Przykładowe gry i ćwiczenia grupowe 

 

(wybór pochodzi z ksiąŜki D. Brandes i H. Phillipsa „GAMESTERS` HANDBOOK” w 

opracowaniu M. Wiśniewskiej i E. Cassidy) 

 
KRĄG  –  siedzenie  w  kręgu  moŜe  wpłynąć  na  dynamikę  grupy.  Wszyscy  zwróceni  są  do 
siebie  twarzami,  moŜliwy  jest  kontakt  wzrokowy  ze  wszystkimi,  wszyscy  (łącznie  z 
prowadzącym) mają takie same szanse. KaŜdy moŜe się czuć bezpiecznie. 
 
RUNDKA – technika, w której kaŜdy po kolei w kręgu dokańcza zdanie  zaczynające się od 
ustalonych  wcześniej  przez  prowadzącego  lub  grupę  słów,  np.  „ZauwaŜyłem/am…”,  „Czuję 
się…”. W czasie rundki wszyscy słuchają, nie robią Ŝadnych uwag aŜ do zakończenia rundki. 
Technika ta moŜe być uŜywana np. do oceniania, dyskutowania, planowania, rozwiązywania 
problemów, wzmocnień pozytywnych. 
 
 

ROZWÓJ SPOŁECZNY 

 

ZAUFAJ RĘKOM PARTNERA  
Cele: rozwój zaufania, wraŜliwości, rozwój osobisty, odpręŜenie 
Przebieg: Dobierzcie się w pary. Stańcie jeden za drugim, zwróceni w te samą stronę. Osoba z 
przodu  pada  do  tyłu  i  daje  się  złapać  przez  osobę  stojącą  za  nią.  Osoba  z  przodu  musi  być 
rozluźniona. Stopy stoją razem i nie odrywają się od podłoŜa. Odległość moŜe być róŜna, ale 
bezpieczna. 
Wariant  A  –  dla  3  osób:  Jedna  osoba  stoi  pomiędzy  dwiema  osobami,  pada  do  tyłu  i  do 
przodu. Za kaŜdym razem doprowadzana jest przez partnerów do pionowej pozycji; 
Wariant  B  –  tzw.  SERCE  DZWONU:  Grupa  6-8  osobowa  stoi  blisko  siebie  w  kręgu.  Jedna 
osoba stoi w środku i pozwala sobie na padanie do przodu, do tyłu i na boki.  
Uwagi: W początkowym okresie ćwiczeń moŜna uŜyć materaca.  
 
PODNOSZENIE 
Cele:  budowanie  zaufania,  koncentracja,  komunikacja,  kontakt,  ruch,  wraŜliwość,  rozwój 
grupy 
Przebieg:  Grupa  wybiera  po  kolei  osobę  (najlepiej,  gdy  osoba  ma  ochotę  na  to  ćwiczenie  i 
zgłosi  się  dobrowolnie)  i  podnosi  ją  w  pozycji  horyzontalnej  ponad  głowy  uczestników. 
Osoba  jest  trzymana  w  górze  przez  jakiś  czas  i  powoli  opuszczana  na  podłogę.  Podnoszona 
osoba  winna  być  zrelaksowana  i  mieć  zamknięte  oczy.  Musi  być  podnoszona  i  opuszczana 
przez wszystkich uczestników równocześnie (w tym samym tempie). 
Warianty: moŜna stosować róŜne szybkości podnoszenia, chodzenie z tą osobą, bujanie jej. 
Uwagi: W początkowym okresie ćwiczeń moŜna uŜyć materaca.  
 
Ś

LEPIEC 

Cele: budowanie zaufania, wraŜliwość 
Rekwizyty: MoŜna uŜyć nieprzezroczystych chustek, opasek lub szalików do zasłonięcia oczu 
Przebieg: NaleŜy  podkreślić, Ŝe jest to ćwiczenie, gdzie nie uŜywa się w  ogóle słów. Osoby 
dobierają się w pary. „A” zamyka oczy, lub ma je zasłonięte. „B” prowadzi go; pomaga mu 
poznać  otoczenie,  dostarczając  mu  jak  najwięcej  informacji  za  pomocą  dotyku,  węchu  i 
słuchu.  MoŜna  się  porozumiewać  przez  dotyk.  Ćwiczenie  wymaga  opieki  nad  partnerem, 
bycia uwaŜnym. Trzeba  się postarać dostarczyć  miłych przeŜyć. Na dworze ćwiczenie moŜe 

trwać  nawet  15  minut,  w  sali  –  krócej.  Drugim  etapem  jest  zamiana  ról.  Doświadczenie 
naleŜy omówić w parach, a potem w grupie. 
Warianty: MoŜna dawać słowne instrukcje, dotyczące tego, jak i gdzie osoba prowadzona ma 
się  poruszać,  a  osoba  prowadząca  nie  moŜe  jej  dotykać.  MoŜna  ustalić  jakiś  punkt  startu  i 
mety np. krzesło, a na drodze ustawiać przeszkody. 
 
SIATKA BEZPIECZEŃSTWA: 
Cele: zaufanie, rozwój grupy, samoocena, interakcje grupowe, rozwój osobisty 
Przebieg: 
 - Cała grupa ustawia się w kolejce 
 - Dwie osoby stają naprzeciwko kolejki, odgrywają one siatkę bezpieczeństwa 
 - Pierwsza osoba z kolejki idzie w kierunku „siatki” z zamkniętymi oczyma 
 - „ Siatka bezpieczeństwa” wyłapuje ją, zanim uderzy w ścianę 
 -  KaŜda  osoba  kolejno  wykonuje  to  ćwiczenie.  W  następnych  rundach  stopniowo  moŜna 
przyspieszyć  krok,  aŜ  do  biegu  w  kierunku  ściany.  Zaufanie  budowane  jest  poprzez 
wzrastające  poczucie  bezpieczeństwa,  które  pojawia  się  za  kaŜdym  razem,  kiedy  się  jest 
wyłapanym przez „siatkę bezpieczeństwa”. 
 
 

Ć

WICZENIA KONCENTRUJĄCE 

 
DODAJ SWÓJ RUCH 
Cele: koncentracja, pamięć, skupienie, ruch, ćwiczenia cielesne, techniki mimiczne 
Przebieg:  Usiądźcie  w  kręgu.  Osoba  zaczynająca  wstaje  i  wykonuje  jakiś  prosty  ruch  –  np. 
kręci palcem. Następna osoba powtarza po niej ten ruch i dodaje następny  np. tupanie nogą, 
itd. KaŜda kolejna osoba dodaje swój następny element. Gra odbywa się bez słów, jeśli ktoś 
opuści jakiś ruch lub coś powie – wypada z gry.  
 
WPRAWKI PANTOMIMICZNE 
Cele:  koncentracja,  skupienie,  świadomość  ruchu,  ćwiczenie  ciała,  ekspresja,  wyobraźnia, 
twórczość 
Przebieg:  To  ćwiczenie  wymaga  ciszy.  Spróbuj  przedstawić  sam,  lub  z  kimś,  (jeśli  tego 
wymaga  improwizacja)  róŜne  sytuacje.  MoŜna  losować  temat,  ewentualnie  prowadzący 
podaje go osobie na środku, a pozostali starają się odgadnąć, co było odegrane.  
Przykładowe improwizacje: 
- przechodzenie przez strumyk po kamieniach, 
- niesienie tacy ze szklankami pełnymi wody 
- chodzenie po oblodzonej drodze 
- chodzenie po krawędzi przepaści 
- chodzenie po polu minowym w ciemnościach 
- wspinanie się na skałę 
- rozpakowywanie prezentu 
- zamknięcie jadowitego węŜa w skrzynce 
- dekorowanie tortu 
- rozbrajanie bomby 
- budowanie domku z kart 
- rzucanie piłki 
- zawiązywanie krawatu 
- nawlekanie igły 
- wkładanie garnituru z papieru 

 
 
MASZYNA 
Cele:  koncentracja,  skupienie,  rozwój  grupy,  ruch,  ćwiczenia  ciała,  ekspresja,  wyobraźnia, 
twórczość 
Przebieg: Jeden z uczestników grupy wychodzi na środek i zaczyna się poruszać jak maszyna. 
Kolejni  uczestnicy  dołączają  do  niego  i  „ulepszają”  maszynę.  MoŜna  to  osiągnąć  poprzez 
przyłączenie się do ruchu jakiejś osoby, która jest juŜ częścią maszyny. MoŜe się to odbywa 
przy muzyce, moŜna teŜ stworzyć maszynę, w której uczestnicy-części wydają róŜne dźwięki.  
Warianty:  a)  cała  grupa  stanowi  jedną  maszynę,  lub  moŜna  tworzyć  mniejsze  mechanizmy 
złoŜone z par lub grupek; 
b)prowadzący moŜe określić, jaką maszyną ma się stać grupa. 
 
LUSTRA 
Cele:  koncentracja,  wyciszenie,  zbliŜenie  się  członków  grupy,  rozgrzewka  do  ćwiczeń 
ekspresji,  ćwiczenia  pantomimiczne,  uczenie  się  obserwowania,  ruch,  ćwiczenia  ciała, 
wyobraźnia, twórczość, komunikacja 
Przebieg:  Stańcie  w  kole  i  obserwujcie  osobę  prowadzącą,  która  zaczyna  się  bardzo  wolno 
poruszać, zaczynając od rąk, włączając dalej inne części ciała i twarz.  
Inni poruszają się wraz z nią, zachowując się jak odbicia w lustrze. Porozmawiajcie o róŜnicy 
w odczuciach pomiędzy byciem osobą prowadzącą, a byciem lustrzanym odbiciem. 
Warianty:  1)  MoŜna  robić  to  w  parach.  Obserwuj  oczy  partnera  i  staraj  się  być  lustrzanym 
odbiciem  jego  twarzy.  Postaraj  się  zachować  maksymalną  koncentrację.  Zmieniajcie  się 
rolami prowadzącego i odbijającego. 
2)  MoŜna  takŜe  bawić  się  w  odbicia  lustrzane  dźwięku.  Jedna  osoba  nadaje  –  druga 
odzwierciedla dźwięk, patrząc uwaŜnie i z bliska na twarz partnera. 
 

Ć

WICZENIA WPROWADZAJĄCE 

 

 

SZYMON MÓWI 
Cele: koncentracja, zabawa, rozgrzewka 
Przebieg: Grupa wybiera sobie prowadzącego, „SZYMONA”, który będzie wykonywał róŜne 
czynności,  a  uczestnicy  będą  go  naśladowali.  Przed  kaŜdą  czynnością  prowadzący 
rozpoczyna  zdanie  od  słów:  „SZYMON  MÓWI”  –  np.  „unieście  się  w  powietrze”, 
„pokiwacie  głową”.  Jeśli  prowadzący  wykona  czynność  bez  słów  „SZYMON  MÓWI”  – 
nikomu  nie  wolno  tego  naśladować.  Jeśli  ktoś  się  pomyli  –  wypada  z  gry.  Starajcie  się  to 
robić coraz szybciej. Zmieniajcie prowadzących. 
 
STATEK 
Cele: rozgrzewka, zabawa, koncentracja 
Przebieg:  Grupa  ustawia  się  w  pojedynczym  szeregu  na  środku  pokoju.  Kiedy  prowadzący 
krzyczy:  „Na  prawą  burtę!”  –  wszyscy  biegną  na  prawą  stronę  pokoju.  Kiedy  krzyczy:  „Na 
lewą  burtę!”  –  wszyscy  biegną  na  lewo.  Kiedy  krzyczy:  „Na  statek!”  –  wszyscy  wracają  na 
ś

rodek  pokoju.  Prowadzący  wydaje  komendy  coraz  szybciej.  Ostatnia  osoba  dobiegająca  do 

szeregu wypada z gry. Gra toczy się tak długo, aŜ zostanie jeden wygrany. 
 
KÓŁKO I KRZYśYK 
Cele: rozgrzewka, ruch, zabawa, aktywny udział członków, odpręŜenie 
Materiały: 9 krzeseł (taboretów, lub poduszek do siedzenia), miejsce do biegania 

Przebieg:  Ustawcie  w  pokoju  trzy  rzędy  po  trzy  krzesła,  w  odległości  ok.  pół  metra  kaŜde. 
Podzielcie  się  na  grupę  „kółek”  i  grupę  „krzyŜyków”  i  ustawcie  się  w  dwóch  rzędach 
naprzeciwko siebie. Kiedy prowadzący woła: „Kółko” – jedna z osób biegnie, zajmuje któreś 
z  krzeseł  i  trzyma  ręce  złoŜone  nad  głową,  tworzące  koło.  Biegnący  musi  usiąść  na  krześle 
zanim prowadzący odliczy powoli do pięciu.  
Kiedy  prowadzący  woła:  „KrzyŜyk”  –  osoba  grupy  krzyŜyków  biegnie  i  siada  na  krześle  z 
rękami skrzyŜowanymi na piersi. Prowadzący po kolei woła  kółka i krzyŜyki, dopóki któryś 
z  zespołów  nie  wygra  (zasady  te  same,  co  w  grze  w  kółko  i  krzyŜyk).  Powtórz  kilka  razy, 
zaczynając od przegranego zespołu. Zapisujcie wyniki. 

 

*** 

 

PowyŜszy wybór gier grupowych doskonale przyjął się i sprawdził na zajęciach grupy 

teatralnej KABARET „KOŁO SZYN”, (kl. V-VI), prowadzonych przez Wiesława Zwarycza 
w świetlicy szkolnej. Gry  były skutecznym środkiem integrującym uczestników i zazwyczaj 
poprzedzały  zajęcia  czysto  teatralne.  Ćwiczenia  te  nadają  się  do  zabawy  i  odpręŜenia, 
umoŜliwiają  ekspresję  uczuć  i  sprzyjają  twórczemu  urozmaicaniu  swoich  sposobów 
autoprezentacji.  Dla  pogłębienia  efektu  terapeutycznego  bardzo  waŜne  jest  omówienie  gry. 
KaŜdemu  trzeba  stworzyć  moŜliwość  opowiedzenia  o  swoich  przeŜyciach.  Pytania  zadawać 
powinniśmy w taki sposób, Ŝeby pomogły uczestnikom uporządkować nabyte doświadczenie. 
Proponowane  pomysły  słuŜą  do  rozwijania  róŜnych  umiejętności  indywidualnych  (np. 
koncentracja uwagi), rozwijają wraŜliwość na problemy innych, przełamują bariery pomiędzy 
ludźmi, pomagają w rozwijaniu umiejętności współdziałania w grupie. Zostały wypróbowane 
i warto z nich skorzystać. 

Wiesław Zwarycz