background image

 „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

 

 

 
 

MINISTERSTWO EDUKACJI 

NARODOWEJ 

 
 
 
 
 
 
 
Jolanta Graczek 
 
 
 

Prowadzenie działalności żywieniowej w zakładach 
gastronomicznych typu zamkniętego 512[02].Z3.01 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Poradnik dla nauczyciela 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Wydawca 

Instytut Technologii Eksploatacji – Państwowy Instytut Badawczy 
Radom 2007

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

1

Recenzenci: 
mgr inż. Krystyna Kopeć 
mgr Danuta Wolarczyk 
 
 
 
Opracowanie redakcyjne: 
mgr inż. Ewa Superczyńska 
 
 
 
Konsultacja: 
dr Justyna Bluszcz 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Poradnik stanowi obudowę dydaktyczną programu jednostki modułowej 512[02].Z3.01, 
„Prowadzenie działalności  żywieniowej w zakładach gastronomicznych typu zamkniętego”,  
zawartego w modułowym programie nauczania dla zawodu kucharz 512[02]. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Wydawca 

Instytut Technologii Eksploatacji – Państwowy Instytut Badawczy, Radom 2007

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

2

SPIS TREŚCI 
 

1. Wprowadzenie 

3 

2. Wymagania 

wstępne 

5 

3. Cele 

kształcenia 

6 

4.  Przykładowe scenariusze zajęć 

7 

5.  Ćwiczenia 

12 

5.1. Działalność zakładów gastronomicznych typu zamkniętego 

12 

5.1.1.  Ćwiczenia 12 

5.2. Normy żywienia, racje pokarmowe 

14 

5.2.1.  Ćwiczenia 14 

5.3. Zasady układania jadłospisów i metody ich oceny. Zasady żywienia różnych 

grup ludności 

17 

5.3.1.  Ćwiczenia 17 

5.4. Podstawy żywienia dietetycznego. Wegetarianizm i jego odmiany 

20 

5.4.1.  Ćwiczenia 20 

5.5. Planowanie produkcji i organizacja zaopatrzenia w zakładach 

gastronomicznych typu zamkniętego. Dokumentacja magazynowa 

24 

5.5.1.  Ćwiczenia 24 

5.6. Organizacja pracy w zakładzie gastronomicznym typu zamkniętego 

27 

5.6.1.  Ćwiczenia 27 

6. Ewaluacja 

osiągnięć ucznia 

29 

7. Literatura 

41 

 
 
 
 
 
 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

3

1.

 

WPROWADZENIE 

 

Przekazuję Państwu poradnik dla nauczyciela, który będzie pomocny w prowadzeniu 

zajęć dydaktycznych w szkole kształcącej w zawodzie kucharz 512[02]. Poradnik jest częścią 
pakietu edukacyjnego stanowiącego obudowę jednostki modułowej – prowadzenie 
działalności żywieniowej w zakładach gastronomicznych typu zamkniętego 512[02].Z3.01. 

W poradniku zamieszczono: 

 

wymagania wstępne, czyli wykaz umiejętności jakie uczeń powinien już posiadać, aby 
bez problemów mógł korzystać z poradnika, 

 

cele kształcenia – wykaz tych umiejętności jakie będą kształtowane w czasie zajęć, 

 

przykładowe scenariusze zajęć, 

 

materiał nauczania – zawierający zestawy ćwiczeń do każdej partii materiału, z uwagami 
i wskazówkami na temat ich realizacji, 

 

ewaluację osiągnięć ucznia – przykłady narzędzi pomiaru dydaktycznego, 

 

literaturę uzupełniającą. 

 

Wskazane jest, aby zajęcia dydaktyczne były prowadzone różnymi metodami, zwłaszcza 

metodami praktycznymi i aktywizującymi takimi jak: 

 

tekst przewodni, 

 

dyskusja dydaktyczna, 

 

ćwiczenia praktyczne, 

 

metoda projektów, 

 

pokaz z objaśnieniem. 

 

Formy organizacyjne pracy uczniów podczas zajęć powinny być zróżnicowane 

z uwzględnieniem pracy w grupach. 
 

Aby przeprowadzić sprawdzian wiadomości i umiejętności nauczyciel może posłużyć się 

zamieszczonymi w rozdziale 6 zestawem zadań testowych. 
 

Bezpieczeństwo i higiena pracy. 

 
Przed przystąpieniem do wykonywania ćwiczeń praktycznych na stanowisku roboczym, 

należy koniecznie zwrócić uwagę ucznia na zachowanie przepisów bezpieczeństwa i higieny 
pracy. Dlatego, na początku pierwszych zajęć należy zaznajomić uczniów z regulaminem 
obowiązującym w pracowni, a przed rozpoczęciem  ćwiczeń na każdych zajęciach, 
przypomnieć najważniejsze zasady bhp dotyczące  ćwiczeń praktycznych w danym dniu. 
Konieczne jest bezwzględne wymaganie od uczniów stosowania się do wszystkich zasad 
bezpieczeństwa, higieny pracy, sanitarno- epidemiologicznych, ochrony przeciwpożarowej 
i ochrony środowiska oraz regulaminu pracowni gastronomicznej. 
 
 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

4

 

 Schemat układu jednostek modułowych 

 

Moduł 512[02].Z3 

Usługi gastronomiczne 

512[02].Z3.01 

Prowadzenie działalności żywieniowej 

w zakładach gastronomicznych typu 

zamkniętego 

512[02].Z3.02 

Prowadzenie działalności żywieniowej 

w zakładach gastronomicznych typu 

otwartego 

512[02].Z3.03 

Prowadzenie działalności gospodarczej 

512[02].Z3.04 

Porozumiewanie się w języku obcym 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

5

2.

 

WYMAGANIA WSTĘPNE 

 
Przystępując do realizacji programu jednostki modułowej uczeń powinien umieć: 

 

korzystać z różnych źródeł informacji, 

 

korzystać z receptur gastronomicznych, 

 

oceniać jakość surowców i półproduktów spożywczych, 

 

obliczać i oceniać wartość odżywczą i energetyczną produktów spożywczych, 

 

korzystać z tabel składu i wartości odżywczej produktów spożywczych, 

 

obliczać zapotrzebowanie na surowce spożywcze, 

 

określać etapy produkcji potraw i napojów, 

 

charakteryzować asortyment potraw i napojów z kuchni polskiej i obcych narodów, 

 

oceniać wpływ procesu technologicznego na wartość odżywczą potraw,  

 

określać zagrożenia wpływające na bezpieczeństwo zdrowotne potraw, 

 

wymieniać i stosować zasady racjonalnego żywienia, 

 

określić krytyczne punkty kontroli procesu technologicznego,  

 

stosować przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy, sanitarno-epidemiologiczne, ochrony 
przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska,  

 

zorganizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii, 

 

posługiwać się komputerem,  

 

współpracować w grupie. 

 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

6

3.

 

CELE KSZTAŁCENIA 

 
W wyniku realizacji programu jednostki modułowej uczeń powinien umieć: 

 

określić zakres działalności zakładów gastronomicznych typu zamkniętego, 

 

określić wymagania żywieniowe dla rożnych grup ludności, 

 

zaplanować żywienie określonych grup ludności, 

 

opracować jadłospisy dzienne i dekadowe, 

 

dokonać zamiany produktów spożywczych w grupie i między grupami, 

 

dokonać oceny jadłospisów, 

 

określić założenia różnego rodzaju diet, 

 

scharakteryzować produkty dozwolone i zabronione w żywieniu dietetycznym, 

 

zaplanować żywienie dietetyczne i opracować jadłospis dla osób z różnymi schorzeniami, 

 

dokonać korekty jadłospisów dla potrzeb ludzi chorych, 

 

opracować jadłospis dla osób stosujących dietę wegetariańską, 

 

zorganizować zaopatrzenie w surowce i półprodukty w zakładzie gastronomicznym, 

 

sporządzić dokumentację magazynową, 

 

zorganizować pracę zgodnie z wymaganiami ergonomii, 

 

określić wydatki na wyżywienie w zakładzie gastronomicznym, 

 

posłużyć się oprogramowaniem komputerowym do planowania i oceny jadłospisów, 

 

zastosować przepisy sanitarno – epidemiologiczne, bezpieczeństwa i higieny pracy, 
ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska. 
 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

7

4.

 

PRZYKŁADOWE SCENARIUSZE ZAJĘĆ 

 

Scenariusz zajęć 1 
 

Osoba prowadząca  

.......................................................................... 

Modułowy program nauczania:  

Kucharz 512[02] 

Moduł:  

Usługi gastronomiczne 512[02].Z3 

Jednostka modułowa: 

Prowadzenie  działalności  żywieniowej w 

zakładach 

gastronomicznych typu zamkniętego 512[02].Z3.01 

 TematDziałalność zakładów gastronomicznych typu zamkniętego. 
Cel ogólny: określenie działalności zakładów gastronomicznych typu zamkniętego. 
 
Po zakończeniu zajęć uczeń potrafi: 

 

podać definicję zakładu gastronomicznego typu zamkniętego, 

 

sklasyfikować zakłady gastronomiczne typu zamkniętego, 

 

określić zakres działalności zakładów typu zamkniętego, 

 

scharakteryzować stołówki i bufety, 

 

określić żywienie abonamentowe i sposób odpłatności w zakładach typu zamkniętego, 

 

określić sposób żywienia w zakładzie gastronomicznym typu zamkniętego. 
 

Metody nauczania–uczenia się: 

 

pogadanka i wykład aktywizujący, 

 

praca z tekstem, 

 

dyskusja dydaktyczna, 

 

metoda projektów. 

 
Formy organizacyjne pracy uczniów: 

 

praca indywidualna 

 

praca w parach lub grupach (3–4-osobowych). 

 
Czas: 3 godziny dydaktyczne 
 
Środki dydaktyczne: 

 

papier formatu A4,  

 

arkusz papieru formatu A1,  

 

długopis, kolorowe pisaki, 

 

arkusz ćwiczeń (tabela), 

 

zeszyt, 

 

poradnik dla ucznia, literatura [3, 9, 15, 20], 

 

tablica magnetyczna i magnesy do przymocowania plakatów. 

 

Przebieg zajęć 
1.

 

Sprawy organizacyjne. 

2.

 

Nawiązanie do tematu, omówienie zajęć. 

3.

 

Realizacja tematu zajęć za pomocą pogadanki, wykładu aktywizującego, pracy z tekstem. 

4.

 

Zapoznanie uczniów z tematami ćwiczeń 
UWAGA: Realizacja  ćwiczeń powinna odbywać się zgodnie ze wskazówkami zawartymi 

w poradniku. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

8

Ćwiczenie 1 

Opracuj mapę mentalną (mapę skojarzeń) do omawianego tematu: „Zakłady 
gastronomiczne typu zamkniętego”. 
 

Ćwiczenie 2 

Scharakteryzuj na wybranym przykładzie zakład gastronomiczny typu zamkniętego.  
 

Nauczyciel obserwuje pracę uczniów, udzielając w razie potrzeby rad i wskazówek. 
Uczniowie na bieżąco korygują swoją pracę. 
Po zakończeniu każdego ćwiczenia nauczyciel dokonuje krótkiego podsumowania ćwiczenia, 
wskazując na realizowane cele zajęć. 

 

5.

 

Omówienie projektu.  

 

Wskazówki do realizacji. 

Czas podany w scenariuszu dotyczy zajęć wprowadzających do realizacji tematu 

metodą projektów. Zaleca się, aby na każdych kolejnych zajęciach przeznaczyć czas na 
konsultowanie prac uczniów nad projektem. 

Przewiduje się,  że uczniowie będą opracowywać projekt stopniowo, po każdych 

zajęciach ten fragment, który był realizowany na danych zajęciach. Projekt powinien być 
oparty na przykładzie konkretnego zakładu gastronomicznego. Pozwala on na dokładne 
zapoznanie się z zasadami funkcjonowania placówek typu zamkniętego. Uczniów należy 
podzielić na małe grupy (2 - 4 osób). 

Nauczyciel musi omówić sposób opracowywania projektów oraz zasady jego oceny. 

W ustaleniu punktacji może być pomocna literatura dydaktyczna. Prezentacja projektów 
powinna się odbyć na końcowych zajęciach jednostki metodycznej. 

 

Przebieg realizacji: 

 

nauczyciel podaje temat projektu: „Zasady funkcjonowania zakładu gastronomicznego 
typu zamkniętego na wybranym przykładzie”, 

 

uczniowie dobierają się tworząc grupy, które będą realizowały projekt w czasie całej 
jednostki modułowej: „Prowadzenie działalności żywieniowej w zakładach 
gastronomicznych typu zamkniętego”, 

 

nauczyciel podaje i omawia elementy projektu: 

 

ogólna charakterystyka zakładu (nazwa, adres, lokalizacja, przeznaczenie, zakres 
usług), 

 

struktura zatrudnienia (liczba i rodzaj personelu), 

 

opis stanowisk pracy (przydział czynności, wykonywane zadania zawodowe), 

 

charakterystyka konsumentów (np. liczba, wiek, płeć, aktywność zawodowa, udział 
poszczególnych grup ludności w żywieniu), 

 

układ funkcjonalny zakładu, 

 

wyposażenie techniczne zakładu, 

 

procedury pobierania i przechowywania próbek żywnościowych, 

 

zasady planowania produkcji, (kto jest odpowiedzialny, jakie są zasady ustalania 
jadłospisów, cen posiłków, organizacja ekspedycji potraw, organizacja zaopatrzenia), 

 

zasady rozliczania produkcji, (kto jest odpowiedzialny, jakie dokumenty 
obowiązują). 

 

uczniowie notują informacje niezbędne do wykonania projektu, 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

9

 

uczniowie konsultują z nauczycielem wątpliwości i spostrzeżenia, sporządzają notatki 
w zeszytach. 

 

UWAGA - uczniowie mogą poszerzyć projekt o dodatkowe elementy. 

 

Zakończenie zajęć 

Podsumowanie zajęć i ocena zaangażowania poszczególnych uczniów. 

 

Praca domowa  

Opracować zasady realizacji projektu. Podzielić się w grupie zadaniami i wybrać 

placówkę, na przykładzie, której będzie realizowany projekt. 

 

Sposób uzyskania informacji zwrotnej od ucznia po zakończonych zajęciach 

Ustna wypowiedź uczniów na temat treści i sposobu prowadzenia zajęć lub technika 

„walizka” - co zabieram do domu.

  

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

10

Scenariusz zajęć 2 

 
Osoba prowadząca  

.......................................................................... 

Modułowy program nauczania:  

Kucharz 512[02] 

Moduł:  

Usługi gastronomiczne 512[02].Z3 

Jednostka modułowa: 

Prowadzenie  działalności  żywieniowej w 

zakładach 

gastronomicznych typu zamkniętego 512[02].Z3.01 

Temat:  Organizacja pracy w zakładzie gastronomicznym typu zamkniętego. 

Cel ogólny:  określenie zasad planowania i organizowania produkcji w zakładach 

gastronomicznych typu zamkniętego. 

 
Po zakończeniu zajęć uczeń potrafi: 

 

wymienić elementy mające wpływ na organizowanie produkcji w zakładach typu 
zamkniętego, 

 

określić hierarchię i zadania personelu zakładu gastronomicznego typu zamkniętego, 

 

wymienić dokumenty zaopatrzeniowe i magazynowe występujące w zakładach typu 
zamkniętego, 

 

scharakteryzować proces zaopatrzenia zakładu gastronomicznego typu zamkniętego, 

 

określić zasady gwarantujące bezpieczeństwo zdrowotne i właściwą jakość potraw, 

 

ustalić cenę posiłku w zakładzie gastronomicznym typu zamkniętego, 

 

zaplanować i zorganizować produkcję i ekspedycję potraw w zakładzie typu 
zamkniętego. 

 

Metody nauczania–uczenia się: 

 

pogadanka,  

 

opis, 

 

praca z tekstem, 

 

ćwiczenia praktyczne, 

 

dyskusja dydaktyczna (technika map mentalnych). 

 
Formy organizacyjne pracy uczniów: 

 

praca w parach lub małych grupach.  

 
Czas:  6 godzin dydaktycznych (lub 3 + 3) 
 
Środki dydaktyczne: 

 

poradnik dla ucznia, 

 

literatura, 

 

arkusz papieru formatu A1, 

 

kolorowe pisaki, 

 

tablica magnetyczna, magnesy do przymocowania plakatów, 

 

arkusz papieru w kratkę formatu A4, 

 

długopis, ołówek, linijka, 

 

zbiór receptur gastronomicznych , 

 

kalkulator lub stanowisko komputerowe z odpowiednim oprogramowaniem i drukarką. 

 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

11

Przebieg zajęć 
1.

 

Sprawy organizacyjne. 

2.

 

Nawiązanie do tematu, omówienie zajęć. 

3.

 

Realizacja treści zajęć za pomocą pogadanki, opisu, wykładu problemowego i pracy 
z tekstem (analiza przykładów zawartych w poradniku ucznia). 

4.

 

Zapoznanie uczniów z tematami ćwiczeń. 
 
UWAGA: Realizacja  ćwiczeń powinna odbywać się zgodnie ze wskazówkami zawartymi 

w poradniku. 

Ćwiczenie 1 

Opracuj mapę mentalną (mapę skojarzeń) dotyczącą omawianego tematu: 
„Organizacja pracy w zakładzie gastronomicznym typu zamkniętego”. 
 

Ćwiczenie 2 

W stołówce szkolnej wydaje się około 100 obiadów. Czas wydawania posiłków 
13.00–14.00. Obiad składa się z zupy, drugiego dania i napoju lub deseru. Personel 
produkcyjny stanowią dwie kucharki i dwie pomoce kuchenne. Zaproponuj 
organizację pracy podczas wydawania obiadu w tej stołówce szkolnej. 
 

Ćwiczenie 3 

W przedszkolu żywi się 100 dzieci. Część z nich, rodzice zabierają zaraz po 
obiedzie, dlatego ustalono koszt posiłków bez podwieczorku (II śniadanie + obiad). 
Jednak połowa dzieci zostaje w przedszkolu dłużej i otrzymuje tam podwieczorek. 
Cenę podwieczorku określono osobno, aby rodzice mieli możliwość wyboru dwóch 
lub trzech posiłków. Zaproponuj podwieczorek do przykładowego jadłospisu. Oblicz 
jego koszt i zaproponuj organizację pracy przy produkcji i ekspedycji tego 
podwieczorku. 

 
Jadłospis: 

śniadanie obiad 

Płatki z mlekiem, 
kanapka z kiełbasą szynkową i 
ogórkiem zielonym, 
kakao. 

Zupa pomidorowa z ryżem, 
kotleciki z ryb, ziemniaki puree,  
surówka z kapusty kiszonej, 
kompot ze śliwek. 

 
Nauczyciel obserwuje pracę uczniów, udzielając w razie potrzeby rad i wskazówek. 
Uczniowie na bieżąco korygują swoją pracę. 
Po zakończeniu każdego ćwiczenia nauczyciel dokonuje krótkiego podsumowania ćwiczenia, 
wskazując na realizowane cele zajęć. 
 
Zakończenie zajęć 

Podsumowanie zajęć i ocena zaangażowania poszczególnych uczniów. 

 
Praca domowa 

Przypomnienie uczniom o przygotowaniu prezentacji projektu opracowywanego 

w trakcie całej jednostki modułowej (temat został podany na pierwszych zajęciach). 
 
Sposób uzyskania informacji zwrotnej od ucznia po zakończonych zajęciach: 

 „Mówiąca  ściana” - uczniowie naklejają kolorowe karteczki na tablicy ze swoją oceną 

przebiegu, organizacji zajęć oraz zdobytej wiedzy. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

12

5.

 

ĆWICZENIA 

 

5.1.

 

Działalność zakładów gastronomicznych typu zamkniętego 

 

5.1.1.

 

Ćwiczenia 

 
Ćwiczenie 1 

Opracuj mapę mentalną (mapę skojarzeń) do omawianego tematu: „Zakłady 

gastronomiczne typu zamkniętego”. 

 
Wskazówki do realizacji 
Ćwiczenie należy rozpocząć od wyjaśnienia uczniom, na czym polega technika map 

mentalnych (map skojarzeń). W przypadku tego ćwiczenia, mapa ma na celu 
usystematyzowanie i utrwalenie treści poznanych w czasie zajęć. Po sporządzeniu map, 
uczniowie prezentują swoje prace i należy wybrać najlepszą. Można oceniać estetykę 
wykonania, czytelność i pomysłowość wykonania map oraz ich zwartość merytoryczną. 
Wskazane jest wcześniejsze opracowanie zasad punktacji i przedstawienie ich uczniom przed 
rozpoczęciem ćwiczeń. Uczniowie pracują w parach lub małych grupach. 
 

Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)

 

przeczytać z poradnika dla ucznia i literatury cały zakres materiału nauczania dotyczący 
zakładów gastronomicznych typu zamkniętego, 

2)

 

uporządkować materiał, dzieląc go na spójne fragmenty, zgodnie z własnymi 
skojarzeniami, 

3)

 

przedstawić graficznie omawiany temat, 

4)

 

zaprezentować swój plakat na forum grupy. 

 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

 

praca z tekstem, 

 

dyskusja dydaktyczna,  

 

technika „mapa skojarzeń”. 
 
Środki dydaktyczne: 

 

poradnik dla ucznia,  

 

literatura [14, 17, 19], 

 

arkusz papieru formatu A1,  

 

kolorowe pisaki, 

 

tablica magnetyczna i magnesy do przymocowania plakatów. 

 
Ćwiczenie 2 

Scharakteryzuj na wybranym przykładzie zakład gastronomiczny typu zamkniętego, 

posługując się podaną tabelą. 

Tabela do ćwiczenia 1 

Pytania pomocnicze 

Charakterystyka zakładu 

Nazwa zakładu i jego profil 

 

Lokalizacja i adres 

 

Grupa żywionych osób – (liczba i charakterystyka)   

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

13

Rodzaj wyżywienia (pełne, częściowe), 
liczba i nazwa posiłków, asortyment potraw  
(np. liczba oferowanych zestawów obiadowych) 

 

Sposób obsługi konsumentów (samoobsługa, 
obsługa kelnerska) 

 

Oferta dodatkowych usług 

 

Odpłatność za wyżywienie (kto ponosi?) 

 

 

Wskazówki do realizacji 
Uczniowie pracują w parach. Przed przystąpieniem do ćwiczeń należy omówić sposób 

ich wykonania. Uczniowie mogą charakteryzować stołówkę szkolną lub inny znany im 
zakład. Po zakończeniu ćwiczeń uczniowie prezentują swoje prace. 
 

Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)

 

przeczytać materiał nauczania z poradnika dla ucznia i literatury, 

2)

 

wybrać dowolny przykład zakładu gastronomicznego typu zamkniętego znajdującego się 
w okolicy, 

3)

 

uzupełnić tabelę, 

4)

 

zaprezentować swoją charakterystykę na forum grupy. 
 
Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

 

objaśnienie, 

 

dyskusja dydaktyczna, 

 

praca z tekstem. 
 
Środki dydaktyczne: 

 

papier formatu A4,  

 

długopis, 

 

poradnik dla ucznia, 

 

literatura [3, 4, 10]. 

 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

14

5.2.

 

Normy żywienia, racje pokarmowe 

 

5.2.1.

 

Ćwiczenia 

 
Ćwiczenie 1 

Wykonaj pisemnie polecenia z każdej części  ćwiczenia, a następnie zaprezentuj swoje 

wyniki na forum grupy. 

 
Cześć A:  w podanych zestawach zamień droższe produkty na tańsze. 

Zestaw a) 

Zestaw b) 

Zupa kalafiorowa z makaronem. 

Befsztyk z polędwicy, frytki,  

sałatka z czerwonej kapusty, surówka z 
pomidorów. 

Kompot wieloowocowy. 

Zupa pomidorowa czysta z grzankami. 

Karp pieczony w folii, ziemniaki z wody,  

fasolka szparagowa z wody, surówka z cykorii 
z pomarańczami. 

Galaretka owocowa z bitą śmietaną. 

 
Część B: w podanym zestawie zamień jaja na inny produkt, ponieważ konsument ma alergię 

na białko jaj. 

Zestaw c) 

Śniadanie – płatki kukurydziane z mlekiem, 
bułka grahamka, masło, jajko gotowane, surówka z pomidorów, kakao. 

 

Wskazówki do realizacji 
Przed przystąpieniem do ćwiczeń należy omówić sposób ich wykonania. Uczniowie 

pracują indywidualnie lub w parach. 
 

Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)

 

przeczytać materiał nauczania z poradnika i literatury, 

2)

 

zastanowić się, które produkty w zestawach a) i b) powodują, że zestawy są zbyt drogie, 

3)

 

w tabeli zamiany produktów odszukać tańsze produkty, którymi można zastąpić produkty 
drogie, 

4)

 

zastanowić się, jaką potrawę (z surowca tańszego) można zaproponować zamiast potraw 
drogich, 

5)

 

zastanowić się jakim surowcem można zstąpić jajko w zestawie c), 

6)

 

w tabeli zamiany produktów spożywczych odszukać na jakie produkty można zastąpić 
jajko, 

7)

 

sprawdzić, jaka ilość nowego surowca może zastąpić jedno jajko (1 jajko = ok. 50g), 

8)

 

zaplanować zestaw śniadaniowy z nowym produktem, 

9)

 

sprawdzić, czy dodatki (we wszystkich zestawach) są odpowiednie do nowej potrawy, 

10)

 

zaprezentować swoje propozycje na forum grupy. 
 
Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

 

objaśnienie, 

 

praca z tekstem, 

 

dyskusja dydaktyczna. 
 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

15

Środki dydaktyczne: 

 

papier formatu A4,  

 

długopis, 

 

tabele zamiany produktów spożywczych, 

 

zbiór receptur gastronomicznych, przepisów kulinarnych lub książka kucharska, 

 

poradnik dla ucznia,  

 

literatura [6, 14, 19]. 

 
Ćwiczenie 2 

W przedszkolu żywi się 50 osób, 45 dzieci w wieku 4–6 lat, oraz 5 osób personelu. Są to 

kobiety w wieku 26–60 lat.  

A) Oblicz 

średnią normę dla żywionej grupy, na energię, białko, oraz witaminę C. 

B) Oblicz 

średnią rację pokarmową dla żywionych w przedszkolu osób. 

Uwaga: Do wykonania ćwiczenia można wykorzystać odpowiedni program komputerowy. 

 
Wskazówki do realizacji 
Ćwiczenie można wykonać przy stanowisku komputerowym z odpowiednim 

oprogramowaniem. Uczniowie pracują indywidualnie. Po zakończeniu  ćwiczeń należy 
sprawdzić rozwiązania zadań. 
Uwaga: Jeśli obliczenia sprawią uczniowi kłopoty należy go odesłać do przykładu 
zamieszczonego w poradniku.  
 

Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)

 

przeczytać materiał nauczania z poradnika i literatury, 
 
w punkcie A): 

2)

 

obliczyć jaki jest procentowy udział dzieci w wieku 4 – 6 lat i kobiet w wieku 26 – 60 lat 
w całej grupie żywionych, 

3)

 

odczytać w normach żywienia zapotrzebowanie na energię, białko i witaminę C dla obu 
grup (tj. dzieci i kobiet), 

4)

 

obliczyć  średnią normę dla żywionej grupy na poszczególne składniki (energię, białko, 
wit. C), 
 
w punkcie B): 

5)

 

odczytać rację pokarmową dla obu grup żywionych, 

6)

 

na podstawie wyliczonego procentowego udziału obu grup w całej populacji żywionych 
obliczyć średnią rację pokarmową. 
 
Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

 

instruktaż, 

 

ćwiczenia praktyczne. 

 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

16

Środki dydaktyczne: 

 

papier w kratkę – formatu A4,  

 

długopis, 

 

kalkulator, 

 

normy żywienia, racje pokarmowe dla różnych grup ludności, 

 

poradnik dla ucznia, literatura [6, 14, 19], 

 

stanowisko komputerowe z odpowiednim oprogramowaniem i drukarką. 

 
Ćwiczenie 3 

Wypisz produkty, które dzisiaj zjadłeś na śniadanie. Porównaj z racją pokarmową dla 

Twojej grupy. 
 

Wskazówki do realizacji 
Ćwiczenie przewidziane jest do indywidualnej pracy ucznia. Należy podkreślić, że ilość 

spożytych produktów można określić w przybliżeniu. Jeśli uczeń ma kłopot w określeniu 
ilości i grupy surowców nauczyciel powinien mu pomóc. Po zakończeniu  ćwiczeń mogą 
podzielić się swoimi spostrzeżeniami na temat własnej diety. 
 

Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)

 

przeczytać materiał nauczania z poradnika dla ucznia i literatury, 

1)

 

przypomnieć sobie wszystkie produkty, które zjadł na śniadanie i wypisać je, 

2)

 

określić w przybliżeniu masę tych produktów, 

3)

 

porównać ilość zjedzonych przez siebie produktów z ilością produktów wskazanych dla 
swojej grupy w racji pokarmowej, 

4)

 

określić w jakim stopniu jego śniadanie pokryło rację pokarmową przewidzianą dla jego 
grupy, 

5)

 

przedstawić wyniki na forum grupy, porównać je z wynikami kolegów i zapisać wnioski. 
 
Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

 

instruktaż, 

 

ćwiczenia praktyczne, 

 

dyskusja dydaktyczna, 

 

sporządzenie notatki. 

 
Środki dydaktyczne: 

 

poradnik dla ucznia, literatura, 

 

papier formatu A4,  

 

długopis,  

 

kalkulator, 

 

racje pokarmowe, 

 

stanowisko komputerowe z odpowiednim oprogramowaniem i drukarką. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

17

5.3.

 

Zasady układania jadłospisów i metody ich oceny. Zasady 
żywienia różnych grup ludności 

 

5.3.1.

 

Ćwiczenia 

 
Ćwiczenie 1 

Zaplanuj jadłospis dekadowy obiadowy dla stołówki przedszkolnej lub stołówki szkolnej.  

 

Wskazówki do realizacji 
Uczniów należy podzielić na grupy (2–4-osobowe) i wyjaśnić im sposób wykonania 

ćwiczeń.  
 

Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)

 

przeczytać materiał nauczania z poradnika dla ucznia i literatury i przypomnieć sobie 
charakterystykę odpowiedniej grupy, dla której zamierza planować jadłospis, 

2)

 

przypomnieć sobie zasady planowania jadłospisów, 

3)

 

zaplanować drugie dania na 10 dni wraz z dodatkami, 

4)

 

sprawdzić, czy potrawy są urozmaicone i odpowiednie dla danej grupy żywionych, 

5)

 

zaplanować zupy na 10 dni, dobierając je prawidłowo do drugich dań, 

6)

 

sprawdzić, czy zestawy są urozmaicone i odpowiednie dla danej grupy żywionych, 

7)

 

zaplanować napoje lub desery do każdego zestawu obiadowego, pamiętając o zasadzie 
uzupełniania wartości odżywczej, 

8)

 

jeszcze raz sprawdzić cały jadłospis, 

9)

 

wyniki swojej pracy zaprezentować na forum grupy. 
 
Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

 

instruktaż, 

 

ćwiczenia praktyczne, 

 

dyskusja dydaktyczna. 

 

Środki dydaktyczne: 

 

arkusz papieru w kratkę formatu A3, 

 

ołówek, linijka, długopis, 

 

zbiór przepisów kulinarnych lub zbiór receptur gastronomicznych, 

 

poradnik dla ucznia, literatura [5, 6, 14, 19, 20]. 

 

Ćwiczenie 2 

Oceń metodą punktową jadłospis dekadowy z ćwiczenia 1 zaplanowany przez inną 

grupę. 

 
Wskazówki do realizacji 
Ćwiczenie należy przeprowadzić w takich samych grupach jak ćwiczenie poprzednie. 

Poszczególne grupy powinny wymienić się jadłospisami. Należy poinformować uczniów, aby 
oprócz oceny punktowej, przeanalizowali urozmaicenie jadłospisu i ustosunkowali się do tej 
cechy jadłospisu w swojej ocenie. 
 
 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

18

Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)

 

przeczytać materiał nauczania z poradnika i literatury, 

2)

 

wymienić się jadłospisami z inną grupą, 

3)

 

przeanalizować jadłospis dekadowy, 

4)

 

przyznać punkty za poszczególne elementy jadłospisu zgodnie z tabelą „Metody 
punktowej”, 

5)

 

 zsumować uzyskane punkty i ocenić jadłospis, 

6)

 

przedstawić wynik pracy na forum grupy, wskazać ewentualne błędy w jadłospisie 
i zasugerować możliwość poprawienia tego jadłospisu. 
 
Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

 

objaśnienie, 

 

ćwiczenia praktyczne, 

 

praca z tekstem, 

 

dyskusja dydaktyczna. 

 

Środki dydaktyczne: 

 

jadłospis dekadowy zaplanowany przez inną grupę, 

 

tabela „Metoda punktowa oceny jadłospisów”, 

 

papier formatu A4,  

 

długopis lub ołówek,  

 

poradnik dla ucznia,  

 

literatura [5, 6, 14, 19, 20]. 

 
Ćwiczenie3 

Scharakteryzuj zasady żywienia wybranych 2 grup ludności. Wykorzystaj w tym celu 

poniższą tabelę: 

Tabela do ćwiczenia 3 

Zapotrzebowanie określone w normach żywienia. 

Energia 

[kJ / kcal] 

Białko 

[g] 

Witamina C 

[mg] 

Wapń 

[mg] 

Żelazo 

[mg] 

Nazwa grupy: 

 
 

 

 

 

 

Energii: 

Białka 

pełnowartościowego: 

Witaminy C:

Wapnia:  Żelaza:

Produkty będące 
źródłem: 

 
 
 

 

 

 

 

 

Uwagi na temat 
żywienia danej 
grupy (np. liczba 
posiłków) 

 

 

Wskazówki do realizacji 
Przed przystąpieniem do ćwiczeń należy szczegółowo omówić sposób wykonania 

ćwiczenia. Ćwiczenie może być wykonane w parach. Każda para powinna wybrać inną grupę 
ludności. Należy uczniom uświadomić cel wykonania ćwiczenia i zwrócić uwagę na sposób 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

19

zaprezentowania poszczególnych grup ludności, który ma ułatwić zapamiętanie ich 
charakterystyki. Uczniowie powinni porównać wyniki dotyczące różnych grup, zawarte 
w tabelach.  
 

Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

11)

 

przeczytać materiał nauczania z poradnika oraz wskazanej przez nauczyciela literatury na 
temat zasad żywienia poszczególnych grup ludności, 

12)

 

odszukać w normach żywienia dane na temat zapotrzebowania wskazanych grup ludności 
– na energię, witaminę C, białko (w tym pełnowartościowe), wapń i żelazo, 

13)

 

uzupełnić tabelę, 

14)

 

wyciągnąć i zanotować wnioski, 

15)

 

zaprezentować wyniki swojej pracy na forum grupy. 
 
Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

 

praca z tekstem, 

 

instruktaż, 

 

prezentacja. 

 
Środki dydaktyczne: 

 

podręcznik do zasad żywienia,  

 

poradnik dla ucznia, 

 

arkusz papieru formatu A4,  

 

pisaki, długopisy, 

 

normy żywienia, 

 

arkusz ćwiczeń (tabelka). 

 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

20

5.4.

 

Podstawy  żywienia dietetycznego. Wegetarianizm i jego 
odmiany 

 

5.4.1.

 

Ćwiczenia 

 

Ćwiczenie 1 

Sprawdź, czy następujące zestawy mogą być stosowane w diecie lekkostrawnej. Dokonaj 

ewentualnych zmian? Zmiany uzasadnij. 

 

Zestaw A) 

Zestaw B) 

Bułka grahamka, 

margaryna, 

serek topiony, pomidor, ogórek, dżem, 

kakao z mlekiem. 

Krupnik na wywarze z kości z grzybami, 

sznycel ministerski z cielęciny, ziemniaki  
z wody, marchew zasmażana z groszkiem, 
sałata zielona ze śmietaną, 

galaretka z bitą śmietanką, 

kompot z truskawek i agrestu. 

 

Wskazówki do realizacji 
Ćwiczenie przeznaczone jest do pracy indywidualnej lub w parach.  

 

Sposób wykonania ćwiczenia 

 

Uczeń powinien: 

7)

 

przeczytać materiał nauczania z poradnika dla ucznia i literatury, 

16)

 

wypisać, jakie produkty i potrawy są dozwolone i zabronione w diecie lekkostrawnej, 

17)

 

przeanalizować potrawy i napoje zaproponowane w obu zestawach, 

18)

 

wskazać, które potrawy i napoje należy wymienić, 

19)

 

zaproponować zmiany, 

20)

 

przedstawić swoją propozycję na forum grupy. 

 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

 

praca z tekstem, 

 

prezentacja, 

 

dyskusja dydaktyczna. 

 

Środki dydaktyczne: 

 

papier formatu A4,  

 

długopis, 

 

książka zawierająca przepisy na potrawy dietetyczne, 

 

poradnik dla ucznia, literatura [5, 6, 14]. 

 

Ćwiczenie 2 

Zaplanuj jadłospis dzienny dla diety: a) bogatobiałkowej, b) małobiałkowej. Oblicz 

zawartość białka w diecie. W celu wykonania ćwiczenia można wykorzystać odpowiedni 
program komputerowy. 

 

Wskazówki do realizacji 
Przed wykonaniem ćwiczenia należy omówić jego cel i sposób realizacji. W celu 

sprawdzenia poprawności jadłospisów uczniowie mogą wykorzystać listę pytań 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

21

pomocniczych. Po wykonaniu ćwiczenia uczniowie mogą wymieniać się jadłospisami, 
sprawdzić je i podzielić się ocenami na forum grupy. 

 

Sposób wykonania ćwiczenia 

 

Uczeń powinien: 

1)

 

przeczytać materiał nauczania z poradnika dla ucznia i literatury, 

2)

 

wypisać zasady diet małobiałkowej i bogatobiałkowej, 

3)

 

ułożyć zestawy obiadowe dla obu diet, 

4)

 

sprawdzić poprawność jadłospisów – (wykorzystaj listę pytań pomocniczych ułatwiającą 
sprawdzenie jadłospisów), 

5)

 

korzystając z receptur i tablic wartości odżywczej surowców spożywczych obliczyć 
zawartość białka w zaproponowanych zestawach, 

6)

 

sprawdzić czy ilość białka w obu zestawach jest prawidłowa, 

7)

 

przedstawić wyniki na forum grupy. 

 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

 

praca z tekstem, 

 

ćwiczenia praktyczne, 

 

dyskusja dydaktyczna, 

 

prezentacja. 

 

Środki dydaktyczne: 

 

 papier w kratkę formatu A4,  

 

długopis, linijka, ołówek, 

 

kalkulator, 

 

dietetyczna książka kucharska lub zbiór receptur z potrawami dietetycznymi, 

 

tablice wartości odżywczej surowców spożywczych, 

 

poradnik dla ucznia, literatura [6, 14, 20], 

 

stanowisko komputerowe z odpowiednim oprogramowaniem i drukarką. 

 

Ćwiczenie 3 

Zaplanuj jadłospis 3-dniowy dla osób z różnymi schorzeniami lub stosującym dietę 

wegetariańską. W celu wykonania ćwiczenia można wykorzystać odpowiedni program 
komputerowy. 

 

Wskazówki do realizacji 
Ćwiczenie przewidziane jest dla małych 2–3-osobowych zespołów. Każdy zespół 

otrzymuje zadanie zaplanować zestaw dla osób z innymi schorzeniami (lub dla wegetarian). 
Nauczyciel opracowuje dla uczniów tekst przewodni i rozdaje go przed przystąpieniem do 
ćwiczeń. 

 

Sposób wykonania ćwiczenia 

 

Uczeń powinien: 

1)

 

przeczytać materiał nauczania z poradnika dla ucznia i literatury, 

2)

 

wypisać zasady odżywiania osób z danym schorzeniem (wskazanym przez nauczyciela) 
oraz osób stosujących dietę wegetariańską, 

3)

 

ułożyć zestawy jadłospisów na 3 dni z uwzględnieniem wszystkich zasad 
obowiązujących w danym schorzeniu lub w diecie wegetariańskiej, 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

22

4)

 

sprawdzić poprawność jadłospisów – (wykorzystaj listę pytań pomocniczych ułatwiającą 
sprawdzenie jadłospisów), 

5)

 

sprawdzić czy:  

 

posiłki nie są zbyt monotonne,  

 

w każdym posiłku występuje źródło białka pełnowartościowego,  

 

główne posiłki są wystarczającym źródłem energii,  

 

codziennie w jadłospisie występuje źródło żelaza i wapnia – zwłaszcza w odniesieniu  
do diety wegetariańskiej, 

6)

 

zaprezentować jadłospis na forum grupy. 
 
Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

 

metoda tekstu przewodniego. 

 

Środki dydaktyczne: 

 

papier formatu A4, długopis, 

 

książka zawierająca przepisy na potrawy dietetyczne lub zbiór receptur z potrawami 
dietetycznymi, 

 

tablice wartości odżywczej surowców spożywczych, 

 

literatura, poradnik dla ucznia, 

 

stanowisko komputerowe z odpowiednim oprogramowaniem i drukarką. 

 

Ćwiczenie 4 

Dokonaj modyfikacji przykładowego jadłospisu tak, aby mógł być zastosowany w diecie 

laktoowowegeteriańskiej. 

 

Przykładowy jadłospis 

Żurek z kiełbasą, 
gulasz wołowy, kasza gryczana, sałata zielona z oliwą, surówka z marchwi i chrzanu, 
kompot śliwkowy. 

 

Wskazówki do realizacji 
Przed wykonaniem ćwiczenia należy omówić jego cel i sposób realizacji. Ćwiczenie 

zaplanowane jest do pracy indywidualnej. 

 

Sposób wykonania ćwiczenia 

 

Uczeń powinien: 

1)

 

przeczytać materiał nauczania z poradnika i literatury, 

2)

 

wypisać potrawy występujące w jadłospisie, które nie mogą występować w diecie 
laktooowowegetariańskiej, 

3)

 

zastanowić się, czy te potrawy można zmodyfikować (zmienić sposób sporządzania 
potrawy lub główny surowiec), czy całkowicie zmienić je na inne, 

4)

 

zaproponować nowy zestaw obiadowy, 

5)

 

sprawdzić, czy został zaplanowany zgodnie z zasadami układania jadłospisu i czy jest to 
posiłek pełnowartościowy, 

6)

 

przedstawić wyniki na forum grupy. 

 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

 

praca z tekstem, 

 

dyskusja dydaktyczna. 

 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

23

Środki dydaktyczne: 

 

papier formatu A4,  

 

długopis, 

 

książki  z przepisami na potrawy jarskie, 

 

poradnik dla ucznia,  

 

literatura [6, 14, 20]. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

24

5.5.

 

Planowanie produkcji i organizacja zaopatrzenia  
w zakładach gastronomicznych typu zamkniętego. 
Dokumentacja magazynowa 

 

5.5.1.

 

Ćwiczenia 

 
Ćwiczenie 1 

W stołówce szkolnej żywi się 150 osób. Wśród tych osób jest 70 chłopców i 80 

dziewcząt w wieku 16 do 18 lat. Oblicz średnią rację pokarmową dla tej grupy żywionych. 
Masz do dyspozycji jadłospis na jeden dzień. Na podstawie jadłospisu, receptur (na potrawy 
zaplanowane w tym jadłospisie) oraz tabel z racjami pokarmowymi, sprawdź, czy jadłospis 
jest ułożony prawidłowo. Sporządź zapotrzebowanie na surowce do tego obiadu. W celu 
wykonania ćwiczenia można skorzystać z komputera z odpowiednim oprogramowaniem. 

 

Tabela 1 do ćwiczenia1. Jadłospis i receptury dla stołówki szkolnej. [21, s.61] 

Jadłospis dla stołówki szkolnej – obiad  

barszcz czerwony z jarzynami 
schab pieczony 
ziemniaki z wody 
surówka z białej kapusty 
kompot z jabłek 
wartość kaloryczna całego zestawu dla 1 osoby wynosi – 753 kcal 
Receptury: 

Barszcz czerwony z jarzynami – 10 porcji 

waga 1 porcji – 400g 

Surówka z białej kapusty – 10 porcji 

waga 1 porcji – 110 g 

buraki 

marchew  

pietruszka 

seler 

por 

cukier 
śmietanka 18 % 
mąka 

olej 

woda 

przyprawy 

kg 

kg  

kg 

kg 

kg 

kg 

kg 

1,500 

0,250 

0,100 

0,050 

0,100 

0,030 

0,100 

0,040 

0,030 

3,000 

kapusta biała 

marchew 

por 

pietruszka zielona 

olej 

kwasek cytrynowy 

sól 

kg 

kg 

kg 

kg 

1,000 

0,200 

0,050 

0,010 

0,050 

Schab pieczony – 10 porcji 

waga 1 porcji – 60 g 

Kompot z jabłek – 10 porcji 

waga 1 porcji – 200g 

schab z kością 
olej 
przyprawy 

kg 

1,300 
0,100 

Ziemniaki z wody – 10 porcji 

waga 1 porcji – 300 g 

ziemniaki 
sól 

kg 4,600 

jabłka 
cukier 
woda 
cynamon 

kg 
kg 

1,0

00 

0,2

00 

2,0

00 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

25

Tabela 2 do ćwiczenia 1. Zapotrzebowanie surowcowe [opracowanie własne] 

Ilość surowca na 10 osób według receptury 

nr ....... 

 

Nazwa surowca 

j.m.

Barszcz 

czerw. 

Schab 

pieczony

Ziemniaki Surówka z 

kapusty 

Kompot z 

jabłek 

Liczba 

żywio

nych 

Całkowita 

ilość 

surowców

 

150 

 

buraki kg 

 

   

 

 

 

marchew kg 

0,250 

–  – 

0,200 

– 

 

6,75 

pietruszka  

            

seler  

 

 

 

 

 

 

 

por kg 

0,100 

– 

– 

0,050 

– 

 

2,25 

cukier kg 

0,030 

  

 

0,200 

 

 

śmietanka 18% 

 

 

 

 

 

 

 

 

mąka  

 

 

 

 

 

 

 

olej l 

 

0,100 

 

0,050 

 

 

 

schab z kością 

 

 

 

 

 

 

 

 

ziemniaki  

         

  

kapusta biała 

 

 

 

 

 

 

 

 

pietruszka – 

   nać  

 

 

 

 

 

 

 

 

jabłka  

 

 

 

 

 

 

 

przyprawy     

        

 
Wskazówki do realizacji 
Ćwiczenie wymaga dokładnego omówienia oraz sprawdzenia poprawności wyliczeń 

i sposobu wypełnienia tabel. 

 
Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)

 

przeczytać materiał nauczania z poradnika i literatury, 

2)

 

obliczyć procentowy udział chłopców i dziewcząt w całej grupie żywionych, 

3)

 

obliczyć średnią rację pokarmową dla całej grupy żywionych, 

4)

 

korzystając z receptur uzupełnić tabelę „Zapotrzebowanie surowcowe”, 

5)

 

sprawdzić czy ilość surowców spożywczych występująca w „Zapotrzebowaniu 
surowcowym” jest zgodna z średnią racją pokarmową, 

6)

 

wypisać ewentualne różnice, zwłaszcza niedobory surowców i na tej podstawie ocenić 
jadłospis, 

7)

 

wyniki zaprezentować na forum grupy. 
 
Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

 

instruktaż,  

 

ćwiczenia praktyczne. 
 
Środki dydaktyczne: 

 

papier w kratkę formatu A4,  

 

długopis, linijka, ołówek, 

 

kalkulator, 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

26

 

racje pokarmowe, 

 

arkusz ćwiczeń (tabela „Zapotrzebowanie surowcowe”), 

 

poradnik dla ucznia, literatura [14, 17, 20], 

 

stanowisko komputerowe z odpowiednim oprogramowaniem i drukarką. 

 
Ćwiczenie 2 

Sporządź raport żywieniowy dla przykładu z ćwiczenia 1. 

 

Wskazówki do realizacji 
Przed przystąpieniem do ćwiczeń należy ustalić z uczniami ceny surowców, aby wszyscy 

korzystali z takich samych danych. Po skończeniu  ćwiczeń należy porównać wyniki 
i sprawdzić sposób wypełnienia dokumentów. 

 
Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)

 

przeczytać materiał nauczania z poradnika dla ucznia i literatury, 

2)

 

wypełnić tabelę „Raport żywieniowy”, wykorzystując dane z poprzedniego ćwiczenia 
i tabelę „Dziennik żywieniowy” (tabela 21, str. 37 w poradniku dla ucznia), 

3)

 

uwaga – możesz przyjąć umowne, przybliżone ceny surowców, 

4)

 

obliczyć średni koszt obiadu na jedną porcję, 

5)

 

przedstawić wyniki na forum grupy. 

 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

 

instruktaż, 

 

ćwiczenia praktyczne. 

 
Środki dydaktyczne: 

 

papier w kratkę formatu A4,  

 

długopis, 

 

kalkulator, 

 

arkusz ćwiczeń (tabela „Dziennik żywieniowy”),  

 

poradnik dla ucznia, literatura [14, 17, 20]. 

 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

27

5.6.

 

Organizacja pracy w zakładzie gastronomicznym typu 
zamkniętego 

 

5.6.1.

 

Ćwiczenia 

 
 

Ćwiczenie 1 
W stołówce szkolnej wydaje się około 100 obiadów. Czas wydawania posiłków 13.00 -

14.00. Obiad składa się z zupy, drugiego dania i napoju lub deseru. Personel produkcyjny 
stanowią dwie kucharki i dwie pomoce kuchenne. Zaproponuj organizację pracy podczas 
wydawania obiadu w tej stołówce szkolnej. 
 

Wskazówki do realizacji 
Jest to ćwiczenie dla małych grup uczniowskich. Celem ćwiczenie jest kształtowanie 

umiejętności planowania. Po zakończeniu  ćwiczeń wszystkie grupy prezentują swoje 
propozycje, uzasadniając wybrane rozwiązanie. 
 

Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)

 

przeczytać materiał nauczania z poradnika dla ucznia i literatury, 

2)

 

wybrać sposób ekspediowania poszczególnych potraw (jedno lub wieloporcjowo, 
samoobsługa lub obsługa kelnerska np. z wózka kelnerskiego), 

3)

 

zastanowić się, w jakiej kolejności powinny być wydawane poszczególne potrawy (trzeba 
wybrać, czy najpierw wydawać zupę a potem drugie danie lub wydawać równocześnie 
obie potraw, kiedy wydawać deser itp.), 

4)

 

narysować „ciąg wydawalniczy” w ekspedycji i zaplanować stanowiska do wydawania 
poszczególnych potraw, 

5)

 

przydzielić obowiązki poszczególnym pracownikom, 

6)

 

zaprezentować swoją propozycję na forum grupy. 

 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

 

objaśnienie, 

 

dyskusja, 

 

metoda projektów. 

 

Środki dydaktyczne: 

 

arkusz papieru w kratkę formatu A4, 

 

długopis, ołówek, linijka, 

 

poradnik dla ucznia, literatura [6, 19, 20]. 

 
Ćwiczenie 2 

W przedszkolu żywi się 100 dzieci. Część z nich, rodzice zabierają zaraz po obiedzie, 

dlatego ustalono koszt posiłków bez podwieczorku (II śniadanie + obiad). Jednak połowa 
dzieci zostaje w przedszkolu dłużej i otrzymuje tam podwieczorek. Cenę podwieczorku 
określono osobno, aby rodzice mieli możliwość wyboru dwóch lub trzech posiłków. 
Zaproponuj podwieczorek do przykładowego jadłospisu. Oblicz jego koszt i zaproponuj 
organizację pracy przy produkcji i ekspedycji tego podwieczorku. 

 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

28

Jadłospis: 

Śniadanie Obiad 

Płatki z mlekiem, 
kanapka z kiełbasą szynkową  
i ogórkiem zielonym, 
kakao. 

Zupa pomidorowa z ryżem, 
kotleciki z ryb, ziemniaki puree,  
surówka z kapusty kiszonej, 
kompot ze śliwek. 

 
Wskazówki do realizacji 
Ćwiczenie jest trudne, a więc uczniowie powinni wykonywać je w grupach. 

W wykonaniu  zadania  może być pomocny przykład zamieszczony w poradniku. Podczas 
wykonywania  ćwiczenia przez uczniów nauczyciel powinien podchodzić do każdej z grup, 
aby udzielić im ewentualnych wskazówek. Organizację pracy podczas produkcji 
podwieczorku uczniowie mogą przedstawić w formie schematu blokowego. Po wykonania 
zadania grupy prezentują swoje projekty. Należy uczulić uczniów na opracowanie sposobu 
prezentacji (forma, podział ról wśród członków grupy). 

 
Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)

 

przeczytać materiał nauczania z poradnika dla ucznia i literatury, 

2)

 

zaplanować odpowiedni podwieczorek do tego obiadu, 

3)

 

odszukać recepturę na ten podwieczorek, 

4)

 

obliczyć koszt 1 porcji podwieczorku, 

5)

 

zaplanować organizację pracy podczas produkcji podwieczorku i sposób jego 
wydawania, 

6)

 

zaprezentować swoją propozycję na forum grupy. 
 
Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

 

instruktaż, 

 

ćwiczenia praktyczne. 

 

Środki dydaktyczne: 

 

arkusz papieru w kratkę formatu A4, 

 

ołówek, długopis, linijka, 

 

zbiór receptur gastronomicznych, 

 

kalkulator, 

 

poradnik dla ucznia, literatura [6, 19, 20]. 

 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

29

6.

 

EWALUACJA OSIĄGNIĘĆ UCZNIA 

 

Przykłady narzędzi pomiaru dydaktycznego 

 

TEST 1 

 

Test dwustopniowy do jednostki modułowej „Prowadzenie działalności 
żywieniowej w zakładach gastronomicznych typu zamkniętego” 

 
Test składa się z zadań wielokrotnego wyboru, z których: 

 

zadania 1, 2, 3, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 19, 10, 11, 12, 13, 15, 16, 18, 20, są z poziomu 
podstawowego, 

 

zadania 4, 5, 14, 17, 19, są z poziomu ponadpodstawowego. 

 

Punktacja zadań: 0 lub 1 punkt 

 
Za każdą prawidłową odpowiedź uczeń otrzymuje 1 punkt, za złą odpowiedź lub jej brak, 

uczeń otrzymuje 0 punktów. Suma punktów możliwych do uzyskania wynosi 20. 
 

Proponuje się następujące normy wymagań – uczeń otrzymuje następujące 
oceny szkolne: 

 

dopuszczający – za rozwiązanie co najmniej 10 zadań z poziomu podstawowego, 

 

dostateczny – za rozwiązanie co najmniej 12 zadań z poziomu podstawowego, 

 

dobry – za rozwiązanie 16 zadań, w tym co najmniej 3 z poziomu ponadpodstawowego, 

 

bardzo dobry – za rozwiązanie 18 zadań, w tym co najmniej 4 z poziomu 
ponadpodstawowego. 

 

Klucz odpowiedzi: 1. b, 2. b, 3. c, 4. b, 5. d, 6. d, 7. a, 8. a, 9. d, 10. c, 11. a,  
12. 
c, 13. a, 14. b, 15. c, 16. b, 17. a, 18. c, 19. d, 20. d. 

 

Plan testu 

 

Nr 

zad. 

Cel operacyjny 

(mierzone osiągnięcia ucznia) 

Kategoria

celu 

Poziom 

wymagań 

Poprawna 

odpowiedź

1 Definiować pojęcie  „zakład gastronomiczny” 

2 Identyfikować pojęcie „normy żywienia” B 

3 Określić przeznaczenie racji pokarmowych 

4 Obliczać średnią normę żywienia C 

PP 

5 Dokonać zamiany produktów w grupie i między 

grupami 

C PP  d 

6 Określić wymagania żywieniowe dla różnych grup 

ludności 

C P  d 

7 Zastosować zasady urozmaicenia jadłospisów 

8 Określić metody oceny jadłospisów 

9 Wskazać produkty dozwolone i zabronione w diecie 

10 Określić produkty dozwolone i zabronione w diecie 

11 Określić zasady żywienia dietetycznego 

 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

30

12 Zdefiniować dietę wegetariańską B 

13 Wskazać zastosowanie dokumentów w zakładzie 

gastronomicznym typu zamkniętego 

C P  a 

14 Obliczać zapotrzebowanie surowcowe 

PP b 

15 Określić obowiązki poszczególnych pracowników 

16 Scharakteryzować stołówkę B 

17 Ustalić kolejność etapów procesu produkcyjnego  

w zakładach typu zamkniętego 

C PP  a 

18 Rozróżnić dokumenty zaopatrzenia 

19 Obliczyć cenę posiłku 

PP d 

20 Określić przeznaczenie pomieszczeń ekspedycyjnych

 

Przebieg testowania 

 

Instrukcja dla nauczyciela 

 

1.

 

Ustal z uczniami termin przeprowadzenia sprawdzianu, co najmniej z tygodniowym 
wyprzedzeniem. 

2.

 

Zapoznaj uczniów z rodzajami i zasadami rozwiązywania zadań w teście oraz z zasadami 
punktowania. 

3.

 

Wyjaśnij uczniom zasady udzielania odpowiedzi na karcie odpowiedzi. 

4.

 

Zapewnij uczniom warunki do rozwiązywania zadań testowych. 

5.

 

Podaj czas rozwiązywania zadań. 

6.

 

Rozdaj uczniom zadania testowe oraz karty odpowiedzi. 

7.

 

Stwórz właściwą atmosferę w czasie rozwiązywania testu. 

8.

 

Podczas rozwiązywania testu przestrzegaj konsekwentnie zasad pracy przedstawionych 
wcześniej. 

9.

 

Kilka minut przed zakończeniem sprawdzianu przypomnij uczniom o upływającym 
czasie. 

10.

 

Po upływie wyznaczonego czasu zbierz karty odpowiedzi oraz zestawy zadań testowych. 

11.

 

Dokonaj oceny testów, sprawdź wyniki. Oceny wpisz do arkusza zbiorczego. 

12.

 

Dokonaj analizy zadań testowych i ustal, które zadania sprawiły najwięcej trudności. 

13.

 

Ustal przyczyny tych trudności i omów je z uczniami. 

14.

 

Opracuj wnioski do dalszej pracy. 

 

Instrukcja dla ucznia 

1.

 

Przeczytaj uważnie instrukcję. 

2.

 

Podpisz imieniem i nazwiskiem kartę odpowiedzi. 

3.

 

Zapoznaj się z zestawem zadań testowych. 

4.

 

Test zawiera 20 zadań.

 

Wszystkie

 

są zadaniami wielokrotnego wyboru i tylko jedna 

odpowiedź jest prawidłowa. 

5.

 

Udzielaj odpowiedzi tylko na załączonej karcie odpowiedzi: w zadaniach wielokrotnego 
wyboru zaznacz prawidłową odpowiedź X (w przypadku pomyłki należy błędną 
odpowiedź zaznaczyć kółkiem, a następnie ponownie zakreślić odpowiedź prawidłową). 

6.

 

Pracuj samodzielnie, bo tylko wtedy będziesz miał satysfakcję z wykonanego zadania. 

7.

 

Jeśli zadanie będzie Ci sprawiało trudność, wtedy odłóż jego rozwiązanie na później 
i wróć do niego, gdy zostanie Ci wolny czas. 

8.

 

Na rozwiązanie testu masz 45 min. 

Powodzenia. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

31

Materiały dla ucznia: 

 

instrukcja dla ucznia, 

 

zestaw zadań testowych, 

 

karta odpowiedzi, 

 

kalkulator (opcjonalnie). 

 
ZESTAW ZADAŃ TESTOWYCH   

 

1.

 

Zakładem gastronomicznym nazywa się 
a)

 

zakłady produkujące żywność. 

b)

 

placówki prowadzące działalność w zakresie zorganizowanego żywienia 
konsumentów. 

c)

 

zakłady sprzedające żywność. 

d)

 

placówki prowadzące żywienie dla grupy powyżej 100 osób. 

 

2.

 

Normy żywienia 
a)

 

oznaczają pewien znormalizowany sposób żywienia. 

b)

 

określają ilość energii i niezbędnych składników odżywczych, jakie powinien 
otrzymać organizm w ciągu doby. 

c)

 

oznaczają pewien znormalizowany sposób układania jadłospisów. 

d)

 

określają ilość produktów, które należy spożyć w ciągu dnia. 

 
3.

 

Racje pokarmowe (normy wyżywienia) zostały opracowane 
a)

 

osobno dla dzieci i dla dorosłych. 

b)

 

dla osób z różnymi schorzeniami. 

c)

 

dla 19 grup ludności. 

d)

 

osobno dla kobiet i mężczyzn. 

 
4.

 

W stołówce żywi się 100 osób, wśród nich połowa to dziewczęta a druga połowa to 
chłopcy w tym samym wieku. Zapotrzebowanie na energię dla chłopców wynosi 3200 
kcal a dla dziewcząt 2500 kcal. Średnia norma żywienia dla tej grupy wynosi 
a)

 

3200 kcal. 

b)

 

1600 kcal + 1250 kcal. 

c)

 

2500 kcal. 

d)

 

3200 kcal + 2500 kcal. 

 

5.

 

Dietetyk zaplanował jadłospis: zupa wiejska, potrawka z kurczaka, ryż gotowany, sałata 
zielona z oliwą, kisiel truskawkowy. Okazało się,  że nie ma truskawek. Zapewniając 
zachowanie wartości odżywczej obiadu, na deser zamiast kisielu truskawkowego 
zaproponowano 
a)

 

kisiel waniliowy. 

b)

 

kompot z jabłek. 

c)

 

jabłka pieczone z bakaliami. 

d)

 

kisiel z czarnej porzeczki. 

 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

32

6.

 

W żywieniu ludzi w podeszłym wieku należy zwiększyć ilość 
a)

 

mięsa i warzyw strączkowych. 

b)

 

ryb i słodyczy. 

c)

 

energii i błonnika. 

d)

 

produktów bogatych w wapń i witaminy A, C. 

 
7.

 

W podanym jadłospisie - krupnik, gołąbki z sosem pomidorowym, surówka z kapusty 
pekińskiej, kisiel truskawkowy z bitą  śmietaną, zaproponowano zmianę zupy tak, aby 
jadłospis był prawidłowy i w związku z tym wybrano 
a)

 

żurek z jajkiem. 

b)

 

kapuśniak. 

c)

 

pomidorową z makaronem. 

d)

 

zupę jabłkową z grzankami. 

 
8.

 

Metoda szacunkowa oceny jadłospisów polega na 

a)

 

zsumowaniu ilości zadeklarowanych w jadłospisie produktów i porównaniu ich 
z racjami pokarmowymi. 

b)

 

przeprowadzeniu badań fizyko – chemicznych w warunkach laboratoryjnych. 

c)

 

obliczeniu zawartości składników odżywczych w poszczególnych produktach. 

d)

 

porównaniu jadłospisu z odpowiednią tabelką. 

 
9.

 

Wskaż produkt, który nie może być stosowany w diecie lekkostrawnej 

a)

 

czerstwe pieczywo pszenne. 

b)

 

dżem truskawkowy niskosłodzony. 

c)

 

polędwica wołowa. 

d)

 

śliwki. 

 
10.

 

W diecie niskoenergetycznej najbardziej odpowiednie są następujące produkty: 

a)

 

chleb razowy, serek topiony, kakao. 

b)

 

sardynka, ser żółty, masło orzechowe. 

c)

 

kefir, indyk, sok marchwiowy. 

d)

 

boczek, śledź, banany. 

 
11.

 

W żywieniu dietetycznym należy 
a)

 

wykluczyć potrawy smażone. 

b)

 

ograniczyć ilość posiłków. 

c)

 

przygotowywać obfite posiłki. 

d)

 

ograniczyć się wyłącznie do potraw gotowanych. 

 
12.

 

W diecie wegetariańskiej 
a)

 

nie podaje się mięsa, ale można podawać owoce morza i jaja. 

b)

 

podaje się warzywa, mleko i jaja. 

c)

 

podaje się warzywa, owoce i produkty zbożowe. 

d)

 

nie podaje się mięsa, ale można podawać inne produkty zwierzęce. 

 
13.

 

Raport żywienia to dokument, który 
a)

 

służy do rozliczenia produkcji. 

b)

 

informuje o poziomie wyżywienia ludności. 

c)

 

ocenia sposób żywienia ludności w danym czasie. 

d)

 

służy do planowania produkcji. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

33

 
14.

 

Receptura przewiduje 0,34 kg marchwi na jeden kilogram surówki. Jedna porcja surówki 
waży 100g. Aby wykonać 25 porcji surówki potrzeba 
a)

 

0,75 kg marchwi. 

b)

 

0,85 kg marchwi. 

c)

 

1,85 kg marchwi. 

d)

 

8,5 kg marchwi. 

 
15.

 

Za funkcjonowanie zakładu gastronomicznego typu zamkniętego odpowiedzialny jest 
a)

 

szef kuchni. 

b)

 

kierownik produkcji. 

c)

 

kierownik zakładu. 

d)

 

dietetyk. 

 
16.

 

Stołówka jest zakładem żywieniowym 
a)

 

który proponuje sprzedaż potraw przygotowywanych poza zakładem. 

b)

 

wyodrębnionym lokalowo, który posiada zaplecze produkcyjne i salę konsumpcyjną. 

c)

 

który oferuje wyłącznie potrawy przygotowywane z półproduktów. 

d)

 

oferującym szereg usług dodatkowych. 

 
17.

 

Etapy organizacji pracy w zakładzie gastronomicznym typu zamkniętego występują 
w następującej kolejności: 
a)

 

ustalenie jadłospisów, sporządzenie zapotrzebowania surowcowego, proces 
produkcyjny, rozliczenie kosztów żywienia i pozostałych kosztów produkcji. 

b)

 

zaopatrzenie magazynów w surowce, zaplanowanie jadłospisów, wykonanie potraw, 
rozliczenie kosztów surowców. 

c)

 

zaplanowanie produkcji, policzenie kosztów produkcji, produkcja potraw. 

d)

 

ustalenie kosztów produkcji, proces produkcyjny, ekspedycja potraw. 

 

18.

 

Do dokumentów zaopatrzenia zalicza się 
a)

 

dowód wydania. 

b)

 

protokół magazynowy. 

c)

 

dowód dostawy. 

d)

 

kartę magazynową. 

 
19.

 

W stołówce szkolnej cena posiłku jest ustalana na podstawie tzw. wsadu do kotła. 
Przeciętny koszt surowców do wykonania obiadu dla 100 osób wynosi 520 zł. Cena 
obiadu w tej stołówce wynosi 
a)

 

5,2 zł + 10 % marży. 

b)

 

5,2 zł + koszt energii. 

c)

 

5,2 zł + koszty pracowników. 

d)

 

5,2 zł. 

 
20.

 

Ekspedycja służy do 
a)

 

przygotowywania surowców do wydania z magazynu. 

b)

 

przyprawiania i dekorowania potraw. 

c)

 

przechowywania zakąsek. 

d)

 

wydawania potraw na salę konsumpcyjną. 

 
 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

34

KARTA ODPOWIEDZI 

 
Imię i nazwisko ……..............................……………………………………………….. 

 
Prowadzenie działalności żywieniowej w zakładach gastronomicznych typu 
zamkniętego 
 

Zakreśl poprawną odpowiedź. 
 

Nr 

zadania 

Odpowiedź Punkty 

1

 

 

a b  c d 

 

2

 

 

a b  c d 

 

3

 

 

a b  c d 

 

4

 

 

a b  c d 

 

5

 

 

a b  c d 

 

6

 

 

a b  c d 

 

7

 

 

a b  c d 

 

8

 

 

a b  c d 

 

9

 

 

a b  c d 

 

10

 

 

a b  c d 

 

11

 

 

a b  c d 

 

12

 

 

a b  c d 

 

13

 

 

a b  c d 

 

14

 

 

a b  c d 

 

15

 

 

a b  c d 

 

16

 

 

a b  c d 

 

17

 

 

a b  c d 

 

18

 

 

a b  c d 

 

19

 

 

a b  c d 

 

20

 

 

a b  c d 

 

Razem:  

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

35

TEST 2 
 
Test dwustopniowy do jednostki modułowej „Prowadzenie działalności 
żywieniowej w zakładach gastronomicznych typu zamkniętego” 

Test składa się z 20 zadań wielokrotnego wyboru, z których: 

 

zadania 1, 2, 3, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 15, 16, 18, 19, 20, są z poziomu podstawowego, 

 

zadania  4, 5, 14,17, są z poziomu ponadpodstawowego. 

 

Punktacja zadań: 0 lub 1 punkt 
 

Za każdą prawidłową odpowiedź uczeń otrzymuje 1 punkt, za złą odpowiedź lub jej brak, 

uczeń otrzymuje 0 punktów. Suma punktów możliwych do uzyskania wynosi 20. 
 

Proponuje się następujące normy wymagań – uczeń otrzymuje następujące 
oceny szkolne: 

 

dopuszczający – za rozwiązanie co najmniej 10 zadań z poziomu podstawowego, 

 

dostateczny – za rozwiązanie co najmniej 12 zadań z poziomu podstawowego, 

 

dobry – za rozwiązanie 16 zadań, w tym co najmniej 2 z poziomu ponadpodstawowego, 

 

bardzo dobry – za rozwiązanie18 zadań, w tym co najmniej 3 z poziomu 
ponadpodstawowego. 

 

Klucz odpowiedzi: 1. b, 2. a, 3. c, 4. b, 5. d, 6. d, 7. a, 8. b, 9. b, 10. c, 11. d, 12. a, 
13. d, 14. b, 15. c, 16. b, 17. a, 18. c, 19. d, 20. c 

 

Plan testu 

Nr 

zad. 

Cel operacyjny 

(mierzone osiągnięcia ucznia) 

Kategoria

celu 

Poziom 

wymagań 

Poprawna 

odpowiedź

1 Zdefiniować zakład gastronomiczny typu

zamkniętego 

A P  b 

2 Identyfikować pojęcie „racje pokarmowe” 

3 Określić przeznaczenie norm żywienia B 

4 Obliczyć średnią rację pokarmową C 

PP 

5 Dokonać zamiany produktów w grupie i między 

grupami 

C PP  d 

6 Określić wymagania żywieniowe dla różnych grup 

ludności 

C P  d 

7 Zastosować zasady urozmaicenia jadłospisów 

8 Określić metody oceny jadłospisów 

9 Wskazać produkty dozwolone i zabronione w diecie

10 Określić produkty dozwolone i zabronione w diecie

11 Określić żywienie dietetyczne 

12 Zdefiniować dietę laktowegetariańską A 

13 Wskazać zastosowanie dokumentów w zakładzie

gastronomicznym typu zamkniętego 

C P  d 

14 Obliczyć zapotrzebowanie surowcowe 

PP 

15 Określić obowiązki poszczególnych pracowników 

16 Scharakteryzować bufety pracownicze 

17 Obliczyć zapotrzebowanie surowcowe 

PP 

 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

36

18 Rozróżnić dokumenty magazynowe 

19 Określić stanowiska pracowników produkcyjnych

w zakładzie gastronomicznym 

B P  d 

20 Określić przeznaczenie pomieszczeń 

produkcyjnych 

B P  c 

 

Przebieg testowania 

 

Instrukcja dla nauczyciela 

 

1.

 

Ustal z uczniami termin przeprowadzenia sprawdzianu, co najmniej z tygodniowym 
wyprzedzeniem. 

2.

 

Zapoznaj uczniów z rodzajami i zasadami rozwiązywania zadań w teście oraz z zasadami 
punktowania. 

3.

 

Wyjaśnij uczniom zasady udzielania odpowiedzi na karcie odpowiedzi. 

4.

 

Zapewnij uczniom warunki do rozwiązywania zadań testowych. 

5.

 

Podaj czas rozwiązywania zadań. 

6.

 

Rozdaj uczniom zadania testowe oraz karty odpowiedzi. 

7.

 

Stwórz właściwą atmosferę w czasie rozwiązywania testu. 

8.

 

Podczas rozwiązywania testu przestrzegaj konsekwentnie zasad pracy przedstawionych 
wcześniej. 

9.

 

Kilka minut przed zakończeniem sprawdzianu przypomnij uczniom o upływającym 
czasie. 

10.

 

Po upływie wyznaczonego czasu zbierz karty odpowiedzi oraz zestawy zadań testowych. 

11.

 

Dokonaj oceny testów, sprawdź wyniki. Oceny wpisz do arkusza zbiorczego. 

12.

 

Dokonaj analizy zadań testowych i ustal, które zadania sprawiły najwięcej trudności. 

13.

 

Ustal przyczyny tych trudności i omów je z uczniami. 

14.

 

Opracuj wnioski do dalszej pracy. 

 

Instrukcja dla ucznia 

 

1.

 

Przeczytaj uważnie instrukcję. 

2.

 

Podpisz imieniem i nazwiskiem kartę odpowiedzi. 

3.

 

Zapoznaj się z zestawem zadań testowych. 

4.

 

Test zawiera 20 zadań.

 

Wszystkie

 

są zadaniami wielokrotnego wyboru i tylko jedna 

odpowiedź jest prawidłowa. 

5.

 

Udzielaj odpowiedzi tylko na załączonej karcie odpowiedzi: w zadaniach wielokrotnego 
wyboru zaznacz prawidłową odpowiedź X (w przypadku pomyłki należy błędną 
odpowiedź zaznaczyć kółkiem, a następnie ponownie zakreślić odpowiedź prawidłową). 

6.

 

Pracuj samodzielnie, bo tylko wtedy będziesz miał satysfakcję z wykonanego zadania. 

7.

 

Jeśli zadanie będzie Ci sprawiało trudność, wtedy odłóż jego rozwiązanie na później 
i wróć do niego, gdy zostanie Ci wolny czas. 

8.

 

Na rozwiązanie testu masz 45 min. 

Powodzenia. 

 

Materiały dla ucznia: 

 

instrukcja dla ucznia, 

 

zestaw zadań testowych, 

 

karta odpowiedzi, 

 

kalkulator (opcjonalnie). 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

37

ZESTAW ZADAŃ TESTOWYCH   

 

1.

 

Zakład gastronomiczny typu zamkniętego to 
a)

 

placówka zamknięta dla konsumentów z zewnątrz, ponieważ mieści się w zakładzie 
karnym. 

b)

 

każdy zakład, który mieści się w budynku i nie posiada ogródka dla klientów. 

c)

 

placówka nastawiona na obsługę określonych grup konsumentów. 

d)

 

każdy zakład, w którym liczba konsumentów jest ograniczona do 50 osób. 

 
2.

 

Racje pokarmowe 
a)

 

to zestaw produktów, z podaniem ich ilości, które powinny być spożyte przez jedną 
osobę w ciągu doby. 

b)

 

oznaczają racjonalny sposób układania jadłospisów. 

c)

 

określają ilość energii i niezbędnych składników odżywczych, jakie powinien 
otrzymać organizm w ciągu doby. 

d)

 

oznaczają racjonalny sposób żywienia. 

 
3.

 

Normy żywienia zostały opracowane 
a)

 

osobno dla dzieci i dla dorosłych. 

b)

 

dla osób z różnymi schorzeniami. 

c)

 

dla 19 grup ludności. 

d)

 

osobno dla kobiet i mężczyzn. 

 
4.

 

W stołówce żywi się 100 osób, wśród nich połowa to dziewczęta a druga połowa to 
chłopcy w tym samym wieku. Racja pokarmowa dla dziewcząt przewiduje 300 g 
ziemniaków, natomiast dla chłopców 500 g ziemniaków. Średnia racja pokarmowa dla tej 
grupy wynosi 
a)

 

500 g ziemniaków. 

b)

 

150 g + 250 g ziemniaków. 

c)

 

300 g + 500 g ziemniaków. 

d)

 

300 g ziemniaków. 

 
5.

 

Dietetyk zaplanował jadłospis: barszcz ukraiński, gołąbki w sosie pomidorowym, sałata 
zielona z oliwą, kisiel mleczny waniliowy. Okazało się,  że nie ma mleka. Zapewniając 
zachowanie wartości odżywczej obiadu, na deser zamiast kisielu mlecznego waniliowego 
zaproponowano 
a)

 

kisiel truskawkowy. 

b)

 

kompot z jabłek z dziką różą. 

c)

 

jabłka pieczone z dżemem malinowym. 

d)

 

twarożek waniliowy. 

 
6.

 

W żywieniu kobiet ciężarnych należy zwiększyć ilość 
a)

 

energii i błonnika. 

b)

 

warzyw strączkowych. 

c)

 

serów pleśniowych. 

d)

 

białka i wapnia. 

 
 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

38

7.

 

W podanym zestawie: kapuśniak z ziemniakami, bitki w sosie pomidorowym, kasza, 
surówka z kapusty kiszonej, kompot z jabłek, maliny z bitą  śmietaną zaproponowano 
zmianę surówki tak, aby jadłospis był prawidłowy, była to 
a)

 

sałatka z buraków z jabłkiem. 

b)

 

marchew z groszkiem zasmażana. 

c)

 

surówka z marchwi i chrzanu. 

d)

 

sałatka z kapusty czerwonej. 

 
8.

 

Metoda bezpośrednia oceny jadłospisów polega na 
a)

 

zsumowaniu ilości zadeklarowanych w jadłospisie produktów i porównaniu ich 
z racjami pokarmowymi. 

b)

 

obliczeniu zawartości składników odżywczych w poszczególnych produktach. 

c)

 

przeprowadzeniu badań fizyko – chemicznych w warunkach laboratoryjnych. 

d)

 

punktowaniu wybranych cech jadłospisów. 

 
9.

 

Potrawa, która nie może być stosowana w diecie lekkostrawnej to 
a)

 

polędwica pieczona w foli aluminiowej. 

b)

 

zupa fasolowa z zacierkami. 

c)

 

jaja na miękko. 

d)

 

biszkopt z owocami. 

 
10.

 

W diecie bogatobiałkowej najbardziej odpowiednimi produktami są 
a)

 

ziemniaki, truskawki, szynka wieprzowa. 

b)

 

makarony, kapusta, olej. 

c)

 

twaróg, kurczak, dorsz. 

d)

 

kakao, kalafior, ser żółty. 

 

11.

 

W żywieniu dietetycznym należy 
a)

 

podawać potrawy gorące, przetarte. 

b)

 

podawać potrawy zimne, przyprawione aromatycznymi przyprawami. 

c)

 

zwiększyć udział surowych warzyw i owoców. 

d)

 

zwiększyć liczbę mało obfitych posiłków. 

 

12.

 

W diecie laktowegetariańskiej można podawać  
a)

 

warzywa, owoce, produkty zbożowe i mleczne. 

b)

 

warzywa, owoce, produkty mleczne i jaja. 

c)

 

warzywa, produkty zbożowe i mleczne, owoce morza. 

d)

 

warzywa, produkty zbożowe i mleczne, drób. 

 

13.

 

Dziennik żywienia 
a)

 

ocenia sposób żywienia ludności w danym czasie. 

b)

 

informuje o poziomie wyżywienia ludności. 

c)

 

służy do planowania produkcji. 

d)

 

jest dokumentem umożliwiającym rozliczenie produkcji. 

 

14.

 

Receptura przewiduje 0,34 kg masła na jeden kilogram ciasta. Jedna porcja ciasta waży 
100g, więc aby wykonać 50 porcji ciasta potrzeba 
a)

 

1,6 kg masła. 

b)

 

1,7 kg masła. 

c)

 

3,2 kg masła. 

d)

 

17 kg masła. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

39

15.

 

Do obowiązków pomocy kuchennej należy 
a)

 

pomoc przy prowadzeniu dokumentacji. 

b)

 

organizacja produkcji dziennej. 

c)

 

wykonywanie czynności pomocniczych związanych z produkcją potraw. 

d)

 

obsługa konsumentów na sali konsumpcyjnej. 

 
16.

 

Cechą charakterystyczna bufetów pracowniczych jest 
a)

 

usytuowanie ich bezpośrednio na hali produkcyjnej. 

b)

 

oferowanie wyrobów produkowanych poza bufetem, ze względu na brak zaplecza 
produkcyjnego. 

c)

 

zastosowanie obsługi kelnerskiej. 

d)

 

wyłączna sprzedaż słodyczy i innych towarów handlowych. 

 
17.

 

Jeżeli receptura gastronomiczna przewiduje 0,52 kg surowca na 10 porcji zupy oraz 0.32 
na 10 porcji sałatki to aby wykonać 25 porcji obu potraw potrzeba 
a)

 

2,1 kg surowca. 

b)

 

2,5 kg surowca. 

c)

 

3,1 kg surowca. 

d)

 

21 kg surowca. 

 
18.

 

Do dokumentów magazynowych zalicza się 
a)

 

dowód dostawy. 

b)

 

przyjęcie zewnętrzne. 

c)

 

dowód wydania. 

d)

 

receptura gastronomiczna. 

 
19.

 

Do pracowników produkcyjnych w zakładzie gastronomicznym zalicza się: 
a)

 

kucharza, młodszego kucharza, pomoc kuchenną, kelnera. 

b)

 

kucharza młodszego kucharza, pomoc kuchenną, magazyniera. 

c)

 

kierownika zakładu, kucharza, młodszego kucharza, pomoc kuchenną. 

d)

 

kucharza, młodszego kucharza, pomoc kuchenną, zmywaczkę. 

 
20.

 

Przygotowalnia warzyw służy do 
a)

 

przechowywania warzyw. 

b)

 

przygotowywania warzyw do wydania. 

c)

 

obróbki wstępnej czystej warzyw. 

d)

 

obróbki termicznej warzyw. 

 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

40

KARTA ODPOWIEDZI 

 
Imię i nazwisko ……..............................……………………………………………….. 

 
Prowadzenie działalności żywieniowej w zakładach gastronomicznych typu 
zamkniętego 
 

Zakreśl poprawną odpowiedź. 
 

Nr 

zadania 

Odpowiedź Punkty 

1

 

 

a b  c d 

 

2

 

 

a b  c d 

 

3

 

 

a b  c d 

 

4

 

 

a b  c d 

 

5

 

 

a b  c d 

 

6

 

 

a b  c d 

 

7

 

 

a b  c d 

 

8

 

 

a b  c d 

 

9

 

 

a b  c d 

 

10

 

 

a b  c d 

 

11

 

 

a b  c d 

 

12

 

 

a b  c d 

 

13

 

 

a b  c d 

 

14

 

 

a b  c d 

 

15

 

 

a b  c d 

 

16

 

 

a b  c d 

 

17

 

 

a b  c d 

 

18

 

 

a b  c d 

 

19

 

 

a b  c d 

 

20

 

 

a b  c d 

 

Razem:  

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

41

7.

 

LITERATURA 

 
1.

 

Arens-Azêvedo U., Grimpe E. i inni: Technologia gastronomiczna z obsługą gości. Cz. 3. 
REA, Warszawa 2002 

2.

 

Berger S.: Kuchnia Polska. PWE, Warszawa 1990 

3.

 

Biller E.: Kucharz & Gastronom: vademecum. REA, Warszawa 2001 

4.

 

Czarniecka-Skubina E., Rosiak E.: Poradnik Gastronoma. ProMedia, Warszawa 2004 

5.

 

Czerwińska D., Gulińska E.: Podstawy żywienia człowieka. WSiP, Warszawa 2005 

6.

 

Gawęcki J., Hasik J.: Żywienie człowieka zdrowego i chorego. WNT, Warszawa 2001 

7.

 

Górecka D., Limanówka H., Superczyńska E., Żylińska-Kaczmarek M.: Technologia 
gastronomiczna z obsługą konsumenta. Cz. II i III. Format AB, Warszawa 2006 

8.

 

Górska-Warsewicz H.: Podstawy rachunkowości. WSiP, Warszawa 2005 

9.

 

Grzesińska W.: Wyposażenie techniczne zakładów. WSiP, Warszawa 2005 

10.

 

Hoszek W.: Urządzanie zakładów gastronomicznych i gospodarstw domowych. Format 
AB, Warszawa 2005 

11.

 

Jastrzębski W.: Wyposażenie techniczne zakładów gastronomicznych. WSiP, Warszawa 
2005 

12.

 

Konarzewska M., Zielonka B., Konarzewska-Sokołowska M.: Technologia 
gastronomiczna z towaroznawstwem. Część 1 i 2. REA, Warszawa 2003 

13.

 

Konarzewska M.: Wyposażenie techniczne zakładów gastronomicznych. REA, 
Warszawa 2004 

14.

 

Kuchanowicz H., Czarnowska-Misztal E., Turlejska H.: Zasady Żywienia człowieka. 
WSiP, Warszawa 2000 

15.

 

Mielcarczyk Z., Urbańska B.: Gospodarka i rachunkowość w gastronomii. WSiP, 
Warszawa 2002 

16.

 

Mikuta B.: Technologia gastronomiczna z obsługą konsumenta. Format AB, Warszawa 
1998 

17.

 

Ostrowski E., Snaglewska B., Tarnowska K.: Organizacja produkcji gastronomicznej. 
WSiP, Warszawa 1996 

18.

 

Procner A.: Technologia gastronomiczna z towaroznawstwem. Cz. I. WSiP, Warszawa 
2003 

19.

 

Superczyńska E., Żylińska-Kaczmarek M.: Zasady żywienia. REA, Warszawa 2004 

20.

 

Szponar L., Turlejska H., Wolnicka K.: Obiady szkolne. IŻŻ, Warszawa 1999 

21.

 

Żabicki W.: Organizacja bezpieczeństwo i higiena pracy. WSiP, Warszawa 2005 

22.

 

Czasopisma specjalistyczne:  

 

Przegląd gastronomiczny, 

 

Kuchnia – magazyn dla smakoszy, 

 

Food service. 

 

Literatura metodyczna 

1.

 

Figurski J., Symela K. (red.): Modułowe programy nauczania w kształceniu zawodowym. Wyd. 
ITEE, Radom 2001 

2.

 

Niemierko B.: Pomiar wyników kształcenia. WSiP, Warszawa 1999 

3.

 

Okoń W.: Wprowadzenie do dydaktyki ogólnej. Wydawnictwo Akademickie „Żak”, Warszawa 
2003 

4.

 

Plewka Cz.: Metodyka nauczania teoretycznych przedmiotów zawodowych. Cz.I i II. Wyd.

 

ITEE, 

Radom 1999

 

5.

 

Szlosek F.: Wstęp do dydaktyki przedmiotów zawodowych. Wyd. ITeE, Radom 1998