Śpiączki cukrzycowe

Śpiączki cukrzycowe

Kwasica i śpiączka ketonowa

Kwasica i śpiączka ketonowa

DEFINICJA
Kompleks ostrych zaburzeń przemiany glukozy, 
tłuszczów i białek, wody i elektrolitów oraz 
równowagi kwasowo-zasadowej, powstający 
w wyniku dużego niedoboru insuliny.

Kryteria rozpoznania wg Alberti’ego:

glukoza: >300 mg/dl ; wodorowęglany: <15 mmol/l; 
pH < 7,3; ciała ketonowe w moczu: +++

Patogeneza śpiączki ketonowej

Patogeneza śpiączki ketonowej

1. Niedobór insuliny

2. Zwiększone stężenie hormonów działających 

przeciwstawnie do insuliny: 

glukagonu, 
katecholamin, 
kortyzolu, 
hormonu wzrostu

Czynniki wywołujące

Czynniki wywołujące





Przerwanie lub błędy insulinoterapii,

Przerwanie lub błędy insulinoterapii,





Przyczyna trudna do ustalenia 

Przyczyna trudna do ustalenia 





Ostre zakażenia bakteryjne lub 

Ostre zakażenia bakteryjne lub 
wirusowe, 

wirusowe, 





Niektóre ostre choroby niezakaźne 

Niektóre ostre choroby niezakaźne 
(zawał serca, udar),

(zawał serca, udar),





Opóźnienie rozpoznania cukrzycy.

Opóźnienie rozpoznania cukrzycy.

Objawy kliniczne 

Objawy kliniczne 





wzmożone pragnienie, wielomocz, suchość w ustach, 

wzmożone pragnienie, wielomocz, suchość w ustach, 





zmęczenie, osłabienie, senność, 

zmęczenie, osłabienie, senność, 





objawy odwodnienia, 

objawy odwodnienia, 





oddech kwasiczy Kussmaula, zapach acetonu z ust, 

oddech kwasiczy Kussmaula, zapach acetonu z ust, 





nudności, wymioty, 

nudności, wymioty, 





bóle brzucha (

bóle brzucha (pseudoperitonitis diabetica

pseudoperitonitis diabetica), 

), 





bóle w klatce piersiowej (

bóle w klatce piersiowej (pseudopleuritis sicca

pseudopleuritis sicca),

),





osłabienie odruchów ścięgnistych, objawy ogniskowe, 

osłabienie odruchów ścięgnistych, objawy ogniskowe, 





płytkie oddychanie, zaburzenia świadomości i śpiączka

płytkie oddychanie, zaburzenia świadomości i śpiączka





skąpomocz, bezmocz, wstrząs

skąpomocz, bezmocz, wstrząs

W badaniu podmiotowym

W badaniu przedmiotowym

Stan hiperglikemiczno

Stan hiperglikemiczno--hiperosmolarny

hiperosmolarny

Śpiączka nieketonowa hipermolalna

Śpiączka nieketonowa hipermolalna

DEFINICJA

Kompleks zaburzeń przemiany glukozy, wody 
i elektrolitów powstający w wyniku dużego niedoboru 
insuliny i charakteryzujący się dużą hiperglikemią, 
wzrostem osmolalności osocza, ciężkim odwodnieniem 
i zaburzeniami świadomości bez znaczącej kwasicy 
lub ketozy.

Powikłania śpiączek 

Powikłania śpiączek 

cukrzycowych 

cukrzycowych 





Obrzęk mózgu

Obrzęk mózgu





Obrzęk płuc

Obrzęk płuc





Zakażenia (posocznica, zapalenie płuc)

Zakażenia (posocznica, zapalenie płuc)





Zespół zaburzeń oddychania (ARDS)

Zespół zaburzeń oddychania (ARDS)





Ostra niewydolność nerek

Ostra niewydolność nerek





Choroba niedokrwienna serca

Choroba niedokrwienna serca





Powikłania zakrzepowo

Powikłania zakrzepowo--zatorowe

zatorowe





Powikłania ze strony przewodu 

Powikłania ze strony przewodu 

pokarmowego (krwawienia, bóle brzucha)

pokarmowego (krwawienia, bóle brzucha)

Powikłania leczenia

}

Hipoglikemia

Hipoglikemia

(śpiączka hipoglikemiczna)

(śpiączka hipoglikemiczna)





Błędy insulinoterapii

Błędy insulinoterapii





Błędy w żywieniu 

Błędy w żywieniu 





Zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego

Zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego





Zmiana we wchłanianiu insuliny

Zmiana we wchłanianiu insuliny





Zmniejszenie zapotrzebowania na insulinę

Zmniejszenie zapotrzebowania na insulinę

Przyczyny

Definicja:

Zespół objawów mózgowych (do śpiączki włącznie) 
spowodowanych obniżonym stężeniem glukozy we krwi

Hipoglikemia 

Hipoglikemia -- objawy

objawy





Pobudzenie

Pobudzenie





Osłabienie

Osłabienie





Bladość powłok

Bladość powłok





Pocenie się

Pocenie się





Rozszerzenie źrenic

Rozszerzenie źrenic





Częstoskurcz

Częstoskurcz





Umiarkowany wzrost 

Umiarkowany wzrost 

ciśnienia

ciśnienia





Psychiczne

Psychiczne

-- niepokój 

niepokój 

-- zaburzenia myślenia

zaburzenia myślenia

-- zaburzenia poznawcze

zaburzenia poznawcze

-- zmiana osobowości

zmiana osobowości

-- niemożność skupienia się

niemożność skupienia się





Neurologiczne

Neurologiczne

-- zaburzenia mowy, widzenia

zaburzenia mowy, widzenia

-- kurcze mięśni

kurcze mięśni

-- utrata przytomności, drgawki

utrata przytomności, drgawki

Adrenergiczne

Adrenergiczne

Neuroglikopenii

Neuroglikopenii

Czynniki przepowiadające ciężką 

Czynniki przepowiadające ciężką 

hipoglikemię 

hipoglikemię 





Wcześniejsza ciężka hipoglikemia

Wcześniejsza ciężka hipoglikemia





Nawracająca bezobjawowa hipoglikemia 

Nawracająca bezobjawowa hipoglikemia 
(zwłaszcza nocna)

(zwłaszcza nocna)





Zaburzenia czucia 

Zaburzenia czucia 





Długi czas trwania cukrzycy

Długi czas trwania cukrzycy





Intensywne leczenie insuliną.

Intensywne leczenie insuliną.

Nieświadomość hipoglikemii

Nieświadomość hipoglikemii





Najsilniejszym pojedynczym czynnikiem 

Najsilniejszym pojedynczym czynnikiem 
ryzyka wystąpienia ciężkiej hipoglikemii 

ryzyka wystąpienia ciężkiej hipoglikemii 
jest uprzednia ciężka hipoglikemia 

jest uprzednia ciężka hipoglikemia 





Odpowiedź adrenergiczna jest stopniowo 

Odpowiedź adrenergiczna jest stopniowo 
osłabiana przez uprzednie niedocukrzenia, 

osłabiana przez uprzednie niedocukrzenia, 
aż dochodzi do nieświadomości hipoglikemii.

aż dochodzi do nieświadomości hipoglikemii.

Nieświadomość hipoglikemii

Nieświadomość hipoglikemii





Przebyte hipoglikemie przesuwają próg glikemii 

Przebyte hipoglikemie przesuwają próg glikemii 
dla objawów i prowadzą do błędnego koła 

dla objawów i prowadzą do błędnego koła 
nawracających niedocukrzeń.

nawracających niedocukrzeń.





Nieświadomość hipoglikemii jest odwracalna, 

Nieświadomość hipoglikemii jest odwracalna, 
po trwającym około trzy tygodnie skrupulatnym 

po trwającym około trzy tygodnie skrupulatnym 
unikaniu hipoglikemii; przywraca to świadomość 

unikaniu hipoglikemii; przywraca to świadomość 
hipoglikemii i poprawia zmniejszoną odpowiedź 

hipoglikemii i poprawia zmniejszoną odpowiedź 
adrenergiczną (ale nie glukagonu). 

adrenergiczną (ale nie glukagonu). 

Kwasica i śpiączka mleczanowa 

Kwasica i śpiączka mleczanowa 

Definicja

Kwasica metaboliczna spowodowana 
nadmiernym wytwarzaniem kwasu mlekowego  
lub niedostatecznym jego zużytkowaniem 
i charakteryzująca się nagromadzeniem 
mleczanu we krwi powyżej 2 mmol/l (5 mmol/l) 
oraz obniżeniem pH krwi poniżej 7,3

Kwasica mleczanowa

Kwasica mleczanowa

objawy kliniczne i rozpoznanie

objawy kliniczne i rozpoznanie





Szybko pogłębiające się zaburzenia 

Szybko pogłębiające się zaburzenia 

świadomości

świadomości





Oddech kwasiczy (szybki, głęboki)

Oddech kwasiczy (szybki, głęboki)





Mleczan we krwi (>5 mmol/l)

Mleczan we krwi (>5 mmol/l)





Pogłębianie się luki anionowej (>16 mmol/l) 

Pogłębianie się luki anionowej (>16 mmol/l) 

świadczącej o obecności we krwi kwasu 

świadczącej o obecności we krwi kwasu 

organicznego:

organicznego:

Różnicowanie: 

kwasica ketonowa, zatrucie biguanidami, ketoza alkoholowa, 

zatrucie metanolem, salicylanami lub glikolem etylowym