Centralna Komisja Egzaminacyjna
Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczcia egzaminu.
WPISUJE ZDAJCY
KOD
PESEL
Miejsce
na naklejk
z kodem
Uk
a
d
g
ra
fi
cz
n
y
©
C
K
E
2
0
1
0
EGZAMIN MATURALNY
Z CHEMII
POZIOM ROZSZERZONY
Instrukcja dla zdajcego
1. Sprawd, czy arkusz egzaminacyjny zawiera 17 stron
(zadania
1 34).
Ewentualny
brak
zgo
przewodniczcemu zespou nadzorujcego egzamin.
2. Rozwizania i odpowiedzi zapisz w miejscu na to
przeznaczonym przy kadym zadaniu.
3. W rozwizaniach zada rachunkowych przedstaw tok
rozumowania prowadzcy do ostatecznego wyniku oraz
pamitaj o jednostkach.
4. Pisz czytelnie. Uywaj dugopisu/pióra tylko z czarnym
tuszem/atramentem.
5. Nie uywaj korektora, a bdne zapisy wyranie przekrel.
6. Pamitaj, e zapisy w brudnopisie nie bd oceniane.
7. Moesz korzysta z karty wybranych tablic chemicznych,
linijki oraz kalkulatora.
8. Na karcie odpowiedzi wpisz swój numer PESEL i przyklej
naklejk z kodem.
9. Nie wpisuj adnych znaków w czci przeznaczonej
dla egzaminatora.
MAJ 2010
Czas pracy:
150 minut
Liczba punktów
do uzyskania: 60
MCH-R1_1P-102
Egzamin maturalny z chemii
Poziom rozszerzony
2
Zadanie 1. (1 pkt)
Atomy pierwiastka X tworz jony X
3+
, których konfiguracj elektronow mona zapisa:
1s
2
2s
2
2p
6
3s
2
3p
6
3d
10
Uzupenij ponisz tabel, wpisujc symbol pierwiastka X, dane dotyczce jego
pooenia w ukadzie okresowym oraz symbol bloku konfiguracyjnego (energetycznego)
s, p lub d, do którego naley pierwiastek X.
Symbol pierwiastka
Numer okresu
Numer grupy
Symbol bloku
Zadanie 2. (2 pkt)
Jednym z pierwszych sztucznie otrzymanych radionuklidów by izotop azotu
13
7
N. Powsta on
w wyniku napromieniowania izotopu boru
10
5
B czstkami pochodzcymi z naturalnej
przemiany promieniotwórczej, jakiej ulega izotop polonu
210
84
Po.
Napisz równania przemian promieniotwórczych opisanych powyej.
Równanie przemiany, jakiej ulega izotop polonu
210
84
Po:
.......................................................................................................................................................
Równanie przemiany, w której powstaje izotop azotu
13
7
N:
.......................................................................................................................................................
Zadanie 3. (1 pkt)
Poniej podano wzory piciu zwizków chemicznych.
Podkrel te wzory, które przedstawiaj zwizki chemiczne wystpujce w postaci
krysztaów jonowych (tak jak chlorek sodu), a nie zbiorów czsteczek.
CCl
4
Li
2
O SO
2
CS
2
BaBr
2
Egzamin maturalny z chemii
Poziom rozszerzony
3
Zadanie 4. (1 pkt)
Chlor tworzy tlenki, w których przyjmuje róne stopnie utlenienia. Tlenek, w którym chlor
wystpuje na najwyszym stopniu utlenienia, otrzymuje si w reakcji odwodnienia
(dehydratacji) kwasu chlorowego zawierajcego chlor na tym samym stopniu utlenienia.
Napisz równanie reakcji otrzymywania tego tlenku powysz metod.
......................................................................................................................................................
Informacja do zadania 5 i 6
W dwóch jednakowych zbiornikach o objtoci 2,0 dm
3
kady umieszczono oddzielnie takie
same liczby moli substancji gazowych X i Y. Masa molowa substancji X jest dwa razy
wiksza od masy molowej substancji Y. Temperatura w obu zbiornikach jest równa 481,3 K,
a cinienie w zbiorniku z substancj X jest równe 2000,0 hPa.
Zadanie 5. (3 pkt)
a) Podaj warto cinienia panujcego w zbiorniku z substancj Y.
......................................................................................................................................................
b) Oblicz, jak warto osignie cinienie w zbiorniku z substancj X, jeli temperatura
wzronie w nim o 100,0 K. Staa gazowa R = 83,1
3
1
1
dm
hPa mol
K
. Wynik podaj
z dokadnoci do jednego miejsca po przecinku.
Obliczenia:
Odpowied:
Zadanie 6. (1 pkt)
Wska gaz (X lub Y), który ma wiksz gsto w warunkach normalnych.
......................................................................................................................................................
Nr zadania
1.
2.
3.
4.
5a
5b
6.
Maks. liczba pkt
1
2
1
1
1
2
1
Wypenia
egzaminator
Uzyskana liczba pkt
Egzamin maturalny z chemii
Poziom rozszerzony
4
Zadanie 7. (2 pkt)
Stenie procentowe nasyconego wodnego roztworu chlorku potasu o temperaturze 20
o
C
wynosi 25,37% masowych.
Rozpuszczalno w wodzie tego zwizku w temperaturze 40
o
C jest równa 40 g/100 g wody.
W przedziale od 0
o
C do 50
o
C zaleno rozpuszczalnoci chlorku potasu od temperatury jest
liniowa.
Korzystajc z powyszych informacji, uzupenij tabel, a nastpnie narysuj wykres
zalenoci rozpuszczalnoci chlorku potasu w wodzie od temperatury w przedziale
od 0
o
C do 50
o
C.
Obliczenia:
Rozpuszczalno, g/100 g H
2
O
20
o
C
40
o
C
Chlorek potasu
50
40
30
20
Ro
zp
usz
cz
a
ln
o
,
g
/1
0
0
g
H
2
O
10
0
0
10
20
30
40
50
60
Temperatura, ºC
Egzamin maturalny z chemii
Poziom rozszerzony
5
Zadanie 8. (2 pkt)
W 1,00 dm
3
wody rozpuszczono 112,00 dm
3
chlorowodoru odmierzonego w warunkach
normalnych.
Oblicz stenie procentowe otrzymanego kwasu solnego w procentach masowych. Zaó,
e gsto wody wynosi 1,00 g·cm
3
. Wynik podaj z dokadnoci do dwóch miejsc
po przecinku.
Obliczenia:
Odpowied:
Zadanie 9. (2 pkt)
Pewna rolina rosnca na glebie o odczynie kwasowym ma kwiaty w kolorze niebieskim,
a gdy odczyn gleby jest zasadowy, jej kwiaty maj zabarwienie róowoczerwone.
Gleba, na której posadzono t rolin, pierwotnie miaa odczyn obojtny, ale do jej uynienia
zastosowano siarczan(VI) amonu.
a) Okrel kolor, na jaki zabarwiy si kwiaty tej roliny po uyciu siarczanu(VI) amonu.
Kwiaty zabarwiy si na kolor
.....................................................................................................
b) Uzasadnij swoj odpowied, zapisujc w formie jonowej skróconej odpowiednie
równanie reakcji.
Równanie reakcji: ........................................................................................................................
Zadanie 10. (2 pkt)
W teorii Brönsteda sprzon par kwas-zasada nazywa si ukad zoony z kwasu oraz
zasady, która powstaje z tego kwasu przez odczenie protonu.
Dla przemiany przedstawionej równaniem:
CH
3
NH
2
+ H
2
O
CH
3
NH
3
+
+ OH
napisz wzory kwasów i zasad, które w tej reakcji tworz sprzone pary.
Sprzona para 1
Kwas 1:
Zasada 1:
Sprzona para 2
Kwas 2:
Zasada 2:
Nr zadania
7.
8.
9a
9b
10.
Maks. liczba pkt
2
2
1
1
2
Wypenia
egzaminator
Uzyskana liczba pkt
Egzamin maturalny z chemii
Poziom rozszerzony
6
Zadanie 11. (1 pkt)
W poniszej tabeli podano wartoci stopnia dysocjacji trzech kwasów karboksylowych w ich
wodnych roztworach o steniu 0,1 mol/dm
3
w temperaturze 25
o
C.
Wzór zwizku
Stopie dysocjacji, %
HCOOH
4,15
CH
3
COOH
1,33
C
6
H
5
COOH
2,50
Na podstawie: Z. Dobkowska: Szkolny poradnik chemiczny, Warszawa 1990
Na podstawie podanych wartoci stopnia dysocjacji uszereguj podane kwasy
od najsabszego do najmocniejszego.
.......................................................................................................................................................
Zadanie 12. (2 pkt)
Przygotowano wodne roztwory kwasów HX i HY oraz ich soli NaX i NaY, wszystkie
o steniach 1 mol/dm
3
. Stae dysocjacji kwasowej HX i HY w temperaturze 25
o
C s
odpowiednio równe: K
a
(HX) = 4,0·10
5
, K
a
(HY) = 2,3·10
2
.
a) Posugujc si zapisem w formie czsteczkowej, dopisz do podanych substratów
produkty reakcji lub napisz, e przemiana nie zachodzi.
NaX + HY
...............................................................................................................................
NaY + HX ...............................................................................................................................
b) Wska kwas (HX lub HY), którego roztwór o steniu 1 mol/dm
3
ma wysze pH.
.......................................................................................................................................................
Zadanie 13. (1 pkt)
Do oceny mocy elektrolitu stosuje si stopie dysocjacji oraz sta dysocjacji, jednak
w tablicach chemicznych zwykle podawane s wartoci staej dysocjacji.
Wyjanij, dlaczego staa dysocjacji lepiej charakteryzuje moc elektrolitu.
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Egzamin maturalny z chemii
Poziom rozszerzony
7
Informacja do zadania 14 i 15
W temperaturze 700 K steniowa staa równowagi reakcji opisanej równaniem:
CO
(g)
+ H
2
O
(g)
CO
2 (g)
+ H
2 (g)
ma warto 9,0.
Do reakcji tej uyto pary wodnej (H
2
O) oraz gazu syntezowego, czyli mieszaniny CO i H
2
,
zamiast czystego CO. Reakcj prowadzono w ukadzie zamknitym. Po osigniciu stanu
równowagi w temperaturze 700 K stenia CO, CO
2
, H
2
byy odpowiednio równe:
[CO] = 0,3 mol/dm
3
, [CO
2
] = 6,3 mol/dm
3
, [H
2
] = 12,9 mol/dm
3
.
Zadanie 14. (2 pkt)
Oblicz stenie równowagowe pary wodnej w temperaturze 700 K. Wynik podaj
z dokadnoci do jednego miejsca po przecinku.
Obliczenia:
Odpowied:
Zadanie 15. (2 pkt)
Korzystajc z podanych w informacji wartoci ste równowagowych reagentów,
oblicz i napisz, w jakim stosunku molowym wystpoway CO i H
2
w gazie syntezowym
uytym do realizacji opisanej przemiany.
Obliczenia:
Odpowied:
Nr zadania
11.
12a
12b
13.
14.
15.
Maks. liczba pkt
1
1
1
1
2
2
Wypenia
egzaminator
Uzyskana liczba pkt
Egzamin maturalny z chemii
Poziom rozszerzony
8
Zadanie 16. (2 pkt)
Do dwóch probówek wprowadzono po 5 cm
3
wodnego roztworu chlorku chromu(III).
Do kadej z nich dodano po 5 cm
3
rozcieczonej wody amoniakalnej i zaobserwowano
wytrcenie si osadu o barwie szarozielonej. Nastpnie do pierwszej probówki dodano kilka
cm
3
stonego roztworu wodorotlenku sodu, a do drugiej tak sam objto kwasu solnego.
Zaobserwowano, e szarozielony osad rozpuci si w obu probówkach.
a) Napisz w formie czsteczkowej równanie reakcji chlorku chromu(III) z wod
amoniakaln.
.......................................................................................................................................................
b) Na podstawie opisanych wyników dowiadczenia okrel charakter chemiczny
zwizku tworzcego osad o szarozielonej barwie.
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Zadanie 17. (4 pkt)
Aniony dichromianowe(VI) reaguj z kationami elaza(II) w rodowisku kwasowym wedug
nastpujcego schematu:
2
2
3
3
2
7
2
Cr O
Fe
H
Cr
Fe
H O
a) Napisz w formie jonowej z uwzgldnieniem oddawanych lub pobieranych elektronów
(zapis jonowo-elektronowy) równania procesów redukcji i utleniania dokonujcych si
w czasie tej reakcji.
Równanie procesu redukcji:
.......................................................................................................................................................
Równanie procesu utleniania:
.......................................................................................................................................................
b) Dobierz i uzupenij wspóczynniki stechiometryczne w poniszym schemacie.
... Cr
2
O
2
7
+
... Fe
2+
+
... H
+
... Cr
3+
+
... Fe
3+
+
... H
2
O
c) Podaj stosunek molowy utleniacza do reduktora.
Stosunek molowy utleniacza do reduktora: ......................... : ............................
Egzamin maturalny z chemii
Poziom rozszerzony
9
Zadanie 18. (2 pkt)
W poniszej tabeli przedstawiono równania reakcji elektrodowych oraz odpowiadajce im
wartoci potencjaów standardowych dwóch póogniw redoks tworzcych tzw. ogniwo
niklowo-kadmowe.
Równanie reakcji elektrodowej
Potencja standardowy, V
Cd(OH)
2
+
2 e
Cd
+ 2 OH
E° =
0,81
NiO(OH)
+
H
2
O
+ e
Ni(OH)
2
+ OH
E° = + 0,52
Na podstawie: W. Mizerski: Tablice chemiczne, Warszawa 2003
a) Korzystajc z podanych informacji, napisz sumaryczne równanie reakcji, która
zachodzi w pracujcym ogniwie niklowo-kadmowym.
......................................................................................................................................................
b) Oblicz si elektromotoryczn (SEM) tego ogniwa w warunkach standardowych.
SEM: ............................................................................................................................................
Informacja do zadania 19 i 20
Wilgotne powietrze stanowi rodowisko korozyjne, w którym metalowe przedmioty naraone
s na zniszczenie. Metale mona chroni przed korozj przez powlekanie ich powierzchni
innymi metalami. Jeeli w tym celu zastosuje si metal o potencjale wikszym od potencjau
metalu chronionego (powoka katodowa), pene zabezpieczenie uzyskuje si tylko wówczas,
gdy powoka jest cakowicie szczelna. Jeeli natomiast zastosuje si powok wykonan
z metalu o potencjale mniejszym od potencjau metalu chronionego (powoka anodowa), jej
uszkodzenie nie powoduje korozji metalu podoa.
O charakterze danej powoki metalicznej na stali mona wnioskowa, porównujc wartoci
standardowych potencjaów odpowiednich elektrod (typu Me/Me
n+
).
Zadanie 19. (1 pkt)
Oce, który metal (cynk czy mied) powinien by zastosowany do ochrony przed
korozj w wilgotnym powietrzu stalowego przedmiotu naraonego na zarysowania.
Wybrany metal: ...............................................
Zadanie 20. (1 pkt)
W niektórych rodowiskach nastpuje zmiana biegunowoci ukadu: metal podoa metal
powoki ochronnej, a tym samym zmiana charakteru powoki. Przykadem moe by powoka
cynowa na stali: w wilgotnym powietrzu wykazuje ona charakter katodowy, natomiast
w warunkach beztlenowych stanowi powok anodow.
Dokocz ponisze zdanie, wpisujc waciw nazw.
Po mechanicznym uszkodzeniu cynowej powoki na wewntrznej stalowej powierzchni
zamknitej puszki z konserw cyna ulega procesowi .................................................................
(utleniania
/
redukcji)
Nr zadania
16a
16b
17a
17b
17c
18a
18b
19.
20.
Maks. liczba pkt
1
1
2
1
1
1
1
1
1
Wypenia
egzaminator
Uzyskana liczba pkt
Egzamin maturalny z chemii
Poziom rozszerzony
10
Zadanie 21. (1 pkt)
Narysuj wzór strukturalny lub póstrukturalny (grupowy) wglowodoru, w którego
czsteczce wystpuje osiem wiza i jedno wizanie .
Zadanie 22. (3 pkt)
Alkeny bardzo atwo przyczaj bromowodór lub chlorowodór. Reakcje te nie wymagaj
uycia katalizatorów ani podwyszenia temperatury. Powstae w wyniku tej przemiany
halogenki alkilowe mog ulega reakcji podstawienia lub reakcji eliminacji. Temperatura
pokojowa i uycie wody jako rozpuszczalnika sprzyja reakcji podstawienia, natomiast uycie
alkoholowego roztworu wodorotlenku potasu w podwyszonej temperaturze (okoo 80
ºC)
prowadzi do reakcji eliminacji.
W obecnoci kwasu siarkowego(VI) alkeny mog reagowa take z wod, dajc alkohole.
Poniej przedstawiono cig przemian:
but-1-en
1
2-chlorobutan
2
but-2-en
3
butan-2-ol
Skorzystaj z powyszej informacji i napisz równania reakcji 1, 2 oraz 3, stosujc wzory
póstrukturalne (grupowe) zwizków organicznych. Jeeli reakcja wymaga uycia
katalizatora, odpowiedniego rodowiska lub podwyszenia temperatury, napisz to nad
strzak równania reakcji.
Równania reakcji:
1: ..................................................................................................................................................
2: ..................................................................................................................................................
3: ..................................................................................................................................................
Egzamin maturalny z chemii
Poziom rozszerzony
11
Zadanie 23. (3 pkt)
Poniej podano dwa cigi przemian chemicznych, w wyniku których otrzymano zwizki
organiczne B i D.
CH
3
CH
2
CH
3
+ Cl
2
wiato
CH
3
CHClCH
3
2
KOH / H O
A
O
B
CH
3
CH
2
CH
3
+ Cl
2
wiato
CH
3
CH
2
CH
2
Cl
2
KOH / H O
C
O
D
a) Narysuj wzór póstrukturalny (grupowy) zwizku oznaczonego liter B oraz podaj
nazw systematyczn zwizku oznaczonego liter D
.
Wzór zwizku B: .........................................................................................................................
Nazwa zwizku D: .......................................................................................................................
b) Stosujc podzia charakterystyczny dla chemii organicznej, okrel typ reakcji,
w wyniku których powstay zwizki oznaczone literami A i C.
......................................................................................................................................................
Zadanie 24. (1 pkt)
Uzupenij poniszy schemat, tak aby otrzyma wzór izomeru geometryczngo
cis
wglowodoru o wzorze grupowym
CH
3
CH
2
CH=CHCH
2
CH
3
Izomer
cis
:
C
C
Zadanie 25. (1 pkt)
Okrel stopnie utlenienia atomów wgla w czsteczce kwasu etanowego (octowego).
Wypenij tabel, wpisujc stopie utlenienia atomu wgla, którego symbol zosta
podkrelony.
CH
3
COOH
CH
3
COOH
Stopnie utlenienia atomów wgla
Nr zadania
21.
22.
23a
23b
24.
25.
Maks. liczba pkt
1
3
2
1
1
1
Wypenia
egzaminator
Uzyskana liczba pkt
Egzamin maturalny z chemii
Poziom rozszerzony
12
Zadanie 26. (1 pkt)
Sporód poniszych wzorów wybierz wszystkie, które s wzorami izomerów
1,2-dimetylobenzenu (napisz numery, którymi je oznaczono).
I
II
III
IV
CH
3
C
H
3
CH
3
CH
3
CH
3
CH
3
CH
3
Wzory izomerów 1,2-dimetylobenzenu: .....................................................................................
Zadanie 27. (3 pkt)
Reakcj pozwalajc wykry w zwizkach organicznych grup
O
CH
3
C
jest próba jodoformowa. Polega ona na reakcji zwizku organicznego z jodem w obecnoci
NaOH w podwyszonej temperaturze. Po ozibieniu mieszaniny poreakcyjnej do temperatury
pokojowej powstaje óty, krystaliczny osad o charakterystycznym zapachu.
Jeeli badanym zwizkiem jest propanon (aceton), produktami próby jodoformowej s:
trijodometan, etanian sodu (octan sodu), jodek sodu i woda.
a) Korzystajc z powyszych informacji, uzupenij schemat, tak aby przedstawia
równanie opisanej reakcji w formie czsteczkowej (wpisz wzory produktów reakcji
i odpowiednie wspóczynniki stechiometryczne).
CH
3
COCH
3
+3I
2
+4NaOH
+
+
+
b) Napisz wzór tego produktu przemiany, który tworzy óty, krystaliczny osad
o charakterystycznym zapachu.
.......................................................................................................................................................
c) Napisz, czy próba jodoformowa pozwala na odrónienie propanonu (acetonu)
od etanalu, i uzasadnij swoje stanowisko.
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Egzamin maturalny z chemii
Poziom rozszerzony
13
Zadanie 28. (2 pkt)
Oce prawdziwo poniszych zda i uzupenij tabel. Wpisz liter P, jeeli uznasz
zdanie za prawdziwe, lub liter F, jeeli uznasz je za faszywe.
Lp.
Zdanie
P/F
1.
Zasadowy charakter amin zwizany jest z obecnoci wolnej pary
elektronowej atomu azotu grupy aminowej, umoliwiajcej przyczenie
jonu H
+
.
2.
Wartoci temperatury wrzenia amin alifatycznych s wysze ni n-alkanów
o porównywalnej masie molowej, gdy midzy czsteczkami amin tworz si
wizania wodorowe.
3.
Fenyloamin (anilin) otrzymuje si przez utlenienie nitrobenzenu.
Zadanie 29. (2 pkt)
Pewien dwufunkcyjny zwizek organiczny ma mas molow równ 90 g/mol. W jego
czsteczce stosunek liczby atomów wgla, wodoru i tlenu wynosi 1:2:1.
a) Napisz wzór sumaryczny opisanego zwizku.
b) Wiedzc, e zwizek ten w roztworze wodnym dysocjuje z odszczepieniem jonu
wodorowego oraz e jego czsteczka jest achiralna, narysuj wzór póstrukturalny
(grupowy) tego zwizku.
Zadanie 30. (1 pkt)
Punkt izoelektryczny (pI) aminokwasu to pH roztworu, w którym czsteczki tego
aminokwasu wystpuj gównie w formie jonów obojnaczych.
Kwas 2-aminobutanodiowy (asparaginowy) jest dikarboksylowym aminokwasem o wzorze
sumarycznym C
4
H
7
O
4
N. Jego punkt izoelektryczny pI = 2,87.
Narysuj wzór póstrukturalny (grupowy) jonu, który jest dominujc form tego
aminokwasu w roztworze o pH = 1.
Nr zadania
26.
27a
27b
27c
28.
29a
29b
30.
Maks. liczba pkt
1
1
1
1
2
1
1
1
Wypenia
egzaminator
Uzyskana liczba pkt
Egzamin maturalny z chemii
Poziom rozszerzony
14
Zadanie 31. (3 pkt)
Badano dziaanie wieo strconego wodorotlenku miedzi(II) na próbki wodnych roztworów
glukozy i fruktozy. Uywajc uniwersalnego papierka wskanikowego, zbadano take odczyn
wodnych roztworów obu zwizków. Obserwacje zestawiono w tabeli.
Badana substancja
Odczynnik
glukoza
fruktoza
Wodorotlenek miedzi(II)
(na zimno)
klarowny, szafirowy roztwór
klarowny, szafirowy roztwór
Wodorotlenek miedzi(II)
(na gorco)
ceglastoczerwony osad
ceglastoczerwony osad
Papierek uniwersalny
óty
óty
Korzystajc z podanej informacji, uzupenij ponisze zdania, wpisujc w odpowiedniej
formie gramatycznej okrelenia wybrane z poniszego zestawu.
zwizek kompleksowy, kwasowy, zasadowy, obojtny, utleniajcy, redukujcy,
hydroksylowa, alkilowa, aldehydowa, ketonowa, aldoza, ketoza
1. Glukoza i fruktoza s biaymi, krystalicznymi substancjami staymi. Bardzo dobrze
rozpuszczaj si w wodzie. Odczyn ich wodnych roztworów jest ............................................ .
2. Reakcja glukozy z wodorotlenkiem miedzi(II) prowadzona na zimno potwierdza obecno
w jej czsteczce kilku grup .................................................................. zwizanych z ssiednimi
atomami wgla. Glukoza w reakcji z wodorotlenkiem miedzi(II) przeprowadzanej na gorco
wykazuje waciwoci .................................................................................
., co wie si
z obecnoci w jej czsteczce grupy ....................................................... .
3. Fruktoza, podobnie jak glukoza, tworzy z wodorotlenkiem miedzi(II) rozpuszczalne
..................................................................................,
dlatego
obserwujemy
powstanie
szafirowego roztworu. Wynik reakcji fruktozy z wodorotlenkiem miedzi(II) prowadzonej
w podwyszonej temperaturze wskazuje, e zwizek ten ma take waciwoci
.................................................................................
., mimo e fruktoza zaliczana jest
do ....................................................... .
Egzamin maturalny z chemii
Poziom rozszerzony
15
Zadanie 32. (2 pkt)
Zaprojektuj dowiadczenie, którego przebieg pozwoli na rozrónienie roztworów dwóch
triglicerydów: trioleinianu glicerolu i tristearynianiu glicerolu.
a) Uzupenij schemat dowiadczenia, wpisujc nazw odczynnika wybranego sporód
nastpujcych:
-
stony wodny roztwór wodorotlenku sodu NaOH
(aq)
-
woda bromowa Br
2 (aq)
-
rozcieczony wodny roztwór kwasu etanowego (octowego) CH
3
COOH
(aq)
Schemat dowiadczenia:
roztwór trioleinianu
glicerolu w CCl
4
II
I
roztwór tristearynianu
glicerolu w CCl
4
odczynnik: ...............................................................................................................
Zgodnie z powyszym schematem do probówki I wprowadzono roztwór trioleinianu glicerolu
w CCl
4
, a do probówki II roztwór tristearynianu glicerolu w tym samym rozpuszczalniku.
Nastpnie do obu probówek dodano wybrany odczynnik i ich zawarto energicznie
wymieszano.
b) Napisz, co potwierdzi obecno roztworu trioleinianu glicerolu w probówce I
i roztworu tristearynianu glicerolu w probówce II (porównaj przebieg dowiadczenia
w obu probówkach).
Probówka I: .................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
Probówka II: ................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
Zadanie 33. (1 pkt)
Ester metylowy kwasu 2-metylopropenowego (metakrylan metylu) jest monomerem
poli(metakrylanu metylu).
Dokocz, stosujc wzory póstrukturalne (grupowe), równanie reakcji polimeryzacji
tego estru.
COOCH
3
n CH
2
=C
CH
3
Nr zadania
31.
32a
32b
33.
Maks. liczba pkt
3
1
1
1
Wypenia
egzaminator
Uzyskana liczba pkt
Egzamin maturalny z chemii
Poziom rozszerzony
16
Zadanie 34. (1 pkt)
Poniej przedstawiono wzór D-arabinozy (w projekcji Fischera).
CHO
C
C
C
CH
2
OH
O
H
H
H
OH
H
OH
Uzupenij poniszy schemat, tak aby otrzyma wzór enancjomeru D-arabinozy.
CHO
C
C
C
CH
2
OH
Nr zadania
34.
Maks. liczba pkt
1
Wypenia
egzaminator
Uzyskana liczba pkt
Egzamin maturalny z chemii
Poziom rozszerzony
17
BRUDNOPIS