Strój słowiański
Na podstawie źródeł pisanych możemy stwierdzić, iż Słowianie posiadali ubiór,
wykazujący dużo cech odrębnych w stosunku do innych ludów wczesnośredniowiecz-
nych. Wymownym tego dowodem jest choćby przekaz Fredegara z około 660 roku,
donoszący o pośle króla Dagoberta, który dostał się przed oblicze Samona dzięki
przebraniu się w strój słowiański. Podobnie mówią późniejsze źródła arabskie czy ży-
dowskie. Ibrahim ibn Jakub tak pisze o Słowianach: "ubierają się w szaty przestron-
ne, tylko mankiety ich rękawów są obcisłe". Arab Gurdezi (połowa XI wieku) podaje
także w opisie obyczajów Słowian Wschodnich iż... "Ubierają się w koszule i nakłada-
ją buty. Ich trzewik kształtem podobny jest do buta tabarystańskiego, którego uży-
wają kobiety z Tabarystanu (prowincji w północnej Persji)...". Ponad sto lat później,
spisujący żywoty św. Ottona z Bambergu, kronikarz Ebon, przekazuje, iż jeden z po-
mocników świętego, chcąc przemknąć się niepostrzeżenie do kąciny (świątyni) sło-
wiańskiego boga Trzygłowa, musiał nałożyć strój słowiański , a mianowicie jakiś bli-
żej nieokreślony "kapelusz barbarzyński i płaszcz". Jak wyglądał więc ów strój, który
my dzisiaj z taką pieczołowitością staramy się odtwarzać.
Przeważającym elementem odzieży ludności słowiańskiej była koszula z lniane-
go płótna, noszona bezpośrednio na ciało zarówno przez kobiety jak i mężczyzn.
Zwano ją powszechnie giezłem, rubą, rubachą, czasem też czechłem. Giezło takie
sięgało poza kolana, było luźne, najczęściej z okrągłym wycięciem przy szyi i długimi,
zwężającymi się ku nadgarstkom rękawami. Od bioder w dół miało wyraźnie trapezo-
idalny kształt co świadczy o jego poszerzaniu. Niektóre przekazy zdają się wskazy-
wać, iż giezło noszono niekiedy, być może dla ciepła, przepasane w talii. Rękawy kro-
jono prawdopodobnie oddzielnie w kształt prostokąta bądź trapezu, doszywając je
następnie do prostej krawędzi koszuli.
Strój słowiański - żeński
Prócz giezł, z lnu, najpowszechniej wśród Słowian produkowanego i wykorzystywane-
go materiału, sporządzano również chusty, którymi kobiety okrywały się podczas
chłodu i deszczu. Opisuje je żydowski pisarz z XI wieku Josep Qara "Maatapot, są to
wzorzyste szaty lniane, którymi okrywają się kobiety kanaanickie (słowiańskie). Nazy-
wają je w języku kanaanickim plinq, a niekiedy zwą je w języku kanaanickim udiz".
Słowiański termin pelena lub pelenka odpowiadający owemu plinq oznacza przykrycie
głowy, płachtę, zasłonę, całun. Najprawdopodobniej peleny okrywały całą postać ko-
biecą od stóp do głowy. Relacja ta przekazuje, iż były one wzorzyste, co pozwala je
wiązać z tak zwanymi pstruchami - prostokątnymi, różnobarwnymi narzutkami noszo-
nymi jeszcze w XIX wieku na Mazowszu, Kujawach i w Wielkopolsce. Z takich barw-
nych tkanin sporządzano zapewne też zapaski, osłaniające w chłodne dni biodra ko-
biet. Zapaski te składały się z jednego lub też dwóch prostokątów zachodzących na
siebie, wiązanych w pasie i tworzących rodzaj spódnicy. Zimą owe okrycia składające
się z pelenki i zapaski nie wystarczały, nakładano więc na lniane giezło wełnianą, luź-
ną i swobodną suknię z rękawami. Prawdopodobnie już we wczesnym średniowieczu,
może w czasie ostrych zim, kobiety słowiańskie okrywały nogi czy to nogawicami su-
kiennymi lub płóciennymi czy też pończochami wykonanymi szydełkiem (szydełka
znaleziono w warstwach z XI wieku w Opolu i Gdańsku), przy których wyrobie stoso-
wano techniki dziania czy plecenia igłowego (znanego w całym regionie Bałtyku). Na-
krycie głowy Słowianek stanowiło ważny element ubioru, pozwalało również odróżnić
