61

E

LEKTRONIKA DLA WSZYSTKICH 8/97

Do czego to służy?

Większość  fabrycznych  wzmacniaczy

do  domowych  zestawów  elektroakus−
tycznych  wyposażona  jest  w wejście  dla
gramofonu magnetycznego. Obecnie gra−
mofony na czarne płyty zostały niemal cał−
kowicie  wyparte  przez  odtwarzacze  płyt
kompaktowych  CD.  Wspomniane  we−
jście nie jest więc wykorzystywane. Tym−
czasem wejście to mogłoby się przydać.

Niekiedy trzeba do zestawu podłączyć

sygnał  fonii  z odbiornika  telewizyjnego
i po prostu we wzmacniaczu brakuje jed−
nego wejścia – trzeba zastosować dodat−
kowy zewnętrzny przełącznik.

Wejście  gramofonowe  ma  dużą  czu−

łość, i aż prosi się, by je wykorzystać do
włączenia mikrofonu.

Niestety  ani  sygnału  z odbiornika  TV,

ani sygnału z mikrofonu nie można podłą−
czyć  wprost  do  wspomnianego  gniazda
gramofonowego,  bowiem  w torze  gra−
mofonowym  wzmacniacza  zastosowano
specjalny układ korekcyjny.

Związane  to  jest  z właściwościami

przetwornika  gramofonu  magnetyczne−
go. Najprościej mówiąc, przetwornik ten
daje  napięcie  wprost  proporcjonalne  do
prędkości wychylania igły gramofonowej
– stąd pochodzi spotykane czasem okreś−
lenie  –  wkładka  prędkościowa.  Przy  od−
twarzaniu płyty najszybsze wychylenia ig−
ły występują przy sygnałach o wyższych
częstotliwościach,  więc  takie  składowe
odtwarzane byłyby ze zbyt dużym pozio−
mem.  Przedwzmacniacz  współpracujący
z wkładką magnetyczną musi mieć odpo−
wiednio  ukształtowaną  charakterystykę
częstotliwościową:  sygnały  o małych
częstotliwościach  powinien  wzmacniać
znacznie, a o wysokich – niewiele. Istnie−
ją  światowe  normy  określające  przebieg
charakterystyki  częstotliwościowej  we
wzmacniaczu korekcyjnym współpracują−
cym  z wkładką  magnetyczną.  Normy  te
oparte są na zaleceniach amerykańskiego
stowarzyszenia  RIAA  (Record  Industry
Association  of  America),  stąd  potoczne
określenie „charakterystyka RIAA”.

Wejście  gramofonowe  we  wzmacnia−

czu ma więc „skrzywioną” charakterystykę
częstotliwościową,  dostosowaną  jedynie
do współpracy z wkładką magnetyczną.

Aby  wykorzystać  wejście  gramofonu

magnetycznego do współpracy ze źródła−
mi „normalnego” sygnału, trzeba wyrów−
nać  charakterystykę  częstotliwościową,
czyli zastosować układ o charakterystyce
odwrotnej,  niż  charakterystyka  RIAA.
Stąd tytułowy „filtr antyRIAA”.

Jak to działa?

Schemat układu w wersji dla większych

napięć wejściowych (50...500mV) pokaza−
ny jest na rry

ys

su

un

nk

ku

u 1

1. Jest to w istocie bar−

dzo  prosty  filtr.  Jego  zadaniem  jest  wy−
prostowanie  charakterystyki  częstotliwoś−
ciowej – stąd obecność elementów R1C1
oraz  R2C2.  Współpracujący  rezystor  R3
o niewielkiej  wartości  zapewnia  dodatko−
wo znaczne tłumienie. W konsekwencji do
tak wzbogaconego wejścia gramofonowe−
go można dołączać sygnały o dużym pozio−
mie,  na  przykład  z magnetofonu,  tunera,
czy właśnie odbiornika telewizyjnego.

Przy  próbie  stworzenia  podobnego

układu  do  podłączenia  mikrofonu,  wystę−
pują  pewne  ograniczenia.  Nie  można  tłu−
mić  sygnału,  bo  sygnał  z mikrofonu  jest

niewielki.  Przy  niewielkim  tłumieniu  trud−
no jest też uzyskać płaskie pasmo sięgają−
ce do 20kHz. Modyfikacja układu z rysun−
ku 1 wiąże się z pewnymi problemami.

Aby  uniknąć  tych  problemów,  do

współpracy z mikrofonem warto zastoso−
wać filtr o schemacie podanym na rry

ys

su

un

n−

k

ku

u  2

2.  Próby  potwierdziły,  że  przy  współ−

pracy z mikrofonem dynamicznym osiąga
się  dobre  wyniki  stosując  wartości  ele−
mentów podane w wykazie.

Montaż i uruchomienie

Na rysunkach 1 i 2 pokazano pojedyn−

czy tor filtru. Do współpracy ze źródłami
sygnału stereo trzeba zbudować dwa ta−
kie filtry, dla obu kanałów wzmacniacza.

Montaż  nie  sprawi  nikomu  trudności.

W większości przypadków można go wyko−
nać  bez  płytki  –  przestrzennie,  i umieścić
w jakiejś maleńkiej obudowie (najlepiej meta−
lowej) a może nawet upchnąć we wtyczce.

Fotografia pokazuje wersję dla mikrofo−

nu (wg rysunku 2) zmontowaną w niewiel−
kiej obudowie z tworzywa sztucznego.

P

Piio

ottrr G

Gó

órre

ec

ck

kii

W

Wy

yk

ka

azz e

elle

em

me

en

nttó

ów

w

WERSJA DO SYGNAłÓW LINIOWYCH

R

Re

ezzy

ys

stto

orry

y

R1: 22k

Ω

R2: 220k

Ω

R3: 270

Ω

(można zmieniać według potrzeb

zakresy 56

Ω

...1k

Ω

)

K

Ko

on

nd

de

en

ns

sa

atto

orry

y

C1: 3,3nF
C2: 15nF

WERSJA DLA MIKROFONU

R

Re

ezzy

ys

stto

orry

y

R1: 3,3k

Ω

R2: 2,2k

Ω

K

Ko

on

nd

de

en

ns

sa

atto

orry

y

C1: 330nF foliowy
C2: 1µF foliowy

Rys. 1. Wersja dla sygnałów liniowych

Rys. 2. Wersja dla mikrofonu

Filtr antyRIAA

Prosty  układ  pozwalający

wykorzystać  wejście  gramofonu
magnetycznego  do  współpracy
z różnymi źródłami, między in−

nymi z mikrofonem!