KD10.p65

10/2003

14−centymetrowy średniotonowy

i jednocalowa kopułka Vify to

przetworniki używane w kinowej

linii Vivace. Przypadkowo

tweeter nie jest ekranowany

− w wersji seryjnej ma być.

olumnom ESA nie można odmó−

wić stylowości. Podczas gdy
większość producentów stara
się, by ich produkty wyglądały

nowocześnie i industrialnie, ESA lansuje
design zdecydowanie tradycyjny. Wyni−
ka to poniekąd z dostępnych w “niewiel−
koseryjnej” produkcji środków, w ramach
których nie mieści się np. zastosowanie
na szeroką skalę elementów z tworzyw
sztucznych (które pokrywają choćby wy−
roby B&W i JBL). Ale ostateczny efekt
uzyskiwany przez ESA kwalifikuje się do
oceny bardzo dobrej. Wszystkie kolumny
wykonane są z grubych płyt MDF i pokry−
te fornirowymi okleinami, w doborze któ−
rych ESA staje się już prawdziwym spe−
cjalistą. Konstrukcje dostarczone do tes−
tu wykończone są okleiną z czereśni ka−
nadyjskiej. W czym tkwi przewaga cze−
reśni kanadyjskiej nad swojską − polską?
Nasze czereśnie są zbyt wątłe, by otrzy−
mać z nich odpowiednio szerokie płaty,
stąd drewno sprowadzane z Ameryki,
dzięki któremu wszystkie elementy

Viva−

ce, w tym głęboki na dwa łokcie subwoo−
fer, oklejone są jednym pasem forniru. A
rodzajów oklein możliwych dla

Vivace

wymienić nie sposób, ponieważ ESA jest
w stanie pokryć skrzynki każdym drew−
nem, które się do tego nadaje.

Przedstawiane konstrukcje serii

Viva−

ce tworzą pierwszą firmową rodzinkę
zbudowaną specjalnie do kina domowe−
go. Skompilowanie wielokanałowego ze−
stawu było możliwe już wcześniej, od ro−
ku w ofercie firmy są subwoofery aktyw−

ne, a głośnik centralno/efektowy − czyli
Vivo − jest w sprzedaży już od dwóch lat,
ale przygotowanie wzorniczo i brzmie−
niowo zintegrowanego zestawu jest do−
wodem, że ESA bardzo poważnie myśli
o rywalizacji na rynku wielokanałowym.
Tym bardziej, że cena systemu plasuje
go w kategorii całkiem realnie sprzeda−
walnych. Jeszcze jedna generalna infor−
macja − oprócz elementów systemu wie−
lokanałowego, nazwę

Vivace noszą trzy

zupełnie odrębne modele wolnostojące,
dwa całkiem nowe, i trzeci będący nową
wersją do tej pory jedynej i doskonale
znanej kolumny o nazwie

Vivace.

Nasz system składa się z wysokich

i bardzo wąskich głośników przednich,
małych efektowych monitorów, średniej
wielkości głośnika centralnego i subwoo−
fera, którego nazwanie “potężnym” chy−
ba obraża. Subwoofer jest potworny.

Vivace F (front) są bardzo wąskie,

więc stawiane są bezpiecznie na podło−
dze za pomocą solidnej podstawy z
MDF−u, (polakierowanej na czarno), do
której wkręca się kolce. Szpikulce są
masywne i nie drapieżnie ostre, ale pe−
danci obawiający się porysowania pod−
łogi mogą podstawić pod nie specjalne
talerzyki.

F są dwudrożne i trzygłośniko−

we, pomiędzy dwoma nisko−średnioto−
nowymi “czternastkami” znajduje się tek−
stylny głośnik wysokotonowy. Nie jest to
jednak typowa kopułka, ale nowa kon−
strukcja Vify DX25 − z membraną ko−
pułkowo−pierścieniową. W centrum zna−
jduje się więc 25−mm średnicy część ko−
pułkowa, a na zewnątrz cewki tekstylny
pierścień, zapożyczony ze słynnego twee−

tera XT25. Głośnik ten, mając znacznie
większą powierzchnię drgającą niż typo−
wa jednocalowa kopułka, wykazuje się
bardzo wysoką efektywnością, jedno−
cześnie dzięki szczególnej geometrii
membrany, sięga swoją charakterystyką
aż do 40kHz. Kto chce, niech nazywa go
supertweeterem, mnie wystarczy, jeśli
jest to dobry tweeter. Głośnik wysokoto−
nowy nie jest osadzony w osi średnioto−
nowych, ale nieco przesunięty. Jak
wskazuje producent, kolumn powinno
się słuchać sykami na zewnątrz. Rów−
nież nisko−średniotonowe pochodzą z
Vify. W projekcie kolumny

F założono

użycie ekranowanych wersji wszystkich
głośników, ale do testowanych załado−
wano wysokotonowca bez puszki − po−
wodem pośpiech podczas montażu (by
zdążyć dostarczyć do testu, rzecz jas−
na...). Miejmy nadzieję, że pośpiech
podczas dostarczania kolumn do klien−
tów nie powoduje takich błędów. Kon−
strukcja skrzynki jest nadzwyczaj solid−
na, użyto 2,5−centymetrowej płyty MDF,
a za przetwornikami znajduje się solid−
ne, przebiegające ukośnie wzmocnienie.
Pod głośnikami ulokowano wylot bass−
reflex. Zaciski są podwójne, złocone
i bardzo wygodne w użyciu.

Taki sam system przetworników spo−

tykamy w głośniku centralnym

C (tym ra−

zem z prawidłowo zaekranowanym wy−
sokotonowym), ale obudowa jest już za−
mknięta. Już tylko jedną “czternastkę”,
ale cały czas z tym samym typem wyso−
kotonowego, przesuniętym ku jednej
krawędzi, znajdujemy w głośnikach tyl−
nych, tutaj także w obudowie zamkniętej.
Wszędzie skrzynki cięto z takich samych
płyt jak dla kolumn

F. Wykonanie obudo−

E z płyt 2,5 cm robi tym większe wra−

żenie. Jego proporcje są dobrane kom−
promisowo − nie jest on zbyt głęboki, aby
nie mógł zostać powieszony na ścianie
(szkoda jednak, że nie pomyślano o
samym sposobie instalacji na ścianie,
głośniki nie mają żadnych wieszaków ani
uchwytów), zarazem nie jest aż tak
płaski, aby nie mógł stać samodzielnie
na podstawce czy na półce (firma twier−
dzi, że ta malutka konstrukcja ma na tyle
szerokie pasmo, że może być traktowa−
na również jako minimonitor). Zaciski
głośnikowe

C i E są już pojedyncze.

10/2003

Po włączeniu kolumn w sys−

temie 5.1 poczułem się nieswo−

jo. Z kolumn wylazła ponadna−

turalna przestrzenność, która niczym
pajęczyna oplotła fotel z referencyj−
nym miejscem odsłuchowym. Lokali−
zacje były mocne i idealnie zdefinio−
wane, a zrównoważenie planów przy−
wodziło na myśl prawdziwą salę kon−
certową. System gra przy tym jasno
i otwarcie, góra jest bardzo dźwięcz−
na i błyszcząca, średnica stonowana
a bas... no właśnie, bas jest bardzo
interesujący. Ciężki subwoofer oka−
zuje się dysponować krótkimi, dyna−
micznymi i twardymi dźwiękami. Mo−
że nie byłoby w tym nic dziwnego,
gdyby nie fakt, że dotyczy to również
częstotliwości zupełnie najniższych,
takich, które w ogóle w innych syste−
mach przemknęłyby niezauważone.
S2 można w dodatku idealnie dopa−
sować do przednich

F, otrzymany

dźwięk jest bardzo spójny. Subwoo−
fer wykazał się jednak pewną kapryś−
nością we współpracy z amplitunera−
mi AV (odkryłem to podczas testu
urządzeń do 2000 zł). Z trzema mo−
delami

S12 pracował standardowo,

czwarty, Denon

AVR−1404, sprawił,

że wzmacniacz subwoofera należało
wysterować prawie maksymalnie.

Użycie samych

F − bez wspoma−

gania subwooferem − w roli kolumn
stereofonicznych jest teoretycznie
możliwe, ale nieco ryzykowne. Cha−
rakterystyka premiuje średnie częs−
totliwości nabłyszczone odważną i
ekspresyjną górą. Oczywista jasność
i otwartość nie są popierane wystar−
czająco masywnym basem. Niskie to−
ny są skądinąd bardzo dobrze kont−
rolowane i dynamiczne, ale zwyczaj−
nie zbyt kuse. Prawie zupełnie nie
pojawia się masywność, najlepsze
wrażenia dotyczą świetnej dynamiki
i naturalności zakresu średnio−wyso−
kotonowego. Najlepszym rozwiąza−
niem do otrzymania pełnego dźwięku
będzie więc użycie wraz z

F systemo−

wego subwoofera. Brzmienie tej teo−
retycznie nieaudiofilskiej kombinacji
jest wówczas bardzo pełne.

KINO DOMOWE

− Systemy głośnikowe 7500−8000 zł

Subwoofer

Vivace S12 ma rozmiary

ogromne, i trudno jest przenieść go sa−
modzielnie. Z przodu znajduje się 30−cm
przetwornik basowy, a pod nim okazały
wylot bass−reflexu. Dość zaskakujące wra−
żenie robi niezagospodarowana powierz−
chnia nad głośnikiem, na której umiesz−
czono znaczek firmowy. Większość sub−
wooferów sprawia wrażenie, że ich
przednie ścianki są tak duże, aby po−
mieścić głośnik i ewentualnie otwór.

S12

uświadamia nam, że wymiary subwoofe−
ra, niezależnie od wielkości głośnika,
muszą jeszcze uwzględniać konieczną
dla jego prawidłowej pracy objętość. W
tej sytuacji subwoofer mógłby być głęb−
szy, zamiast tak wysoki, ale już nie wiem,
co byłoby gorsze. Ostatecznie proporcje
S12 są może najlepszymi z możliwych.

Głośnik (marki Peerless) ma powle−

kaną, celulozową membranę i układ
magnetyczny o średnicy 13,5 cm, z bar−
dzo wydatnym wybrzuszeniem, wskazu−
jącym na chęć do pracy przy dużych am−
plitudach. 2,5−cm MDF wydawał się już
projektantowi w tym urządzeniu niewy−
starczający, posunął się więc do pogru−
bienia wszystkich ścianek do 3cm. W do−
datku wzmacniacz znajduje się za prze−
grodą zrobioną, jakżeby inaczej, również
z 3−cm MDF−u, a niezależnie od niej
założono jeszcze dwie potężne wręgi
wzmacniające. Wewnątrz nie ma ani
krzty wytłumienia, co wydaje się świado−
mym wyborem − że producent nie jest
przeciwnikiem wytłumiania w ogóle,
świadczy przecież staranne wypełnienie
pozostałych zespołów głośnikowych.
Wzmacniacz subwoofera dostarczyła
holenderska firma Hypex. Wyposażenie
jest ascetyczne. Jedynym sposobem za−

silenia subwoofera jest stereofoniczne
wejście liniowe. W komplecie dostarcza−
ny jest kabel (Neutrik/ Cordial) stanowią−
cy również przejściówkę z wyjścia mono
(przeciętny amplituner AV) na stereo
(subwoofer). Zmiana częstotliwości od−
cięcia odbywa się w zakresie 50−150Hz,
ale możliwe jest całkowite jej odcięcie,
S2 gra wówczas całym docierającym
sygnałem, czyli w praktyce sygnałem

kształtowanym przez procesor (amplitu−

ner). Regulacja fazy odbywa się w

dwóch przełączanych podzakresach,

0−180

i 180−360

. Mniejszy (choć

wcale nie mały) model subwofera,

S10, ma taki sam wzmac−

niacz i głośnik 25−cm.

30−centymetrowy Peerless z papie−

rową membraną pracuje w wielkiej,

wzmacnianej i kompletnie niewytłu−

mionej obudowie.

Wzmacniacz Hypex 130

instalowany w subwooferach serii

Vivace akceptuje tylko niskonapię−

ciowy sygnał liniowy.

WYKONANIE i KOMPONENTY:

We wszystkich

kolumnach takie same przetworniki.
Ekranowany cały przód. Tradycyjne, ale
perfekcyjne wykonanie solidnych skrzynek,
z piękną naturalną okleiną.

OCENA:

bardzo dobra

LABORATORIUM:

Bardzo podobne kształty

charakterystyk wszystkich głośników systemu,
wszędzie 8−omowa impedancja znamionowa.

OCENA:

bardzo dobra

BRZMIENIE:

Wyjątkowo przestrzennie.

Znakomita spójność wraz z dynamiką
i żywością wszystkich zakresów. Świetny bas,
równie szybki co głęboki, w dodatku dobrze
sklejony z resztą.

OCENA:

bardzo dobra

BARDZO DOBRA

OCENA KOŃCOWA:

VIVACE F/C/E/S12

Cena

(za system) [zł]

7900*,−

Producent:

ESA

*promocyjna cena kompletu; suma cen
poszczególnych elementów wynosi 8800,−

WYKONANIE i KOMPONENTY:

Dopracowane

skrzynki, dobre przetworniki.

OCENA:

dobra

LABORATORIUM:

Zrównoważona, tylko lekko

wznosząca się charakterystyka, doskonałe
charakterystyki kierunkowe, dolna częstotli−
wość graniczna niezbyt niska.

OCENA:

dobra

BRZMIENIE:

Otwarte i dynamiczne brzmienie,

bardzo przestrzenne i naturalne w wyższych
zakresach. Bas poprawny, ale krótki.

OCENA:

dobra

DOBRA

OCENA KOŃCOWA:

VIVACE F

Cena

(za parę) [zł]

3500,−

Producent:

ESA

WYKONANIE i KOMPONENTY:

Wielka maszyna,

z jednej strony to dobrze, z drugiej niezbyt
wygodnie. Podstawowe możliwości
podłączeniowe.

OCENA:

dobra

LABORATORIUM:

Niska częstotliwość graniczna

i wysoki poziom maksymalny.

OCENA:

bardzo dobra

BRZMIENIE:

Muskularny, głęboki i dynamiczny

bas.

OCENA:

bardzo dobra

BARDZO DOBRA

OCENA KOŃCOWA:

VIVACE S12

Cena

[zł]

2900,−

Producent:

ESA

10/2003

Laboratorium

rys. 1. Vivace T, charakterystyka modułu impedancji.

rys. 2. Vivace T, działanie bass−reflexu.

rys. 3a. Vivace T, zakres średnio−wysokotonowy,

na osiach 0

, 15

i 30

w poziomie.

rys. 4. Vivace T, charakterystyka w całym pasmie.

rys. 3b. Vivace T, wpływ maskownicy.

go, których duża część przedstawiana
jest wraz z zastrzeżeniem zastosowania
kolumn o takiej właśnie, ewentualnie 6−
omowej impedancji znamionowej. W
praktyce próby podłączania kolumn 4−
omowych kończą się często powodze−
niem, więc tego typu konstrukcje nie są
skazane na banicję, ale wątpliwości po−
zostają. Konsekwentnie 4−omowy sys−
tem Elaca jest w tym gronie bez wątpie−
nia najtrudniejszym obciążeniem, “mie−
szane” impedancyjnie systemy B&W
i JBL mają większą szansę na zaakcep−
towanie, ale tylko systemowi ESA należy
się duży punkt za ostateczne oddalenie
wszelkich problemów w tym zakresie.
Odbywa się to pewnym kosztem efek−
tywności, ale wcale nie bardzo kłopotli−
wym. Frontowe

T i centralny C mają efek−

tywność 86dB, tylko miniaturowe

E już

niskie 84dB − choć w grupie 8−omowych
minimonitorów i on nie byłby outsiderem.

T jest bass−reflexem strojonym w

okolicach 45Hz, na co wskazuje odcią−
żenie głośników w tym zakresie (rys. 2).
Zarówno widoczny tam łagodny “dołek”
(a nie ostry, odwrócony “szpic”), jak i mi−
nimum impedancji leżące w tym rejonie
na poziomie znacznie wyższym od impe−
dancji znamionowej wskazuje, że układ
rezonansowy jest tłumiony. Charakterys−
tyka ciśnienia z otworu ma dość nisko
leżący grzbiet, charakterystyka wypad−
kowa zaczyna opadać wcześnie, lecz z
bardzo łagodnym, jak na bass−reflex, na−
chyleniem również poniżej częstotliwości
rezonansowej. Coś za coś − częstotli−
wość spadku −6dB leży przy ok. 55Hz, w
zamian bardzo dobre mogą okazać się
charakterystyki impulsowe.

T mogą pró−

bować działać samodzielnie, choć kon−
struktor raczej nie walczył o ich jak naj−
dalej idącą szerokopasmowość, zado−
walając się zakresem, z którym mogą
swobodnie występować w systemach
wielokanałowych z udziałem subwoofera.

Gęsta wiązka charakterystyk na rys.

3a pokazuje pomiar na osi głównej i prze−
biegi dla kątów 15

i 30

na lewo i na

prawo − ze względu na niesymetryczną
konstrukcję (przesunięcie głośnika wy−
sokotonowego). Nie wdając się w szcze−
góły można stwierdzić, że uchwycono
zarówno dobrą równowagę, jak i stabil−
ność w płaszczyźnie poziomej; minimal−
nie lepiej wyglądają krzywe przy skręce−
niu oznaczającym większe oddalenie
głośnika wysokotonowego. Maskownica
(rys. 3b) “ząbkuje” między 3 a 10kHz, i co
rzadko spotykane i chyba niezamierzone,
lekko podnosi poziom w zakresie śred−
nich tonów (oczywiście efekt ten wpro−
wadzają odbicia od ramki, a nie tkanina).

Rys. 4 pokazuje wahania w przetwa−

rzanym pasmie w granicach +/−2,5dB
i lekką tendencję do wznoszenia się cha−
rakterystyki. Nie byłoby już jej widać pod
lekkim kątem, ale potwierdza się, że bas
nie ma zamiaru wychodzić przed szereg.

Charakterystyka impedancji głośnika

centralnego jest podobna do

T − zasto−

sowano przecież taki sam zestaw głośni−
ków, i podobny, choć nie identyczny
układ zwrotnicy. Istotną różnicę widać
jednak w zakresie niskich tonów, gdzie
tym razem funkcjonuje obudowa za−
mknięta (rys. 5).

Charakterystyka przetwarzania nis−

kich częstotliwości (rys. 6) notuje spa−
dek −6dB przy 75Hz. Przy 95Hz, gdzie
leży rezonans (patrz charakterystyka im−
pedancji), spadek wynosi −3dB, a więc
mamy do czynienia z dobrocią Qtc = 0,7
− bardzo klasycznie.

rys. 5. Vivace C, charakterystyka modułu impedancji.

rys. 6a. Vivace C, działanie bass−reflexu.

rys. 7a. Vivace C, zakres średnio−wysokotonowy,

na osiach 0

, 15

i 30

w poziomie.

rys. 8. Vivace C, charakterystyka w całym pasmie.

rys. 7b. Vivace C, wpływ maskownicy.

Vivace T demonstruje charakterysty−

kę impedancji (rys. 1) niepozostawiają−
cą wątpliwości, że jest to konstrukcja
znamionowo 8−omowa. Jest to jedyna 8−
omowa kolumna frontowa w testowanej
grupie, co więcej, uprzedzając wypadki
zdradzamy, że wszystkie pozostałe ele−
menty esowego systemu są 8−omowe.
Teoretycznie tylko system

Vivace może−

my bez obaw podłączyć do każdego am−
plitunera i wzmacniacza wielokanałowe−

Charakterystyki w płaszczyźnie po−

ziomej (rys. 7a) obarczone są poważny−
mi osłabieniami pojawiającymi się już
pod kątem 15

, sytuacja jakby “normal−

na” dla konstrukcji symetrycznej, lepsza
jednak niż w przypadku centralnego
JBL−a. Natomiast na osi głównej pojawia
się charakterystyka podobna do znanej z
kolumny

T, i podobny wpływ maskowni−

cy (rys. 7b).

100

1000

10000

Częstotliwość w Hz

śnienie w d

100

1000

10000

Częstotliwość w Hz

śnienie w dB

10/2003

Laboratorium

rys. 13b. Vivace S2, działanie filtru.

rys. 13a. Vivace S2, działanie bass−reflexu.

Vivace T

Vivace C

Vivace E

Vivace S2

Impedancja znam. [

Ω

]

−

Efektywność

120

Moc znamionowa [W]

100

130

Wymiary (WxSxG) [cm]

111x15x24

42x15x24

30x15x18

36x66x45

rys. 9. Vivace E, charakterystyka modułu impedancji.

rys. 10. Vivace E, działanie bass−reflexu.

rys. 11a. Vivace E, zakres średnio−wysokotonowy,

na osiach 0

, 15

i 30

w poziomie.

rys. 11b. Vivace E, wpływ maskownicy.

maksymalny poziom SPL,

moc wbudowanego wzmacniacza

Rys. 8 pokazuje jednak, że

C ma w

stosunku do

T minimalnie niższy poziom

niskich i wysokich tonów (choć utrzymu−
je się w granicach +/− 2,5dB), lekkie
uprzywilejowanie środka pasma wydaje
się zabiegiem zamierzonym dla głośnika
centralnego.

Tylny

E zamyka kolekcję konstrukcji

8−omowych (rys. 9). Tak jak w central−
nym obudowa jest typu zamkniętego, z
podobnym strojeniem na poziomie Qtc =
0,7 i spadkiem −6dB przy 80Hz (rys. 10).
Zupełnie wystarczy w roli efektowego,
ale czy konstrukcja ta może pełnić rolę
samodzielnego minimonitora? Pod wa−
runkiem, że nie zostanie ustawiona dale−
ko od ścian, na podstawkach, ale w rega−
le lub powieszona na ścianie, co wzmoc−
ni bas i podniesie łagodnie opadającą
charakterystykę niskich częstotliwości.

Ładnie prezentuje się zakres średnio−

wysokotonowy (rys. 11a), ponad bardzo
liniowo prowadzoną charakterystykę wy−
staje tylko pojedynczy ząb przy 1,5kHz.

E również ujawnia tendencję do lek−

kiego unoszenia charakterystyki (ry

rys. 12

s. 12

s. 12),

umiarkowanie w zakresie nisko−średnio−
tonowym dobrze jednak rokuje możli−
wości umieszczenia ich blisko ścian.

Potężny subwoofer jest skrzynią

bass−reflexową dostrojoną do ok. 36Hz
(rys. 13a). “Zgnieciona” charakterystyka
ciśnienia z otworu sugeruje, że większa
objętość dałaby głośnikowi jeszcze lep−
sze charakterystyki. Częstotliwość “od−
cięcia” (−6dB na górnym zboczu) przesu−
wamy ze 100 do 65Hz, a więc w prak−
tycznym zakresie, równocześnie rela−
tywnie w dużym stopniu zmieniając dol−
ną częstotliwość graniczną − przechodzi−
my z okolic skromnych 42Hz do ekscytu−
jących 22Hz. Tutaj zmiana sięga niemal 2
oktaw. Maksymalny poziom to zdrowe
120dB. Nie tak dużo jak w przypadku
JBL−a, ale ESA sięga wyraźnie niżej. Z
kolei B&W potrafi zejść jeszcze niżej,
lecz ma i niższy maksymalny poziom.

rys. 12. Vivace E, charakterystyka w całym pasmie.

100

1000

10000

Częstotliwość w Hz

śnienie w d

KINO DOMOWE

− Systemy głośnikowe 7500−8000 zł