Lekcja 3: ligatury 

1 

 

Zbitki spółgłoskowe 

reguła ogólna: znaki poprzedzające przyklejają się do następnych, tracąc „pień” (pionową kreskę) 
1. przykłady na łączenie poziome:  

त् + थ = 

त्थ

ttha

  प् + य = 

प्य

pya

  ख् + य = 

ख्य

khya

  ल् + प् + य = 

ल्प्य

lpya

 

2. przykłady na łączenie pionowe:  

च् + च = 

cca

  प् + त = 

pta

  प् + न = 

pna

 

3. zachowanie znaków bez “pnia”: 

ट् + ठ =   

ṭṭha

  ष् + ट =   

ṣṭa

  द् + ध = 

ddha

  ड् + ढ =   

ḍḍha

 

 

niecałkiem regularne: 

- श

 

ze znakami “małymi” (zajmującymi 1/3 wysokości): 

श् + च =   

śca

  श् + व =   

śva

 

(ale:

 

श् + य =

 

श्य

 

śya)

   

- ह: 
ह् + म =   

hma

  ह् + य =   

hya

 

ह् + र =

   

hra

 

- त 

w wersji skróconej: 

त् + त =   

tta

   

त् + र = 

tra (uwaga na podobieństwo do 

 

nna) 

 

 

całkiem nieregularne: 

- र

 

jako pierwszy znak ligatury – haczyk nad następnym znakiem: 

र् + म = 

मर्

rma

 र् + ष = 

षर्

rṣa

  र् + म् + य = 

म्यर्

rmya

  र् + थ् + व = 

थ्वर्

rthva

 

- र

 

jako kolejny – ukośna kreska od środka do lewej: 

म् + र = 

mra

 ष् + र = 

ṣra

  श् + र + 

śra

  श् + र् + य = 

य

śrya

 

 

odrębne znaki:   

क् + ष = 

क्ष

 

kṣa

  ज् + ञ = 

ज्ञ

 

jña 

 
ćwiczenia 

1. przeczytaj i przepisz w transkrypcji: 

सू  । शा  । कमर्न् । िवष्णु । ऋग्वेद । सामवेद । यजुवद । अथवर्वेद । 
आत्मन् । न्याय । अ ैत । बु  । क्षि य ।  ा ण । वैश्य । शू  । वेदान्त । 
परस्मैपद । िवज्ञान । धमर् । माध्यिमक । भतृर्हिर । सांख्य । कामसू  । 
महािष । छान्दोग्योपिनषद् । ल मी । सरस्वती । दुगार् । आयर्वतर् । िनवार्ण । 
िच वृि  । अ पूणार् । 

पु  । मोक्ष ।  ीकृष्ण ।  कृित । स्मृित ॥ 

Lekcja 3: ligatury 

2 

 

2. przepisz w dewanagari: 
mitra. siṃha. śiṣya. aśva. vr̥kṣa. saṃskr̥ta. puṣpa. grāma. mārga. jñāna. prabhu. brahman. brāhmaṇa. 
prajāpati. kaṇṭha. śrotra. hasta. kanyā. īśvara. matsya. astra. cakravartin. śuklapakṣa. kr̥ṣṇapakṣa. 
 
3. przepisz w dewanagari i spróbuj przypisać znaczenia poszczególnym słowom: 

eko devaḥ keśavo vā śivo vā 
hy ekaṃ mitraṃ bhūpatir vā yatir vā | 
eko vāsaḥ pattane vā vane vā 
hy ekā bhāryā sundarī vā darī vā ||

 (Bhartr̥hari, Nītiśataka) 

Jedynego [czcij] boga - Wisznu albo Śiwę, 
jedynego [miej] druha - króla lub ascetę, 
domem [uczyń] jedynym miasto lub pustelnię, 
żonę jedyną - grotę lub piękną dziewczynę (przekład Ireneusz Kania) 
 
4. przepisz w dewanagari: 
rāmo rāvaṇamajayat (Rama pokonał Rawanę).  
sītā godāvaryāstīramagacchat (Sita poszła nad brzeg Godawari).  
rāmaḥ sītayā saha godāvaryāstīre’ramata (Rama z Sitą odpoczywał nad brzegiem Godawari).  
pāṇḍavānāṃ dhārtarāṣṭraiḥ saha yuddhānyabhavan (były walki Pandawów z synami Dhritarasztry).  
araṇye mahiṣānapaśyam (widziałem w lesie bawołu).  
gaṅgāyā jalamapibam (piłem wodę z Gangi).  
gireḥ śikharādajāvapatatām (ze szczytu góry spadły dwa kozły).  
agnirvanamadahat (Agni spalił las).  
ācāryā dharmamupādiśān (nauczyciele nauczają prawa).  
vidyā parā devatā (wiedza jest najwyższym bóstwem). 
 
 
mnemorandka: przeczytaj i zapamiętaj mantrę Gajatri (gāyatrī): 
 

`  

-U-Ruv> Sv>  

tTsivtuvRre{y< -gaRe devSy xImih  

ixyae yae n> àcaedyat! 

 

(znajdź w Internecie co najmniej dwa tłumaczenia Gajatri)