ŚWIĘTO NA CZEŚĆ ŚMIERCI. KULT 10 MAHAWIDJI: EZOTERYCZNA INTERPRETACJA 

Dziesięć Mahawidji w hinduskiej tantrze to zespół bóstw żeńskich o niezwykłych 

atrybutach:  związane są z przemocą, szaleństwem, śmiercią, seksem, nieczystościami. 
Najbardziej znaną przedstawicielką tej grupy jest Kali, ale również Tara i Bhuwaneśwari. Dla 
wszystkich bogiń tego panteonu są właściwe szokujące uczynki, które wywracają na lewą 
stronę społeczne normy, ukształtowane tradycje i wszelkie ramy dozwolonego. Pozbawione 
ubrań, z dzikim śmiechem Mahawidje odrywają głowy swoim ofiarom, chciwie wypijają 
krew, tańczą na zwłokach w pobliżu pól kremacyjnych, uprawiają seks w pozycji dominującej 
z bóstwami męskimi… Przerażające i bezlitosne, wymagają w ramach ofiary krew, w tym 
miesiączkową, a także spermę i nieczystości – wszystko co w społeczeństwie, nie tylko 
indyjskim, kojarzy się z czymś zakazanym i grzesznym. 

Kali, Tara, Tripura Sundari (Śodasi), Bhuwaneśwari, Ćhinnamasta, Bhajrawi, 

Dhumawati, Bagalamukhi, Matangi i Kamala – taki jest najczęściej skład grupy oraz porządek, 
zgodnie z którym są wymieniane nie tylko w źródłach, ale też ukazują się na podobiznach i 
rzeźbach w wielu świątyniach hinduskich. Oprócz Kali, Tary i Bhuwaneśwari, kulty osobnych 
bogiń nie są zbyt popularne – najczęściej wszystkie one są traktowane jako całość. Dziesięć 
krawędzi prawdziwej rzeczywistości. Dziesięć wcieleń fundamentalnej i wszechprzenikającej 
energii Śakti.   

Byłoby sprawiedliwie nazwać Dziesięć Mahawidji prawdziwie tantrycznymi bóstwami. 

Pokłonienie Mahawidjom zarówno jako grupie, jak i każdej bogini z osobna, zawiera 
podobne cechy, i jest uprawiane albo zgodnie z przepisami ścieżki prawej ręki, albo ścieżki 
lewej ręki, z wyjątkiem Ćhinnamasty i Bhajrawi, które wymagają wykorzystania rytuałów i 
technik właściwych wyłącznie dla tantrycznej ścieżki lewej ręki. To, że kult został 
ukształtowany w kręgach tantrycznych, ma bardzo ważne znaczenie dla interpretacji idei, 
które zawierają w sobie postacie bogiń. Tantra dąży to utożsamienia zewnętrznego z 
wewnętrznym, makrokosmosu z mikrokosmosem, całego wszechświata z ciałem człowieka. Z 
tego wynika, że zgłębiając symbolikę Dziesięciu Mahawidji, praktyk dąży do znalezienia odbić 
tych idei w sobie i swoim życiu; inwokując bogini, obudza jej moc w samym sobie; wibrując 
jej mantrę oraz odsłaniając jantrę, staje się uzbrojoną, drapieżną i szaloną mocą, sam na sam 
z kosmiczną gromadą demonów. Czym jest ta siła w kontekście ścieżki duchowej i czym są 
demony, które padają jej ofiarą? 

Ukryty sens pokłonienia tym boginiom związany jest z alternatywną ścieżką osiągnięcia 

oświecenia. Wszystkie Mahawidje to prowokatorki. Kali, na przykład, całkiem otwarcie kpi ze 
wzorowego życia typowej hinduskiej żony. Zgodnie z powszechnie uznawanym ideałem, 
kobieta powinna dopatrywać się w  swoim mężu alfy i omegi swojego istnienia. Kali zaś woli 
mężczyzn co najwyżej w roli sług czy niewolników, a najlepszy mężczyzna dla niej to martwy 
mężczyzna. Dla adepta uczynki Mahawidji ujawniają głęboka alegorię, są aluzją i 
katalizatorem szybszych przemian duchowych. Gniewna wieloręczna bogini zabijająca 
demony to nic innego jak obudzony pierwiastek duchowy, który dąży do unicestwienia 

ignorancji i wyobrażeń iluzorycznych, do zdławienia materialnego składnika tego życia. To 
jest akt przemocy przeciwko ograniczeniom i uwarunkowaniom. To jest rewolucja ducha 
wewnątrz nas. Krwawe powstanie przeciwko snu Sansary.  

Siła żądania przełomu duchowego jest porównywalna z siłą pożądania seksualnego. 

Wola zamienia się w nieokiełznaną namiętność. Namiętność zmieszana z agresją, szaleństwo 
z odwagą – wszystko jest skierowane na zniszczenie iluzorycznej materii na rzecz 
prawdziwego ducha. Przywołując do złamania tabu, Mahawidje zachęcają do obalenia status 
quo – bajki, którą sami wymyśliliśmy i w której żyjemy dla wygody i komfortu naszych ego. 
Mahawidje rzucają wyzwanie swoim wyznawcom: „Nie masz już przywiązań? Więc odetnij 
sobie głowę!” Celem tego wyzwania jest wzniesienie adepta nad zwykłym obrazem 
rzeczywistości, zmuszenie go do uświadomienia jego cyklicznych mechanizmów oraz 
zgłębiania tego, co leży poza jego granicami. Odcięte głowy na wielu podobiznach są 
pięknym ucieleśnieniem zwycięstwa ducha nad strachem i egocentryzmem. Szaleństwo 
wzięło górę. Nie ma już nic więcej do stracenia.  

Z punktu widzenia jogi, interpretacja symbolu odciętych głów jest także związana z 

odejściem od krzywej i iluzorycznej perspektywy własnego ja. Ostrze uderza po gardle, gdzie 
znajduje się czakra Wiśuddha, związana z pryzmatem jaźni, przez którą człowiek przepuszcza 
swoje doświadczenie życiowe, tworząc dla siebie sztuczną rzeczywistość. Kanał środkowy – 
Suszumna – wewnątrz którego wznosi się Kundalini, zostaje przecięty, nawołując do 
rozerwania cyklu. Nie ma ścieżki powrotnej. 

Źródło: The British Museum 

Podobnie do dziesięciu awatarów Wisznu, dziesięć Mahawidji pojawiają się w 

momencie, gdy trzeba wesprzeć kosmiczny układ i przywrócić równowagę. Z mnóstwem 
gniewnie wysuniętych oczu zachłystują się odurzającą krwią swoich ofiar na polu walki. 
Prawdziwe, pożądane święto na cześć śmierci. Te sceny, a zwłaszcza symbol mnóstwa 
szeroko otwartych oczu, wskazują na długo oczekiwaną inicjację duchową, rozpuszczenie 
poprzednich wyobrażeń o świecie. Pochłonięcie krwi symbolizuje sakrament eucharystii – 
cykliczny proces przetwarzania doświadczenia życiowego w złoto duchowe. Krew w ramach 
ofiary to symbol kompletnego oddania, perfekcyjnego wysiłku i szczytu woli, ponieważ 
ucieleśnia energię życiową w człowieku i w świecie jako całości.  

Mistrzynie dwoistości, podobnie do Maga z talii Tarota, uosabiają iluzoryczną 

rzeczywistość, a także to, co tę rzeczywistość anihiluje. Wiedza i ignorancja, okrucieństwo i 
miłosierdzie, widzenie duchowe i ślepota – Mahawidje grają tymi kategoriami, wycierając 
granice pomiędzy biegunami, pokazując sztuczki, obdarowując swoich wyznawców 
zdolnościami magicznymi (siddhami) na dowód tego, że powszechne reguły gry już ich nie 
odejmują. Towarzyszące Mahawidjom martwe ciała, czaszki i kości oznaczają próżność 
wszystkich ambicji ziemskich. Kali połyka fałszywą świadomość, podobnie jak uświadomienie 
duchowe demaskuje prawdziwe mechanizmy naszych pragnień i przyzwyczajeń. 

Naturą Mahawidji jest prawdziwa, pierwotna materia, która zrodziła z siebie wszystko i 

gotowa jest to wszystko unicestwić. Czarny kolor ciał wielu z tych bogiń jest wskazówką na 
rozpuszczającą i wchłaniającą właściwość wymiaru boskiego. Potworne Mahawidje uosabiają 
przerażające oblicze prawdziwej rzeczywistości, powrót do odwiecznego źródła - korzenia 
istnienia - któremu towarzyszy radykalne przesunięcie świadomości, symbolem którego jest 
stan nietrzeźwości bogiń na wielu podobiznach. W taki sposób Mahawidje zawierają klucz do 
kompletnej realizacji, a szokująca symbolika nadal odstrasza wszystkich niegodnych jej 
zrozumienia, zachowując pod swoją ekscentryczną zasłoną tajemnicę najwyższej inicjacji 
duchowej.  

Sr. Laima (Dakini156) 

 

*Po kontekst mitologiczny odsyłam czytelnika do trzech podstawowych źródeł: Dewi-
mahatmja, Kalika-purana oraz Dewibhagawata-purana.  

* Kopiowanie i rozpowszechnianie tekstu jest mile widziane.