LEKI PSYCHOTROPOWE

LEKI ANKSJOLITYCZNE

podstawow

ich cech

jest działanie przeciwl

kowe, uspokajaj

ce;

niektóre działaj

wyra

nie nasennie. ta grupa leków odgrywa istotn

rol

w leczeniu zaburze

emocjonalnych, których głównym objawem

jest l

k i niepokój.

LEKI NEUROLEPTYCZNE

Przeznaczone s

głównie do leczenia psychoz ostrych i przewlekłych.

Maj

podstawowe znaczenie w leczeniu psychoz schizofrenicznych

LEKI PRZECIWDEPRESYJNE

przeznaczone do leczenia stanów depresyjnych

LEKI NORMOTYMICZNE

przydatne w zapobieganiu nawrotom chorób afektywnych

LEKI PROKOGNITYWNE

reguluj

niektóre funkcje OUN zwłaszcza stan czuwania, uwag

procesy poznawcze

NEUROLEPTYKI

Leki stosowane przede wszystkim u chorych na schizofreni

wywołuj

ce popraw

stanu psychicznego zmniejszaj

c nasilenie

objawów psychotycznych, nie wywieraj

c przy tym istotnego wpływu na

wiadomo

ść

i zdolno

ci intelektualne

1. Dzia

zoboj

tniaj

co bez skutku narkotycznego;

2. Wp

ywaj

na sfer

nap

du psychoruchowego, najcz

ęś

ciej

uspokajaj

co w stanach podniecenia, ale tak

e i aktywizuj

w stanach zahamowania;

3. Powoduj

cofanie si

wielu ostrych i przewlek

ych stanów

psychotycznych przebiegaj

cych z omamami i urojeniami (np. w

psychozach paranoidalnych);

4. Maj

zdolno

ść

neutralizowania objawów psychopatologicznych,

wywo

anych przez

rodki psychozotwórcze (psychodysleptyczne);

5. Oddzia

na uk

ad pozapiramidowy (objaw neuroplegii) i wywo

wiele objawów wegetatywnych o

rodkowych i obwodowych.

Schizofrenia – nowe definicje

Jest to zaburzenie lub grupa zaburzeń , w których w

róŜnych proporcjach występują objawy pozytywne

(wytwórcze) oraz negatywne (ubytkowe)

Objawy wytwórcze: urojenia, omamy, pobudzenie

psychomotoryczne, zachowania katatoniczne

Objawy ubytkowe: autyzm, stępienie afektu, apatia,

zuboŜenie myślenia abstrakcyjnego oraz treści

wypowiedzi, deficyty poznawcze, brak

spontaniczności

Deficit prefrontal

Hypostimulation

DA receptors

Negative

symptoms

& cognitive
impairment

Excess subcortical

Hyperstimulation

DA receptors

Positive

symptoms

Objawy negatywne zwi

zane s

niedoczynno

układu DA w

korze przedczołowej (mniejsze

ęŜ

enie zewn

trzkomórkowej DA)

Objawy wytwórcze s

wynikiem

zwi

kszonej aktywno

ci w układzie

limbicznym (zwi

kszone st

ęŜ

enie

zewn

trzkomórkowej DA)

Szlaki dopaminergiczne:

1. nigrostratalny; 2. mezolimbiczny;
3. mezokortykalny; 4. guzkowo-lejkowy

DOPAMINA

NORADRENALINA

HISTAMINA

ACETYLOCHOLINA

SEROTONINA

GABA

NEUROLEPTYKI

Leki p/psychotyczne

I generacji

(neuroleptyki typowe)

Szeroki zakres działania na przekaźnictwo

dopaminergiczne w OUN

(układ mezolimbiczny i nigro-striatalny)

antagonizm do receptora 5HT

działanie cholinolityczne

przeciwhistaminowe

adrenolityczne

Leki p/psychotyczne

II generacji

(neuroleptyki atypowe)

Wpływ p/dopaminowy ograniczony

w znacznym stopniu do układu

mezolimbicznego

antagonizm do receptora 5HT

działanie cholinolityczne (klozapina)

adrenolityczne

5HT1a

5HT2A

5HT2C

5HT3

5HT6

5HT7

αα

Wspomaganie efektu
przeciwpsychotycznego,

działanie przeciwwymiotne

Interakcje z układem
DA (hamowanie
uwalniania DA)

5-HT3

Wpływ na objawy negatywne, osłabienie
wpływów pozapiramidowych, działanie
anksjolityczne i przeciwdepresyjne

Zahamowanie niektórych
wpływów 5-HT, interakcje
z układem DA

5-HT2

Efekt sedatywny, wpływ na pami

ęć

(?),

wspomaganie efektu neuroleptycznego (?),
hipotonia ortostatyczna, zaburzenia ejakulacji,
wzrost apetytu

Zahamowanie
o

rodkowych wpływów

αα

Wspomaganie działania przez
mechanizm blokady D2 (?)

Zahamowanie głównych
działa

DA w OUN

Osłabienie efektów pozapiramidowych

Nasilenie uwalniania DA

D2 presynaptyczny

Efekt przeciwpsychotyczny oraz objawy
niepo

Ŝą

dane (objawy pozapiramidowe,

wzrost poziomu prolaktyny, przyrost masy
ciała, dyskinezy) działanie
przeciwwymiotne

Zahamowanie
głównych działa

w OUN

D2 postsynaptyczny

Blokowanie receptora

Znaczenie kliniczne

Interpretacja

farmakologiczna

Wpływ synaptyczny i

receptorowy wywoływany

przez neuroleptyki

Działanie chroni

ce przed

parkinsonizmem, ostrymi dyskinezami, i
akatyzj

, nasilaj

ce natomiast pó

dyskinezy, działanie niepo

Ŝą

dane

(objawy atropinowe: sucho

ść

w ustach,

zamazane widzenie, zaparcia, retencja
moczu, zaburzenia

wiadomo

ci),

wpływ na pami

ęć

Interakcje cholinergiczno-
dopaminergiczne

Muskarynowy
(cholinergiczny M)

Blokowanie receptora

(?)

Interakcje z układem DA

Układ opioidowy

Wspomaganie efektu
przeciwpsychotycznego, osłabienie
hiperkinez, efekt sedatywny,
wspomaganie działania
neuroleptycznego

Interakcje z układem DA

Układ GABA

Wspomaganie efektu
przeciwpsychotycznego

Interakcje z układem DA

5-HT1A

Aktywacja receptora lub układu

Znaczenie kliniczne

Interpretacja

farmakologiczna

Wpływ synaptyczny i

receptorowy

wywoływany przez

neuroleptyki

LEKI P/PSYCHOTYCZNE II GENERACJI

• MAŁE RYZYKO OBJAWÓW POZAPIRAMIDOWYCH

• WI

KSZA SKUTECZNO

ŚĆ

U CHORYCH, U KTÓRYCH LEKI KLASYCZNE

NIE PRZYNIOSŁY POPRAWY

• KORZYSTNY WPŁYW NA ZABURZENIA FUNKCJI POZNAWCZYCH

• BRAK WYST

POWANIA CO NAJMNIEJ 2 Z WYMIENIONYCH OBJAWÓW :

SUBIEKTYWNEGO ODCZUWANIA DYSFORII

DZIAŁANIA SEDATYWNEGO

OBJAWÓW AUTONOMICZNYCH LUB DZIAŁANIA KARDIOTOKSYCZNEGO

ZWI

KSZONEGO WYDZIELANIA PROLAKTYNY

DYSFUNKCJI SEKSUALNYCH

PRZYROSTU MASY CIAŁA

Działanie psychotropowe

lek I generacji

lek II generacji

Objawy pozytywne +++

+++

Objawy negatywne +

Poprawa procesów poznawczych + ++

Sedacja

Działanie normotymiczne

Działania niepoŜądane

Ostre dystonie

+++ +

Parkinsonizm

+++ +

Późne dyskinezy

++ +

Złośliwy zespół neuroleptyczny

++ +

Tolerancja

+ ++

I generacja

chloropromazyna

chlorprotiksen

flufenazyna
flupentiksol

haloperidol

lewomepromazyna

perazyna

perfenazyna

prochloperazyna

promazyna

sulpiryd

tiorydazyna

trifluoperazyna

zuklopentiksol

II generacja

amisulpiryd

klozapina

kwetiapina
olanzapina

risperidon
ziprasidon

aripiprazol

sertindol

SILNE NEUROLEPTYKI

PIMOZID

FLUFENAZYNA

TRIFLUOPERAZYNA

PENFLURIDOL

FLUSPIRILEN

HALOPERIDOL

SŁABE NEUROLEPTYKI

LEWOMEPROMAZYNA

CHLORPROMAZYNA

TIORYDAZYNA

PERAZYNA

KLOZAPINA

OBJAWY

POZAPIRAMIDOWE

SŁABE

RZADKO

STE

NASILONE

OBJAWY

ANTYCHOLINERGICZNE

I ADRENOLITYCZNE

NADMIERNA

SEDACJA

STE

NASILONE

SŁABE

RZADKO

ZUKLOPENTIKSOL

LEWOMEPROMAZYNA

KLOZAPINA

CHLORPROMAZYNA

OLANZAPINA

RISPERIDON
AMISULPRID

SULPIRYD

FLUPENTIKSOL

PIMOZYD

TŁUMI

SEDATYWNE

AKTYWIZUJ

POBUDZAJ

WSKAZANIA

zaostrzenia

z pobudzeniem

psychoruchowym

stany ubytkowe

nasilone objawy

negatywne

spadek aktywno

HALOPERIDOL

CHLORPROMAZYNA

FLUFENAZYNA

FLUPENTIKSOL

TIORYDAZYNA

CHLORPROTIKSEN

SULPIRID

AMISULPRID

LEWOMEPROMAZYNA

DEPRESJOGENNE

WSKAZANIA

MANIE

P/DEPRESYJNE

DEPRESJE

CHLORPROTIKSEN

KLOZAPINA

TIORIDAZYNA

ZUKLOPENTIKSOL

LEWOMEPROMAZYNA

HALOPERIDOL
FLUFENAZYNA

SULPIRID

AMISULPIRID

RISPERIDON
ZIPRAZIDON

SILNE

P/WSKAZANIA

OGRANICZENIA

PODESZŁY WIEK

JASKRA

RETENCJA MOCZU

PRZEROST GRUCZOŁU

KROKOWEGO

SŁABE

DZIAŁANIE CHOLINOLITYCZNE

Leczenie pierwszego epizodu

schizofrenii

Lekiem z wyboru powinien by

lek II generacji :

Udowodniona skuteczno

ść

przeciwpsychotyczna, porównywalna ze

skuteczno

leków klasycznych

Lepsza tolerancja ni

leków klasycznych

LPIIG powoduj

mniejsz

sedacj

LPIIG korzystniej wpływaj

na funkcje poznawcze

Lepsza współpraca w przyjmowaniu leków LPIIG

KN stosuje si

tylko w przypadku przeciwwskaza

do LPIIG

Dawka KN powinna by

najmniejsz

skuteczn

i odpowiada

300-800 mg chloropromazyny/dzie

Unika

szybkiej neuroleptyzacji – stopniowo zwi

ksza

dawki

leków !

Bezwzgl

dnie unika

wywoływania nieprzyjemnych objawów

ubocznych (negatywna postawa wobec leczenia)

MECHANIZMY DZIAŁAŃ NIEPOśĄDANYCH

Działanie dopaminolityczne

zaburzenia ruchowe

akatyzja

objawy dystoniczne

parkinsonizm polekowy

późne dyskinezy

zaburzenia hormonalne

hiperprolaktynemia

zaburzenia cyklu

miesiączkowego

zaburzenia seksualne

hiperglikemia

Działanie cholinolityczne

zaburzenia akomodacji

zaparcia

suchość jamy ustnej

zaburzenia seksualne (opóźnienie wytrysku)

zaburzenia procesów poznawczych

tachykardia

wzrost ciśnienia śródgałkowego

hipertermia

MECHANIZMY DZIAŁAŃ NIEPOśĄDANYCH

Działanie adrenolityczne

spadek ciśnienia

tachykardia

zawroty głowy

Działanie p/histaminowe

spadek ciśnienia

sedacja

wzrost masy ciała

MECHANIZMY DZIAŁAŃ NIEPOśĄDANYCH

agranulocytoza

reakcje alergiczne

zaburzenia przewodnictwa w sercu

drgawki

MECHANIZMY DZIAŁAŃ NIEPOśĄDANYCH

DYSKINEZY NAPADOWE

zaburzenia układu pozapiramidowego (nagłe

skurcze ró

nych grup mi

ęś

niowych) skutek

zaburzenia równowagi DA – ACh

Przymusowe, nienormalne uło

enie głowy

Skurcz mi

ęś

ni twarzy

Skurcz mi

ęś

ni krtani, przełyku (dyfagia, dysfonia)

Skurcz mi

ęś

ni okoruchowych (napady wejrzeniowe)

Skurcz mi

ęś

ni j

zyka – przymusowe wysuni

cie j

zyka

Skurcz mi

ęś

ni kr

gosłupa

Skurcz mi

ęś

ni ko

czyn górnych

LECZENIE: CHOLINOLITYKI P/PARKINSONOWSKIE,

ANKSJOLITYKI

AKATYZJA PONEUROLEPTYCZNA

jest wynikiem zmian równowagi w przeka

nictwie

dopaminergicznym, cholinergicznym i/lub

serotoninergicznym, zwykle na pocz

tku leczenia

lub przy zwi

kszaniu dawki

Uczucie uporczywego wewn

trznego niepokoju, trudno

ść

przebywania

w jednej pozycji, zmusza do ci

głego ruchu

k, napi

cie, rozdra

nienie

Zachowania agresywne, próby samobójcze, odmowa przyjmowania
leków

LECZENIE:

stopniowo obni

dawk

leku p/psychotycznego

ββββ

-adrenolityki (propranoll)

benzodiazepiny

cholinolityki

amantadyna

PÓ

NE DYSKINEZY PONEUROLEPTYCZNE

Utrwalone zaburzenia w przeka

nictwie DA, Ach,

GABA-ergicznym zwi

zane z długotrwałym

stosowaniem leków (po 1 roku – 5, po 4 latach – 20%).

sto ujawniaj

po zaprzestaniu terapii.

•

mimowolne ruchy m. twarzy, warg, j

zyka (grymasy,

ucie, ssanie,

cmokanie, zgrzytanie z

bami, wydymanie policzków)

•

mimowolne ruchy m. karku, kr

gosłupa, ko

czyn dolnych

LECZENIE:

brak leczenia przyczynowego

zamiana leku I generacji na atypowy

na poda

leki :

p/parkinsnowskie,

e dawki wit. E,

leki GABA-ergiczne (poch. kwasu walproinowego, BZD)

PONEUROLEPTYCZNY ZESPÓŁ PARKINSONA

Pozapiramidowy zespół hipertoniczno-hipokinetyczny

zwi

zany z dopaminolitycznym działaniem leków

p/psychotycznych.

•

Wzmo

enie napi

cia mi

ęś

niowego

•

enie mi

ęś

niowe

•

Bradykinezja

•

Akatyzja

•

Zaburzenia wegetatywne:

linotok, wzmo

one wydzielanie gruczołów

łojowych

LECZENIE:

redukcja dawki leku p/psychotycznego

leki p/parkinsonowskie o działaniu cholinolitycznym

(biperiden, pridinol, triheksyfenidyl)

leki dopaminergiczne (lewodopa, amantadyna) – mało skuteczne !!!

ZŁO

LIWY ZESPÓŁ NEUROLEPTYCZNY

ęŜ

kie powikłanie (1-2%) u leczonych silnie

działaj

cymi neuroleptykami, zwłaszcza na pocz

tku

terapii ale równie

w jej trakcie. Najprawdopodobniej

wynik nadwra

liwo

•

Szybko narastaj

cy, silny zespół Parkinsona

•

Hipertermia (pochodzenia o

rodkowego)

•

Zaburzenia

wiadomo

•

Uszkodzenie mi

ęś

•

Zaburzenia oddechowo-kr

ąŜ

eniowe

LECZENIE:

przerwa

stosowanie neuroleptyku

podtrzyma

funkcje układu kr

ąŜ

enia i oddechowego

CHLOROPROMAZYNA

Fenactil

Pochodna alifatyczna fenotiazyny. Wykazuje silne działanie

sedatywne i p/psychotyczne. Wpływ cholinolityczny znaczny.

Powoduje tachykardię, ortostatyczny spadek ciśnienia,

wydłuŜenie odcinka QT oraz wzrost masy.

Dawkowanie 300-600 mg/d

CHLORPROTIKSEN

Chlorprotiksen

Pochodna tioksantenu. Działanie p/psychotyczne słabe, wyraźny

efekt sedatywny i p/lękowy oraz komponenta

wpływu p/depresyjnego. Stosowany w leczeniu depresji z lękiem,

niepokojem, pobudzeniem ruchowym, zaburzeniami snu, depresjach
w przebiegu schizofrenii. W małych dawkach – w zaburzeniach snu,

zaburzeniach lękowych (efekt doraźny)

Rzadko wywołuje zaburzenia pozapiramidowe.

Działanie cholinolityczne wyraźne.

Dawkowanie : zaburzenia psychotyczne 300-450 mg/d, zaburzenia snu

15-50 mg, lęk, niepokój 30-50 mg/d

FLUFENAZYNA

Mirenil

Pochodna piperazynowa fenotiazyny o silnym działaniu

p/psychotycznym, w małych dawkach wywiera wpływ

stymulujący (przeciwautystycczny). MoŜe jako powikłanie

Wywoływać depresję. Często powoduje zaburzenia pozapiramidowe

(akatyzja, parkinsonizm). Wyraźne działanie cholinolityczne.

MoŜe powodować tachykardię i spadek ciśnienia.

Dawkowanie 5-10 mg/d

FLUPENTIKSOL

Fluanxol

Pochodna tioksantenu. Stosowany w terapii przewlekłych psychoz

schizofrenicznych, wykazuje działanie p/psychotyczne

i p/autystyczne, słabe działanie p/depresyjne.

Powinowactwo do układu pozapiramidowego średnie, wyraźne

działanie cholinolityczne, ortostatyczny spadek ciśnienia.

Dawkowanie 3-10 mg/d

HALOPERIDOL

Haloperidol

Pochodna butyrofenonu o silnym działaniu neuroleptycznym

i wyraźnym sedatywnym. Wykazuje silny wpływ na układ

pozapiramidowy Wpływ na układ krąŜenia i działanie

cholinolityczne niewielkie. Niska toksyczność narządowa.

Dawkowanie 10-30 mg/d

LEWOMEPROMAZYNA

Tisercin

Pochodna alifatyczna fenotiazyny o wyraźnym działaniu sedatywnym

słabym p/depresyjnym. Stosowany w terapii depresji z duŜym

lękiem, niepokojem, pobudzeniem ruchowym

i w depresjach w przebiegu schizofrenii. Wyraźny wpływ

cholinolityczny, moŜe powodować tachykardię i spadek ciśnienia.

Powinowactwo do układu pozapiramidowego znikome

Dawkowanie 150-300 mg/d

PERAZYNA

Pernazinum

Pochodna piperazynowa fenotiazyny stosowana w terapii schizofrenii

i innych zaburzeń psychotycznych. Wywołuje umiarkowaną

sedację oraz słaby efekt p/depresyjny. Powoduje tachykardię i spadek
ciśnienia krwi. Działanie cholinolityczne umiarkowane, powinowactwo

do układu pozapiramidowego średnie.

Dawkowanie 300-450 mg/d

PERFENAZYNA

Trilafon

Pochodna piperazynowa fenotiazyny wykazująca silne działanie
p/psychotyczne i sedatywne. Stosowana głównie w przewlekłej

schizofrenii. Wykazuje duŜe powinowactwo do układu

pozapiramidowego i moŜe powodować zespoły parkinsonowskie.

Powoduje tachykardię i spadek ciśnienia. Działanie

cholinolityczne umiarkowane

Dawkowanie 24-32 mg/d

PROCHLORPERAZYNA

Chlorpernazinum

Pochodna piperazynowa fenotiazyny o wyraźnym działaniu

p/wymiotnym. Rzadko stosowana w terapii zaburzeń

psychotycznych.

Dawkowanie: w wymiotach 5-20 mg/d,

w zaburzeniach psychotycznych 50-100 mg/d

PROMAZYNA

Promazin

Alifatyczna pochodna fenotiazyny o wyraźnym działaniu

sedatywnym, słabszym p/psychotycznym.

Działa cholinolitycznie, obniŜa ciśnienie powoduje tachykardię

i przyrost masy ciała

Rzadziej wywołuje zaburzenia pozapiramidowe

Dawkowanie 300-450 mg/d

Archetyp neuroleptyków atypowych

Nie jest uznawana za lek pierwszego wyboru przy pierwszym epizodzie

Jest skuteczna w opornych psychozach (30-50%)

Zmniejsza objawy TD

e powodowa

aganulocytoz

(0.5-2%)

Wymaga monitorowania obrazu białokrwinkowego (1 w tyg/18 tyg a
nast

pnie co 2 tyg)

KLOZAPINA

Działania niepo

Ŝą

dane:

Agranulocytoza

Drgawki

Sedacja

Ortostatyczne spadki ci

nienia

Działanie cholinoltyczne

Nadmierne

linienie

Wzrost masy ciała

Zawroty głowy

Tachykardia

yteczny do terapii pobudzenia u chorych z chorob

afektywn

dwubiegunow

i pacjentów z demencj

Powoduje wzrost poziomu prolaktyny

Dawko-zale

nie wywołuje EPS

szy wzrost wagi ni

przy innych lekach AP

Posiada form

depot

RISPERIDON

Działania niepo

Ŝą

dane:

Pobudzenie, l

k, bezsenno

ść

Nadmierna senno

ść

Hipotonia ortostatyczna

Odruchowa tachykardia

zaburzenia miesi

czkowania/ mlekotok

Zaburzenia seksualne

Dawko-zale

nie wywołuje EPS

Unikalny profil wi

zania

Działanie p/psychotyczne porównywalne do klasycznych neuroleptyków

Działa silnie p/l

kowo, poprawia nastrój i aktywno

ść

Redukuje objawy pozapiramidowe

Poprawia funkcje kognitywne

Nie powoduje przerostu masy ciała

e powodowa

wydłu

enie odcinek QT

ZIPRASIDON

Działania niepo

Ŝą

dane:

Sedacja, zawroty głowy

Niepokój/akatyzja

Ortostatyczne spadki ci

nienia

Wydłu

enie odcinak QT

Przeciwwskazania:

Zaburzenia przewodnictwa w m. sercowym

wie

y zawał serca

Zastoinowa niewydolno

ść

ąŜ

enia

Zaburzenia elektrolitowe

Jednoczesne podawanie innych leków
wydłu

cych QT

DEPRESJA

Obni

enie podstawowego nastroju (depresja)

smutek, przygn

bienie

anhedonia

zooboj

tnienie

Obni

enie nap

du psychoruchowego

Spowolnienie my

lenia i tempa wypowiedzi

Poczucie obni

onej sprawno

ci pami

ci i intelektu (pseudodemencja)

Abulia

Spowolnienie czynno

ci ruchowych

Utrata energii

yciowej, siły, poczucie ci

głego zm

czenia

Zaburzenia rytmu okołodobowego, objawy somatyczne

Hiposomnia (wczesne budzenie si

, płytki sen)

Hipersomnia (senno

ść

w ci

gu dnia)

Bóle głowy

Wysychanie w jamie ustnej, zaparcia

Spadek masy ciała

DEPRESJA

Poczucie napi

cia, zagro

enia, trwo

liwe oczekiwanie

Niepokój, podniecenie ruchowe

Depresyjne zaburzenia my

lenia

Poczucie winy (urojenia grzeszno

ci i winy)

Negatywna ocena własnej osobowo

ci, zdrowia, szans na wyleczenie

Negatywna ocena własnej sytuacji w przyszło

ci i przeszło

Zniech

cenie do

ycia, my

li i tendencje samobójcze

Zaburzenia aktywno

ci zło

onej

Zmniejszenie liczby i zakresu zainteresowa

Obni

enie zdolno

ci do pracy

Osłabienie kontaktów z otoczeniem, izolowanie si

samozaniedbanie

TEORIE DEPRESJI

• Zaburzenie przekaźnictwa noradrenergicznego

i serotoninergicznego

• Zwiększona aktywność osi

podwzgórzowo-przysadkowo-nadnerczowej

• Zaburzenia plastyczności neuronalnej

• Zaburzenia układu immunologicznego

MONOAMINERGICZNA HIPOTEZA DEPRESJI:

• przeciwdepresyjne działanie leków zwi

kszaj

cych

ęŜ

enie NA, 5-HT, DA

• prodepresyjne działanie rezerpiny

przeciw

•

pó

ny efekt terapeutyczny

(działanie na st

ęŜ

enie amin szybkie)

•

brak działania p-depresyjnego fenfluraminy, amfetaminy, kokainy

•

działanie p-depresyjne nietypowych leków: mianseryna,

tianeptyna

BDNF

hipoteza Dumana

BDNF

LPD

cAMP

(+)

PKA

CREB

(+)

CaM-K

(+)

LPD

Kinaza proteinowa A

Kinaza zal. Ca/kalmoduliny

Czynnik transkrypcyjny,

cAMP response-element

binding protein

Mózgowy czynnik neurotroficzny,

brain derived neurotrophic factor

Aktywno

ść

osi podwzgórze-przysadka mózgowa-

nadnercza u chorych na depresj

•

wyŜsze stęŜenie kortyzolu

•

zmiany w dobowym profilu wydzielania kortyzolu

•

zwiększenie objętości kory nadnerczy i przysadki mózgowej

•

podwyŜszone stęŜenie kortykoliberyny (CRH) w CSF

•

słabsze hamowanie deksametazonem

- poziomu kortyzolu i ACTH we krwi
- stymulacyjnego działania CRH na poziom kortyzolu i ACTH

badania post-mortem

•

zwiększenie liczby neuronów wydzielających CRF i AVP

w jądrze przykomorowym podwzgórza

badania kliniczne

Zaburzenia plastyczno

ci neuronalnej:

• neurogeneza

↓↓↓↓

• zmiany morfologiczne neuronów

• zaburzenia czynno

ci komórek glejowych

akt. fizyczna, umysłowa
hormony (T, E2)
czynniki wzrostu
leki p-depresyjne

antag. NMDA
inhibitor syntezy GS
tianeptyna

neurogeneza

stres
starzenie
glutaminian
glukokortykoidy

stres
glukokortykoidy

++++

−−−−

struktura neuronu
reorganizacja dendrytów
wierzchołkowych (zmniejszenie
długo

ci i ilo

ci rozgał

zie

)

komórek piramidowych
CA3 kipokampa

−−−−

Depresja - jest wynikiem uszkodzenia plastyczno

mózgu (niezdolno

ść

do adaptacji w sytuacji stresowej)

Leki – odbudowywanie poł

cze

synaptycznych przez:

- hamowanie działania stresu (GS)
- hamowanie działania aminokwasów pobudzaj

cych

- nasilanie syntezy czynników wzrostu (BDNF)

mechanizm:

- wpływ na transkrypcj

genów (BDNF

↑

, CRH

↓

)

- wpływ na poziom czynników transkrypcyjnych,

kinaz białkowych, wtórnych przeka

ników

- wpływ na funkcj

receptorów

- wpływ na poziom neuroprzeka

ników, hormonów,

cytokin

PODZIAŁ LEKÓW PRZECIWDEPRESYJNYCH

1. LEKI HAMUJ

CE NIESELEKTYWNIE WYCHWYT MONOAMIN

a) Trópier

cieniowe leki przeciwdepresyjne

b) Leki o innej budowie hamuj

ce nieselektywnie wychwyt monoamin

2. LEKI HAMUJ

CE SELEKTYWNIE WYCHWYT SEROTONINY

3. INHIBITORY OKSYDAZY MONOAMINOWEJ (IMAO)

a) Nieselektywne inhibitory oksydazy monoaminowej
b) Selektywne inhibitory oksydazy monoaminowej

4. LEKI P/PRZECIWDEPRESYJNE O INNYCH MECHANIZMACH
DZIAŁANIA

5. LEKI STOSOWANE W TERAPII I ZAPOBIEGANIU NAWROTOM
CHORÓB AFEKTYWNYCH

INHIBITORY WYCHWYTU ZWROTNEGO

NORADRENALINY I SEROTONINY

NIESELEKTYWNE

O DZIAŁANIU RECEPTOROWYM

(

, 5-HT

, Ach, H

)

imipramina

dezipramina

amytryptylina

nortryptylina

klomipramina

amoksapina
dibenzepina

doksepina

dotiepina

lofepramina

trimipramina

OBJAWY NIEPO

śĄ

DANE TLPD:

•

psychiczne:

epizody manii w chorobie afektywnej dwubiegunowej

• działanie cholinolityczne:

sucho

ść

w ustach, zaparcia, zatrzymanie moczu, zaburzenia akomodacji

•

działanie przeciwhistaminowe:

zwi

kszenie masy ciała, sedacja, senno

ść

•

hamowanie receptora

αα

-adrenergicznego:

obni

enie ci

nienia krwi, sedacja, senno

ść

•

hamowanie wychwytu NA:

tachykardia, dr

enia mi

ęś

niowe, dysfunkcje seksualne

•

hamowanie wychwytu 5-HT:

osłabienie łaknienia, biegunka, nudno

ci, dysfunkcje seksualne

•

inne mechanizmy:

zaburzenia przewodnictwa w mi

ęś

niu sercowym

napady drgawkowe

Przedawkowanie- zatrucia niebezpieczne dla

ycia

TLPD

ZALETY WADY

• Dobrze znane

• Dobra skuteczno

ść

przeciwdepresyjna

• Tanie

• Du

a toksyczno

ść

przy

przedawkowaniu

• Objawy cholinolityczne
• Kardiotoksyczno

ść

• Trudno

ci w ustaleniu

dawki terapeutycznej

• Gorsza współpraca

pacjentów

INHIBITORY WYCHWYTU ZWROTNEGO

NORADRENALINY I SEROTONINY

NIESELEKTYWNE

BEZ DZIAŁANIA RECEPTOROWEGO

wenlafaksyna

milnacipran

duloksetyna

wynik d

ąŜ

enia do wyeliminowania działa

ubocznych TLPD, lepiej tolerowane:

• brak działania przeciwhistaminowego i

cholinolitycznego

• brak wpływu na cytochrom P450
• objawy niepo

Ŝą

dane: nudno

ci, zawroty głowy,

zaburzenia snu, niepokój

SELEKTYWNE INHIBITORY WYCHWYTU

NORADRENALINY (NA)

MAPROTYLINA (LUDIOMIL)

WILOKSAZYNA

REBOKSETYNA (EDRONAX)

Maprotylina

słabe działanie antycholinergiczne

zwi

ksza cz

sto

ść

napadów padaczkowych

SELEKTYWNE INHIBITORY WYCHWYTU

DOPAMINY (DA)

•

BUPROPION (ZYBAN, WELBUTRIN)

•

AMINEPTYNA

Bupropion - (blokuje te

NA), mo

e wywoła

napad drgawkowy,

stosowany w ograniczonej dawce

SELEKTYWNE INHIBITORY WYCHWYTU

SEROTONINY – SSRI

• leki pierwszego rzutu w mniej nasilonych

zespołach depresyjnych

• u osób starszych – niewielki wpływ na układ kr

ąŜ

enia,

mała toksyczno

ść

, brak działania cholinolitycznego,

bezpieczne przy przedawkowaniu (zatrucia mieszane
gro

ne), mniejsze ryzyko drgawek

• działanie przeciwl

kowe, sedatywne – fluwoksamina

• nasilanie l

ku - fluoksetyna

• mog

nasila

zaburzenia pozapiramidowe

• obni

enie apetytu, nudno

ci, biegunki

• upo

ledzenie snu

• dysfunkcje seksualne

citalopram

fluoksetyna

fluwoksamina

paroksetyna

sertralina

5-HT

1. STAN DEPRESJI

niski poziom serotoniny, co prowadzi

do kompensacyjnego wzrostu liczby
receptorów 5-HT zarówno pre- jak i

postsynaptycznych

Bezpośrednio po podaniu

SSRI dochodzi do blokowania

wychwytu zwrotnego 5-HT.

Działanie to prowadzi do

wzrostu poziomu 5-HT

Wzrost poziomu 5-HT powoduje

kompensacyjne zmniejszenie

liczby lub desensytyzację

autoreceptorów 5-HT

Kompensacyjne zmniejszenie

liczby autoreceptorów 5-HT

powoduje wzrost uwalniania

5-HT z aksonów

(mechanizm tłumaczący opóźniony

efekt terapeutyczny SSRI)

Wzrost poziomu 5-HT w okolicy aksonu

powoduje kompensacyjne zmniejszenie liczby

receptorów 5-HT postsynaptycznych w wyniku czego

zmniejszają się działania niepoŜądane

MECHANIZM DZIAŁANIA SSRI

WZROST

UWALNIANIA

SSRI

ZALETY WADY

Szeroki indeks terapeutyczny

minimalny efekt cholinolityczny i
antyhistaminowy

minimalny wpływ na układ
kr

ąŜ

enia

nie obni

progu drgawkowego

Niewielkie ryzyko zmiany fazy

dobra tolerancja

dobra współpraca

małe ryzyko teratogenno

DYSFUNKCJE
SEKSUALNE: WSZYSTKIE
SSRI Z WYJ

TKIEM

FLUWOKSAMINY

HIPONATREMIA:
WSZYSTKIE SSRI

ZNACZ

CE INTERAKCJE

NA POZIOMIE CYP450

Selektywno

c inhibitorów 5HT / NA in vitro

citalopram

sertalina

paroksetyna

fluvoksamina

fluoksetyna

venlafaksyna

klomipramina

amitryptylina

imipramina

nortryptylina

dezipramina

reboksetyna

maprotylina

Bech 1999

5HT

INHIBITORY MONOAMINOOKSYDAZY (MAO)

NIESELEKTYWNE

nieodwracalne

nialamid

tranylcypromina

fenelzyna

izokarboksazyd

SELEKTYWNE

MAO-A

klorgilina (nieodwracalny)

moklobemid
toloksaton

odwracalne

brofaromina

- głównie w terapii depresji lekoopornych
- hepatotoksyczne
- cz

ste interakcje (TYRAMINA) przełomy

nadci

nieniowe

- spadki ci

nienia krwi, obrz

ki,

zaburzenia seksualne

- ci

ęŜ

kie zatrucia przy przedawkowaniu

- podobna skuteczno

ść

jak TLPD

- działanie pobudzaj

ce nap

- słaby spadek ci

nienia krwi

- słaba interakcja z tyramin

- nudno

ci, zawroty i bóle głowy

- bezsenno

ść

PRZEWAGA SELEKTYWNYCH IMAO NAD

NIESELEKTYWNYMI

ODWRACALNE BLOKOWANIE MAO (EFEKT KRÓTKOTRWAŁY)

BLOKOWANIE JEDNEGO IZOENZYMU (ROZKŁADANIE TYRAMINY MOśLIWE)

MNIEJSZA HEPATOTOKSYCZNOŚĆ

SŁABSZE INTERAKCJE Z TYRAMINĄ

NIE MA WYMOGU OGRANICZENIA DIETY (SERY, WINA CZERWONE)

SŁABSZE ZABURZENIA SNU I MNIEJSZA UTRATA MASY CIAŁA

MNIEJSZE RYZYKO INTERAKCJI Z LEKAMI

NIETYPOWE LEKI

PRZECIWDEPRESYJNE

MIANSERYNA antagonista

αα

2 ,

5-HT

, 5-HT

(sedacja, agranulocytoza, drgawki)

MIRTAZAPINA antagonista

αα

5-HT

(analog mianseryny, bez wpływu na drgawki i ukł. białokrwinkowy)

FLESINOKSAN agonista 5-HT

NEFAZODON antagonista 5-HT

(przeciwdepresyjny, przeciwl

kowy)

TIANEPTYNA (Coaxil) nasila wychwyt 5-HT

(działanie neuroprotekcyjne w stresie)

SEROTONINA

5-HT

NORADRENALINA

αα

2222

wzrost

uwalniania

ββββ

αα

1111

TLPD

SSRI

MIANSERYNA

NEFAZODON

TRAZODON

MAO

IMAO

MIRTAZAPINA

NASTRÓJ

NAPĘD

ZASADY STOSOWANIA LEKÓW P/DEPRESYJNYCH

Stosowanie leków naleŜy poprzedzić staranną oceną stanu

somatycznego i neurologicznego

Optymalną dawkę naleŜy osiągać stopniowo (w okresie 7-10 dni)

Istotny efekt terapeutyczny pojawia się po kilku (2-4) tygodniach.
Brak wyraźnych zmian po ok. 3 tygodniach jest wskazaniem do

zwiększenia dawkowania, brak efektu terapeutycznego po 6-8

tygodniach jest wskazaniem do zmiany leczenia.

Zbyt wczesne zakończenie stosowania moŜe spowodować ponowne

pojawienie się objawów chorobowych. U chorych z zaburzeniami

depresyjnymi nawracającymi zalecane jest kontynuowanie terapii

przez dalszych 6 miesięcy.

ZASADY STOSOWANIA LEKÓW P/DEPRESYJNYCH

Zbyt długie stosowanie leków p/depresyjnych moŜe doprowadzić do

zmiany epizodu depresyjnego w maniakalny, zbyt krótkie – do nawrotu

tego samego epizodu.

Przy zamiarze zakończenia leczenia dawki naleŜy zmniejszać

stopniowo (w okresie kilku, kilkunastu dni). Nagłe przerwanie moŜe
spowodować pojawienie się złego samopoczucia, bezsenności, lęku,

nudności, wymiotów, bólów głowy, niepokoju ruchowego.

Chorym leczonym ambulatoryjnie nie naleŜy udostępniać większej

ilości leku, zwłaszcza TLPD poniewaŜ środki te mogą być uŜyte do

realizacji zamiarów samobójczych.

LEKI USPOKAJAJĄCE,

NASENNE I ANKSJOLITYKI

Cechy charakterystyczne:
• pojawiający się bez dostrzegalnego

zagroŜenia

• utrzymujący się dłuŜej niŜ to uzasadnia

realne zagroŜenie

• nieproporcjonalnie intensywny do

realnego zagroŜenia

Jest objawem chorobowym,

najczęściej jednym z symptomów
zaburzenia nerwicowego

Lęk

Efekt przeciwlękowy (anksjolityczny)

moŜemy osiągnąć poprzez:

•

ukierunkowane oddziaływanie na neuroprzekaźnictwo

w strukturach OUN związanych z regulacją

emocji i nastroju

(układ GABA-ergiczny i serotoninergiczny)

• niespecyficzny wpływ hamujący funkcję OUN – sedacja

(leki p/psychotyczne i p/histaminowe)

• hamowanie lub blokowanie obwodowych

mechanizmów lęku związanych z funkcją

układu wegetatywnego

(skurcz naczyń wieńcowych

skurcz mięśniówki oskrzeli, mięśniówki jelit, dróg moczowych)

POCHODNE BENZODIAZEPINY

DZIAŁANIE:

•

PRZECIWLĘKOWE (ANKSJOLITYCZNE)

•

SEDATYWNE I NASENNE

(UŁATWIENIE ZASYPIANIA I POGŁĘBIENIE SNU)

•

OBNIśAJĄCE NAPIĘCIE MIĘŚNI

SZKIELETOWYCH (MIORELAKSUJĄCE)

•

PRZECIWDRGAWKOWE

GABA

MUSCIMOL

BIKUKULINA

BENZODIAZEPINY

BARBITURANY

ETANOL

PIKROTOKSYNA

STEROIDY

HIPERPOLARYZACJA

HAMOWANIE CZYNNO

CI NEURONU

KOMPLEKS RECEPTOROWY GABA-A

RECEPTORY BENZODIAZEPINOWE

BDZ

wyst

puje głównie w korze,

mó

ku,

opuszkach w

chowych

BDZ

w korze, hipokampie,

jądrze półleŜącym przegrody,

rdzeniu kręgowym

BDZ

receptor obwodowy

(nadnercza, gonady)

mózg: komórki glejowe

BENZODIAZEPINY

RECEPTOR BENZODIAZEPINOWY

AGONIŚCI

(diazepam)

CZĘŚCIOWI

AGONIŚCI

(bretazenil)

ANTAGONIŚCI

(flumazenil)

CZĘŚCIOWO

ODWROTNI

AGONIŚCI

(sarmazenil)

ODWROTNI

AGONIŚCI

BENZODIAZEPINY

PROFIL DZIAŁANIA

EFEKT

NASENNY

TRIAZOLAM

ESTAZOLAM
MIDAZOLAM

FLUNITRAZEPAM
LORMETAZEPAM

NITRAZEPAM

TEMAZEPAM

EFEKT

PRZECIWDRGAWKOWY

DIAZEPAM

KLONAZEPAM

EFEKT

USPOKAJAJ

CO-

-PRZECIWL

KOWY

OKSAZEPAM

CHLORDIAZEPOKSYD

KLORAZEPAT

OKSAZEPAM

ALPRAZOLAM

BROMAZEPAM

EFEKT

MIORELASKSACYJNY

TETRAZEPAM

BENZODIAZEPINY

CZAS DZIAŁANIA

REDNI CZAS

DZIAŁANIA

ESTAZOLAM
TEMAZEPAM

CHLORDIAZEPOKSYD

KLOBAZAM

DŁUGODZIAŁAJ

FLUNITRAZEPAM

NITRAZEPAM
MEDAZEPAM

PRAZEPAM

KLORAZEPAT

KWAZEPAM

KLONAZEPAM

DIAZEPAM

KRÓTKODZIAŁAJ

ALPRAZOLAM

LORAZEPAM
OKSAZEPAM

MIDAZOLAM

TRIAZOLAM

BROTIZOLAM

LORMETAZEPAM

krótko działające

BENZODIAZEPINY

długo działające

BENZODIAZEPINY

siła działania

wysoka

niska

nawroty lęku w okresach
między dawkami

często

rzadko

ryzyko kumulacji

małe

częste

zaburzenie sprawności
psychofizycznej

małe

średnie

lęk z odbicia

często

rzadko

ryzyko uzaleŜnienia

wysokie

niskie

nasilenie objawów
uzaleŜnienia

cięŜkie

umiarkowane

amnezja następcza

często

rzadko

aktywne metabolity

brak lub niewiele

wiele

DZIAŁANIA NIEPOśĄDANE BENZODIAZEPIN

• nadmierna sedacja, senność
• osłabienie siły mięśniowej
• ataksja (niezborność ruchów)
• spowolnienie ruchowe
• nieostre widzenie
• zaparcia
• obniŜenie ciśnienia i tachykardia
• zaburzenia pamięci typu amnestycznego (zwłaszcza w wieku

podeszłym)

• reakcje paradoksalne (zachowania impulsywne, stany

podniecenia i agresji)

• sporadycznie zmiany hematologiczne
• przy nagłym odstawieniu: zespół abstynencyjny i objawy z

odbicia

BENZODIAZEPINY

TOLERANCJA

UZALEśNIENIE

ZASADY STOSOWANIA BENZODIAZEPIN

•

ROZWA

CZY S

EWIDENTNE WSKAZANIA

•

STOSOWA

NAJMNIEJSZE SKUTECZNE DAWKI

•

W ZABURZENIACH LEKOWYCH NIE DŁU

EJ NI

3 MI

CE,

W BEZSENNO

CI 1 MIESI

– WZROST TOLERANCJI I SPADEK SKUTECZNO

•

STOPNIOWA REDUKCJA DAWKI

(W OKRESIE KILKU TYGODNI)

•

UNIKA

STOSOWANIA U OSÓB ZE SKŁONNO

CIAMI

DO UZALE

NIE

•

UNIKA

STOSOWANIA W WIEKU PODESZŁYM

– ZABURZENIA PAMI

•

UWA

NA INTERAKCJ

Z ALKOHOLEM I LEKAMI

DZIAŁAJ

CYMI NA OUN

LEKI ANKSJOLITYCZNE WPŁYWAJACE

NA UKŁAD SEROTONINERGICZNY

SEROTONINA

5-HT

HAMOWNIE

UWALNIANIA

5-HT

BUSPIRON
GEPIRON
IPSAPIRON

ONDANSETRON
TROPISETRON
GRANISETRON

RITANSERYNA

BUSPIRON

Pochodna azaspironu. Częściowy agonista rec. 5-HT

wykazuje równieŜ powinowactwo do rec. D

i zwiększa obrót

metaboliczny noradrenaliny.

WSKAZANIA : zaburzenia lękowe przewlekłe

Efekt ujawnia się dopiero po 7-14 dniach stosowania

a pełne działanie po 4-6 tygodniach.

MoŜe upośledzać zdolność prowadzenia pojazdów.

Ryzyko uzaleŜnienia i tolerancji wydaje się małe

DAWKOWANIE: 15-30 mg/d

Spamilan, Mabuson

!!!

HYDROKSYZYNA

Pochodna difenylometanu o złoŜonym mechanizmie działania

Wykazuje działanie : sedatywne, anksjolityczne, ułatwiające

zasypianie, p/histaminowe, cholinolityczne, rozkurczowe,

słabe p/bólowe.

WSKAZANIA : stany niepokoju, napięcia, pobudzenia

psychoruchowego, choroby alergiczne, premedykacja

MoŜe upośledzać sprawność psychoruchową.

Ryzyko uzaleŜnienia i tolerancji nie występuje.

DAWKOWANIE: 25-200 mg/d

Atarax, Hydroxyzinum

BEZSENNOŚĆ

JEST ZABURZENIEM SNU POLEGAJĄCYM

NA WYSTĘPOWNIU SNU NIEZAPEWNIAJĄCEGO WŁAŚCIWEGO

WYPOCZYNKU LUB TRUDNOŚCI W ZAPOCZĄTKOWANIU I/LUB UTRZYMANIU

SNU.

NASTĘPSTWEM BEZSENNOŚCI JEST POGORSZENIE

FUNKCJONOWANIA W CIĄGU DNIA I/LUB OGÓLNEJ JAKOŚCI śYCIA.

trudności w zasypianiu lub utrzymaniu snu, lub niezadawalająca jakość snu

zaburzenia snu występujące przynajmniej 3 razy w tygodniu i co najmniej

przez miesiąc

zarówno w nocy jak i w ciągu dnia chory martwi się z powodu bezsenności

i jest nadmiernie zaniepokojony skutkami braku snu

niezadawalająca ilość i/lub jakość snu jest przyczyną cierpienia lub
trudności w wykonywaniu podstawowych czynności Ŝycia codziennego

BEZSENNO

ŚĆ

PIERWOTNA

DZIAŁANIA NIEPOśĄDANE KLASYCZNYCH

BENZODIAZEPIN STOSOWANYCH W

BEZSENNOŚCI

działanie sedatywne utrzymujące się następnego dnia

upośledzenie sprawności psychomotorycznej
(ryzyko wypadków!!!)

niepamięć następcza, upośledzenie czynności
poznawczych (zaburzenia pamięci operacyjnej i
zapamiętywania)

bezsenność z odbicia
(bezsenność po odstawieniu leku)

TRIAZOLAM

Krótko działająca benzodiazepina (szybko się wchłania, C

MAX

po 2

godz.). W zalecanych dawkach (0,125 –0,25 mg) skraca latencję snu,
zmniejsza liczbę wybudzeń w nocy oraz wydłuŜa czas trwania snu.

DZIAŁANIA NIEPOśĄDANE: nadmierna senność, ból głowy, zaburzenia
koordynacji, nudności zawroty głowy, stan przypominający upojenie
alkoholowe, niepamięć i zaburzenia zachowania.

FLUNITRAZEPAM

Działanie nasenne jest działaniem dominującym nad efektem
uspokajającym, przeciwlękowym, rozluźniającym mięśnie i
przeciwdrgawkowym. Okres eliminacji leku (w dawce 0,5-2 mg) wynosi
25 godzin. Ma szybki początek działania i wywołuje spokojny sen.

DZIAŁANIA NIEPOśĄDANE: oprócz klasycznych objawów dla
benzodiazepin, flunitrazepam powoduje ewidentne spowolnienie
psychomotoryczne.

Lek wymagający dokładnej kontroli i rejestracji

zuŜycia !!!

LORMETAZEPAM

Wchłania się całkowicie, C

MAX

po 2 godz. okres eliminacji do 13 godz.).

Skraca latencję snu, wydłuŜa czas snu, zmniejsza liczbę wybudzeń.
DZIAŁANIA NIEPOśĄDANE: oprócz klasycznych objawów dla BZD po
odstawieniu dość często daje bezsenność z odbicia.

TEMAZEPAM

Benzodiazepina o pośrednim czasie działania, C

MAX

po 1,5 godz. okres

eliminacji nie przekracza 9 godz.). Skraca latencję snu, wydłuŜa czas
snu, zmniejsza liczbę wybudzeń.
DZIAŁANIA NIEPOśĄDANE: oprócz klasycznych objawów dla
benzodiazepin po temazepamie obserwuje się znaczne pogorszenie
sprawności psychoruchowej.

MIDAZOLAM

Benzodiazepina o krótkim czasie działania, okres półtrwania 1-4 godz).
Stosowana do indukcji snu, szczególnie w premedykacji przy zabiegach.
DZIAŁANIA NIEPOśĄDANE: jak dla wszystkich benzodiazepin.

AGONIŚCI RECEPTORA BENZODIAZEPINOWEGO

NIEBĘDĄCY POCHODNYMI BENZODIAZEPIN

ZOPIKLON

ZOLPIDEM

ZALEPLON

ZOPIKLON

Krótko działający lek nasenny ( poch. cyklopirolonu), C

max

po 90 minutach,

okres połowicznej eliminacji ok. 5 godz.
Zmniejsza częstość wybudzeń w nocy, wydłuŜa całkowity czas snu oraz
zwiększa jego wydajność.

Przy dłuŜszym stosowaniu i nagłym odstawieniu istnieje ryzyko rozwoju
tolerancji i bezsenności z odbicia. Nie daję rano uczucia zmęczenia
MoŜe pogarszać zdolność kierowania pojazdami mechanicznymi !!!

ZOLPIDEM

Pochodna imidazolopirydyny, szybko wchłania się z przewodu pok., C

max

1,6 godziny, okres eliminacji połowicznej 2,6 godz.
Po zaŜyciu chory powinien spać przez 7-8 godz. aby uniknąć ryzyka
niepamięci następczej i senności utrzymującej się następnego dnia.

ZALEPLON

Pochodna pirazolopirymidyny, wykazuje 5-krotnie słabsze powinowactwo
do receptora BZD

. Szybko się wchłania, C

max

ok. 1 godz., T 1/2 =1 godz.

Jest wskazany w leczeniu bezsenności przewlekłej i przygodnej.
Dotychczasowe obserwacje wskazują Ŝe w mniejszym stopniu upośledza on
sprawność psychomotoryczną i pamięć. Nie zaobserwowano przypadków
bezsenności z odbicia.

BARBITURANY

OBECNIE MAŁE ZNACZENIE W TERAPII

GABA

BENZODIAZEPINY

BARBITURANY

HIPERPOLARYZACJA

HAMOWANIE CZYNNO

CI NEURONU

WPŁYW BEZPO

REDNI NA KANAŁY

CHLORKOWE- PRZEDŁU

ENIE CZASU OTWARCIA

UWRA

LIWIENIE RECEPTORÓW GABA

DŁUGI CZAS DZIAŁANIA

(OKRES ELIMINACJI DO 140 GODZ.)

BARBITAL (VERONAL)

nasenne

FENOBARBITAL (LUMINAL)

nasenne, uspokajające, p/drgawkowe

ŚREDNI CZAS DZIAŁANIA

(OKRES ELIMINACJI DO 42 GODZ.)

AMOBARBITAL (AMYTAL)

nasenne, p/drgawkowe, uspokajające

CYCLOBARBITAL (PHANODORM)

nasenne, uspokajające

KRÓTKI CZAS DZIAŁANIA

(OKRES ELIMINACJI DO 7-11

GODZ.)

HEPTABARBITAL (MEDOMIN)

nasenne, uspokajające

HEKSOBARBITAL (EVIPAN)

nasenne w anestezji

PENTOBARBITAL

nasenne w anestezji

BARBITURANY INDUKUJĄ ENZYMY

WĄTROBOWE I POWODUJĄ ŁATWO

UZALEśNIENIE FIZYCZNE !!!