biorąc udział w życiu,
pracach,  cierpieniach  i  dążnościach  swych  braci,  powoli
i  niepostrzeżenie  przygotowują  serca  wszystkich  na  działanie  łaski
zbawczej;  przez  ową  pełną  świadomość  swojej  roli  w  budowaniu
społeczeństwa, dzięki której z chrześcijańską wielkodusznością starają
się  wypełniać  swoje  czynności  domowe,  społeczne  i  zawodowe.  Tą
drogą  ich  sposób  postępowania  przenika  powoli  środowisko,
w  którym  żyją  i  pracują. To  apostolstwo  winno  obejmować
wszystkich  ludzi  danego  środowiska  i  nie  pomijać  żadnego  dobra
duchowego czy doczesnego, które da się osiągnąć. Prawdziwi jednak
apostołowie,  nie  zadowalając  się  tylko  samą  tą  działalnością,  usiłują
głosić  Chrystusa  bliźnim  także  i  słowem.  Wielu  bowiem  ludzi  może
usłyszeć  Ewangelię  i  poznać  Chrystusa  jedynie  za  pośrednictwem
bliskich im osób świeckich.

DA  14. Olbrzymie  pole  do  działalności  apostolskiej  otwiera  się  na
terenie  narodowym  i  międzynarodowym,  gdzie  głównie  świeccy
przekazują  mądrość  chrześcijańską.  Kochając  swój  naród  i  pełniąc
rzetelnie  powinności  obywatelskie,  winni  katolicy  poczuwać  się  do
obowiązku  popierania  prawdziwego  dobra  wspólnego;  niech  swoją
opinią  wywierają  nacisk  w  tym  kierunku,  by  władza  świecka  była
sprawiedliwie  wykonywana,  a  prawa  odpowiadały  wymogom  prawa
moralnego  i  wspólnego  dobra.  Katolicy  biegli  w  sprawach
publicznych,  a  przy  tym  utwierdzeni  w  wierze  oraz  nauce
chrześcijańskiej,  niech  nie  uchylają  się  od  pełnienia  funkcji
publicznych,  ponieważ  sprawując  je  godnie,  mogą  przyczynić  się  do
wspólnego  dobra  i  zarazem  torować  drogę  Ewangelii.
Niech  katolicy  starają  się  usilnie  współpracować  ze  wszystkimi
ludźmi  dobrej  woli  w  popieraniu  wszystkiego,  co  prawdziwe,  co
sprawiedliwe,  co  święte,  co  godne  miłości  (por.  Flp  4,8).  Niech
prowadzą z nimi dialog, uprzedzają ich roztropnością i taktem i niech
prowadzą  badania  nad  sposobami  doskonalenia  ustroju  społecznego
i państwowego w duchu Ewangelii. Spośród znaków naszych czasów

zasługuje na szczególną uwagę wzmagające się stale i nieodwracalnie
poczucie solidarności wszystkich narodów, zadaniem zaś apostolstwa
świeckich  jest  troskliwe  popieranie  go  i  przekształcanie  w  szczere
i  prawdziwe  poczucie  braterstwa.  Nadto  świeccy  winni  mieć  na  oku
teren międzynarodowy i zagadnienia, które się tam wyłaniają oraz ich
rozwiązania  bądź  to  teoretyczne,  bądź  praktyczne,  zwłaszcza
w  stosunku  do  narodów  będących  na  drodze  do  rozwoju.
Wszyscy  ci,  co  pracują  wśród  obcych  narodów  lub  udzielają  im
pomocy,  niech  pamiętają,  że  stosunki  między  narodami  mają  być
prawdziwie  braterskim  współżyciem,  w  którym  każda  ze  stron
równocześnie daje i otrzymuje. Ci zaś, którzy podróżują, czy to z racji
spraw  międzynarodowych,  czy  dla  interesu,  lub  w  celach
wypoczynku,  niech  pamiętają  że  wszędzie  są  podróżującymi
głosicielami Chrystusa, i niech się zachowują rzeczywiście jako tacy.

Rozdział IV

ROŻNE FORMY APOSTOLSTWA

DA 15. Świeccy mogą prowadzić działalność apostolską bądź to
indywidualnie, bądź zrzeszeni w różnych wspólnotach lub
stowarzyszeniach.

DA 16. Apostolstwo indywidualne, którego przeobfitym źródłem jest
życie  prawdziwie  chrześcijańskie  (por.  J  4,14),  stanowi  początek
i  warunek  wszelkiego  apostolstwa  świeckich,  również  zrzeszonego,
i nie można go niczym zastąpić. Do tego rodzaju apostolstwa, zawsze
i  wszędzie  owocnego,  a  w  niektórych  okolicznościach  jedynie
przydatnego  i  możliwego,  są  wezwani  i  zobowiązani  wszyscy
świeccy,  jakiegokolwiek  stanu,  chociaż  nie  mają  sposobności  lub
możności współpracować w stowarzyszeniach. Wiele jest form pracy
apostolskiej,  przez  które  świeccy  budują  Kościół,  uświęcają  świat
i  ożywiają  go  w  Chrystusie. Szczególną  formą  apostolstwa
indywidualnego,  a  w  naszych  czasach  również  najwłaściwszym
znakiem  ukazującym  Chrystusa  żyjącego  w  swoich  wiernych,  jest
świadectwo  całego  życia  świeckiego,  płynącego  z  wiary,  nadziei
i  miłości.  Natomiast  przez  apostolstwo  słowa,  które  w  pewnych

okolicznościach  jest  bezwzględnie  konieczne,  głoszą  świeccy
Chrystusa, wyjaśniają i szerzą Jego naukę, każdy stosownie do swych
warunków i znajomości rzeczy, a przy tym i sami wiernie ją wyznają.
Współpracując  ponadto,  jako  obywatele  tego  świata,  w  sprawach
zmierzających do budowania porządku społecznego i kierowania nim,
powinni świeccy szukać w świetle wiary wyższych pobudek działania
w  życiu  rodzinnym,  zawodowym,  kulturalnym  i  społecznym,  a  przy
nadarzającej  się  sposobności  ukazywać  je  innym  w  przekonaniu,  że
w  ten  sposób  stają  się  współpracownikami  Boga  Stwórcy,
Odkupiciela  i  Uświęciciela,  i  przynoszą  Mu  chwałę. W  końcu  niech
świeccy przepajają miłością swoje życie i w miarę możności dają jej
wyraz w czynach. Niech wszyscy pamiętają, że przez kult publiczny
i modlitwę, pokutę i dobrowolne przyjmowanie trudów oraz utrapień,
przez  które  upodabniają  się  do  cierpiącego  Chrystusa  (2  Kor  4,10;
Kol  1,24),  mogą  dotrzeć  do  wszystkich  ludzi  i  przyczynić  się  do
zbawienia całego świata.

DA  17. To  apostolstwo  indywidualne  jest  palącą  potrzebą  w  owych
krajach, gdzie swoboda działania Kościoła jest dotkliwie ograniczona.
W tych niezmiernie trudnych warunkach świeccy zastępując w miarę
możności kapłanów, z narażeniem swojej wolności, a niekiedy i życia,
podają naukę chrześcijańską ludziom swego otoczenia, przygotowują
ich do życia religijnego i katolickiego sposobu myślenia, skłaniają do
częstego przystępowania do sakramentów i do pobożności, zwłaszcza
eucharystycznej.  Święty  Sobór,  składając  serdeczne  dzięki  Bogu  -
który  również  w  naszych  czasach  nie  przestaje  wzbudzać  ludzi
świeckich,  heroicznie  mężnych  wśród  prześladowań  -  obejmuje  ich
ojcowskim

uczuciem

wyraża

swą

wdzięczność.

Apostolstwo  indywidualne  znajduje  specjalne  pole  działania
w  krajach,  gdzie  katolików  jest  mało  i  żyją  w  rozproszeniu.  Tam  to
świeccy rozwijając tylko indywidualną działalność apostolską, czy to
z  powodów  wyżej  wspomnianych,  czy  też  z  przyczyn  szczególnych,
wynikających  z  ich  zajęć  zawodowych,  mogliby  się  też  z  korzyścią
zbierać dla wymiany poglądów w małych zespołach, działających bez
wszelkich ściślej określonych form ustawowych czy organizacyjnych,
by  przez  to  znak  wspólnoty  Kościoła  zawsze  ukazywał  się  innym
ludziom  jako  prawdziwe  świadectwo  miłości.  W  ten  sposób,  przez
przyjaźń i wymianę doświadczeń, udzielając sobie nawzajem pomocy

duchowej, nabierają sił do pokonania przeszkód w życiu i działalności
zbyt odosobnionej oraz do przynoszenia obfitszych owoców
apostolstwa.

DA  18. Wierni  jako  jednostki  są  powołani  do  prowadzenia
działalności apostolskiej w różnych warunkach swego życia; powinni
jednak pamiętać że człowiek z natury swojej jest istotą społeczną i że
spodobało się Bogu zjednoczyć wierzących w Chrystusa w jeden Lud
Boży  (por.  1  P  2,5-10)  i  zespolić  w  jedno  ciało  (por.  1  Kor  12,12).
Apostolstwo więc zespołowe odpowiada doskonale zarówno ludzkim,
jak  i  chrześcijańskim  wymogom  wiernych,  a  zarazem  ukazuje  znak
wspólnoty i jedności Kościoła w Chrystusie, który powiedział: "Gdzie
bowiem dwaj albo trzej zgromadzeni są w imię moje, tam i ja jestem
pośród  nich"  (Mt  18,20). Dlatego  wierni  niech  sprawują  swoje
apostolstwo  w  zjednoczeniu.  Niech  będą  apostołami  zarówno
w swoich społecznościach rodzinnych, jak i w parafiach i diecezjach,
które  same  w  sobie  wyrażają  wspólnotowy  charakter  apostolstwa,
oraz  w  wolnych  zrzeszeniach,  jakie  postanowili  wśród  siebie
zorganizować. Apostolstwo  zespołowe  posiada  ogromną  doniosłość
i dlatego, że praca apostolska czy to w społecznościach kościelnych,
czy  to  w  różnych  ośrodkach  wymaga  często  wspólnego  działania.
Stowarzyszenia bowiem założone dla celów apostolstwa zespołowego
niosą  pomoc  swym  członkom  i  przysposabiają  ich  do  apostolstwa,
odpowiednio  ustawiają  ich  pracę  apostolską  i  kierują  nią  tak,  że
o  wiele  więcej  można  się  po  niej  spodziewać  owoców,  niż  gdyby
każdy działał na własną rękę. W obecnych zaś warunkach jest rzeczą
zgoła  konieczną,  by  w  zasięgu  działalności  ludzi  świeckich,
umacniało  się  apostolstwo  w  formie  zespołowej  i  zorganizowanej;
tylko bowiem przez ścisłe zespolenie sił da się w pełni osiągnąć cele
dzisiejszego  apostolstwa  i  obronić  skutecznie  jego  owoce.  Poza  tym
jest rzeczą szczególnie ważną, by apostolstwo docierało do zbiorowej
mentalności  i  warunków  społecznych  tych,  ku  którym  się  zwraca;
w przeciwnym razie nie potrafią oni często oprzeć się naciskowi czy
to opinii publicznej, czy instytucji.

DA 19. Istnieje wielka różnorodność stowarzyszeń apostolskich; jedne
z nich zamierzają służyć ogólnemu, apostolskiemu celowi Kościoła;
inne w sposób szczególny stawiają sobie za cel głoszenie Ewangelii

i  uświęcenie;  jeszcze  inne  biorą  sobie  za  cel  przepojenie  porządku
doczesnego  duchem  chrześcijańskim;  inne  wreszcie  w  specjalny
sposób  dają  świadectwo  Chrystusowi  przez  dzieła  miłosierdzia
i  miłość. Spośród  owych  stowarzyszeń  zasługują  na  uwagę  przede
wszystkim  te,  które  akcentują  i  wysuwają  na  pierwsze  miejsce
u  swych  członków  ściślejszą  łączność  między  życiem  praktycznym
a  wiarą.  Stowarzyszenia  nie  są  celem  dla  siebie  samych,  ale  winny
służyć  posłannictwu  Kościoła  w  odniesieniu  do  świata;  ich
skuteczność  apostolska  zależy  od  ich  zgodności  z  celami  Kościoła
oraz  od  świadectwa  chrześcijańskiego  i  ducha  ewangelicznego
poszczególnych członków i całego zespołu. Natomiast wobec postępu
instytucji  oraz  rozwoju  dzisiejszego  społeczeństwa  uniwersalny
charakter  posłannictwa  Kościoła  wymaga,  aby  przedsięwzięcia
apostolskie  katolików  posiadały  coraz  sprawniejsze  formy
organizacyjne  na  szczeblu  międzynarodowym.  Międzynarodowe
organizacje  katolickie  skuteczniej  osiągną  swój  cel,  jeśli  zacieśni  się
więź  między  nimi  a  skupiającymi  się  w  nich  stowarzyszeniami  i  ich
członkami. Zachowując należyty stosunek do władz kościelnych, mają
świeccy  prawo  zakładać  stowarzyszenia,  kierować  nimi  i  wstępować
do już istniejących. Należy jednak unikać rozpraszania sił, co zdarza
się  wówczas,  gdy  bez  wystarczającego  powodu  zakłada  się  nowe
stowarzyszenia i tworzy nowe dzieła lub podtrzymuje się nieżyciowe
już  stowarzyszenia  i  przestarzałe  metody;  nie  zawsze  też  jest
wskazane przenosić bezkrytycznie formy organizacyjne, ustanowione
w jednym kraju, do drugiego.

DA  20. Kilkadziesiąt  lat  temu  w  wielu  krajach  świeccy,  coraz
gorliwiej  poświęcający  się  apostolstwu,  zorganizowali  różne  formy
działalności i zrzeszyli się w różne stowarzyszenia, które zachowując
ścisłą  łączność  z  hierarchią,  dążyły  i  dążą  do  celów  prawdziwie
apostolskich.  Spośród  nich  lub  także  spośród  podobnych
dawniejszych  instytucji  należy  wymienić  przede  wszystkim  te,  które
choć różne stosowały metody, przyniosły jednak Królestwu Chrystusa
bardzo  obfite  owoce  i  które  słusznie  zalecane  i  popierane  przez
papieży i wielu biskupów, otrzymały od nich miano Akcji Katolickiej
i  często  określane  były  jako  współpraca  świeckich  w  apostolacie
hierarchicznym. Te formy apostolstwa, niezależnie od tego, czy noszą
nazwę  Akcji  Katolickiej  czy  inną,  a  spełniające  w  naszych  czasach

doniosłe funkcje apostolskie, powstają z zespolenia następujących
czynników charakterystycznych:

a) Bezpośrednim celem tego rodzaju organizacji jest apostolski
cel Kościoła w zakresie ewangelizacji i uświęcania ludzi oraz
urabiania na modłę chrześcijańską ich sumienia, by w ten sposób
przepoić

duchem

ewangelicznym

różne

społeczności

i środowiska.

b) Świeccy  współpracując  we  właściwy  sobie  sposób
z  hierarchią,  przynoszą  swoje  doświadczenie  i  przyjmują
odpowiedzialność  za  kierownictwo  tymi  organizacjami,  za
rozeznanie  warunków,  w  jakich  ma  się  prowadzić  działalność
duszpasterską  Kościoła,  oraz  za  planowanie  i  realizację
programu działania.

c) Świeccy działają w zjednoczeniu na wzór żywego organizmu,
by w ten sposób dobitniej podkreślić wspólnotę Kościoła
i spotęgować skuteczność apostolstwa.

d) Świeccy, czy to samorzutnie się poświęcając, czy też
zaproszeni

działania

bezpośredniej

współpracy

z  apostolstwem  hierarchicznym,  prowadzą  działalność  pod
zwierzchnim kierownictwem samej hierarchii, która może nawet
zatwierdzić tę współpracę przez wyraźne udzielenie im mandatu.
Organizacje,  które  zdaniem  hierarchii  posiadają  wszystkie  te
cechy,  należy  uważać  za  Akcję  Katolicką,  chociaż  zależnie  od
potrzeb  miejscowych  czy  narodowych  przybierają  różne  formy
i  nazwy.  Święty  Sobór  gorąco  zaleca  te  instytucje,  ponieważ
odpowiadają one bez wątpienia potrzebom apostolskim Kościoła
w  wielu  krajach.  Zachęca  kapłanów  i  świeckich  w  nich
współpracujących,

wyżej

wymienione

cechy

charakterystyczne coraz bardziej wprowadzali w życie i zawsze
współpracowali po bratersku ze wszystkimi innymi formami
apostolstwa w Kościele.

DA 21. Wszystkie stowarzyszenia apostolskie zasługują słusznie na
szacunek; te zaś, które hierarchia stosownie do potrzeb miejsca i czasu
pochwaliła lub zaleciła, albo postanowiła zakładać jako bardziej pilne,

winni kapłani, zakonnicy i świeccy najwyżej cenić i w miarę własnej
możliwości popierać. Spośród nich zaś należy dziś wyróżnić
zwłaszcza międzynarodowe stowarzyszenia lub związki katolików.

DA  22. Na  szczególny  szacunek  i  uznanie  w  Kościele  zasługują  ci
świeccy,  czy  to  bezżenni,  czy  małżonkowie,  którzy  na  stałe  lub
czasowo poświęcają się służbie tych instytucji i ich dzieł, wspierając
je  swoim  doświadczeniem  zawodowym.  Wielką  radością  napełnia
Kościół fakt, że z dnia na dzień rośnie liczba świeckich oddających się
pracy w stowarzyszeniach i dziełach apostolskich, czy to we własnym
kraju,  czy  na  terenie  międzynarodowym,  czy  to  szczególnie
w katolickich społecznościach misyjnych i świeżo organizujących się
Kościołach. Niech  pasterze  Kościoła  przyjmują  tych  świeckich
chętnie  i  z  wdzięcznością,  niech  dbają,  by  warunki  ich  życia
odpowiadały  jak  najbardziej  wymogom  sprawiedliwości,  słuszności
i miłości, zwłaszcza w tym co dotyczy godziwego utrzymania ich oraz
ich rodzin; niech cieszą się oni koniecznym wykształceniem, duchową
pomocą i zachętą.

Rozdział V

PORZĄDEK DZIAŁALNOŚCI APOSTOLSKIEJ

DA  23. Apostolstwo  świeckich,  czy  to  indywidualne  czy  zbiorowe,
winno  być  włączone  wedle  należytego  planu  w  apostolstwo  całego
Kościoła; co więcej, łączność z tymi, których Duch Święty ustanowił,
by  kierowali  Kościołem  Bożym  (por.  Dz  20,28),  stanowi  istotny
element  apostolstwa  chrześcijańskiego.  Nie  mniej  konieczna  jest
współpraca  między  różnymi  poczynaniami  apostolskimi,  a  winna  ją
uzgadniać  hierarchia. Dla  krzewienia  bowiem  ducha  jedności,  aby
w całym apostolstwie Kościoła jaśniała miłość braterska, aby osiągnąć
wspólne  cele  i  unikać  zgubnego  współzawodnictwa,  potrzeba
wzajemnego  szacunku  i  sprawnej  koordynacji  wszystkich  form
apostolstwa  w  Kościele,  z  zachowaniem  ich  swoistego  charakteru.
Najbardziej  tego  potrzeba  wówczas,  gdy  jakaś  szczególna  akcja
Kościoła  wymaga  jednomyślności  i  apostolskiej  współpracy  kleru
diecezjalnego i zakonnego, osób zakonnych i świeckich.

DA 24. Obowiązkiem hierarchii jest popierać apostolstwo świeckich,
ustalać  zasady  i  udzielać  mu  pomocy  duchowych,  kierować  jego
działalność ku wspólnemu dobru Kościoła, czuwać nad zachowaniem
czystości  nauki  i  porządku. Apostolat  świeckich  dopuszcza
oczywiście  różne  sposoby ustosunkowania się  do hierarchii, zależnie
od różnych form i dziedzin danego apostolstwa. Bardzo wiele bowiem
istnieje  w  Kościele  przedsięwzięć  apostolskich,  które  zawdzięczają
powstanie  swobodnej  decyzji  świeckich  i  przez  nich  roztropnie  są
kierowane.  Przez  tego  rodzaju  inicjatywy  zostać  może  lepiej
w  pewnych  warunkach  spełnione  posłannictwo  Kościoła  i  dlatego
często  hierarchia  je  pochwala  i  zaleca.  Żadna  jednak  inicjatywa  nie
może  przybierać  miana  "katolickiej"  bez  zgody  prawowitej  władzy
kościelnej. Niektóre formy apostolstwa świeckich zostają - w rozmai-
ty  sposób  -  wyraźnie  uznane  przez  hierarchię. Poza  tym  władza
kościelna,  uwzględniając  wymagania  wspólnego  dobra  Kościoła,
może  wybrać  niektóre  spośród  stowarzyszeń  i  przedsięwzięć
apostolskich, dążących bezpośrednio do celu duchowego, i specjalnie
je popierać, biorąc za nie szczególną odpowiedzialność. W ten sposób
hierarchia,  porządkując  apostolstwo  na  różny  sposób  stosownie  do
okoliczności,  łączy  ściśle  jakąś  jego  formę  z  własnym  zadaniem
apostolskim, przy zachowaniu jednak odrębnego charakteru i różnicy
obojga,  a  stąd  bez  pozbawiania  świeckich  koniecznej  swobody
działania  wedle  własnej  inicjatywy.  Tego  rodzaju  decyzja  hierarchii
nosi  w  różnych  dokumentach  kościelnych  nazwę  mandatu.
Zdarza  się  wreszcie,  że  hierarchia  porucza  świeckim  pewne  zadania,
które łączą się bliżej z obowiązkami pasterzy, jak np. głoszenie nauki
chrześcijańskiej,  funkcje  w  pewnych  czynnościach  liturgicznych,
opieka  duszpasterska.  Z  tytułu  tej  misji  świeccy  w  wykonywaniu
zadania  podlegają  całkowicie  kierownictwu  władzy  kościelnej.
Odnośnie  do  dzieł  i  instytucji  porządku  doczesnego  do  hierarchii
należy nauczanie i autentyczne wyjaśnianie zasad moralnych, którymi
należy się kierować w sprawach doczesnych. Jej również przysługuje
prawo,  po  dokładnym  rozważeniu  wszystkiego  i  zasięgnięciu  opinii
biegłych,  wydawać  sąd  o  zgodności  takich  dzieł  i  instytucji
z  zasadami  moralnymi  i  rozstrzygać,  czego  wymaga  zachowanie
i rozwój dóbr porządku nadprzyrodzonego.

DA  25. Biskupi,  proboszczowie  i  inni  kapłani  tak  diecezjalni,  jak
i  zakonni  niech  pamiętają,  że  prawo  i  obowiązek  apostołowania  są
wspólne wszystkim wiernym, czy to duchownym, czy świeckim, i że
w  budowaniu  Kościoła  mają  także  świeccy  swój  własny  udział.
Dlatego  powinni  po  bratersku  pracować  razem  ze  świeckimi
w  Kościele  i  dla  Kościoła  oraz  specjalną  troską  otaczać  świeckich
przy  ich  pracy  apostolskiej. Należy  starannie  dobierać  kapłanów
odpowiednio  i  dobrze  przygotowanych  do  pomocy  w  różnych
formach apostolstwa świeckich. Ci zaś, którzy oddają się tej posłudze
na  podstawie  misji  otrzymanej  od  hierarchii  są  jej  przedstawicielami
w  swej  działalności  duszpasterskiej.  Niech  troszczą  się  o  należyte
ustosunkowanie  się  świeckich  do  hierarchii,  zachowując  zawsze
wierność  duchowi  i  nauce  Kościoła.  Niech  zabiegają  usilnie
o  pielęgnowanie  życia  duchowego  i  zmysłu  apostolskiego
w  stowarzyszeniach  katolickich  powierzonych  swej  pieczy;  niech
w działalności apostolskiej służą im mądrą radą i popierają inicjatywy.
Prowadząc  ze  świeckimi  ciągły  dialog,  niech  pilnie  szukają  nowych
metod  celem  zapewnienia  obfitszych  owoców  pracy  apostolskiej;
niech rozwijają ducha jedności zarówno w samym stowarzyszeniu, jak
i  między  nim  a  innymi. Zakonnicy  natomiast,  czy  to  bracia,  czy
siostry,  niech  wysoko  cenią  działalność  apostolską  świeckich,  niech
w  duchu  własnego  instytutu  i  według  jego  przepisów  chętnie
poświęcają  się  sprawie  rozwoju  ich  apostolskich  dzieł;  niech  starają
się podtrzymywać, wspomagać i uzupełniać działalność kapłańską.

DA  26. W  diecezjach,  o  ile  to  możliwe,  winny  powstać  rady,  które
przy  odpowiedniej  współpracy  kleru  diecezjalnego,  zakonnego
i  świeckich  wspierałyby  działalność  apostolską  Kościoła  zarówno
w dziedzinie ewangelizacji i uświęcania, jak i dobroczynności, pracy
społecznej  oraz  na  innych  polach.  Takie  ciała  doradcze  mogą  służyć
koordynacji  różnych  stowarzyszeń  i  dzieł  prowadzonych  przez
świeckich,  z  zachowaniem  własnego  charakteru  każdego  z  nich  oraz
autonomii. Tego  rodzaju  rady  powinny  istnieć  -  w  miarę  możności  -
również

terenie

parafialnym

czy

międzyparafialnym,

międzydiecezjalnym,  a  także  na  szczeblu  narodowym  i  między-
narodowym. Przy  Stolicy  Apostolskiej  należy  ponadto  utworzyć
specjalny  sekretariat,  by  służył  pomocą  apostolstwu  świeckich
i  pobudzał  je  do  działania.  Będzie  on  stanowił  jakby  centrum

wyposażone  w  odpowiednie  środki  do  przekazywania  wiadomości
o  różnych  inicjatywach  ludzi  świeckich.  Sekretariat  ma  być  również
ośrodkiem  badań  nad  współczesnymi  problemami  wyłaniającymi  się
w  tej  dziedzinie  i  służyć  radą  hierarchii  i  świeckim  w  zakresie  dzieł
apostolskich.  W  tym  sekretariacie  winny  być  reprezentowane  różne
ruchy  i  inicjatywy  apostolstwa  świeckich  całego  świata,  przy  czym
powinni  współpracować  w  nim  ze  świeckimi  także  kapłani
i zakonnicy.

DA 27. Z tytułu wspólnego dziedzictwa ewangelicznego, a co za tym
idzie - wspólnego obowiązku dawania chrześcijańskiego świadectwa,
staje  się  bardzo  pożądana,  a  często  wprost  konieczna  współpraca
katolików  z  innymi  chrześcijanami,  tak  współpraca  jednostek,  jak
i  wspólnot  kościelnych,  czy  to  w  podejmowaniu  pewnych  akcji,  czy
też  w  stowarzyszeniach  na  szczeblu  narodowym  lub  między-
narodowym. Wspólne  wartości  ludzkie  wymagają  często  podobnej
współpracy  chrześcijan  realizujących  cele  apostolskie  z  tymi,  którzy
choć nie są chrześcijanami, uznają te wartości. Przez taką dynamiczną
i  roztropną  współpracę,  niezwykle  doniosłą  na  polu  działalności
doczesnej, świadczą ludzie świeccy  o Chrystusie, Zbawicielu świata,
i o jedności rodziny ludzkiej.

Rozdział VI

PRZYGOTOWANIE DO APOSTOLSTWA

DA  28. Apostolstwo  może  być  w  pełni  skuteczne  jedynie  pod
warunkiem  wielostronnego  i  pełnego  przygotowania.  Takiego
przygotowania  domaga  się  nie  tylko  potrzeba  stałego  duchowego
i  doktrynalnego  postępu  człowieka  świeckiego,  ale  także  przeróżne
okoliczności spraw, osób i zajęć, do których dostosować się musi jego
działalność. Przygotowanie do apostolstwa winno się opierać na tych
podstawach,  które  obecny  Sobór  święty  już  na  innych  miejscach
określił  i  wyjaśnił.  Oprócz  zwyczajnej  formacji  wspólnej  ogółowi
chrześcijan  liczne  formy  apostolatu  wymagają  także  przygotowania
specyficznego  i  szczególnego  ze  względu  na  różność  osób
i warunków.

DA  29. Ponieważ  ludzie  świeccy  na  swój  sposób  uczestniczą
w  posłannictwie  Kościoła,  ich  formacji  apostolskiej  nadaje
specyficzne  znamię  charakter  świecki,  właściwy  laikatowi  i  jego
duchowości. Przygotowanie  do  apostolstwa  zakłada  jakąś  pełną
formację humanistyczną, dostosowaną do uzdolnień i warunków życia
każdego.  Świecki  bowiem,  znając  dobrze  świat  współczesny,
powinien  być  wrośnięty  we  własną  społeczność  i  jej  kulturę.
Przede  wszystkim  zaś  człowiek  świecki  niech  nauczy  się  pełnić
posłannictwo  Chrystusa  i  Kościoła,  przeżywając  przez  wiarę  boską
tajemnicę  stworzenia  i  odkupienia,  pobudzany  przez  ożywiającego
Lud  Boży  Ducha  Świętego,  który  nakłania  wszystkich  ludzi  do
miłości Boga Ojca oraz świata i ludzi w Bogu. Takie przygotowanie
należy  uważać  za  podstawę  i  warunek  każdego  owocnego
apostolstwa. Oprócz  przygotowania  duchowego  potrzebne  jest
gruntowne przygotowanie doktrynalne, mianowicie z zakresu teologii,
etyki  i  filozofii,  zależnie  od  różnicy  wieku,  warunków  życia
i  zdolności.  Nie  wolno  również  pomijać  znaczenia  kultury  ogólnej
łącznie  z  wykształceniem  praktycznym  i  technicznym. By  przygo-
tować  świeckich  do  utrzymywania  dobrych  stosunków  z  ludźmi,
należy  wyrabiać  w  nich  wartości  prawdziwie  ludzkie,  przede
wszystkim umiejętność braterskiego współżycia i współpracy, a także
nawiązywania  dialogu. Ponieważ  zaś  przygotowanie  do  apostolstwa
nie może polegać na samym wyszkoleniu teoretycznym, niech świecki
od  początku  swej  formacji  zaprawia  się  -  oczywiście  stopniowo
i roztropnie - do patrzenia na wszystko, oceniania i działania w świetle
wiary,  do  kształtowania  i  doskonalenia  siebie  wraz  z  innymi  przez
działanie  i  wstępowania  w  ten  sposób  na  drogę  czynnej  służby
Kościoła. Przygotowanie to, które trzeba stale doskonalić ze względu
na wzrastającą dojrzałość osoby ludzkiej i poszerzenie się problemów,
wymaga  coraz  głębszego  poznania  i  stosownego  działania.
W  realizowaniu  wszystkich  wymogów  formacji  należy  mieć  zawsze
na oku jedność i całość osoby ludzkiej, aby zachować i rozwinąć jej
harmonijność  i  równowagę. W  ten  sposób  włącza  się  człowiek
świecki  głęboko  i  czynnie  w  samo  sedno  rzeczywistości  doczesnej
i  skutecznie  spełnia  swoją  rolę  w  jej  kształtowaniu,  a  równocześnie
jako żywy członek i świadek Kościoła uobecnia go i umożliwia jego
działanie w dziedzinie doczesnej.

DA  30. Przygotowanie  do  apostolstwa  winno  się  rozpocząć  od
samych  początków  wychowywania  dzieci.  W  szczególny  jednak
sposób trzeba wdrażać do apostolstwa młodzież dorastającą i dojrzałą
i  przepoić  ją  tym  duchem.  Przez  całe  życie  należy  doskonalić  to
przygotowanie, jak tego domagają się narastające obowiązki. Wynika
stąd  jasno,  że  na  wychowawcach  chrześcijańskich  spoczywa  także
zadanie  przygotowania  do  apostolstwa. Obowiązkiem  rodziców  jest
przysposabiać  w  rodzinie  swe  dzieci  od  najmłodszych  lat  do  coraz
lepszego poznawania miłości Boga ku wszystkim ludziom i stopniowo
uczyć  je,  zwłaszcza  przykładem,  troski  o  potrzeby  bliźniego,  tak
materialne, jak i duchowe. Cała więc rodzina i wspólne jej życie stać
się  winny niejako praktyczną szkołą  apostolstwa. Ponadto należy tak
wychować  dzieci,  by  przekraczając  krąg  rodzinny,  obejmowały  one
duchowo  społeczności  zarówno  kościelne,  jak  i  świeckie.
W miejscową społeczność parafialną należy je włączać tak, by w niej
uświadamiały  sobie,  że  są  żywymi  aktywnymi  członkami  ludu
Bożego.  Kapłani  zaś  w  pracy  katechetycznej  i  w  posłudze  słowa,
w kierownictwie duchowym i w innych czynnościach duszpasterskich
niech  mają  na  oku  przygotowanie  do  apostolstwa. Również  szkoły,
kolegia  i  inne  katolickie  zakłady  wychowawcze  mają  obowiązek
wyrabiać  w  młodzieży  sposób  myślenia  po  katolicku  oraz  rozniecać
w  niej  zapał  do  działalności  apostolskiej.  Gdy  brak  takiego
wychowania  dlatego,  że  młodzież  albo  nie  uczęszcza  do  tych  szkół,
albo  istnieją  inne  przyczyny,  tym  bardziej  powinni  zatroszczyć  się
o nie rodzice, duszpasterze i stowarzyszenia apostolskie. Nauczyciele
zaś  i  wychowawcy,  którzy  z  racji  swojego  powołania  i  urzędu
uprawiają  znakomity  rodzaj  apostolstwa  świeckich,  winni  posiadać
konieczną  wiedzę  i  metodę  pedagogiczną,  by  dzięki  nim  mogli
skutecznie  przygotowywać  młodzież  do  apostolstwa. Związki
i stowarzyszenia świeckich, mające za zadanie już to apostolstwo, już
też inne cele nadprzyrodzone, winny odpowiednio do swego celu i na
swój  sposób  dbać  troskliwie  i  nieustannie  o  przygotowanie  do
apostolstwa.  One  to  właśnie  stanowią  często  normalną  drogę  do
odpowiedniego  przygotowania  do  apostolstwa.  W  nich  bowiem
istnieją

warunki

kształcenia

doktrynalnego,

duchowego

i  praktycznego.  Ich  członkowie  omawiają  w  małych  grupach
z  towarzyszami  lub  przyjaciółmi  metody  oraz  wyniki  swej
działalności  apostolskiej  i  konfrontują  swe  codzienne  postępowanie

z Ewangelią. Tego rodzaju przygotowanie należy tak przeprowadzać,
by  uwzględnić  całość  apostolstwa  świeckich,  które  powinno  się
uprawiać nie tylko w samych grupach stowarzyszeniowych, ale także
we  wszystkich  okolicznościach  całego  życia,  a  zwłaszcza  w  życiu
zawodowym i społecznym. Co więcej, każdy winien się sam gorliwie
przygotować  do  apostolstwa;  dotyczy  to  zwłaszcza  ludzi  dojrzałych.
Z  biegiem  lat  bowiem  duch  ludzki  staje  się  coraz  bardziej  otwarty,
dzięki  czemu  każdy  przez  pilną  obserwację  może  odkryć  talenty,
którymi  Bóg  ubogacił  jego  duszę  oraz  owocniej  wykorzystać  te
charyzmaty, których Duch Święty udzielił mu dla dobra braci.

DA 31. Różne formy apostolstwa wymagają również szczególnego
i odpowiedniego przygotowania.

a) Co do apostolstwa ewangelizacji i uświęcania ludzi, świeccy
powinni być szczególnie przygotowani do nawiązywania dialogu
z  bliźnimi,  wierzącymi  czy  niewierzącymi,  by  wszystkim
ukazywać  ewangeliczne  orędzie  Chrystusa.  Ponieważ  zaś
w  naszych  czasach  różnego  rodzaju  materializm  szerzy  się
nagminnie  wszędzie,  nawet  wśród  katolików,  świeccy  powinni
nie tylko pilniej studiować doktrynę katolicką, szczególnie te jej
artykuły, które są zaczepiane, ale także przeciwstawiać wszelkim
formom materializmu świadectwo życia ewangelicznego.

b) Co do odnawiania w duchu chrześcijańskim porządku spraw
doczesnych  winno  się  świeckich  pouczyć  o  prawdziwym
znaczeniu  i  wartości  dóbr  doczesnych  tak  samych  w  sobie,  jak
i  w  stosunków  do  wszystkich  celów  osoby  ludzkiej.  Niech  się
zaprawiają  do  właściwego  używania  rzeczy  doczesnych
i  organizowania  instytucji,  mając  zawsze  na  uwadze  dobro
wspólne  pojmowane  według  zasad  moralnej  i  społecznej  nauki
Kościoła.  Niech  świeccy  przyswoją  sobie  zwłaszcza  zasady
i wnioski nauki społecznej tak, by byli zdolni przyczyniać się ze
swej  strony  zarówno  do  rozwoju  nauki,  jak  też  do  należytego
stosowania owych zasad w poszczególnych wypadkach.

c) Ponieważ  uczynki  miłości  i  miłosierdzia  są  wspaniałym
świadectwem  życia  chrześcijańskiego,  przygotowanie  do
apostolstwa  winno  prowadzić  też  do  ich  praktykowania,  by

wierni uczyli się od samego dzieciństwa współczuć braciom
i wspomagać ich wielkodusznie w potrzebie.

DA  32. Wiele  środków  pomocniczych  stoi  do  dyspozycji  świeckich,
oddanych  apostolstwu,  jak  zebrania,  kongresy,  rekolekcje,  ćwiczenia
duchowne, częste zjazdy, konferencje, książki, czasopisma służące do
zdobycia  głębszego  poznania  Pisma  świętego  i  nauki  katolickiej,  do
pielęgnowania życia duchowego i do poznania warunków panujących
na  świecie  oraz  do  znalezienia  i  wypróbowania  stosownych  metod.
Owe  pomoce  w  zakresie  przygotowania  uwzględniają  różne  formy
apostolstwa w tych środowiskach, gdzie się je prowadzi. W tym celu
zostały  też  powołane  do  życia  ośrodki  lub  wyższe  instytuty,  które
przyniosły  już  doskonałe  owoce. Święty  Sobór  cieszy  się  z  tego
rodzaju inicjatyw rozwijających się już w niektórych krajach i wyraża
życzenie,  by  podejmować  je  również  w  innych  miejscach,  gdzie
zajdzie tego potrzeba. Ponadto należy zakładać ośrodki dokumentacji
i  studiów  dla  wszystkich  dziedzin  apostolstwa  nie  tylko  z  zakresu
teologii,  ale  także  antropologii,  psychologii,  socjologii,  metodologii,
by  pełniej  rozwijały  się  uzdolnienia  ludzi  świeckich:  mężczyzn
i kobiet, młodzieży i dorosłych.

WEZWANIE

DA  33. Święty  Sobór  wzywa  więc  usilnie  w  imię  Pana  wszystkich
świeckich,  by  chętnie,  wielkodusznie  i  skwapliwie  odpowiedzieli  na
wołanie  Chrystusa,  który  w  tej  godzinie  natarczywiej  ich  zaprasza,
i na natchnienie Ducha Świętego. Młodzi niech uważają to wezwanie
za  skierowane  szczególnie  do  siebie  i  niech  je  przyjmą  z  zapałem
i  wielkodusznie.  Sam  bowiem  Pan  przez  ten  Sobór  święty  zaprasza
ponownie wszystkich świeckich, by z każdym dniem coraz ściślej się
z Nim jednoczyli, a uważając Jego sprawę za swoją własną (por. Flp
2,5),  zespalali  się  w  Jego  zbawczym  posłannictwie;  wysyła  On  ich
znowu  do  każdego  miasta  i  miejscowości,  skąd  sam  ma  przyjść
(por.  Łk  10,1);  wzywa  by  poprzez  różne  formy  i  metody  jednego
apostolstwa  Kościoła,  które  trzeba  ustawicznie  dostosowywać  do
nowych  potrzeb  czasu,  okazali  się  Jego  współpracownikami,