Zabezpieczanie materiału szkółkarskiego na zimę 

 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 

 

Wiele roślin znajdujących się w polskich szkółkach pochodzi z krajów o cieplejszym 

klimacie, dlatego też  nie przyzwyczajone do temperatur panujących zimą narażone są na 
przemarznięcie. Niezbędnym zabiegiem na szkółce jest zabezpieczenie roślin na zimę. O 
zabezpieczaniu roślin zimą powinniśmy pomyśleć dużo wcześniej niż przed pierwszymi 
przymrozkami. Należy również pamiętać o tym, że jesienne przymrozki odbierane są przez 
rośliny jako sygnał do spowolnienia swoich procesów życiowych, więc do okrywania roślin 
przystępujemy dopiero po pierwszych przymrozkach. Przedwczesne zabezpieczanie rośliny 
może spowodować u nich przedłużenie sezonu wegetatywnego, natomiast za późne ich 
zabezpieczenie może spowodować nieodwracalne zmiany spowodowane przemarznięciem. 
Szkółkarze również muszą  pamiętać  o tym, że zimowanie roślin może ponieść  40% kosztów 
całej produkcji materiału szkółkarskiego. 

Wpływ na odporność na niskie temperatury ma również wiek rośliny. Rośliny zdrowe i 

starsze są mniej podatne na wymarzanie.  Bardzo wrażliwe na mróz są: różaneczniki, wrzosy, 
wrzośce, róże, berberysy, ostrokrzewy, magnolie, powojniki, hortensje, lilie i inne. 
Przykładowo bukszpan wytrzymuje do -3C, magnolia -3C, różanecznik -7C, a świerk do -23C.  

 

 
Sposoby zabezpieczania roślin na zimę 
 1. Zabezpieczenie zagonów 
2. Okrywanie roślin. Jednym z wielu sposobów zabezpieczania roślin na zimę jest ich 
okrywanie różnego rodzaju materiałami. Część naziemne rośliny przykrywamy włókniną, 
agrowłókniną która zabezpiecza rośliny przed mrozem, wiatrem czy słońcem. Różaneczniki 
zabezpiecza się obsypując roślinę 20 centymetrowym kopczykiem który zabezpiecza korzenie 
jak i część nadziemną roślin. Dodatkowo na szkółkach stosuje się torf, korę oraz trociny. 
Materiały te rozsypuje się przy roślinie w celu zabezpieczenia korzeni rośliny przed 
przemarznięciem. Do osłony stosuje się również gałązki świerkowe. 
3. Przewracanie roślin dachówkowato. Metoda ta stosowana jest głównie dla roślin iglastych. 
Zabieg ten polega na przewracaniu roślin. Jedna roślina przykrywa drugą przez co 
zabezpieczają się nawzajem przed przemarznięciem. 
4. Przechowalnie. Powinny mieć  mocną konstrukcję o półkolistym kształcie, a pokryte muszą 
być wzmocnioną folią mleczną, która zmniejsza intensywność światła. Konstrukcję tą można 
łatwo przenosić w inne miejsca, ponieważ posiada tylko fundamenty punktowe. Może być 
zastosowana do zimowania roślin i letniego rozmnażania przez sadzonki zielne. Za pomocą 
kabla ogrzewa się podłoże, a wilgotność powietrza może być wyższa niż w tradycyjnych 
szklarniach. Wadą przechowalni jest to, że mogą być uszkodzone przez silne wiatry. 
Pozwalają na ograniczenie zimowych strat u roślin wrażliwych na niskie temperatury. 
Największą sprzedaż materiału szkółkarskiego zauważa się wiosną, dlatego tez większość 
roślin musi być przetrzymana zimą w szkółce. Coraz częściej adaptuje się na przechowalnie 

różne budynki lub inwestuje w nowe obiekty, ponieważ w szkółkach znajduje się bardzo dużo 
roślin importowanych, nieraz gatunków egzotycznych. 
4. Chłodnie. Spotykane są już w większych szkółkach, np. z produkcją roślin szczepionych lub 
siewek. Wtedy takie obiekty służą głównie do przechowywania zrazów i podkładek lub 
stratyfikowanych nasion. W chłodniach materiał szkółkarski prawie nigdy nie ulega 
przemarznięciu. Ze względu na ograniczoną powierzchnię wykorzystuję się ją do 
przechowywanie gatunków najmniej wytrzymałych na chłód i mróz. Chłodnie mogą służyć 
nie tylko do przechowywania materiału zimą, ale i do szczepienia zimowego i wiosennego w 
ręku. 
5.Utrzymanie odpowiedniej temperatury. Zasadniczym celem przechowywania materiału 
szkółkarskiego jest utrzymanie go w stanie spoczynku poprzez spowolnienie procesów 
metabolicznych. Warunkiem powodzenia jest zabezpieczenie roślin przed utratą wody, 
ograniczenie rozwoju grzybów chorobotwórczych oraz ograniczenie oddychania do minimum 
w celu zmniejszenia ubytku materiałów zapasowych w tkankach. Takie efekty osiąga się 
umieszczając rośliny w możliwie niskiej temperaturze, dopasowanej dla danego gatunku, 
najczęściej od –1

o

C do +1

o

C. Równocześnie należy pamiętać o zabezpieczeniu roślin przed 

wysychaniem przez zapewnienie wysokiej wilgotności względnej powietrza (co najmniej 
95%) lub użycie opakowań — worków foliowych czy kartonowych pojemników wyłożonych 
folią. Straty wody można również ograniczyć przez woskowanie pędów lub opryskiwanie 
roślin antytranspirantami. 
6. Hartowanie roślin. Zabieg mający na celu zwiększenie odporności rośliny (np. rozsad 
wczesnych warzyw) na nagłe spadki temperatury. Hartowanie polega na przetrzymywaniu 
roślin przez pewien czas w niskiej temperaturze w dobrych warunkach świetlnych, wskutek 
czego w komórkach rośliny dochodzi do obniżenia zawartości wody, a wzrasta ilość cukrów i 
białek. 
7. Zabezpieczanie drzew i krzewów. Większe drzewa i krzewy zabezpiecza się stosując maty 
słomiane, którymi okrywa się pnie drzew, krzewy dodatkowo związuje się sznurkiem 
spiralnie w celu uniknięcia wyginaniu gałęzi pod naporem śniegu, natomiast korony drzew 
przykrywa się włókniną w taki sposób by nie dotykała bezpośrednio pędów. 
8. Inne sposoby zabezpieczania roślin. Rośliny stają się bardziej odporne na niskie 
temperatury, gdy późnym latem zaprzestaniemy nawożenia azotem.