Arthur Conan Doyle
        
        
        
                  Ostatnia zagadka 
                 Sherlocka Holmesa
        
        
                        Tom
        
                  Całość w tomach
        
        
        
        
        
          Polski Związek Niewidomych
          Zakład Wydawnictw i Nagrań
                   Warszawa 1994

          Tłumaczył 
        Jarosław Kotarski
        
        
        
        
        
          Tłoczono pismem punktowym 
        dla niewidomych
        w Drukarni PZN, 
        Warszawa, 
        ul. Konwiktorska 9
        
          Przedruk z wydawnictwa 
        Biuro Promocji 
        i Reklamy Fantastyki
        "Sfera"
        oraz
        Agencja Wydawniczo_Handlowa
        "Passa"
        Pisała K. Pabian

        Korekty dokonali:
          K. Kruk
          i St. Makowski
          Po raz pierwszy ujawnione! 
        
         Modny ostatnio trend usuwania 
        "Białych Plam" na historii nie 
        może ominąć i literatury 
        sensacyjnej. 
          Sir Arthur Conan Doyle napisał 
        kilkadziesiąt opowiadań, których 
        bohaterami byli Holmes i Watson. 
        W Polsce dotąd ukazała się 
        jedynie niewielka ich część. 
          Niniejszy tom jest prezentacją 
        premierową nigdy dotąd w Polsce 
        nie tłumaczonych opowiadań z tej 
        serii. Po raz pierwszy więc 
        czytelniku bierzesz do ręKi tom 
        Conan 
        Doyle'a, którego nikt dotąd poza 
        tobą nie czytał. 
        

          Trzej Garridebowie 
        
          Mogłaby to być historia 
        równie komiczna, co tragiczna. 
        Jednego człowieka kosztowała 
        spokój, mnie trochę krwi, a 
        jeszcze innego bliższą znajomość 
        z wymiarem sprawiedliwości. A 
        mimo to sprawa miała w sobie coś 
        z komedii. Czym była w 
        rzeczywistości, niech każdy 

        oceni sam. 
          Doskonale pamiętam, kiedy to 
        było, gdyż zdarzyło się w tym 
        samym miesiącu, w którym Holmes 
        odmówił przyjęcia szlachectwa za 
        usługi... być może pewnego dnia 

        je opiszę. Wspominam o tym tylko 
        zdawkowo, gdyż jako jego 
        towarzysz i osoba zaufana 
        zobligowany jestem do unikania 
        jakichkolwiek niedyskrecji. 
        Powtarzam jednak, iż dlatego 
        właśnie jestem w stanie podać 
        dokładną  datę, a mianowicie: 
        ostatnie dni czerwca 1902 roku, 
        krótko po rozstrzygnięciu wojny 
        burskiej Holmes spędził kilka 
        dni w łóżku, co było czasami 
        jego zwyczajem, lecz tego ranka 
        pojawił się na śniadaniu z 
        obszernym pismem w dłoni i 
        błyskiem zainteresowania w 
        oczach. 
          - Oto okazja zarobienia paru 
        groszy, mój drogi - oznajmił. -
        Słyszałeś kiedyś nazwisko 
        "Garrideb"? 
          - Przyznam szczerze, że nie. 
          - Szkoda, gdybyś znał 

        jakiegoś, mógłbyś na tym 
        skorzystać. 
          - Dlaczego? 
          - O, to długa i oryginalna 
        historia. Nie sądzę, byśmy w 
        dotychczasowych badaniach natury 
        ludzkiej natrafili na coś 
        równie specyficznego. Nasz 
        klient będzie tu niedługo, toteż 
        poczekam z omówieniem problemu 
        do czasu jego przybycia. 
        Przedtem spróbujemy tego, co 
        najprostsze. 
          Książka telefoniczna leżała 
        obok mnie, toteż zabrałem się do 
        przerzucania jej stronic. Zwykle 
        takie poszukiwania nie dawały 
        efektu, ale tym razem, ku swemu 
        zaskoczeniu, znalazłem w niej 
        owo dziwne nazwisko. 
          - Mam, Holmesie! -
        wykrzyknąłem. 
          - Garrideb N. - Przeczytał mój 

        przyjaciel pochylając się nad 
        stronicą - 136 Little Ryder 
        Street, W. Przykro mi cię 

        rozczarować, mój drogi, ale to 
        właśnie nasz człowiek. Ten adres 
        figuruje na jego liście. 
        Potrzebny nam jeszcze jeden, 
        żeby było do pary. 

         Pani Hudson pojawiła się w 

        drzwiach z wizytówką na tacy. 
        Wziąłem ją zaskoczony. 
          - Oto i on! John Garrideb, 
        radca prawny z Moorville w 
        Kansas, Usa - zawołałem. 
          Holmes uśmiechnął się, 
        spoglądając na wizytówkę. 
          - Obawiam się, że będziesz się 

        musiał zdobyć na jeszcze jeden 
        wysiłek, mój drogi. Ten 
        dżentelmen jest również 
        zamieszany w całą historię, choć 
        przyznaję, że nie spodziewałem 
        się dziś go ujrzeć. Jest on 
        jednak w stanie opowiedzieć nam 
        znacznie więcej o całej sprawie 
        i jestem tej opowieści nader 
        ciekaw. 
          W chwilę potem nasz gość był 
        już w pokoju. John Garrideb, 

       radca prawny, był krępym, silnym 

        mężczyzną o świeżo ogolonej, 
        rumianej twarzy, 
        charakterystycznej dla 
        przedstawiciela amerykańskich 
        sfer finansowych. Był to 
        młodzieniec o szerokim i 
        szczerym uśmiechu, choć 
        najbardziej przykuwały uwagę 
        jego oczy - rzadko bowiem widuje 
        się źrenice tak żywe, tak 

        wyraziście i gwałtownie 
        odzwierciedlające każdą myśl. 
        Miał amerykański akcent, ale nie 
        towarzyszyła mu typowa dla 
        przedstawicieli tej nacji 
        ekscentryczna wymowa. 
          - Pan Holmes? - spytał, 
        spoglądając wpierw na mnie, 
        potem na Sherlocka. - O, to pan! 
        Pańskie fotografie są dość 
        podobne do oryginału. Otrzymał 
        pan list od Nathana Garrideba, 
        prawda? 
          - Proszę usiąść. Jak sądzę, 
        mamy sporo spraw do omówienia -
        zaproponował mój przyjaciel. -
        Pan jest oczywiście tym Johnem 
        Garridebem, o którym wspomina 

        niniejszy dokument. Przebywa pan 
        w Anglii już od dość dawna, czyż 
        nie? 
          - Co pana skłania do takiego 
        wniosku? 
          Wydawało mi się, że w oczach 
        naszego gościa czai się 
        podejrzliwość. 
          - Pańskie ubranie jest 
        angielskie. 
          - Czytałem o pańskich metodach 
        - Garrideb roześmiał się 
        nieszczerze. - Ale nigdy nie 
        sądziłem, że sam będę obiektem 
        tych pańskich sztuczek. Jak pan 
        to zauważył? 
          - Krój płaszcza w ramionach, 
        noski butów. Czy ktokolwiek może 
        wątpić? 
          - Cóż, nie miałem pojęcia, że 
        się tak zanglizowałem. Interesy 
        przywiodły mnie tu już jakiś 

        czas temu i stąd to ubranie, 
        prawie w całości kupione w 
        Londynie. Sądzę jednakże, że 
        pański czas jest zbyt cenny, zaś 
        moje skarpetki nie są celem 
        naszego spotkania, toteż, jeśli 
        pan pozwoli, proponowałbym 
        przejść do tych papierów, które 
        ma pan w ręku. 
          Zachowanie Holmesa musiało 
        nieco dotknąć naszego gościa, 
        gdyż jego twarz straciła sporo 
        ze swego radosnego wyglądu i 
        przybrała poważny wyraz. 
          - Spokój i cierpliwość, panie 
        Garrideb - odparł mój przyjaciel 
        łagodnie. - Doktor Watson może 
        panu powiedzieć, że te moje 
        dygresyjki niejednokrotnie 
        kończyły się w całkowicie 
        poważny sposób. Przechodząc zaś 
        do rzeczy, dlaczego pan Nathan 
        Garrideb nie przybył z panem? 

          - Należałoby raczej zadać 
        pytanie, dlaczego on w ogóle 
        pana w to mieszał? - warknął z 
        nagłym gniewem zapytany. - Nie 
        ma pan z tym nic wspólnego. 
        Dwóch dżentelmenów załatwia ze 
        sobą pewną sprawę i oto jeden z 
        nich postanawia wezwać detektywa 
        na pomoc. Widziałem go rano i 
        jestem tu dlatego, że powiedział 

        mi o tym, co zrobił. Nie zmienia 
        to jednak mojej oceny jego 
        postępowania. 
          - O panu nie ma w tym liście 
        nic, poza niewielką wzmianką. Po 
        prostu prosi mnie o pomoc w 
        osiągnięciu celu, który, jeśli 

        się nie mylę, jest równie ważny 
        dla obu panów. Wie, że mam różne 
        możliwości uzyskiwania 
        informacji i jest rzeczą 
        zupełnie normalną, że zwrócił 
        się do mnie. 
          Wyraz rozdrażnienia powoli 
        znikał z twarzy naszego gościa. 
          - Cóż, to zmienia postać 
        rzeczy. Kiedy zobaczyłem się z 
        nim dziś rano i dowiedziałem 
        się, że udał się po pomoc do 
        detektywa, wziąłem jedynie 
        pański adres i z miejsca 
        przybyłem tutaj. Nie lubię 
        policji grzebiącej w prywatnych 
        sprawach. Ale jeśli ograniczy 
        się pan do pomocy w odnalezieniu 
        brakującego nam człowieka, to 
        może to jedynie znacznie ułatwić 
        nasze zadanie. 
          - O to właśnie chodzi -
        zapewnił go Holmes. - A teraz 

        korzystając z tego, że już pan 
        tu jest, może usłyszymy od pana 
        jak mają się sprawy. Obecny tu 
        mój przyjaciel nie ma pojęcia, o 
        co chodzi, a i ja z 
        przyjemnością posłucham pańskiej 
        relacji. 
          Garrideb przyjrzał mi się 
        niezbyt przychylnym wzrokiem. 
          - Czy on musi wiedzieć? -
        spytał. 
          - Zazwyczaj pracujemy razem. 
          - No cóż, właściwie nie jest 
        to żadna tajemnica. By 
        oszczędzić czasu, podam panom 
        fakty pokrótce. Gdybyście 
        panowie pochodzili z Kansas, 
        tłumaczenie, kto to taki 
        Alexander Hamilton Garrideb, 
        byłoby niepotrzebne. Zrobił 
        pieniądze na handlu 
nieruchomościami, a potem zbożem w 
        Chicago. Kupił za nie tyle 

        ziemi, że mógłby zmierzyć nią 
        obszar niektórych państw w 
        Europie. Wszystko, co leży na 

        zachód od Fort Dodge, wzdłuż 
        Arkansas River, to jego 
        posiadłości. Łąki, pola i lasy, 
        które razem wzięte przynoszą 
        komuś, kto wie, jak z nich 
        korzystać, fortunę. Nie miał 
        krewnych ani rodziny (a jeśli 
        miał, to ja nigdy o nich nie 
        słyszałem), ale był dumny z 
        dziwności i unikalności swojego 
        nazwiska. I to nas właśnie 
        połączyło. 
          Studiowałem prawo w Topeka. 
        Pewnego dnia odwiedził mnie 

        starszy człowiek, uradowany 
        niepomiernie, iż spotkał kogoś, 
        kto nosi to samo nazwisko. To 
        był jego pomysł, by poszukać, 
        czy są na świecie jeszcze inni 
        ludzie o takim nazwisku. Kazał 
        mi znaleźć jeszcze jednego, a 
        gdy mu oznajmiłem, że jestem 
        zbyt zajęty, by włóczyć się po 
        świecie, złożył mi propozycję, 
        która diametralnie zmieniła moje 
        podejście do sprawy.
          Zmarł rok później, 
        pozostawiając testament, chyba 
        najdziwniejszy, jaki 
        kiedykolwiek sporządzono w 
        stanie Kansas. Podzielił w nim 
        swój majątek na trzy części, 
        jedna z nich przypada mnie pod 
        warunkiem, że znajdę dwóch 
        innych Garridebów, dla których 
        są pozostałe części. Wypada 
        tego po pięć milionów dolarów 

        dla każdego, ale nie mogę dostać 
        z nich ani centa, póki pozostali 
        nie stawią się przed sądem i nie 
        potwierdzą oficjalnie swych 
        nazwisk. 
          Szansa była zbyt kusząca, 
        toteż zawiesiłem praktykę 
        prawniczą i zająłem się 
        poszukiwaniami. W Stanach nie 
        znalazłem ani jednego, a 
        szukałem, proszę mi wierzyć, 
        naprawdę uczciwie. Zająłem się 
        więc starym krajem i w książce 
        telefonicznej Londynu znalazłem 
        pierwszego. Zjawiłem się u niego 
        dwa dni temu, wyjaśniając mu 
        całą sprawę. Ale człowiek ten, 
        podobnie jak i ja, jest samotny, 

        a w testamencie wyraźnie 
        napisano, że chodzi o trzech 
        dorosłych mężczyzn. Jak pan 
        widzi, mamy jeszcze jeden wakat 
        i jeśli pomoże nam go pan 
        zapełnić, z przyjemnością 
        zapłacimy panu honorarium. 
          - Cóż, Watsonie - odezwał się 
        mój przyjaciel - powiedziałem 
        ci, że to niecodzienna sprawa. 
        Dla mnie oczywistym posunięciem 
        jest danie ogłoszenia w 
        gazetach. 
          - Zrobiłem tak, panie Holmes, 
        i nie uzyskałem żadnej 
        odpowiedzi. 
          - No, no. To doprawdy 
        ciekawostka, którą trzeba będzie 
        zająć się poważniej. A tak przy 
        okazji, skoro pan jest z Topeka. 
        Miałem tam znajomego, niestety 
        już nie żyje. Stary doktor 

        Lysander Starr, był burmistrzem 
        w 1890 roku. Znał go pan? 
          - Dobry, poczciwy doktor 
        Starr! - ucieszył się nasz gość. 
        - Jego imię nadal jest żywe w 
        tym mieście. Sądzę, panie 
        Holmes, że najlepiej zrobimy, 
        jeśli każdy z nas spróbuje dalej 
        szukać brakującej osoby i będzie 
        na bieżąco informować 
        pozostałych o postępach. 
        Proponuję spotkanie za dzień lub 
        dwa. 
          Po tych słowach skłonił się i 
        wyszedł. 
          Holmes zapalił fajkę i przez 
        chwilę siedział w milczeniu, z 
        dziwnym uśmieszkiem na ustach. 
          - I cóż? - spytałem w końcu. 
          - Zastanawiam się, mój drogi. 
          - Nad czym? 
          - Zastanawiam się, Watsonie -
        powiedział biorąc fajkę w rękę. -

        Dlaczego na Boga, ten człowiek 
        naopowiadał nam tyle bzdur. 
        Niewiele brakowało, a spytałbym 
        go o to wprost. Wiesz przecież, 
        że czasami najlepszą bronią jest 
        frontalny atak, ale doszedłem w 
        końcu do wniosku, że lepiej 
        będzie pozostawić go chwilowo w 
        przekonaniu, iż udało mu się nas 
        oszukać. Zacznijmy od tego, że 

        nosi angielską marynarkę, 
        wytartą nieco na łokciach, i 
        takież spodnie z wypchniętymi, 
        od co najmniej rocznego 
        noszenia kolanami, a według 
        dokumentów i jego własnych słów 
        jest prowincjonalnym 

        Amerykaninem przybyłym tu nie 
        tak dawno. W londyńskich 
        gazetach nie było żadnych 
        ogłoszeń. Wiesz, że ten dział 
        jest moją ulubioną lekturą i coś 
        takiego nie uszłoby mojej 
        uwadze. Poza tym nigdy nie 
        znałem doktora Starra z Topeka i 
        nie mam pojęcia, czy ktoś taki 
        kiedykolwiek istniał. Sądzę, że 
        nasz gość faktycznie jest 
        Amerykaninem, ale od lat 
        przebywa w Londynie, co znacznie 
        wygładziło jego akcent. 
        Natomiast godny uwagi jest cel, 
        jaki chce osiągnąć poprzez to 
        niewiarygodne poszukiwanie 
        Garridebów, gdyż, zakładając, iż 
        jest to kanalia, przyznać 
        należy, że inteligentna i
        pomysłowa. Teraz musimy 
        stwierdzić, czy autor tego listu 
        nie jest także oszustem. Zadzwoń 

        do niego, jeśli łaska. 
          Wykręciłem numer i usłyszałem 
        po drugiej stronie piskliwy, 
        drżący nieco głos:
          - Tak, tu Nathan Garrideb. Czy 
        to pan Holmes? Bardzo chciałbym 
        z nim mówić. 
          Mój przyjaciel wziął słuchawkę 
        i usłyszałem następującą połówkę 
        dialogu:
          - Tak, był tutaj. Rozumiem, że 
        pan go nie zna... Jak długo?... 
        Tylko dwa dni!... Tak, 
        oczywiście, perspektywa nader 
        nęcąca. Będzie pan w domu 
        wieczorem? Przypuszczam, że nie 
        w jego towarzystwie?... 
        Doskonale, zjawimy się wobec 
        tego. Wolałbym porozmawiać pod 
        jego nieobecność... doktor 
        Watson będzie mi towarzyszył... 
        Z pańskiego listu wnoszę, że nie 
        wychodzi pan często... Tak, 

        około szóstej idealnie mi 
        odpowiada... Nie musi pan o tym 

        informować naszego 
        amerykańskiego przyjaciela... 
        Doskonale, wobec tego do 
        zobaczenia. 
        
          Zmierzchało już, gdy 
        znaleźliśmy się na Little Ryder 
        Street, jednej z najmniejszych 
        przecznic Edgware Road o rzut 
        kamieniem od osławionego Tyburrn 
        Tree, o którym złe wspomnienia 
        żywe są jeszcze w pamięci co 
        starszych londyńczyków. Dom, do 
        którego kierowaliśmy swe kroki, 

        był dużym budynkiem, 
zbudowanym 
        we wczesnogregoriańskim stylu, 
        o regularnej fasadzie i jedynie 
        dwóch oknach na parterze. Tam 
        właśnie mieszkał nasz klient, a 
        okna wychodziły z dużego pokoju, 
        w którym spędzał dzień. Holmes 
        zwrócił uwagę na mosiężną 
        tabliczkę z wygrawerowanym 
        nazwiskiem na drzwiach. 
          - Wisi ładnych parę lat, 
        Watsonie. Jest to zatem jego 
        prawdziwe nazwisko, co wydaje 
        się w tej sprawie dość istotne. 
          Klatka schodowa była wspólna 
        dla całego domu, a z listy 
        lokatorów poznać można było 
        innych mieszkańców, oraz 
        instytucje, które miały tu swe 
        biura. Ogólnie wyglądało to 
        bardziej na kącik starych 
        kawalerów, niż na rezydencję 

        mieszczańskich rodzin. Nasz 
        klient otworzył nam drzwi 
        osobiście, gdyż, jak oznajmił, 
        kobieta, która u niego sprząta, 
        wychodzi o #/16#00. Nathan 
        Garrideb okazał się wysokim, 
        chudym osobnikiem, bladym i 
        łysym jak kolano, w wieku mniej 
        więcej sześćdziesięciu lat. Miał 
        trupią twarz o bladej cerze 
        człowieka, któremu obce jest 
        słońce i spacery, a kozia bródka 
        i duże, okrągłe okulary nadawały 
        mu wygląd kogoś wiecznie 
        ciekawego nowinek. Ogólnie 
        sprawiał wrażenie przyjaznego 
        ekscentryka. 
          Pokój, do którego nas 
        wprowadził, był równie dziwny 

        jak jego właściciel. Wypełniały 
        go szafki i gabloty z okazami 
        geologicznymi i anatomicznymi. 
        Na ścianach wisiały oprawione 
        kolekcje motyli. Na środku 
        pomieszczenia stał stół zawalony 
        najrozmaitszymi szczątkami, 
        spośród których wyzierała 
        mosiężna tuba silnego 
        mikroskopu. Rozglądałem się po 
        wnętrzu zaskoczony 
        wszechstronnością zainteresowań 
        gospodarza - od monet, poprzez 
        instrumenty muzyczne, do 
        skamielin. Nad biurkiem wisiał 
        rząd gipsowych czaszek, 
        opatrzonych napisami 
        "Neandertalczyk", "Heidelberg", 
        "Cromagnon". Nasz gospodarz 
        tymczasem stał przed nami, 
        wycierając kawałkiem skóry jakąś  

        monetę. 
          - Syrakuzy z okresu świetności 
        - wyjaśnił widząc moje 
        zainteresowanie. - Pod koniec 
        znacznie się zdegenerowali. 
        Niektórzy wolą szkołę 
        aleksandryjską, ale ja uważam 
        ich za najlepszych. Krzesło jest 
        tutaj, panie Holmes, tylko 
        proszę mi pozwolić uprzątnąć te 
        kości. A pan... no tak, doktor 
        Watson, jeśli byłby pan tak 
        uprzejmy i odstawił tę japońską 
        wazę... o, doskonale, proszę 
        spocząć. Co prawda, mój lekarz 
        ma mi za złe, że nie wychodzę na 
        powietrze, ale to, co panowie 
        widzą, to całe moje życie. A 
        poza tym, po co mam wychodzić, 
        skoro tyle jest tutaj 

       interesujących problemów. 

        Dokładne skatalogowanie 
        którejkolwiek z tych szaf 

        zabrałoby około trzech miesięcy. 
          Holmes rozejrzał się z 
        ciekawością. 
          - I nigdy pan stąd nie 
        wychodzi? - spytał. 
          - Czasami do Sotheby'ego lub 
        Christee, ale poza tym naprawdę 
        rzadko. Nie jestem już młody, a 
        moje badania zabierają mi sporo 
        czasu. Może pan sobie wyobrazić, 
        panie Holmes, jaki szok, 

        przyjemny co prawda, przeżyłem, 
        słysząc o tym niespodziewanym 
        uśmiechu fortuny. Potrzeba 
        jeszcze tylko jednego Garrideba, 
        z pewnością go znajdziemy. 
        Miałem brata, ale niestety, nie 

        żyje, a żeńskie przedstawicielki 
        rodu nie wchodzą w grę. Ale 
        przecież na świecie musi być 
        jeszcze jakiś Garrideb. 
        Słyszałem, że zajmuje się pan 
        dziwnymi przypadkami i dlatego 
        napisałem do pana. Oczywiście 
        ten dżentelmen z Ameryki miał 
        całkowitą rację, iż najpierw 
        powinienem spytać go o radę,  ale 
        działałem w jak najlepszej 
        wierze. 
          - Osobiście sądzę, że postąpił 
        pan rozsądnie - wtrącił Holmes. 
        - Ale, tak na marginesie, 
        zamierza pan osiąść w Stanach? 
          - Ależ skąd! Nic nie skłoni 
        mnie do opuszczenia zbiorów, 
        lecz ten dżentelmen zapewnił 
        mnie, że jak tylko ustalimy 
        nasze prawa, wykupi moją część 
        za pięć milionów dolarów. Jest 
        na rynku z tuzin okazów, które 

        doskonale pasowałyby do mojej 
        kolekcji, a których nie mogę 
        nabyć z powodu braku paruset 
        funtów. A tu! Aż strach 
        pomyśleć, co mógłbym zrobić 
        mając te pieniądze. Stworzyłbym 
        zalążek muzeum narodowego, 
        byłbym Hansem Sloane naszego 
        wieku. 
          Oczy za szkłami błyszczały mu 
        gorączkowo i jasne było, że 
        gotów jest na wszystko, byle 
        tylko znaleźć brakującego 
        przedstawiciela rodu.
          - Zadzwoniłem jedynie po to, 
        by pana poznać, toteż nie ma 
        powodu, dla którego miałby pan 
        przerywać swe studia - odezwał 
        się mój przyjaciel. - Zawsze 
        wolę osobiście poznać tych, z 
        którymi wiążą mnie interesy. Mam 
        do pana parę pytań, które 
        uzupełnią obraz całej sprawy, w 

        czym i tak znacznie pomógł mi 
        już nasz amerykański przyjaciel. 
        Rozumiem, że do tego tygodnia w 

        ogóle nie wiedział pan o jego 
        istnieniu? 
          - Dokładnie tak. Zadzwonił w 
        zeszłą środę. 
          - Czy opowiedział panu o 
        naszej dzisiejszej rozmowie? 
          - Tak, przybył tu prosto od 
        pana i był bardzo zdenerwowany. 
          - Dlaczego? 
          - Zdawał się sądzić, że moja 
        prośba do pana stanowi jakąś 
        ujmę na jego honorze. 
          - Czy zaproponował jakieś 
        konkretne działanie? 

          - Nie. 
          - Czy otrzymał lub prosił pana 
        o jakieś pieniądze? 
          - Dotąd nie. 
          - Nie widzi pan też niczego, 
        co chciałby osiągnąć? 
          - Poza celem, o którym mówi od 
        początku, nie. 
          - Czy powiedział mu pan o 
        naszym spotkaniu? 
          - Tak. 
          Holmes pogrążył się w zadumie 
        i zauważyłem, że jest 
        zaskoczony. 
          - Czy w swej kolekcji ma pan 
        jakieś cenne eksponaty? - spytał 
        po chwili. 
          - Nie, nie jestem bogaty i 
        choć ten zbiór jest 
        interesujący, nie jest cenny. 
          - Nie obawia się pan złodziei? 
          - Nie. 
          - Jak długo mieszka pan pod 

        tym adresem? 
          - Prawie pięć lat. 
          Dalsze wypytywanie przerwało 
        niecierpliwe pukanie do drzwi. 
        Ledwie nasz gospodarz je 
        otworzył, do wnętrza wpadł 
        podniecony gość z Ameryki. 
          - Jest! - krzyknął wymachując 
        nad głową jakimś papierem. -
        Pomyślałem, panie Garrideb, że 
        natychmiast dam panu znać i 
        pogratuluję osobiście. Jest pan 
        teraz bogatym człowiekiem, a 
        nasz wspólny interes został 
        szczęśliwie zakończony. Co do 
        pana, panie Holmes, to możemy 
        jedynie przeprosić za zbędny 
        kłopot. 

          Wręczył naszemu gospodarzowi 
        trzymany w ręku papier. Ten 
        wpatrywał się weń zachłannie. 
        Obaj z Holmesem pochyliliśmy się 
        i przez ramię przeczytaliśmy 
        następujące ogłoszenie: 
        
          Howard Garrideb
          Konstruktor maszyn rolniczych. 
        Grabie, łopaty, parowe i ręczne 
        płógi, świdry, wozy, brony i 
        inne narzędzia farmerskie. 
        Urządzenia do studni 
        artezyjskich. Grosvenor 
        Building. Aston. 
        
          - Wspaniale - gospodarz 
        odzyskał głos. - Mamy wobec tego 
        trzeciego. 
          - Rozpocząłem poszukiwania w 
        Birmingham - wyjaśnił nowo 
        przybyły. - Mój agent przysłał 

        mi to ogłoszenie z lokalnej 
        gazety. Musimy jednak dopilnować 
        sprawy na miejscu. Napisałem do 
        tego dżentelmena i wyjaśniłem 
        mu, że zobaczy się pan z nim 
        jutro w jego biurze około 
        #/16#00.
          - Chce pan, żebym tam jechał? 
          - A co pan radzi, panie 
        Holmes? Nie sądzi pan, że to 
        byłoby najrozsądniejsze? 
        Dlaczego miałby uwierzyć mnie, 
        obywatelowi obcego państwa? 
        Tymczasem jest tutaj obywatel 
        imperium, z solidnymi 
        referencjami i to, co on powie, 
        w uszach rodaka będzie miało 
        zupełnie inną wagę. Pojechałbym 
        z panem, ale akurat jutro jestem 
        bardzo zajęty, a poza tym zawsze 
        mogę tam dojechać, jeśli tylko 
        napotka pan jakieś problemy. 
          - Cóż, nie jeździłem tak 

        daleko już od paru ładnych lat. 
          - Drobiazg, panie Garrideb. 
        Spisałem rozkład jazdy pociągów. 
        Wyjedzie pan o #/12#00, a po 
        #/14#00 powinien pan być już na 
        miejscu. Wrócić może pan tej 
        samej nocy. Wszystko, co ma pan 
        tam do zrobienia, to tylko 
        zobaczyć się z tym człowiekiem, 

       wyjaśnić mu sytuację i otrzymać 

        dokument potwierdzający jego 
        nazwisko. Do diabła! W 
        porównaniu z tym, co ja musiałem 
        zrobić, żeby pana znaleźć, ta 
        stumilowa przejażdżka to nic 
        wielkiego. 

         - Zgadzam się - wtrącił nagle 

        Holmes. - W tym, co pan mówi, 
        jest wiele racji. 
          Nathan Garrideb wzruszył z 
        rezygnacją ramionami. - Cóż, 
        jeśli panowie nalegacie, to 
        pojadę. Trudno mi czegokolwiek 
        odmówić zwiastunowi tak wielkich 
        i wspaniałych nowin. 
          - Wobec tego uzgodnione -
        powiedział mój przyjaciel. - Mam 
        nadzieję, że da mi pan znać 
        zaraz po powrocie. 
          - Osobiście tego dopilnuję -
        ucieszył się Amerykanin, 
        spoglądając na zegarek. -
        Przykro mi, ale muszę już iść. 
        Zadzwonię jutro, panie Garrideb, 
        i odwiozę pana na dworzec. Idzie 
        pan, panie Holmes? Nie? W takim 
        razie do zobaczenia, mam 
        nadzieję, że jutro będziemy 
        mieli dla pana ciekawe 
        wiadomości. 

          Zauważyłem, że twarz mego 
        towarzysza rozjaśniła się, gdy 
        niespodziewany gość wyszedł. 
        Poprzednio wyrażała skupienie. 
          - Chciałbym dokładniej 
        zapoznać się z pańskimi zbiorami 
        - zwrócił się Holmes do 
        gospodarza. - W moim zawodzie 
        wszystkie wiadomości, nawet 
        najdziwniejsze, mogą się 
        przydać. A ten pokój jest ich 
        pełen. 
          Po usłyszeniu tych słów 
        Garrideb wyraźnie poweselał. 
          - Wiedziałem, że jest pan 
        inteligentnym człowiekiem. 
        Oprowadzę pana natychmiast, 
        jeśli ma pan oczywiście czas. 
          - Niestety, teraz nie mam, ale 
        okazy są tak doskonale opisane, 
        że nie musi się pan trudzić. 
        Gdybym znalazł czas jutro, czy 
        nie miałby pan nic przeciwko 

        temu, żebym je obejrzał pod pana 
        nieobecność? 

          - Absolutnie nie. Mieszkanie 
        będzie oczywiście zamknięte, ale 
        pani Sanders jest do #/16#00 w 
        suterenie i wpuści pana. 
          - Doskonale się składa. Mam 
        akurat wolne popołudnie i gdyby 
        pan ją uprzedził o mojej 
        wizycie, zjawię się z prawdziwą 
        przyjemnością. Tak na 
        marginesie, kto jest 
        właścicielem tego budynku? 
          - "Hollowey i Steele" z 
        Edgware Road. A dlaczego pan 
        pyta? 
          - Jeśli chodzi o budynki, to 

        jestem archeologiem amatorem -
        roześmiał się Holmes. -
        Zastanawiałem się, czy zbudowano 
        go za królowej Anny, czy później? 
          - Bez wątpienia później. 
          - Tak też sądziłem, ale to i 
        tak bez znaczenia. Do 
        zobaczenia, panie Garrideb, 
        życzę udanej podróży do 
        Birmingham. 
        
          Ponieważ firma na Edgware 
        Road była już zamknięta, 
        poszliśmy do domu i dopiero po 
        kolacji Holmes wrócił do tego 
        tematu. 
          - Nasza mała sprawa zbliża się 
        ku końcowi - oznajmił. - Nie 
        wątpię, że również wpadłeś na 
        ogólne zarysy rozwiązania. 
          - Przyznam ci się, że nie mam 
        o nim zielonego pojęcia. 
          - Pojęcie powinieneś mieć, 

        gdyż widać jasno jak na dłoni, a 
        kolor ustalimy jutro. Nie 
        zauważyłeś niczego dziwnego w 
        tym ogłoszeniu? 
          - Zauważyłem, że "pługi" było 
        napisane z błędem. 
          - O, dostrzegłeś to! Moje 
        gratulacje. Drukarz złożył tak, 
        jak dostał w oryginale, ale nie to 
        jest akurat istotne. "Studnie 
        artezyjskie" to typowo 
        amerykańskie określenie. Zresztą 
        samo urządzenie jest w Anglii 
        dość rzadko spotykane. To typowe 
        ogłoszenie z amerykańskiej 
        gazety, a ma być rzekomo anonsem 
        brytyjskiej firmy. Co o tym 

        sądzisz? 
          - Mogę jedynie przypuszczać, 
        że ten Amerykanin sam je ułożył, 
        choć nie wiem, co chciał przez 
        to osiągnąć. 
          - Wyjaśnień jest kilka, ale 
        tylko jedno pasować będzie do 
        jego poczynań. Pewne jest, że 
        chce się pozbyć naszego 
        niedawnego gospodarza z domu i 
        wysyła go do Birmingham. Mogłem 
        go ostrzec, ale po namyśle 
        stwierdziłem, że lepiej będzie 
        oczyścić scenę i przyspieszyć 
        bieg wydarzeń. Jutro, Watsonie, 
        dowiemy się wszystkiego. 
        
          Holmes wyszedł wcześnie rano, 
        a gdy powrócił na lunch, 
        zauważyłem, że ma zatroskany 
        wyraz twarzy. 
          - Sprawa jest znacznie 
        poważniejsza, niż sądziłem, 

        Watsonie - oznajmił. - Muszę cię 
        uprzedzić, że staje się 
        niebezpieczna, choć wiem 
        równocześnie, że to cię i tak 
        nie powstrzyma. Powinieneś 
        jednak wiedzieć, że kryje się w 
        niej niebezpieczeństwo, i to 
        znaczne. 
          - Cóż, nie pierwszy raz, i mam 
        wrażenie, że nie ostatni. Co 
        konkretnie grozi nam tym razem? 
          - Mamy do czynienia z trudnym 
        przeciwnikiem. Zidentyfikowałem 
        bowiem Johna Garrideba, radcę 
        prawnego z Ameryki. To "Killer" 
        Evans, osobnik o reputacji 
        mordercy. 
          - Wydaje mi się, że nie miałem 
        dotąd przyjemności bliższego 
        poznania go. 
          - No cóż, nie nosisz w pamięci 
        przenośnego archiwum Newgate. 
        Widziałem się z komisarzem 

        Lestrade'em w Scotland Yardzie i 
        choć nie są tam obdarzeni 
        nadmiernie wyobraźnią, to jednak 
        cechuje ich dokładność i rutyna. 
        Pomyślałem sobie, że może uda mi 
        się rozpoznać naszego 
        podopiecznego w ich archiwum, i 
        faktycznie znalazłem jego 
        radosną podobiznę w Galerii 

        Przestępców. Jones Winter, alias 
        Morecroft, alias "Killer" Evans, 
        tak głosił podpis. - Holmes 

       wyjął z kieszeni kopertę. -

        Zapisałem parę szczegółów jego 
        kariery. Lat czterdzieści sześć, 
        urodzony w Chicago i ścigany za 
        potrójne morderstwo. Dzięki 

        politycznym koneksjom uciekł do 
        Anglii w 1893 roku. W styczniu 
        1895 w nocnym klubie na Waterloo 
        Road, zastrzelił przy kartach 
        człowieka, ale okazało się, że 
        to tamten zaczął. Zabitym był 
        niejaki Rodger Prescot, słynny 
        fałszerz z Chicago. Evansa 
        zwolniono w 1901 roku. Był pod 
        nadzorem policji, lecz jak dotąd 
        prowadził uczciwe i przykładne 
        życie. To człowiek 
        niebezpieczny, zawsze ma broń i 
        jest gotowy jej użyć w każdej 
        chwili. 
          - Ale o co mu chodzi? 
          - I to zaczyna się wyjaśniać. 
        Byłem w hipotece. Nasz klient, 
        jak sam mówił, mieszka na Little 
        Ryder Street od pięciu lat. 
        Wcześniej mieszkanie stało puste 
        przez cały rok, a poprzednim 
        lokatorem był człowiek o 

        nazwisku Waldron, którego wygląd 
        dobrze tam zapamiętano i który 
        nagle zniknął, nie dając do tej 
        pory znaku życia. Był wysokim 
        mężczyzną, z ciemną brodą i 
        takimiż włosami. Prescot, 
        którego zabił Evans, według 
        danych Scotland Yardu wyróżniał 
        się takim właśnie wyglądem. Jako 
        hipotezę roboczą przyjąłem, że 
        to on właśnie zamieszkiwał ten 
        sam pokój, który nasz 
        nieświadomy przyjaciel zamienił 
        na muzeum. 
          - A dalej? 
          - Musimy to sprawdzić. 
          Wyjął z szuflady rewolwer i 
        wręczył mi go ze słowami: - Swój 
        ulubiony mam w kieszeni. Jeśli 
        nasz przyjaciel z Dzikiego 
        Zachodu będzie się starał 
        potwierdzić swój przydomek, to 
        lepiej, żebyśmy byli na to 

        przygotowani. Daję ci godzinę na 

        sjestę, a potem pora na finał na 
        Ryder Street. 
        
          Było już po czwartej, kiedy 
        dotarliśmy do dziwnego 
        apartamentu Nathana Garrideba. 
        Pani Sanders szykowała się 
        wprawdzie do wyjścia, ale 
        wpuściła nas bez wahania, 
        wyjaśniając, że drzwi mają 
        sprężynowy zatrzask, który 
        Holmes solennie obiecał 
        sprawdzić przed wyjściem. 
        Wkrótce potem trzasnęły frontowe 
        drzwi, jej kapelusz 
        przedefilował przed naszym oknem 

        i wiedzieliśmy, że zostaliśmy 
        sami. Holmes błyskawicznie 
        zbadał otoczenie i wybrał 
        stojącą w mrocznym kącie szafkę, 
        odstającą nieco od ściany. 
        Odsunęliśmy ją jeszcze dalej 
        przycupnęliśmy za nią, podczas 
        gdy mój przyjaciel wyjaśniał mi 
        szeptem swe zamiary: 
          - Chciał pozbyć się stąd 
        gospodarza, to nie ulega 
        wątpliwości, a ponieważ ten 
        rzadko wychodzi, wymagało to 
        sporego zachodu. Cały pomysł z  
        Garridebami służył właśnie temu 
        celowi i muszę przyznać, 
        Watsonie, że na swój sposób jest 
        genialny. To wykorzystanie 
        dziwacznego nazwiska, przy braku 
        innych możliwości legalnego 
        wejścia, jest doprawdy godne 
        podziwu. Wykazał w tej sprawie 
        dużo pomysłowości i 

        cierpliwości. 
          - A co jest jego celem? 
          - Właśnie po to tu jesteśmy, 
        żeby się tego dowiedzieć. Nie ma 
        to nic wspólnego z naszym 
        klientem, przynajmniej o ile 
        wiem. Natomiast jest powiązane z 
        człowiekiem, którego zastrzelił 
        i który, być może, był jego 
        wspólnikiem. W tym pokoju kryje 
        się jakiś mroczny sekret. Z 
        początku sądziłem, że Garrideb 
        ma w swych zbiorach jakiś cenny 
        eksponat i nie zdaje sobie z 
        tego sprawy, ale fakt, że 
        niesławnej pamięci Rodger 

        Prescot zamieszkiwał ten pokój, 

        wskazuje na głębsze podłoże 
        sprawy. Cóż, mój drogi, możemy 

       jedynie ćwiczyć cierpliwość i 

        czekać na to, co przyniosą nam 
        najbliższe godziny. 
          Trzeba przyznać, że nie 
        czekaliśmy długo - może po pół 
        godzinie usłyszeliśmy 
        skrzypienie drzwi wejściowych i 
        głośny szczęk klucza w zamku. Po 
        chwili nasz znajomy z Ameryki 
        znalazł się wewnątrz zamykając 
        za sobą cicho drzwi. Rozejrzał 
        się wokół, po czym 
        stwierdziwszy, że jest 
        bezpieczny, zdjął płaszcz i 
        zdecydowanym krokiem kogoś, kto 
        doskonale wie, czego chce, 
        podszedł do stojącego na środku 
        pokoju stołu. Przesunął go na 
        bok, zwinął dywan i wyjętym z 
        kieszeni dłutem zabrał się do 
        usuwania deski w podłodze. 

        Usłyszeliśmy serię niezbyt 
        głośnych trzasków. W chwilę 
        później otworzył się w podłodze 
        prostokąt wejścia, w którym 
        przybysz zniknął z ogarkiem 
        świeczki w dłoni.
          Nasza chwila nadeszła. Holmes 
        dotknął mojej ręki i razem 
        ruszyliśmy ku drzwiom w 
        podłodze. Poruszaliśmy się 
        ostrożnie, ale mimo to stara 
        podłoga skrzypnęła pod naszymi 
        stopami i głowa Amerykanina 
        wynurzyła się nagle z otworu. 
        Spojrzał na nas z 
        niedowierzaniem, które 
        błyskawicznie zmieniło się we 
        wściekłość, a ta z kolei w 
        niewyraźny uśmiech przywołany na 
        twarz, gdy uzmysłowił sobie, że 
        są weń wycelowane dwa pistolety. 
          - No, cóż - mruknął gramoląc 
        się na górę. - Nie mogę się z 

        panem równać, panie Holmes. 
        Przejrzał pan moją grę od samego 
        początku i szpetnie mnie 
        wykiwał. Przyznaję, że mnie pan 
        pokonał i...
          Szybkim jak mgnienie oka 
        ruchem wyciągnął zza paska 
        spodni rewolwer i dwukrotnie 

        nacisnął spust. Poczułem na 
        udzie dotyk rozpalonego żelaza i 
        ujrzałem, jak broń Holmesa opada 

       na głowę strzelającego. Ten 

        rozciągnął się na podłodze, z 
        krwawiącą raną na czole. Mój 
        przyjaciel zabrał mu broń i 
        sprawdził, czy przypadkiem nie 
        ma drugiego rewolweru. Następnie 

        podszedł do mnie i ostrożnie 
        poprowadził w stronę krzesła. 
          - Nie jesteś ranny? Watsonie, 
        na Boga, to chyba nic poważnego? 
          To stwierdzenie warte było 
        rany, nawet nie jednej - poznać 
        tę głębię lojalności i 
        przywiązania, jaka kryła się 
        pod zimną maską. Jego błękitne 
        oczy przez moment były zamglone, 
        a pewne zwykle dłonie drżały. 
        Przez tę chwilę widziałem serce 
        równie wielkie, co umysł, choć 
        przez wszystkie te lata nie 
        zdawałem sobie sprawy z tej 
        wielkości.
          - To nic, Holmesie, zwykłe 
        skaleczenie. 
          Holmes rozciął mi nogawkę 
        spodni i odetchnął z ulgą. -
        Masz rację, to tylko 
        powierzchowny postrzał -
        spojrzał płonącym wzrokiem na 

        ruszającego się więźnia. - Masz 
        szczęście, gdybyś zabił Watsona, 
        nie wyszedłbyś stąd żywy. A 
        teraz, co masz nam do 
        powiedzenia? 
          Okazało się, że nic. 

       Wspierając się na ramieniu 

        Holmesa zajrzałem do otworu. 
        Prowadził do niewielkiej 
        piwniczki, oświetlonej 
        migotliwym blaskiem świeczki 
        przyniesionej przez Evansa. Na 
        pierwszy rzut oka dostrzegłem 
        jakąś przerdzewiałą maszynerię, 
        bele papieru i rzędy butelek, a 
        potem niewielkie, starannie 
        poukładane na stole paczuszki. 
          - Prasa drukarska - mruknął 
        Holmes. 
          - I owszem - nasz więzień z 
        trudem dobrnął do krzesła i 
        opadł na nie z ulgą. -
        Największy i najlepszy punkt 

        fałszowania funtów w całym 
        Londynie. Pordzewiałe urządzenie 
        to maszyna Prescota, a w 
        paczuszkach na stole jest dwa 
        tysiące banknotów po sto funtów 
        każdy, które bez mrugnięcia 
        okiem zostaną przyjęte w każdym 
        banku. Proszę wziąć ile chcecie, 
        i zakończmy tym samym sprawę. 
          Holmes parsknął śmiechem. 
          - Nie robimy takich rzeczy, 
        panie Evans. W tym kraju nie ma 
        dla pana kryjówki. To pan 
        zastrzelił Prescota? 
          - Ja... I uczciwie 
        odsiedziałem za to pięć lat, 
        choć to on pierwszy wyciągnął 

        broń. Za ten dobry uczynek 
        powinienem dostać od was medal, 
        i to wielkości talerza. Nikt nie 
        jest w stanie odróżnić jego 
        banknotów od tych, jakie emituje 
        Bank Anglii. Gdybym go nie 
        zastrzelił, zalałby nimi całe 
        państwo. Byłem jedynym, który 
        wiedział, gdzie je produkuje, i 
        chyba was nie dziwi, że chciałem 
        się tu dostać. Możecie sobie 
        panowie wyobrazić, jak się 
        czułem, stwierdziwszy, że siedzi 
        tu ten łowca robaków o głupim 
        nazwisku, nie mający o niczym 
        pojęcia i nie opuszczający tych 
        czterech ścian ani na krok. Może 
        byłoby rozsądniej usunąć go z 
        drogi definitywnie, co nie 
        stanowiłoby żadnego problemu, 
        ale nigdy dotąd nie zastrzeliłem 
        nikogo, kto nie miał w ręku 
        broni. Proszę mi powiedzieć, 

        panie Holmes, kiedy popełniłem 
        błąd? Nic nie zrobiłem temu 
        staremu; nie drukowałem tych 
        pieniędzy. O co więc mnie pan 
        oskarży? 
          - O usiłowanie zabójstwa. Ale 
        to już nie ja, zajmie się tym 
        policja. Nam zależało jedynie na 
        wyjaśnieniu całej sprawy. Bądź 
        tak uprzejmy Watsonie, i zadzwoń 
        do Scotland Yardu. Nie będzie to 
        całkiem niespodziewany telefon, 
        ale lepiej ich nie denerwować. 
          Tak przedstawiają się fakty w 
        sprawie "Killera" Evansa i jego 

        godnej uwagi pomysłowości. 
        Dowiedzieliśmy się potem, że 

        Nathan Garrideb nigdy nie 
        doszedł do siebie po ciosie 
        spowodowanym rozwianiem 
marzeń o 
        fortunie. Ostatnie, co o nim 
        wiem, to że znalazł się w domu 
        opieki społecznej w Brixton. W 
        Scotland Yardzie natomiast 
        odkrycie warsztatu Prescota było 
        świętem - wiedzieli, że taki 
        istniał, ale nie mieli pojęcia 
        gdzie; a po śmierci fałszerza 
        stracili nadzieję na jego 
        odnalezienie. Było 
        niezaprzeczalnym faktem, że 
        banknoty stanowiły klasę wśród 
        fałszerstw i gdyby znalazły się 
        na rynku, byłyby bardzo trudne 
        do wychwycenia. Chciano nawet 
        dać Evansowi ten medal wielkości 
        talerza, ale sąd miał inny 
        pogląd na całą sprawę i "Killer" 
        wrócił w cień murów, które tak 

        niedawno opuścił. 
        
          Zaginiony sportowiec
        
          Co prawda, byliśmy już z 
        Holmesem przyzwyczajeni do 
        dziwnych telegramów 
        przychodzących na Baker Street, 
        ale ten, który nadszedł owego 
        zimowego poranka przed siedmiu 
        czy ośmiu laty utkwił mi 
        szczególnie w pamięci. Był 
        zaadresowany do Sherlocka i 
        brzmiał następująco: 
        
          "Proszę mnie oczekiwać. 
        Straszne nieszczęście. Zaginął 
        prawoskrzydłowy, nie zastąpiony 
        jutro. 
          Overton"
        
          - Nadany na Strand o #/10#30 -
        oznajmił Holmes oglądając

        depeszę. 
          Overton musiał być mocno 
        podniecony, gdy go wysyłał, stąd 
        ta nielogiczność i 
        nieprzejrzystość. Myślę, że 
        zjawi się tu niebawem, i to 
        zanim skończę czytać "Timesa". 
        Od niego dowiemy się 

        wszystkiego. Nawet najgłupsza 
        sprawa będzie jakąś odmianą w 
        tych nudnych czasach. 
          Od dłuższego czasu nic 
        ciekawego nam się nie trafiło. 
        Zacząłem się już nawet bać o 
        Holmesa, gdyż dotychczasowe 
        doświadczenia nauczyły mnie, iż 
        takie przedłużające się okresy 

        bezczynności są niebezpieczne 
        dla aktywnego umysłu mego 
        przyjaciela przyzwyczajonego do 
        ciągłej pracy. Przez lata 
        odzwyczajałem go od uciekania 
        się w takich przypadkach do 
        narkotyków, ale wiedziałem też, 
        że przeciwnik nie zginął, a 
        jedynie zasnął, gotów w każdej 
        chwili zbudzić się z letargu. 
        Poznawałem to po oczach Holmesa, 
        gdy przeciągały się okresy 
        bezczynności, i dlatego 
        wdzięczny byłem temu Overtonowi, 
        kimkolwiek był, za przerwanie 
        ową wiadomością apatii, 
        groźniejszej dla mojego 
        przyjaciela niż wszystkie 
        związane z jego zajęciem 
        niebezpieczeństwa razem wzięte. 
          Jak się spodziewaliśmy, 
        telegram niewiele wyprzedził 
        nadawcę, którego przybycie 

        oznajmił nam bilet wizytowy. 
        Cyril Overton z Cambridge, 
        potężnie zbudowany i umięśniony, 
        wypełniał prawie całą futrynę 
        swymi barami atlety, 
        przyglądając się nam kolejno 
        sympatycznymi, choć 
        zaniepokojonymi oczyma. 
          - Pan Sherlock Holmes?
          Mój towarzysz skłonił się w 
        milczeniu. 
          - Byłem w Scotland Yardzie i 
        widziałem się z inspektorem 
        Hopkinsem, który poradził mi 
        zwrócić się do pana. Powiedział 
        też, że jego zdaniem moja sprawa 
        bardziej nadaje się dla pana, 
        niż dla policji. 
          - Proszę więc usiąść i 
        wyjaśnić mi, o co chodzi. 
          - To okropne, panie Holmes! 
        Sam się dziwię, że jeszcze nie 
        osiwiałem. Godfrey Staunton: 

        słyszał pan oczywiście o nim? 
        Jest on po prostu centralnym 
        elementem planu gry całej 
        drużyny. Wolałbym, żeby mi 
        zabrakło trzech innych graczy 
        niż jego. Obojętnie, w ataku czy 
        obronie, nie ma sobie równych. 
        Co teraz robić? Mam co prawda 
        rezerwowego, nazywa się 
        Moorhause, ale został źle 
        przeszkolony i ciągle zapuszcza 
        się na prawo, zamiast pilnować 
        swego miejsca w linii. Ma dobry 
        wykop, ale zły sprint i brak mu 
        wyczucia sytuacji. Morton czy 
        Johnson z Oxfordu załatwią się z 
        nim bez problemów. Stevenson z 

        kolei dobrze biega, ale nie 
        trafi z dwudziestki piątki, a 
        skrzydłowy, który tego nie umie 
        nie wart jest w ogóle wzmianki. 
        Nie, panie  Holmes, jeśli nie 
        pomoże mi pan odnaleźć Godreya, 
        jesteśmy skończeni. 
          Holmes przysłuchiwał się temu 
        z rozbawieniem, zwłaszcza że 
        przemowa obfitowała w gwałtowne 
        gesty i ożywioną mimikę gościa 
        akcentującego każde zdanie 
        silnym uderzeniem pięści w 
        kolano. Gdy zamilkł, mój 
        przyjaciel sięgnął po "leksykon" 
        i przestudiował uważnie literę 

       "S". 

          - Jest tu Arthur H. Staunton, 
        początkujący fałszerz - mruknął. 
        - I Henry Staunton, którego 
        pomogłem powiesić. Ale Godfrey 
        jest dla mnie zupełnie nową 
        postacią. 

          Teraz nasz gość wyglądał na 
        zupełnie zaskoczonego. - Ale... 
        słyszałem, że pan wie o 
        wszystkim, co się dzieje na 
        świecie - wyjąkał. - Przepraszam 
        pana. Wobec tego, jeśli nie 
        słyszał pan o Godfreyu 
        Stauntonie, to nie zna pan 
        również Cyrila Overtona? 
          Holmes przytaknął z uśmiechem. 
          - Święty Boże! - jęknął 
        Overton. - Byłem rezerwowym 
        Anglii przeciwko Walii, i to 
        przez cały rok. Ale nie o to 
        chodzi. Nigdy bym nie 

        przypuścił, że jest ktoś w tym 
        kraju, kto nie słyszał o 

        Godfreyu Stauntonie, najlepszym 
        prawoskrzydłowym z Cambridge, 
        Blackheth. Dobry Boże! Panie 
        Holmes, na jakim świcie pan 
        żyje? 
          Tym razem Holmes, nie mogąc 
        się opanować, parsknął śmiechem. 
          - Pan żyje w innym świecie, 
        niż ja - odparł. - W świecie 
        znacznie zdrowszym i 
        przyjemniejszym. Moje 
        zainteresowania rozciągają się 
        na wszystkie prawie afery 
        towarzyskie, ale sportu jak 
        dotąd nie objęły, co jest 
        zresztą najlepszym dowodem 
        zdrowia i pogody tej sfery 
        zainteresowań angielskiego 
        społeczeństwa. Jednakże pańska 
        wizyta przekonuje mnie, że tu 
        również jest pole do popisu dla 
        moich umiejętności. Proszę więc 
        się uspokoić, przejść do 

        porządku nad tym, że nie 
        orientuję się w ogóle w tych 
        sprawach i dokładnie opowiedzieć 
        mi, co się stało i jak mogę panu 
        pomóc. 
          Twarz młodzieńca wskazywała 
        jasno, że jest on bardziej 
        przyzwyczajony do używania 
        mięśni, niż głowy, ale 
        stopniowo, z powtórzeniami i 
        przerwami, których pozwolę sobie 
        nie przytaczać, opowiedział nam 
        dziwną historię. 
          - Wygląda to tak, panie 
        Holmes. Jestem kapitanem zespołu 
        piłkarskiego Unirex Cambridge, a 
        Godfrey to mój najlepszy 
        zawodnik. Jutro gramy mecz z 
        Oxfordem, tu, w Londynie. 
        Przyjechaliśmy wszyscy wczoraj i 
        zamieszkaliśmy w prywatnym 
        hotelu "Bentley". O #/10 
        wieczorem sprawdziłem, czy 

        wszyscy udali się na spoczynek, 
        jako że mocny i długi sen jest 
        niezbędny do tego, by być w 
        dobrej formie. Zamieniłem też 
        przy okazji parę słów z 
        Godfreyem, zanim położył się 
        spać. Wydał mi się blady i 

        zaniepokojony, ale na moje 
        pytania odparł, że nic mu nie 
        jest, tylko trochę boli go 
        głowa. Wyszedłem życząc mu 
        dobrej nocy. Jednakże niepokoił 
        mnie jego stan. 
          W pół godziny później portier 
        poinformował mnie, że zjawił się 
        jakiś podejrzany typ z 
        wiadomością dla niego. Godfrey 

        jeszcze nie spał, gdy mu ją 
        doręczono do pokoju. Przeczytał 
        i jak rażony gromem padł na 
        krzesło, co tak przeraziło 
        portiera, że chciał biec po 
        lekarza i po mnie. Ale Godfrey 
        powstrzymał go, wypił nieco wody 
        i najwyraźniej zebrał się w 
        sobie, gdyż zszedł do 
        oczekującego posłańca. Zamienili 
        parę słów i wyszli. Portier 
        zauważył, że udali się w 
        kierunku Strand. 
          Dziś rano pokój Godfreya 
        okazał się pusty, a łóżko nadal 
        pościelone. Wszystkie jego 
        rzeczy były na tym samym 
        miejscu, co wczoraj, gdy się 
        rozstaliśmy. A zatem oddalił 
        się poprzedniego wieczora po 
        otrzymaniu nagłej wiadomości, 
        wraz z tym obcym i zniknął, nie 
        dając znaku życia. To prawdziwy 

        sportowiec, panie Holmes, i z 
        całą pewnością nie zrobiłby tego 
        dobrowolnie przed tak ważnym 
        meczem, gdyby nie zaszło coś 
        nagłego i nieprzewidzianego. Mam 
        przeczucie, że zniknął na dobre 
        i że nigdy go więcej nie 
        ujrzymy. 
          Holmes wysłuchał opowieści z 
        uwagą, po czym zapytał: 
          - Co pan zrobił? 
          - Zatelegrafowałem do 
        Cambridge, czy mają jakieś 
        wiadomości od niego i dostałem 
        odpowiedź, że nikt go nie 
        widział. 
          - Mógł tam dojechać w nocy? 
          - Owszem kwadrans po #/23#00 
        jest ostatni pociąg. 
          - Ale z tego, co pan wie, nie 
        pojechał nim? 
          - Nikt go tam nie widział. 

          - Co pan uczynił dalej? 
          - Zatelegrafowałem do Lorda 
        Mount_Janesa. 
          - Dlaczego? 
          - Godfrey jest sierotą, a 
        najbliższym jego krewnym jest 
        właśnie Lord Mount_Janes. O ile 
        dobrze pamiętam, jest on wujem 
        Godfreya. 
          - Rzuca to nowe światło na 
        sprawę - mruknął mój przyjaciel. 
          - To jeden z najbogatszych 
        ludzi w Anglii. Tak mówił 
        Godfrey. 
          - I byli blisko spokrewnieni? 
          - Jest jego jedynym 
        spadkobiercą, a stryj ma już 
        ponad osiemdziesiąt lat i 

        podagrę, która mocno mu dokucza. 
        Poza tym, jak słyszałem, jest 
        strasznym skąpcem. Nigdy nie dał 
        Godfreyowi ani szylinga, choć 
        trzeba przyznać, że zapisał mu 
        wszystko. 
          - Czy dostał pan odpowiedź na 
        swój telegram? 
          - Nie. 
          - A jaki, pańskim zdaniem, cel 
        miałby Godfrey, by się tam udać? 
          - No cóż, coś go trapiło. 
        Jeśli chodziło o pieniądze, to 
        zrozumiałe, że udał się do 
        najbliższego krewnego, zwłaszcza 
        że ten ma ich w bród. Co prawda, 
        szansa na ich uzyskanie byłaby 
        nikła, ale jeśli nie miał innego 
        wyjścia...
          - Cóż, wyjaśnimy to, sądzę, 
        dość szybko, ale nie rozwiązuje 
        to sprawy nocnych odwiedzin i 
        wrażenia, jakie wywarła na nim 

        otrzymana wiadomość. 
          Overton złapał się za głowę 
        szepcząc: - Nic z tego nie 
        rozumiem. 
          - Proszę się uspokoić, mamy 
        piękny dzień, a ja z 
        przyjemnością zajmę się tą 
        sprawą - pocieszył go Holmes. -
        Radziłbym panu przygotować się 
        do meczu nie biorąc pod uwagę 
        tego młodzieńca. Powodem jego 
        nieobecności musi być, jak sam 
        pan powiedział, nader istotna 
        przyczyna, która może zatrzymać 

        go przez jakiś czas. Chodźmy do 
        hotelu zobaczyć, czy portier 
        może coś dodać do tego, co już 

        panu powiedział.
        
          Holmes był mistrzem w 
        wydobywaniu prawdy od świadków 
i 
        dość szybko w opuszczonym 
        pokoju Stauntona dowiedział się 
        wszystkiego, co wiedział lub 
        przypuszczał portier. Nocny gość 
        nie był ani robotnikiem, ani 
        dżentelmenem. Portier opisał go 
        jako "średnio zamożnego", około 
        pięćdziesiątki, o potarganej 
        brodzie, bladej twarzy i 
        spokojnym w kolorach i kroju 
        ubraniu. Sam wydawał się mocno 
        zdenerwowany - drżała mu ręka, 
        gdy podawał list. Godfrey wsunął 
        go w kieszeń, wychodząc z 
        pokoju, a obecnemu nie podał 
        nawet ręki. Zamienili kilka 
        słów, z których portier usłyszał 
        jedynie "czas", i wyszli - zegar 

        hotelowy wskazywał wtedy 
        #/22#30.
          - Podsumujmy - Holmes usiadł 
        na łóżku Stauntona. - Jesteście 
        dziennym portierem, nieprawdaż? 
          - Tak, sir. Kończę pracę o 
        jedenastej.
          - Nocny portier, jak rozumiem, 
        nic nie zauważył? 
          - Nie, sir. Jedna para wróciła 
        późno z teatru, poza tym nikogo 
        nie było. 
          - Cały dzień byliście wczoraj 
        na służbie? 
          - Oczywiście, sir. 
          - Czy przed nocną wizytą nie 
        było żadnych listów do pana 
        Stauntona? 
          - Był telegram. 
          - Ciekawe, o której? 
          - Około osiemnastej. 
          - Gdzie przebywał Staunton, 
        gdy mu go doręczyliście? 

          - Tutaj, w swoim pokoju. 
          - Byliście przy tym, gdy go 
        czytał? 
          - Tak, czekałem, czy będzie 
        odpowiedź. 
          - Była? 
          - Tak, sir. Sam ją napisał.

          - Wysłaliście ją? 
          - Nie, sir. Sam ją zaniósł na 
        pocztę. 
          - Ale pisał w waszej 
        obecności? 
          - Tak, sir. Ja czekałem przy 
        drzwiach, a on siedział przy 
        stole. Gdy skończył pisać, 
        powiedział, że sam ją wyśle. 
          - Czym pisał? 

          - Piórem. 
          - Czy na tych formularzach 
        telegraficznych, które leżą na 
        stole? 
          - Tak, sir. Na pierwszym z 
        góry. 
          Holmes podniósł się żywo, 
        wziął ze stołu leżący tam stosik 
        i dokładnie obejrzał przy oknie. 
          - Szkoda, że nie użył ołówka -
        mruknął rozczarowany. - Jak z 
        pewnością zauważyłeś, Watsonie, 
        tekst często odbija się na 
        następnej stronicy, co 

       niejednego złoczyńcę 

        zaprowadziło już za kratki. Tu 
        jednak nie ma ani śladu. 
        Natomiast bibularz powinien nam 
        być wielce pomocny, jeśli tylko 
        pióro było grube... O, nie 
        mówiłem? - Wyjął z bibularza 
        kartkę, na której znajdowały się 
        następujące hieroglify:

          "Eżkat
          ąksob ćotil an, 
          iman z źdąb"
        
          - Niech pan przyłoży to do 
        lustra. - Overton był silnie 
        podniecony. 
          - Nie ma potrzeby - uspokoił 
        go Holmes. - Bibuła jest cienka, 
        wystarczy spojrzeć na odwrotną 
        stronę. Patrzcie. - Odwrócił 
        kartkę i przeczytaliśmy: 
          "Także 
          bądź z nami 
          na litość boską".
        
          - Jest to więc zakończenie 
        telegramu, który wysłał na parę 
        godzin przed swym zniknięciem. 
        Co najmniej sześć słów tej 
        wiadomości umknęło nam, ale to, 
        co zostało, wskazuje wyraźnie, 

        że piszącemu zagrażało poważne 
        niebezpieczeństwo, z którego 
        ktoś mógł go wybawić. Wraz z nim 
        wplątana w sprawę była 
        przynajmniej jeszcze jedna 
        osoba, stąd użyta w telegramie 
        liczba mnoga. Najprawdopodobniej 
        był to ów blady brodacz o 
        niezbyt silnych nerwach. 
        Pozostaje pytanie: co mają ze 
        sobą wspólnego? I jeszcze jedno: 
        kto jest adresatem tego wezwania 
        o pomoc? Praktycznie nasze 
        zadanie sprowadza się do 
        znalezienia odpowiedzi na te dwa 
        pytania - zakończył mój 
        przyjaciel. 
          - W zasadzie wystarczyłoby 

        znaleźć adresata -
        zasugerowałem. 
          - Właśnie, mój drogi Watsonie. 
        To samo przyszło mi do głowy. 
        Ale pozwolę sobie zauważyć, że 
        gdybyśmmy poszli na pocztę i 
        zażądali wglądu w depesze, nie 
        spotkalibyśmy się ze 
        zrozumieniem i pomocą ze strony 
        urzędników tej instytucji. Nie 
        wątpię jednak, że przy odrobinie 
        sprytu i finezji uda nam się ten 
        cel osiągnąć. Teraz chciałbym w 
        pana obecności, panie Overton, 
        przejrzeć leżące na stole 
        papiery. 
          Leżało tam sporo listów, 

       rachunków i notatek, które 

        Holmes przejrzał uważnie. 
          - Nic - mruknął w końcu. -
        Pański przyjaciel był, jak 
        rozumiem, zupełnie zdrowy i nie 
        uskarżał się na żadne 

        dolegliwości? 
          - Był zdrów jak ryba. 
          - Czy kiedykolwiek chorował w 
        czasie, w którym panowie się 
        znacie? 
          - Nie. Raz skaleczył się w 
        rękę, innym razem skręcił nogę, 
        ale przy czynnym uprawianiu 
        sportu to się zdarza. 
          - Być może nie był tak całkiem 
        zdrów, jak się panu wydaje. 
        Myślę, że coś mu jednak 
        dolegało, ale zachował to w 
        tajemnicy. Jeśli nie ma pan nic 

        przeciwko temu, zabiorę te dwie 
        kartki. Mogą nam być nader 
        pomocne w ustaleniu prawdy. 

          - Chwileczkę! - rozległo się 
        za naszymi plecami. 
          Głos był dość żałosny, toteż 
        obejrzeliśmy się jak na komendę. 
        W drzwiach stał, postękując i 
        trzęsąc się, zasuszony starzec, 
        niewysokiego wzrostu, ubrany w 
        staromodne, zużyte czarne 
        ubranie i takiż cylinder. Na 
        szyi nosił białą chustę. 
        Sprawiał wrażenie biednego 
        pastora albo emerytowanego 
        urzędnika niższego szczebla. 
        Jednakże mimo dziwnego, 
        niepokaźnego wyglądu jego głos 
        przyzwyczajony był do 
        rozkazywania, a zachowanie 
        zwracało uwagę. 
          - Kim pan jest i jakim prawem 
        dotyka pan tych papierów? -
        spytał. 
          - Jestem prywatnym detektywem, 
        zobowiązanym do wyjaśnienia 

        zagadki zniknięcia ich 
        właściciela.  
          - O, doprawdy? A wobec kogo 
        jest pan zobowiązany? 
          - Wobec mojego klienta, tu 
        obecnego przyjaciela pana 
        Stauntona, którego skierował do 
        mnie Scotland Yard. 
          - A kim pan jest? - to pytanie 
        skierowane było do Overtona. 
          - Cyril Overton. 
          - Aa, to pan wysłał do mnie 
        telegram! Jestem Lord 
        Mount_Janes i przybyłem tu tak 
        szybko, jak mógł mnie przywieźć 
        autobus. Wynająłeś więc pan 
        detektywa? 
          - Tak, sir. 
          - I gotów pan jesteś zapłacić 
        za jego usługi? 
          - Nie wątpię, że uczyni to 
        Godfrey, gdy go znajdziemy. 
          - A jeśli go nie odnajdziecie? 

        No, odpowiedz pan. 
          - W takim przypadku bez 
        wątpienia zapłaci jego rodzina. 
          - Nic podobnego! Jestem całą 
        rodziną, jaką ma ten młody 
        człowiek, i nie ponoszę 

        odpowiedzialności za jego 
        zobowiązania. Nie dam ani pensa! 
        Rozumiesz pan, panie detektyw? 
        Jeśli wydaje mu się inaczej to
        dlatego, że zebrałem trochę 
        grosza dzięki mej oszczędności i 
        nie zamierzam jej teraz 
        zaprzestać. Co zaś się tyczy 
        papierów, w których żeś pan tak 
        beztrosko grzebał, to oznajmiam, 
        że jeśli było tam cokolwiek 

        wartościowego, to będziesz pan 
        dokładnie rozliczony z tego, co 
        pan z nimi zrobisz. 
          - Doskonale - odparł Holmes. -
        A teraz mógłby mi pan 
        powiedzieć, co sądzi o 
        zniknięciu tego młodego 
        człowieka? 
          - Nic nie sądzę, mój panie. 
        Jest za duży i  za stary, by nie 
        potrafić zatroszczyć się o 
        siebie. A jeśli był na tyle 
        głupi, że zaginął, to ja 
        bynajmniej nie zamierzam ponosić
        kosztów poszukiwań. 
          - Rozumiem dokładnie pańskie 
        stanowisko - w oczach Holmesa 
        czaiła się złośliwość, co tylko 
        ja zauważyłem - ale z całą 
        pewnością pan niedokładnie 
        rozumie moje. Godfrey Staunton 
        zdaje się być nierozważnym 
        człowiekiem. Jeśli go porwano, 

        to nie dla czegokolwiek, co sam 
        posiada. Wieść o pańskim majątku 
        jest szeroko rozpowszechniona, 
        nie tylko w Anglii, ale i poza 
        jej granicami, sir. Jest całkiem 
        możliwe, że gang złodziei porwał 
        pańskiego siostrzeńca, by 
        uzyskać od niego informacje 
        dotyczące pańskiego domu, 
        skarbów i przyzwyczajeń. 
          Twarz nowo przybyłego zbladła 
        tak bardzo, że dorównała 
        kolorowi chustki na szyi.
          - Wielki Boże! - pisnął. - Co 
        za pomysł? Nic podobnego nawet 
        mi na myśl nie przyszło! Co za 
        łotry! Ale Godfrey to dobry 
        chłopak, nie zdradziłby własnego 
        stryja. Srebra jeszcze dzisiaj 
        oddam do banku, a pan niech nie 
        szczędzi trudów. Proszę zrobić 

        wszystko, żeby go sprowadzić 
        całego i zdrowego. Co do 
        pieniędzy, to na piątkę, czy 
        dziesiątkę może pan zawsze u 
        mnie liczyć. 
          Choć udobruchany i 
        wstrząśnięty, nie był nam w 
        stanie jednakże udzielić 
        informacji, które mogłyby być 
        pomocne, gdyż prawie nic nie 
        wiedział o prywatnym życiu swego 
        siostrzeńca. Naszą jedyną 
        nadzieją pozostał telegram, 
        toteż pozbyliśmy się zarówno 
        lorda, jak i Overtona, który 
        udał się na konferencję z resztą 
        drużyny, by powiedzieć im o 
        nieszczęściu, jakie ich spotkało 
        i skierowaliśmy się do 

        najbliższego urzędu 
        telekomunikacyjnego. 
          - Spróbujemy szczęścia -
        powiedział Holmes, gdy 
        zatrzymaliśmy się przed 
        drzwiami. - Rzecz jasna, mając 
        nakaz moglibyśmy oficjalnie 
        przejrzeć te telegramy, ale 
        jeszcze nie teraz. Nie sądzę 
        też, żeby w tak wielkim urzędzie 
        zapamiętywali twarze klientów. 
        Chodźmy zatem. 
          - Przepraszam, że panią 
        fatyguję - odezwał się uprzejmie 
        do młodej urzędniczki w okienku 
        "telegramy". - Wczoraj nadałem 
        tu telegram i zrobiłem niewielki 
        błąd. Nie mam dotąd odpowiedzi i 
        obawiam się, że go nie 
        podpisałem. Mogłaby mi pani 
        pomóc? 
          Panienka wzięła do ręki stertę 
        formularzy. 

          - O której godzinie pan tu 
        był? - spytała. 
          - Tuż po osiemnastej. 
          - Do kogo był adresowany? 
          Holmes spojrzał na nią 
        błagalnie i położył palec na 
        ustach. Ostatnie słowa brzmiały: 
        "na litość boską!" - szepnął 
        zmartwiony. - Jestem 
        niepocieszony, że nie mam 
        odpowiedzi.
          Urzędniczka wyciągnęła jeden z
        formularzy. 

          - Zgadza się, jest bez podpisu 
        - oznajmiła, kładąc go przed 
        Holmesem. 
          - To dlatego nie ma odpowiedzi 

        - ucieszył się mój przyjaciel. -
        Ależ głupiec ze mnie. Do 
        widzenia pani i serdecznie 
        dziękuję. 
          Ledwie znaleźliśmy się na 
        zewnątrz, zachichotał i zatarł 
        ręce z radości. 
          - I co? - spytałem. 
          - Robimy postępy, mój drogi. 
        Miałem siedem różnych pomysłów, 
        jak obejrzeć telegram, ale, 
        doprawdy, nie liczyłem na to, że 
        już pierwszy okaże się 
        skuteczny. 
          - A co przez to uzyskałeś? 
          - Punkt wyjścia naszego 
        śledztwa - oznajmił zatrzymując 
        dorożkę. - Kings Cross Station. 
          - Wybieramy się więc w podróż? 
          - Pojedziemy odwiedzić stare 
        Cambridge. Wszystko wskazuje na 
        to, iż tam właśnie znajdzie się 
        rozwiązanie. 

          - Powiedz mi - zapytałem, gdy 
        znaleźliśmy się w pojeździe -
        czy masz jakieś podejrzenia co 
        do powodów jego zniknięcia? Nie 
        sądzę, bym spotkał dotąd sprawę, 
        której motywy byłyby bardziej 
        niejasne. Tego, co powiedziałeś 
        jego stryjowi, nie myślisz chyba 
        naprawdę?
          - Przyznaję, mój drogi, że nie 
        wydaje mi się to zbyt 
        prawdopodobne. Ale było 
        doskonałym pretekstem, by 
        zainteresować tego wielce 
        nieprzyjemnego starca.
          - I w rzeczy samej 
        zainteresowało. Ale jaką masz 
        alternatywę? 
          - Mógłbym wymienić parę. 
        Musisz przyznać, że dość 
        zastanawiający jest fakt, iż 
        wypadek ów miał miejsce na 
        krótko przed meczem. Nieobecność 

        Godfreya  na boisku przesądza o 
        wyniku spotkania. Może to być 
        oczywiście przypadek, ale dość 
        niezwykły. Sport amatorski wolny 
        jest od zakładów, ale nikt nie 

        broni publiczności obstawiać 
        wygranych. Niewykluczone, że 
        komuś opłacało się wyeliminować 
        zawodnika na podobieństwo konia 
        z wyścigów. To jedno 
        wyjaśnienie. Po drugie, jest on 
        dziedzicem fortuny i może 
        chodzić o najzwyklejsze w 
        świecie porwanie dla okupu. 
          - Żadna z tych wersji nie 
        wyjaśnia jednakże sprawy 
        telegramu. 

          - Słusznie, Watsonie. Telegram 
        nadal pozostaje jedyną konkretną 
        przesłanką, z jaką mamy do 
        czynienia, i nie możemy sobie 
        pozwolić na to, by o nim 
        zapomnieć. Właśnie aby wyjaśnić 
        jego znaczenie, jesteśmy teraz w 
        drodze do Cambridge i, choć 
        sprawa jest nieco zagmatwana, 
        byłbym zaskoczony, gdybyśmy 
        przed wieczorem jej nie 
        wyjaśnili lub nie dokonali 
        znacznych postępów. 
        
          Było już ciemno, gdy 
        znaleźliśmy się w starym, 
        uniwersyteckim mieście. Ze 
        stacji wzięliśmy dorożkę i 
        pojechaliśmy do oddalonego 
        ledwie o parę minut jazdy domu 
        doktora Leslie Armstronga. Dom 
        był przestronny, położony przy 
        jednej z głównych ulic. Po dość 

        długim oczekiwaniu znaleźliśmy 
        się w gabinecie gospodarza, 
        który przyjął nas siedząc za 
        biurkiem. 
          O tym, jak dalece przestałem 
        być na bieżąco ze swoim zawodem, 
        świadczy fakt, że nazwisko 
        Armstrong było mi całkowicie 
        obce, a był on wówczas nie tylko 
        jednym z najznakomitszych 
        profesorów swej uczelni, ale 
        także jedną z najtęższych głów w 
        tej gałęzi nauki, uczonym o 
        europejskiej sławie. Mimo to, 
        nawet jeśli się go nie znało, 
        nie sposób było, nie być pod 
        wrażeniem tej twarzy, 
        przenikliwych, ukrytych pod 
        krzaczastymi brwiami oczu, oraz 
        masywnej, wykutej jakby z 

        granitu szczęki. Człowiek 
        bystrego umysłu i głębokiego 
        charakteru, uważny i rzutki, 
        pewny siebie, lecz uczynny dla 
        innych - tak oceniłem go jeszcze 
        przed rozmową. Trzymał w dłoni 
        wizytówkę mojego przyjaciela i 
        przyglądał się jej z niezbyt 
        miłym wyrazem twarzy. 
          - Słyszałem o panu, panie 
        Holmes i zdaję sobie sprawę, czym 
        pan się zajmuje, choć z góry 
        uprzedzam, że nie pochwalam tego 
        zajęcia. 
          - Podobnie jak wszyscy 
        przestępcy tego kraju - odparł 
        Holmes spokojnie. 
          - Dopóki pańskie wysiłki są 
        skierowane na zwalczanie 
        przestępczości, powinny mieć 

        poparcie każdego uczciwego 
        członka społeczeństwa, choć 
        osobiście nie wątpię, że 
        oficjalny aparat ścigania jest 
        wystarczająco sprawny. Zupełnie 
        inna sprawa, gdy wdziera się pan 
        w czyjeś prywatne życie, wywleka 
        na światło dzienne sekrety 
        rodzinne i marnuje czas osób, 
        które są bardziej zajęte niż 
        pan. W tej chwili powinienem pisać 
        rozprawę naukową, a nie 
        rozmawiać z panem. 
          - Nie wątpię w to, a jednak ta 
        rozmowa może okazać się 
        ważniejsza od rozprawy naukowej. 
        Tak na marginesie, zmuszony 
        jestem poprawić pana. Robimy 
        dokładnie coś przeciwnego niż 
        to, co pan powiedział: staramy 
        się, by jak najmniej osobistych 
        spraw przeniknęło do wiadomości 
        publicznej, co niechybnie 

        nastąpiłoby, gdyby sprawą zajęły 
        się czynniki oficjalne. Może pan 
        mnie uważać za pioniera, który 
        wyprzedza regularne siły 
        policyjne w tym kraju. Pana 
        natomiast chciałbym zapytać o 
        Godfreya Stauntona. 
          - A konkretnie? 
          - Zna go pan, prawda? 
          - Jest moim bliskim 
        przyjacielem. 
          - Wie pan o tym, że zniknął? 

          - Ach, w rzeczy samej? - wyraz 
        twarzy naszego gospodarza nie
        uległ zmianie.
          - Zeszłej nocy opuścił hotel i 
        do tej pory nie dał znaku życia. 

          - Powróci bez wątpienia. 
          - Jutro jego drużyna gra 
        bardzo ważny mecz. 
          - Nie interesują mnie te 
        chłopięce zabawy, w 
        przeciwieństwie do losów i 
        przyszłości tego młodzieńca, 
        jako że znam go i lubię 
        serdecznie. Mecz piłkarski 
        natomiast zupełnie mnie nie 
        obchodzi. 
          - W takim razie liczę na 
        pańską pomoc w odnalezieniu 
        Godfreya. Wie pan, gdzie on 
        jest? 
          - Skądże znowu!
          - Nie widział go pan od 
        wczoraj? 
          - Nie. 
          - Czy Staunton jest zdrowym 
        człowiekiem? 
          - Absolutnie. 
          - Czy wiadomo panu, by 

        kiedykolwiek chorował? 
          - Nigdy. 
          Holmes położył na jego biurku 
        kartkę papieru wyjętą z 
        kieszeni.
          - To może wyjaśni mi pan, skąd 
        rachunek opiewający na 
        trzynaście gwinei, zapłacony 
        przez Godfreya Stauntona w 
        zeszłym miesiącu panu Leslie 
        Armstrongowi z Cambridge. 
        Znalazłem go w papierach 
        zaginionego w jego pokoju 
        hotelowym. 
          Doktor poczerwieniał z gniewu. 
          - Nie widzę najmniejszego 
        powodu, dla którego musiałbym to 
        robić, panie Holmes. 
          Mój przyjaciel schował 
        rachunek do notesu. 
          - Jeśli woli pan publiczne 
        wyjaśnienia, to mogę zapewnić, 
        że niedługo do nich dojdzie -

        oznajmił sucho. - Mówiłem już 
        panu przed chwilą, że mogę 
        wyciszyć niejedną sprawę, która 
        w przeciwnym wypadku dostałaby 

        się do publicznej wiadomości, i 
        wielokrotnie już to robiłem. 
        Doprawdy, rozsądniej z pana 
        strony byłoby obdarzyć mnie 
        zaufaniem. 
          - Nie mam nic do powiedzenia. 
          - Miał pan jakieś wiadomości 
        od Stauntona z Londynu? 
          - Żadnych. 
          - No, patrzcie państwo! Jakaż 
        ta poczta jest opieszała -
        westchnął Holmes. - Bardzo pilny 
        telegram został wysłany przez 

        niego do pana wczoraj wieczorem, 
        a pan go jeszcze nie otrzymał. 
        Ma to bez wątpienia związek z 
        jego zniknięciem. Na pana 
        miejscu udałbym się na pocztę i 
        złożył zażalenie. 
          Gospodarz poderwał się na 
        nogi, czerwony z wściekłości. 
          - Zmuszony jestem prosić pana, 
        by pofatygował się razem z 
        przyjacielem za drzwi - warknął. 
        - Może pan oznajmić swemu 
        zwierzchnikowi, Lordowi 
        Mount_Janesowi, że nie życzę 
        sobie mieć nic wspólnego z nim 
        samym ani z ludźmi nasłanymi 
        przez niego. Ani słowa więcej! 
          Z furią pociągnął za sznur 
        dzwonka i oznajmił lokajowi, gdy 
        ten stanął w drzwiach: 
          - Johnie, wskaż panom wyjście. 
          Służący wyprowadził nas 
        uprzejmie, acz zdecydowanie. Gdy 

        już znaleźliśmy się na ulicy, 
        Holmes parsknął śmiechem. 
          - Doktor Armstrong z pewnością 
        jest człowiekiem energicznym i 
        zdecydowanym - powiedział po 
        chwili. - Nie spotkałem dotąd 
        człowieka, który gdyby skierował 
        w tę stronę swe talenty, byłyby 
        bardziej predestynowany do 
        zajęcia wolnego miejsca po 
        niesławnej pamięci profesorze 
        Moriartym. Tak oto, mój biedny 
        przyjacielu znaleźliśmy się, 
        niebożęta, w niegościnnym 
        mieście, którego jednak nie 
        możemy opuścić, jeśli chcemy 
        rozwiązać tę zagadkę. Gospoda po 
        przeciwnej stronie ulicy zdaje 
        się być wprost wymarzona dla 

        naszych potrzeb. Gdybyś był tak 
        uprzejmy i zajął się wynajęciem 
        pokoi oraz nabyciem paru 
        drobiazgów potrzebnych do 
        noclegu, mógłbym się tymczasem 
        nieco rozejrzeć. 
          
           Rozglądanie okazało się jednak 
        dłuższe niż Holmes przypuszczał, 
        gdyż w gospodzie znalazł się 
        dopiero po dziewiątej wieczorem. 
        Był blady i zmęczony, a ubranie 
        pokryte miał kurzem; do chwili 
        spożycia oczekującej na stole 
        kolacji nie odezwał się słowem. 
        Dopiero gdy zapalił fajkę, był w 
        stanie spojrzeć na sytuację na 
        wpół ironicznie, na wpół 
        filozoficznie, co było dla niego 
        naturalne, gdy sprawy nie 
        układały się po jego myśli. 

        Odgłos kopyt końskich skłonił go 
        do podejścia do okna. Przed 
        drzwiami doktora stał powóz 
        zaprzężony w parę gniadoszy.
          - Nie było go trzy godziny -
        mruknął. - Wyjechał o wpół do 
        siódmej, a wrócił dopiero teraz. 
        To daje odległość około dwunastu 
        mil. Jeździ tam codziennie, a 
        zdarza się, że i dwukrotnie w 
        ciągu dnia.
          - Jest to dość naturalne dla 
        lekarza z praktyką. 
          - On w istocie nie jest 
        praktykującym lekarzem. To 
        teoretyk i konsultant, ale bez 
        praktyki z pacjentami, która 
        rozpraszałaby go i zajmowała 
        czas potrzebny na pracę naukową. 
        Te wyjazdy są jak na niego czymś 
        niezwykłym. Rodzi się zatem 
        pytanie, do kogo tak zapamiętale 
        jeździ? 

          - Jego woźnica...
          - Mój drogi, a jak sądzisz, od 
        kogo zacząłem? Nie wiem, czy 
        powodowany własną złośliwością, 
        czy poleceniem chlebodawcy, 
        poszczuł mnie psem. Ani pies, 
        ani on nie polubili mojej laski 
        i sprawa się nie udała. Po 
        incydencie uzgodniliśmy poglądy 
        i z tych uzgodnień jasno wynika, 
        że dalsze próby dowiedzenia się 

        czegokolwiek z tego źródła 
        skazane są na niepowodzenie. 
        Wszystko, czego się 
        dowiedziałem, pochodzi od 
        przyjaznej duszy z tutejszej 
        gospody. Ona właśnie powiedziała 

        mi o zwyczajach doktora i 
        codziennych podróżach powozem. 
          Jakby potwierdzając jego 
        słowa, ten ostatni podjechał pod 
        dom. 
          - Nie mogłeś go śledzić? 
          - Doskonale, Watsonie! Masz 
        dziś genialne pomysły. Rzecz 
        jasna, przyszło mi to do głowy, 
        a jak zapewne zauważyłeś, nie 
        opodal jest sklep z rowerami. Od 
        właściciela wypożyczyłem rower i 
        wyjechałem jeszcze przed 
        powozem, starając się, by 
        odległość między nami nie 
        przekraczała stu jardów. W 
        mieście pomagały mi go śledzić 
        tylne światła, ale gdy 
        znaleźliśmy się na wsi, zdarzył 
        się niezbyt miły wypadek. Otóż 
        powóz zatrzymał się nagle, 
        doktor wysiadł, zbliżył się do 
        mnie i w sardoniczny sposób 

        oznajmił mi, iż choć droga jest 
        wąska, obawia się, że nie na 
        tyle, by jego pojazd blokował mi 
        drogę. Przyznaję, że zrobił to 
        naprawdę w doskonały sposób. 
          Przejechałem obok powozu i 
        trzymając się głównej drogi 
        ujechałem parę mil, po czym 
        zatrzymałem się w dogodnym 
        miejscu, by nań poczekać. Nie 
        pojawił się jednak, widać 
        skręcił w którąś z licznych 
        bocznych dróg. Przyjechałem z 
        powrotem, nadal nie widząc jego 
        śladu, i oto teraz dopiero 
        powrócił. Naturalnie z początku 
        nie miałem żadnych powodów, by 
        łączyć te wyjazdy ze sprawą 
        Godfreya; zająłem się nimi 
        jedynie dlatego, by mieć 
        pełniejszy obraz poczynań 
        doktora Armstronga, ale po tym 
        wydarzeniu sprawa nabiera nowego 

        znaczenia. Jeśli ktoś spodziewa 
        się, że będzie śledzony, jest to 
        już samo w sobie podejrzane. Nie 

        spocznę, dopóki nie wyjaśnię tej 
        zagadki. 
          - Możemy jutro za nim 
        pojechać. 
          - Naprawdę? To nie jest takie 
        proste, jak ci się wydaje. Nie 
        znasz okolic Cambridge, a jest 
        to teren płaski i nie zalesiony, 
        w którym naprawdę trudno się 
        ukryć. W dodatku człowiek, który 
        nas interesuje, nie jest 
        głupcem, co dobitnie dziś 
        wykazał. Zadepeszowałem do 
        Owertona, by pod ten adres dał 

        mi znać o każdym nowym 
        wydarzeniu w Londynie, 
tymczasem 
        możemy skoncentrować się na 
        osobie doktora Armstronga, 
        którego nazwisko pozwoliła mi 
        przeczytać w urzędzie pocztowym 
        ta miła osóbka. Mogę się 
        założyć, że wie on doskonale, 
        gdzie jest ten młody człowiek, i 
        jeśli się tego nie zdołamy 
        dowiedzieć, będzie to wyłącznie 
        nasza wina. Jak dotychczas, on 
        jest górą, ale znasz mnie i 
        wiesz, że nie pozwolę, by ten 
        stan rzeczy trwał zbyt długo. 
        
          Mimo tego zapewnienia następny 
        dzień minął nie zbliżając nas 
        ani o krok do rozwiązania 
        zagadki, a przy lunchu 
        dostarczono nam następujący 
        liścik: 

          "Sir, 
          Mogę Pana zapewnić, że śledząc 
        mnie traci Pan czas. Jak odkrył 
        Pan ostatniej nocy, mam okno w 
        tylnej ściance powozu, a zatem 
        jeśli życzy Pan sobie 
        dwudziestomilowej przejażdżki, 
        która przywiedzie Pana do 
        miejsca, z którego Pan wyjechał 
        - służę uprzejmie: wystarczy, by 
        jechał Pan za mną. Pragnę też 
        poinformować Pana, że 
        szpiegowanie mnie w żadnym razie 
        nie pomoże Stauntonowi. 
        Natomiast przekonany jestem, iż 
        największą przysługą, jaką może 
        mu Pan oddać, jest 
        natychmiastowy powrót do 
Londynu 
        i poinformowanie swego 

        chlebodawcy o Pańskich 
        bezowocnych poszukiwaniach. Czas 
        spędzony tutaj, to dla Pana czas 
        stracony.
          Z poważaniem
          Leslie Armstrong"
          - Szczery i otwarty przeciwnik 
        - skomentował Holmes. - No cóż, 
        list ten wzmaga tylko moją 
        ciekawość; zanim stąd wyjadę, 
        muszę ją zaspokoić. 
          - Jego powóz zajechał -
        poinformowałem go. - Właśnie 
        wsiada, spoglądając w nasze 
        okna. Może ja spróbowałbym 
        szczęścia na rowerze? 
          - Nie, mój drogi. Z całym 
        szacunkiem dla ciebie, ale nie 
        sądzę, byś był godnym dlań 
        przeciwnikiem. Raczej spróbuję 

        coś osiągnąć za pomocą innych 
        środków. Obawiam się, że będę 
        zmuszony pozostawić cię samego, 
        gdyż pojawienie się dwóch obcych 
        wypytujących się o różne rzeczy 
        w tej sielankowej wiejskiej 
        okolicy mogłoby wzbudzić więcej 
        plotek, niż to potrzebne. NIe 
        wątpię, że znajdziesz coś 
        interesującego w tym szacownym 
        mieście i mam nadzieję, że 
        wieczorem będę miał dla ciebie 
        lepsze nowiny. 
        
          Holmes wrócił ponownie 
        zmęczony i rozczarowany. 
          - Zmarnowałem dzień, Watsonie 
        - oświadczył. - Znając kierunek, 
        w którym się udał nasz doktor, 
        spędziłem dzisiejszy dzień na 
        odwiedzaniu wiosek leżących po 
        tamtej stronie Cambridge i 
        rozmowach z gospodarzami. 

        Przyznaję, że zwiedziłem spory 
        szmat kraju: Chesterton, Histon, 
        Waterbeach, Oakington. Nigdzie 
        jednak nie natrafiłem na 
        najmniejszy nawet ślad. Nie 
        można przeoczyć czegoś takiego, 
        jak codzienne wizyty powozu, i 
        to zupełnie nieznanego. Doktor 
        wygrał drugą rundę. Czy jest 
        jakiś telegram? 
          - Owszem, pozwoliłem go sobie 
        otworzyć. Oto treść: 

          "O Pompeya spytać Jeamy 
        Dixona, Trinity College". 
          - Zupełnie go nie rozumiem. 
          - Och, to jasne. Jest to 
        odpowiedź naszego przyjaciela 

        Overtona na pewne pytanie, które 
        mu wcześniej wysłałem. Prześlę 
        wiadomość do Dixona i pewien 
        jestem, że tym razem szczęście 
        się do nas uśmiechnie. 
        ~a propos, czy są jakieś 
        wiadomości o tym meczu? 
          - Owszem, lokalna 
        popołudniówka zamieściła 
        doskonałe sprawozdanie z jego 
        przebiegu. Oxford wygrał, i to 
        dzięki, co wyraźnie napisano, 
        nieszczęśliwej absencji Godfreya 
        Stauntona, którego nieobecność 
        na boisku dała się odczuć już w 
        pierwszych minutach meczu. Brak 
        tego zawodnika tak osłabił atak 
        i obronę, że udaremnił zupełnie 
        wysiłki drużyny. 
          - Zatem obawy Owertona były 
        uzasadnione - mruknął Holmes. 
          - W pełni zgadzam się z 
        doktorem Armstrongiem. Futbol 

        nie interesuje mnie zupełnie. 
        Kładziemy się spać, Watsonie, 
        gdyż dzień jutrzejszy, jak 
        sądzę, będzie męczący i, mam 
        nadzieję, rozstrzygający. 
        
          Następnego ranka, tuż po 
        przebudzeniu, przestraszył mnie 
        widok Holmesa, który siedział 
        przy kominku ze strzykawką w 
        dłoni. Widząc wyraz mojej 
        twarzy, roześmiał się i położył 
        strzykawkę na stole. 
          - Nie, mój drogi, tym razem to 
        nie morfina. Ten drobiazg jest 
        kluczem do naszej zagadki, a 
        przynajmniej mam taką nadzieję. 
        Właśnie wróciłem z małego zwiadu 
        i sądzę, że wszystko jest na 
        najlepszej drodze. Zjedz dobre 
        śniadanie, gdyż udamy się śladem 
        doktora Armstronga i nie 
        będziemy się zatrzymywać na 

        posiłki, dopóki nie znajdziemy 
        tajemniczego miejsca 
        przeznaczenia. 
          - Wobec tego najlepiej będzie 

        zabrać ze sobą drugie śniadanie. 
        Jego powóz zajechał -
        oznajmiłem. 
          - Spokojnie, niech sobie 
        jedzie. Jeśli nam się tym razem 
        nie uda, to przeproszę go 
        osobiście na piśmie. Zjedz 
        teraz, a potem przedstawię cię 
        komuś, kto jest niezastąpionym 
        specjalistą w rozwiązywaniu 
        takich zadań. 
          Gdy wyszliśmy, Holmes udał się 
        ku stajni. Tu otworzył drewniany 

        kojec, z którego wyskoczył 
        średnich rozmiarów pies, cały 
        biały w brązowe łaty i z długimi 
        uszami - coś pośredniego między 
        wyżłem a ogarem. 
          - Pozwól przedstawić sobie 
        Pompeya - powiedział mój 
        przyjaciel. - Jest chlubą 
        tutejszej sfory. Choć niezbyt 
        szybki, co widać po jego 

       budowie, jest niezastąpiony na 

        tropie. Cóż, Pompeyu, może nie 
        jesteś szybki na polowaniu, ale 
        obawiam się, że dwóch 
        londyńczyków i tak ci nie 
        dotrzyma kroku. Wobec tego 
        pozwól, że założę ci smycz. A 
        teraz chodź i pokaż, co 
        potrafisz. 
          Poprowadził psa do bramy 
        wjazdowej domu doktora. Zwierzę 
        obwąchało  ją i z piskiem 
        podniecenia ruszyło w dół ulicy, 

        ciągnąc smycz z całych sił. 
       
          Po pół godzinie byliśmy już za 
        miastem, żwawo maszerując 
        wiejską drogą.
          - Co ty właściwie zrobiłeś? -
        spytałem. 
          - Użyłem nietrwałego i może 
        niehonorowego, ale za to 
        skutecznego w takich wypadkach 
        środka. Dziś rano spryskałem 
        zawartością strzykawki, którą 
        widziałeś, tylne koła powozu 
        Armstronga. To anyż, mój drogi, 
        a pies myśliwski pójdzie za tym 
        zapachem na koniec świata. 
        Armstrong musiałby przejechać 
        przez rzekę, żeby zgubić trop, a 
        nie sądzę, by mu to przyszło do 

        głowy. O, szelma! To w ten 
        sposób wtedy mi zniknął! 
          Pies skręcił nagle z drogi na 
        porośnięty trawą trakt, który 
        pół mili dalej wychodził na inną 
        drogę, a trop skręcał ostro w 
        prawo, w stronę miasta, z 
        którego właśnie przyszliśmy. 
        Droga biegła na południe, 
        omijając Cambridge, i dalej w 
        przeciwnym kierunku niż ten, w 
        którym szliśmy. 
          - A więc to kółko było tylko 
        na naszą cześć - warknął 
        rozeźlony Holmes. - Nic 
        dziwnego, że moje poszukiwania w 
        tych wioskach nie dały 
        rezultatu. Trzeba przyznać, że 
        doktorek rozegrał partię jak 
        prawdziwy zawodowiec grający o 
        dużą stawkę. Na prawo powinno 

        być Trumpington i, na Boga, oto 
        i powóz wyjeżdżający zza rogu. 
        Szybko, Watsonie, albo koniec z 
        nami. 
          Skoczył w pole, ciągnąc za 
        sobą psa, a ja za nim. Ledwie 
        zdążyliśmy się skryć, gdyż powóz 
        minął nas z turkotem. Dojrzałem 
        przelotnie doktora Armstronga 
        siedzącego ze zwieszonymi 
        ramionami i twarzą ukrytą w 
        dłoniach - przedstawiał sobą 
        obraz najwyższej rozpaczy. 
        Sądząc po wyrazie twarzy mego 
        przyjaciela, także to zauważył. 
          - Obawiam się, że nasze 
        poszukiwania mogą się smutno 
        skończyć - powiedział po chwili. 
        - Chodź, Pompeyu, otóż i dom 
        stojący w polu. 
          Nie mogło być wątpliwości, że 
        oto osiągnęliśmy cel naszych 
        poszukiwań. Pompey z radosnym 

        skowytem minął bramę, za którą w 
        miękkiej ziemi widać było ślady 
        kół powozu. Przez trawnik, w 
        stronę drzwi prowadziła wąska 
        ścieżka, toteż Holmes przywiązał 
        psa do pompy i ruszyliśmy ku 
        budynkowi. Mój towarzysz zapukał 
        lekko zardzewiałą kołatką, ale 
        nie wywołało to żadnego odzewu. 
        Domek jednak nie był opuszczony, 
        gdyż do naszych uszu dobiegł 

        niski dźwięk - coś jakby 
        zawodzenie po niepowetowanej 
        stracie. 
          Holmes zatrzymał się na 
        chwilę, po czym spojrzał na 
        drogę. Zbliżał się nią powóz, 

        którego zaprzęgu nie sposób było 
        zapomnieć. 
          - Doktorek wraca! - krzyknął. 
        - To upraszcza sprawę. Musimy 
        zobaczyć, co się tam dzieje, 
        zanim się tu zjawi. 
          Otworzył drzwi i znaleźliśmy 
        się w hallu - zawodzenie było 
        teraz głośniejsze i dochodziło z 
        góry, toteż pognaliśmy tam co 
        sił w nogach. Mój przyjaciel 
        otworzył uchylone drzwi i obaj 
        zamarliśmy na progu. 
          Młoda, piękna kobieta leżała 
        martwa na łóżku. Otwartymi, 
        błękitnymi i niewidzącymi oczyma 
        wpatrywała się w sufit. W nogach 
        posłania klęczał młody 
        mężczyzna, z twarzą ukrytą w 
        pościeli; jego ciałem wstrząsał 
        szloch. Był tak pogrążony w 
        rozpaczy, że nie zauważył nas, 
        dopóki Holmes nie położył mu 

        ręki na ramieniu. 
          - Pan Godfrey Staunton?
          - Tak, ale... spóźnił się pan. 
        Ona odeszła. 
          Był zbyt przytłoczony 
        nieszczęściem, by zrozumieć, że 
        nie jesteśmy lekarzami 
        przysłanymi do pomocy. Holmes 
        chciał mu wyjaśnić 
        nieporozumienie i poinformować o 
        niepokoju, jaki wywołało jego 
        zniknięcie, gdy na schodach 
        zadudniły ciężkie kroki, a po 
        chwili w drzwiach pojawił się 
        zaskoczony doktor Armstrong. 
          - Więc to tak - wykrztusił po 
        chwili. - Osiągnął pan swój cel 
        i z wrodzoną sobie delikatnością 
        wybrał stosowny do tego moment. 
        Nie będę nic więcej mówił w 
        obliczu śmierci, ale zapewniam, 
        że gdybym był młodszy, nie 
        uszłoby panu takie postępowanie 

        na sucho. 
          - Proszę mi wybaczyć, 
        doktorze, sądzę, że niedokładnie 

        się rozumiemy - odparł Holmes. -
        Gdyby był pan łaskaw zejść z 
        nami na dół, wyjaśnilibyśmy 
        sobie to nieporozumienie. 
          W parę minut później 
        znaleźliśmy się we trójkę w 
        salonie. 
          - Słucham. 
          - Chciałbym na wstępie panu 
        wyjaśnić, że nie jestem opłacany 
        przez Lorda Mount_Janesa, a moje 
        prywatne sympatie nie znajdują 
        się po stronie tegoż szlachcica. 
        Gdy ktoś ginie, a jego 

        przyjaciel zwraca się do mnie z 
        prośbą o pomoc, bym odszukał 
        zaginionego, dokładam wszelkich 
        starań, by to wykonać -
        tłumaczył mój towarzysz. - Jeśli 
        stwierdzę, że nie miało miejsca 
        żadne przestępstwo, to robię co 
        mogę, by zatuszować całą sprawę 
        zamiast rozgłaszać ją wszem i 
        wobec. Skoro w tym przypadku, 
        jak sądzę, nie zostało naruszone 
        prawo, może pan całkowicie 
        polegać na mojej dyskrecji. 
          Doktor Armstrong złapał rękę 
        Holmesa i potrząsnął nią silnie. 
          - Jest pan uczciwym 
        człowiekiem - powiedział. - Źle 
        pana oceniłem i dziękuję 
        Niebiosom, że wyrzuty sumienia 
        wobec biednego, pozostawionego 
        tu samotnie Godfreya skłoniły 
        mnie do powrotu i bliższego 
        poznania pana. Wie pan już 

        wystarczająco wiele, reszta jest 
        prosta do wyjaśnienia. Rok temu 
        ten młodzieniec mieszkał przez 
        pewien czas w Londynie. Zakochał 
        się tam w córce kobiety, u 
        której wynajmował mieszkanie. 
        Pokochali się, pobrali. Żona 
        jego była równie miła, co piękna 
        i nie musiał się jej wstydzić. 
        Ale Godfrey jest dziedzicem tego 
        skretyniałego sknery i był 
        zupełnie pewien, że gdyby 
        dotarła do jego uszu wieść o 
        małżeństwie, byłoby to 
        równoznaczne z końcem 
        sprzyjającej mu fortuny. 
          Znam Godfreya dobrze i darzę 
        go głębokim uczuciem. Zrobiłem 

        co można, by pomóc im utrzymać 
        ten związek w tajemnicy. Dzięki 
        temu domkowi i wrodzonej 
        dyskrecji Godfrey do tej pory 
        zachował sekret. Poza mną i 
        służącym, który udał się właśnie 
        po pomoc do wioski, nikt o 
        niczym nie wiedział. Niestety, 
        cios nadszedł z zupełnie 

       nieoczekiwanej strony: żona 

        Godfreya zachorowała nagle i to 
        poważnie. Biedak omal nie 
        oszalał, a musiał jechać do 
        Londynu na ten głupi mecz, gdyż 
        bez wyjaśnienia całej sytuacji 
        nie miał żadnych powodów, by tam 
        nie być. Starałem się 
        telegraficznie informować go o 
        stanie zdrowia żony i 
        podtrzymywać na duchu. W 
        odpowiedzi na mój telegram 
        wysłał mi depeszę, o której pan 

        się dowiedział, choć pojęcia nie 
        mam jakim cudem. Nie 
        powiedziałem mu oczywiście jak 
        groźna jest sytuacja, wiedząc, 
        że jego obecność i tak nic nie 
        pomoże. Ale ojcu dziewczyny 
        napisałem całą prawdę. On też 
        natychmiast skontaktował się z 
        Godfreyem i obaj przyjechali 
        tutaj. Dziś rano śmierć położyła 
        kres jej cierpieniom. I to 
        wszystko, panie Holmes. Jestem 
        pewien, że mogę polegać na 
        dyskrecji pana i pańskiego 
        przyjaciela. 
          Holmes uścisnął mu dłoń i bez 
        słowa odwrócił się. Wyszliśmy w 
        milczeniu z tego domu żałoby na 
        dwór, gdzie świeciło słabe, 
        zimowe słońce. 
        
          Szlachetnie urodzony kawaler
        

          Zarówno małżeństwo lorda 
        St. Simona, jak i dziwne 
        unieważnienie tego związku dawno 
        już przestało być tematem 
        zainteresowania w kręgach, w 
        których obracał się nieszczęsny 
        oblubieniec. Nowe skandale 
        przyćmiły to pechowe małżeństwo, 
        a rozmaite pikantne szczegóły 
        odciągnęły plotki od 

        czteroletniego już dramatu. Mam 
        jednakże podstawy sądzić, że nie 
        wszystkie fakty są znane 
        szerokiemu ogółowi, a ponieważ 
        mój przyjaciel Sherlock Holmes, 
        miał znaczny udział w 
        rozwikłaniu całej zagadki, śmiem 

        twierdzić, że żadne wspomnienia 
        nie są kompletne bez tego 
        epizodu. 
          Było to na parę tygodni przed 
        moim własnym małżeństwem, kiedy 
        wciąż jeszcze mieszkałem z 
        Holmesem na Baker Street. Wrócił 
        on wieczorem tegoż dnia i zastał 
        list adresowany do siebie. Przez 
        cały dzień nie wychodziłem z 
        mieszkania, gdyż niespodziewanie 
        zaczęło padać i zrobiło się 
        wietrznie, co powodowało 
        nieodmiennie przypominanie się 
        rany od kuli po afgańskiej 
        kampanii. Siedząc w fotelu, z 
        nogami opartymi na drugim, 
        otoczony stertą gazet, które 
        zdążyłem już przeczytać, na wpół 
        leżąc oglądałem imponujący herb 
        i monogram na kopercie, 
        zastanawiając się leniwie, kim 
        też może być szlachetny 

        korespondent mojego przyjaciela. 
          - Jest tu godna uwagi epistoła 
        - poinformowałem go, gdy wszedł. 
        - Twoja poranna korespondencja, 
        jeśli dobrze pamiętam, składa 
        się przeważnie z listów od 
        sklepikarzy i agentów
        ubezpieczeniowych. 
          - Istotnie, twój sąd nie jest 
        pozbawiony podstaw - zgodził się 
        z uśmiechem. - Ten zaś tutaj 
        wygląda jak jedno z tych 
        niepożądanych i uciążliwych 
        zaproszeń na zebrania 
        towarzyskie, na których zmuszają 
        człowieka bądź do nudzenia się, 
        bądź do kłamania. 
          Złamał pieczęć i przebiegł 
        wzrokiem treść listu. 
          - Patrzcie państwo - mruknął. 
        - Okazuje się, że to jednak coś
        interesującego. 
          - Od szlachetnie urodzonego 

        klienta? 
          - Jednego z najlepiej 

        urodzonych w tym kraju. 
          - Moje serdeczne gratulacje. 
          - Mogę cię zapewnić, Watsonie, 
        że wysokie urodzenie, czy też 
        jego brak, nie ma dla mnie 
        żadnego znaczenia, w 
        przeciwieństwie do tego, czy 
        sprawa jest interesująca, czy 
        też nie. Możliwe, że ta okaże 
        się zupełnie banalna. Czytałeś, 
        jak widzę, najświeższe gazety? 
          - Owszem - przytaknąłem -
        patrząc na stertę papierów koło 
        fotela. - Z braku lepszego 
        zajęcia... 

          - Dobrze się składa, oszczędzi 
        nam to wiele czasu. Osobiście 
        poza rubryką kryminalną i 
        ogłoszeniami nie czytałem nic. 
        Jeśli zaś przeglądałeś 
        najnowsze wydarzenia, to musiała 
        ci wpaść w oko notatka o lordzie 
        St. Simonie i jego ślubie. 
          - I owszem. 
          - Doskonale. List, który mam w 
        ręku, jest właśnie od niego. 
        Przeczytam ci go, a ty przewróć 
        te papierzyska i poszukaj mi 
        wszystkiego, co wiąże się z tą 
        sprawą. 
          Oto, co przeczytał mi 
        Sherlock: 
          "Drogi Panie Holmes! 
          Lord Backwater powiedział mi, 
        że mogę mieć zaufanie do Pana 
        sądów i dyskrecji. Zdecydowałem 
        się wobec tego napisać i prosić 
        Pana o radę w kwestii nader 

        bolesnej. Wiąże się to z moim 
        ślubem. Pan Liestrade ze 
        Scotland Yardu działa już w tej 
        sprawie, ale zapewnił mnie, że 
        nie ma nic przeciwko pańskiej 
        współpracy. Obaj sądzimy, że 
        może być nam wielce pomocna. 
        Zjawię się o #/4 po południu i 
        byłbym bardzo zobowiązany, gdyby 
        znalazł Pan dla mnie czas, gdyż 
        sprawa jest, przynajmniej dla 
        mnie, najwyższej wagi. 
          Z poważaniem
          Robert St. Simon"
          - Wysłany z Grosvenor 
        Mansions, pisany piórem, a autor 
        miał pecha i umazał się 

        atramentem na zewnętrznej 
        powierzchni małego palca prawej 
        dłoni - dodał Holmes składając 
        list. - Napisał, że będzie tu o 
        czwartej, a więc mamy godzinę, 
        by wyrobić sobie zdanie na 
        podstawie tego, co piszą w 
        prasie. Zajmij się tymi 
        artykułami, a ja sprawdzę, kim 
        jest konkretnie nasz gość. 
          Z półki nad kominkiem wziął 
        oprawny w skórę tom i zaczął 
        kartkować. 
          - Jest. "Robert Walsingham de 
        Vere St. Simon, drugi syn 
        księcia Balmoral. Herb -
        czerwone tło, trzy kotwice nad 
        sobolem. Urodzony w 1846 roku". 
        Ma wobec tego 41 lat, co w 
        zupełności wystarczy do 
        małżeństwa. Był podsekretarzem 
        do spraw zagranicznych. Są 
        bezpośrednimi potomkami 

        Plantagenetów, a pośrednimi 
        Tudorów. Poza tym nic ciekawego. 
        Mam nadzieję, że tobie się 
        lepiej powiodło. 
          - To, co potrzebne, znalazłem 
        bez problemów. Wydarzenia są 
        zupełnie świeże, a cała sprawa 
        utkwiła dość silnie w mej 
        pamięci. NIe chciałem ci jednak 
        nic mówić, bo wiem, że masz w 
        tej chwili na głowie dochodzenie 
        i nie lubisz, jak coś innego 
        odrywa cię od tej pracy. 
          - Och, masz na myśli tę błahą 
        sprawę wozu meblowego z 
        Grosvenor Square? Wszystko jest 
        już zupełnie jasne, właściwie od 
        początku nie wzbudzało 
        wątpliwości. Streść mi, proszę, 
        co piszą w gazetach. 
          - Oto pierwsza wzmianka, na 
        jaką się natknąłem. Zamieszczona 
        była w "Morning Post" przed paru 

        tygodniami. Tytuł brzmi: 
        "Uzgodnione małżeństwo": 
        
          Jeśli wiadomości nasze zostaną 
        potwierdzone, wkrótce zostanie 
        zawarty związek małżeński 
        pomiędzy lordem Robertem 
        St. Simonem, drugim synem 
        księcia Balmoral a Katty Doran, 

        jedyną córką Aloysiusa Dorana, 
        Esg. Z San Francisco, 
        Kalifornia, Usa. 
        
          - Zwięzłe i jasne - wtrącił 
        Holmes wyciągając nogi w stronę 
        ognia. 
          - W tym samym tygodniu był o 

        tym cały artykuł w jednej z 
        gazet towarzyskich. O, mam: 
        
          Wkrótce będzie trzeba ogłosić 
        przepisy antyeksportowe na 
        małżeńskim rynku, gdyż obecnie 
        trwająca wolna konkurencja zdaje 
        się zdecydowanie nie sprzyjać 
        naszemu rodzimemu produktowi. 
        Szlachetne damy Wielkiej 
        Brytanii przechodzą po kolei w 
        ręce naszych kuzynów zza oceanu. 
        W ostatnim tygodniu do 
        imponującej listy łupów tych 
        uroczych najeźdźców dołączył 
        lord St. Simon, który przez 
        ponad dwadzieścia lat okazał się 
        odporny na strzały Amora. 
        Obecnie ogłosił on o swym 
        zbliżającym się małżeństwie z 
        panną Katty Doran, fascynującą 
        córką kalifornijskiego 
        milionera.

          Panna Doran, której zgrabna 
        postać i pociągająca twarz 
        zwracały uwagę w Westbury House, 
        jest jedynaczką i najświeższe 
        notowania jej posagu 
        przekraczają sześć cyfr. Dodając 
        do tego fakt, który jest 
        wszystkim znany, a mianowicie, 
        że książę Balmoral zmuszony był 
        w ostatnich latach wyzbyć się 
        części kolekcji obrazów, a lord 
        St. Simon nie posiada żadnych 
        nieruchomości poza niewielką 
        posiadłością w Birchmoor, 
        oczywiste jest, że nie tylko 
        amerykańska oblubienica 
        skorzysta na tym związku, który 
        z republikańskiej damy zmieni ją 
        w szlachetnie urodzoną lady. 
        
          - Coś jeszcze? - spytał Holmes 
        ziewając. 
          - Och, całe mnóstwo. Choćby 

        notatka z "Morning Post" 

        oświadczająca, że związek 
        zawarty będzie po cichu w 
        Kościele St. George na Hanover 
Square z udziałem jedynie pół 
        tuzina najbliższych przyjaciół, 
        a nowożeńcy powrócą do domu na 
        Lancaster Gate zakupionego przez 
        pana Dorana. Dwa dni później 
        jest krótka notatka, iż 
        małżeństwo odbyło się, a miesiąc 
        miodowy spędzony zostanie w 
        posiadłości lorda Backwatera 
        koło Petersfield. To wszystko, 
        co pojawiło się w prasie przed 
        zniknięciem panny młodej. 
          - Przed czym? - Holmes aż się 

        poderwał. 
          - Przed zniknięciem 
        oblubienicy. 
          - Kiedy to się stało? 
          - Na ślubnym śniadaniu. 
          - To zaczyna być bardziej 
        obiecujące, niż się zapowiadało. 
        Powiedziałbym, że wręcz 
        dramatyczne. 
          - Owszem, mnie też uderzyło. 
        Trochę odbiega to od zwyczaju. 
          - Bywa, jak zauważyłeś, że 
        panny znikają przed ceremonią, 
        a czasami w trakcie miodowego 
        miesiąca. Ale nie mogę sobie 
        przypomnieć podobnego 
przypadku. 
        Podaj mi szczegóły. 
          - Ostrzegam cię, że z 
        pewnością nie są kompletne. 
          - Nie szkodzi. 
          - Na szczegóły składa się 
        jeden artykuł we wczorajszej 

        gazecie, który ci przeczytam. 
        Zatytułowany jest: "Szczególne 
        wydarzenie na weselu". Oto jego 
        treść:
        
          "Rodzina lorda St. Simona 
        doznała niemałej konsternacji w 

       związku z dziwnym wypadkiem na 

        jego weselu. Ceremonia ślubna -
        co zostało podane w gazetach 
        wczorajszych - miała miejsce 
        poprzedniego ranka, ale dopiero 
        teraz możliwym stało się 
        potwierdzenie dziwnych plotek, 
        które się po niej pojawiły. 
        Wbrew usiłowaniom przyjaciół, by 
        wyciszyć całą sprawę, rzecz 
        stała się przedmiotem 

        powszechnych rozmów. 
          Ceremonia odbyła się w 
        Kościele St. George na Hanover 
Square. Była cicha i skromna, a 
        uczestniczyli w niej jedynie: 
        ojciec panny młodej, księżna 
        Balmoral, lord Eustace i lady 
        Clara St. Simon (młodszy brat i 
        siostra pana młodego) oraz lady 
        Alicja Whittington. 
          Całe towarzystwo udało się do 
        domu Pana Dorana na Lancaster 
        Gate, gdzie przygotowano 
        śniadanie. Wygląda na to, że 
        kłopoty sprawiła pewna kobieta o 
        nieznanym nazwisku, która wdarła 

       się do domu w ślad za gośćmi 

        twierdząc, iż ma prawo widzieć 
        się z lordem St. Simonem. 
        Dopiero po długiej i bolesnej 
        scenie udało się lokajowi i 
        odźwiernemu ją usunąć. Panna 

        młoda, która na szczęście 
        zdążyła wejść przed tym przykrym 
        wydarzeniem, zasiadła ze 
        wszystkimi do śniadania, gdy 
        niespodziewanie zdjęta nagłą 
        niedyspozycją, musiała wycofać 
        się do swego pokoju. Jej 
        przedłużająca się nieobecność 
        wywołała sporo komentarzy, zatem 
        ojciec panny młodej udał się po 
        nią. Od pokojówki dowiedział 
        się, że pani pojawiła się tylko 
        na chwilę, wzięła pelerynę, 
        kapelusz i wybiegła. Jeden ze 
        służących twierdzi, że widział, 
        jak młoda kobieta opuszcza dom, 
        ale nie rozpoznał panny młodej, 
        o której sądził, że przebywa z 
        gośćmi. 
          Stwierdziwszy, że jego córka 
        zniknęła, Pan Doran wraz z panem
        młodym natychmiast skontaktowali 
        się z policją, która wszczęła 

        nader energiczne śledztwo. 
        Powinno ono wkrótce przynieść 
        wyjaśnienie tego niespotykanego 
        wypadku. Do późnych godzin 
        nocynych jednak nie było 
        wiadomo, gdzie przebywa 
        zaginiona dama. Chodzą słuchy o 
        zagrażającym jej 
        niebezpieczeństwie i mówi się, 
        że policja aresztowała kobietę, 
        która była sprawczynią 

        zamieszania przed wejściem do 
        domu, podejrzewając, że z 
        zazdrości lub innych powodów 
        mogła ona przyczynić się do 
        dziwnego zaginięcia panny 
        młodej". 

        
          - To wszystko? 
          - Jest jeszcze wzmianka w 
        porannej gazecie, krótka, ale za 
        to nader agresywna. 
          - I co ona głosi? 
          - Że panna Flora Millar, która 
        wywołała zamieszanie, w rzeczy 
        samej została aresztowana. Była 
        poprzednio baletnicą w teatrze i 
        znała pana młodego przez parę 
        lat. Nie ma dalszych szczegółów; 
        sprawa jest teraz w twoich 
        rękach. To wszystko, na co 
        możesz liczyć, jeśli chodzi o 
        gazety. 
          - Sprawa wydaje się nader 
        oryginalna. Za nic w świecie nie 
        chciałbym, żeby wymknęła mi się 
        z rąk. Ale cóż i dzwonek do 
        drzwi. Zegar wskazuje trzy 
        minuty po czwartej i można 
        spokojnie założyć, że to nasz 

        zapowiedziany klient. NIe 
        zbieraj się do wyjścia, 
        Watsonie, gdyż bez ciebie 
        zmuszony byłbym rzucić całą 
        sprawę, a wolałbym tego uniknąć. 
        Poza tym chcę mieć świadka na 
        wypadek nagłej utraty pamięci. 
          - Lord Robert St. Simon -
        zaanonsował nasz służący 
        otwierając drzwi. 
          Do pokoju wszedł dżentelmen o 
        miłym, kulturalnym obliczu, 
        ozdobionym spiczastym nosem 
        znamionującym zarówno 
        opanowanie, jak i 
        przyzwyczajenie do posłuchu. 
        Jego ruchy były żywe, ale 
        sprawiał wrażenie osoby mającej 
        już swoje lata. Chodził lekko 
        przygarbiony, z nieznacznie 
        ugiętymi kolanami. Gdy zdjął 
        kapelusz, można było dostrzec, 
        że na czubku głowy włosy 

        zaczynają mu już rzednąć. Ubrany 
        był nader starannie, w czarne 
        ubranie nienagannego kroju i 

        śnieżnobiałą koszulę. Stroju 
        dopełniały skórzane rękawiczki i 
        takież buty. Wszedł rozglądając 
        się uważnie, trzymając w dłoni 
        okulary w złotej oprawie. 
          - Witam milordzie - Holmes 
        wstał i ukłonił się uprzejmie. -
        Proszę usiąść i pozwolić 
        przedstawić sobie mojego 
        najlepszego przyjaciela i 
        współpracownika, doktora 
        Watsona. Proszę się przysiąść do 
        ognia i powiedzieć nam, co pana 
        sprowadza. 

          - Nader bolesna dla mnie 
        sprawa, jak pan może z łatwością 
        sobie wyobrazić, panie Holmes. 
        Wiem, że miał pan już w swojej 
        karierze parę spraw równie 
        delikatnej natury, choć ośmielę 
        się zauważyć, że dotyczyły ludzi 
        z trochę niższych klas 
        społecznych. 
          - Powiedziałbym raczej, że 
        wręcz przeciwnie. 
          - Przepraszam? 
          - Ostatnim moim klientem był 
        król. 
          - Och, przepraszam! Nie 
        wiedziałem. A który, jeśli wolno 
        spytać? 
          - Król Skandynawii. 
          - Czyżby on też stracił żonę? 
           - Niezupełnie. Ale rozumie 
        pan, obowiązuje mnie wobec moich 
        klientów taka sama dyskrecja, 
        jaką obiecałem panu. 

           - Oczywiście! Bardzo słusznie 
        i proszę mi wybaczyć niestosowną 
        ciekawość. Co do mojej sprawy, 
        to naturalnie gotów jestem podać 
        panu wszelkie informacje, jakich 
        tylko będzie pan potrzebował. 
          - Dziękuję. Dowiedziałem się 
        już tego, co podano do 
        publicznej wiadomości, ale jak 
        dotąd jest to wszystko, co wiem. 
        Zakładam, że artykuły te, ot, 
        chociażby ten o zniknięciu panny 
        młodej, są napisane rzetelnie. 
          Lord St. Simon przejrzał 
        podaną mu gazetę.
          - Tak, to, co tu napisano, 
        zgodne jest z prawdą. 
          - Ale zanim ktoś wyrobi sobie 

        na tej podstawie jakąś rozsądną 
        opinię, należałoby tę informację 
        uzupełnić - dodał mój 
        przyjaciel. - Prosiłbym, żeby 
        udzielił mi pan odpowiedzi na 
        parę pytań. 
          - Proszę bardzo. 
          - Kiedy po raz pierwszy 
        spotkał pan pannę Katty Doran? 
          - Rok temu, w San Francisco. 
          - Podróżował pan po Stanach? 
          - Tak. 
          - Czy wówczas się 
        zaręczyliście? 
          - Nie. 
          - Ale wasza znajomość stała 
        się dość bliska? 
          - Podobała mi się i 
        wiedziałem, że o tym wie. 
          - Jej ojciec jest bardzo 
        bogaty? 
          - Mówią, że jest najbogatszym 

        człowiekiem na wybrzeżach 
        Pacyfiku. 
          - Wie pan, jak doszedł do 
        pieniędzy? 
          - Kopalnie. Parę lat temu miał 
        niewiele, ale znalazł złoto i 
        mądrze inwestował. 
          - Jaka jest pana opinia o tej 
        młodej damie? Jaki ma charakter? 
          Nasz gość poruszył okularami i 
        zapatrzył się na długą chwilę w 
        ogień. 
          - Widzi pan, panie Holmes -
        powiedział wolno - moja żona 
        miała dwadzieścia lat, kiedy jej 
        ojciec stał się bogaty. 
        Wcześniej mieszkała w obozach 
        górniczych, wśród lasów i gór, 
        co spowodowało, że swą edukację 
        bardziej zawdzięcza naturze niż 
        nauczycielom. Jest - jak to 
        nazywamy w Anglii - "swobodna i 
        świeża". Ma silny charakter, nie 

        skażony żadnymi tradycjami czy 
        zwyczajami. Jest wybuchowa i 
        szybka w decyzjach. Z drugiej 
        strony nie dałbym jej nazwiska, 
        które noszę, gdybym nie był 
        przekonany, że jest kobietą 
        szlachetną i honorową. Jestem 
        pewien, że zdolna jest do 
        wielkich poświęceń i nigdy nie 
        zrobiłaby niczego niezgodnego ze 

        swoim honorem. 
          - Ma pan jej portret? 
          - Przyniosłem jeden, sądząc, 
        że będzie panu potrzebny -
        otworzył portfel i pokazał nam 
        twarz uroczej kobiety. NIe była 
        to fotografia, lecz miniatura z 

        kości słoniowej, na której 
        artysta doskonale oddał 
        kruczoczarne loki, wielkie, 
        ciemne oczy i doskonale 
        wykrojone usta. Holmes przyjrzał 
        jej się uważnie, po czym oddał 
        miniaturę właścicielowi. 
          - Młoda dama przybyła więc do 
        Londynu i odnowiliście państwo 
        znajomość? - spytał.
          - Ojciec przywiózł ją na ten 
        sezon. Spotkaliśmy się 
        kilkakrotnie, zaręczyliśmy, a w 
        ostatnim czasie pobraliśmy. 
          - Jak rozumiem, wniosła panu 
        pokaźny posag? 
          - Nie większy, niż jest to 
        przyjęte w mojej rodzinie. 
          - Skoro małżeństwo zostało 
        zawarte, posag pozostanie rzecz 
        jasna w pana rodzinie? 
          - Przyznam, że nie orientuję 
        się w tej kwestii. 

          - Oczywiście. Widział pan 
        pannę Doran w przeddzień tej 
        uroczystości? 
          - Tak. 
          - W jakim była nastroju? 
          - Doskonałym. Rozmawialiśmy o 
        tym, co będziemy robili w 
        przyszłości. 
          - Ciekawe. A rankiem, w dniu 
        ślubu? 
          - Była taka jak zwykle, 
        przynajmniej do zakończenia 
        ceremonii. 
          - Czy wówczas zaobserwował pan
        jakąś zmianę w jej zachowaniu? 
          - Cóż, prawdę mówiąc, 
        zauważyłem wtedy, że ma ostry 
        temperament i zmienne nastroje. 
        Sam incydent był jednak zbyt 
        trywialny, by o nim mówić, a 
        poza tym nie ma żadnego związku 
        ze sprawą. 
          - Chciałbym jednak, by pan o 

        tym opowiedział. 
          - Och, to dziecinne. Gdy 

        szliśmy do wyjścia, upuściła 
        bukiet. Akurat mijaliśmy 
        przednie ławki i bukiet wpadł 

       pomiędzy nie, co na moment nas 

        opóźniło, ale siedzący tam 
        dżentelmen podał jej kwiaty, a 
        upadek nie wyrządził im żadnej 
        szkody. Mimo to, gdy ją o to 
        spytałem, odpowiedziała mi dość 
        gwałtownie, a w powozie przez 
        całą drogę wydawała się 
        absurdalnie podenerwowana tym 
        drobiazgiem. 
          - Powiedział pan, że ktoś tam 
        siedział. Ceremonia była więc 

        dostępna publiczności. 
          - Cóż, nie da się tego 
        uniknąć, gdy kościół jest 
        otwarty. 
          - Ten dżentelmen był znajomym 
        pańskiej żony?
          - Nie. Nazwałem go 
        dżentelmenem tylko przez 
        grzeczność, ale wyglądał 
        pospolicie, zresztą nie 
        zapamiętałem go prawie wcale. 
        Doprawdy sądzę, że odbiegliśmy 
        od tematu. 
          - Tak więc lady St. Simon 
        wróciła z ceremonii ślubnej w 
        mniej radosnym nastroju, niż na 
        nią pojechała. Co zrobiła, gdy 
        znalazła się w domu ojca? 
          - Widziałem, jak rozmawia ze 
        swoją służącą. 
          - Kto to taki? 
          - Na imię ma Alice, jest 
        Amerykanką i przyjechała ze 

        swoją panią z Kalifornii. 
          - To zaufana służąca? 
          - Nawet zbyt zaufana. Zdaje mi 
        się, że jej pani pozwala na zbyt 
        wiele swobody. Choć muszę 
        przyznać, że w Ameryce patrzą na 
        te sprawy zupełnie inaczej. 
          - Ile czasu rozmawiały? 
          - Och, parę minut. Miałem co 
        innego na głowie w tym momencie 
        i nawet mi to odpowiadało. 
          - Nie słyszał pan przypadkiem, 
        o czym mówiły? 
          - Lady St. Simon powiedziała 
        coś o "skoczeniu po swoje". Była 
        przyzwyczajona do używania 
        pewnych gminnych wyrażeń. 

        Pojęcia nie mam, co to może 
        znaczyć. 
          - Amerykański slang jest 
        czasami nader obrazowy - wtrącił 
        mój przyjaciel. - Co pańska żona 
        zrobiła po rozmowie ze służącą? 
          - Weszła do jadalni. 
          - Wsparta na pańskim ramieniu?
          - Nie, w takich drobiazgach 
        była niezależna. Po jakichś 
        dziesięciu minutach posiłku 
        wstała pospiesznie i wyszła 
        przepraszając. Nigdy potem już 
        jej nie widziałem. 
          - Ale, jak rozumiem, to 
        służąca Alece oświadczyła, że 
        jej pani poszła do swojego 
        pokoju, założyła pelerynę, 
        kapelusz i opuściła dom. 
          - Właśnie. Potem widziano ją 
        idącą w stronę Hyde Parku w 
        towarzystwie Flory Millar, która 
        przebywa obecnie w areszcie i 

        która tego ranka wywołała już 
        pewne zamieszanie w domu pana 
        Dorana. 
          - Hm, tak. Chciałbym poznać 
        parę szczegółów dotyczących tej 
        młodej damy i pańskich z nią 
        stosunków. 
          Lord St. Simon wzruszył 
        ramionami i uniósł w górę brwi w 
        niemym zdumieniu. 
          - Byliśmy na przyjacielskiej 
        stopie od paru lat. Mogę 
        powiedzieć, że nawet na bardzo 
        przyjacielskiej stopie. Nie 
        byłem oszczędny, więc nie miała 
        podstaw, by zgłaszać pretensje, 
        ale sam pan wie, jakie są 
        kobiety. Flora to kochane 
        stworzenie, może tylko nader 
        lekkomyślne i zbyt silnie do 
        mnie przywiązane. Gdy 
        dowiedziała się, że zamierzam 
        wstąpić w związek małżeński, 

        pisywała do mnie tragiczne listy 
        i, prawdę powiedziawszy, dlatego 
        właśnie zdecydowałem się na 
        cichy ślub. Po prostu obawiałem 
        się, by nie wywołała skandalu w 
        kościele. Zjawiła się pod 
        drzwiami domu tuż po naszym 
        powrocie z kościoła i wepchnęła 
        się do środka, wyrażając się 

        przy tym dość sugestywnie o 
        mojej żonie, a nawet jej grożąc. 
        Przewidziałem coś podobnego i 
        wydałem służbie odpowiednie 
        instrukcje, toteż szybko 
        znalazła się na zewnątrz. 
        Wówczas uspokoiła się, 
        rozumiejąc najwyraźniej, że nic 

        dobrego nie wyniknie z awantury. 
          - Czy żona to słyszała? 
          - Dzięki Bogu nie. 
          - I potem widziano ją, jak 
        spaceruje z tą kobietą? 
          - Tak i dlatego pan Lestrade 
        ze Scotland Yardu potraktował to 
        tak poważnie. NIe jest zresztą 
        wykluczone, że Flora mogła 
        wywabić dokądś moją żonę i 
        zastawić na nią groźną pułapkę. 
          - Cóż, to możliwe - przyznał z 
        wahaniem Holmes. 
          - Pan w to nie wierzy? 
          - Powiedziałbym, że jest to 
        mało prawdopodobne. A co pan o 
        tym sądzi? 
          - Myślę, że Flora nie 
        skrzywdziłaby nawet muchy. 
          - Mimo tego, że zazdrość 
        dziwnie zmienia charaktery? Jaka 
        jest pańska teoria na temat 
        tego, co się wydarzyło?

          - Prawdę mówiąc, po to właśnie 
        do pana przyszedłem. 
        Powiedziałem panu wszystko, co 
        wiem. Skoro jednak pan o to 
        pyta, to wydaje się zupełnie 
        możliwe, że podniecenie i 
        świadomość tego, jak dalece 
        polepszyła swoją pozycję 
        społeczną, mogły wywołać pewne 
        zakłócenia w systemie nerwowym 
        mojej żony. 
          - Mówiąc krótko: załamanie? 
          - Cóż, gdy się weźmie pod 
        uwagę z czego nagle 
        zrezygnowała... NIe mówię o 
        sobie, ale o pozycji, o którą 
        tak wielu stara się bez sukcesu. 

       Nie mogę znaleźć innego 

        wytłumaczenia. 
          - Jest to godna rozważenia 
        hipoteza - uśmiechnął się 
        Holmes. - Myślę, lordzie 
        St. Simon, że mam już teraz 

        prawie wszystkie potrzebne 

        informacje. Muszę jeszcze 
        spytać, czy przy śniadaniu mógł 
        pan widzieć, co dzieje się za 
        oknem? 
          - Widać było przeciwną stronę 
        ulicy i park. 
          - Cóż, wobec tego nie sądzę, 
        abym musiał zatrzymywać pana 
        dłużej. Proszę oczekiwać 
        wiadomości ode mnie w 
        najbliższym czasie. 
          - Oby był pan w stanie 
        rozwiązać ten problem -
        oświadczył nasz klient wstając. 
          - Rozwiązałem go. 
          - Hm... słucham? 

          - Powiedziałem, że go 
        rozwiązałem. 
          - Wobec tego gdzie jest moja 
        żona? 
          - To jest właśnie ten 
        szczegół, którego jeszcze muszę 
        się dowiedzieć i dowiem się tak 
        szybko, jak tylko będę mógł. 
          - Obawiam się, że ta zagadka 
        wymaga mądrzejszych głów niż 
        pańska czy moja - nasz gość 
        potrząsnął ze smutkiem głową, po 
        czym skłonił się uprzejmie i 
        wyszedł. 
          - To nader wielkoduszne z jego 
        strony, że zniżył się do 
        porównania mojej głowy ze swoją 
        - roześmiał się Holmes. - Myślę, 
        że zasłużyłem sobie na cygaro i 
        whisky. Przyznaję, że opinia, 
        jaką wyrobiłem sobie o całej 
        sprawie, zanim nasz gość się tu 
        zjawił, jak dotąd sprawdziła się 

        w całej pełni. 
          - Mój drogi! - oburzyłem się. 
          - Mam notatki dotyczące paru 
        podobnych spraw, choć żadna, 
        przyznaję, nie była aż tak 
        oczywista. Moje pytania miały 
        jedynie na celu zmianę 
        przypuszczeń w pewność. Dowody 
        poszlakowe są częstokroć równie 
        przekonywające jak naoczni 
        świadkowie. 
          - Ależ ja słyszałem to samo co 
        ty! 
          - Nie znasz natomiast 
        podobnych przypadków, które 
        ułatwiły mi niezmiernie całą 

        sprawę. Istnieje spore 

        podobieństwo na przykład ze 
        sprawą z Aberdeen i nader 
        zbliżoną z Monachium z czasów 
        wojny francusko_pruskiej. To 
        jedna z... o, oto i Lestrade! 
        Dobry wieczór. Szklankę znajdzie 
        pan w szafce, a cygara są tu. 
          Detektyw odziany był w 
        marynarkę piaskowego koloru i 
        podobnej barwy krawat, co 
        nadawało mu tropikalny zgoła 
        wygląd, w ręku zaś miał czarną 
        torbę. Usiadł po krótkim 
        przywitaniu i zapalił podane mu 
        przez Holmesa cygaro. 
          - O co chodzi? - spytał mój 
        przyjaciel. - Wygląda pan na 
        rozczarowanego. 
          - I tak też się czuję. To 
        przez tę przeklętą sprawę tego 
        arystokratycznego małżeństwa. W 
        ogóle nie mogę się w niej 
        połapać. 

          - Doprawdy? Zadziwia mnie pan. 
          - Czy kto kiedy słyszał o tak 
        pokrętnej sprawie? Każdy ślad 
        zdaje się przeciekać między 
        palcami. Cały dzień się nad nią 
        męczyłem. 
          - Co, zdaje się, przemoczyło 
        pana solidnie - dodał Holmes, 
        dotykając rękawa jego piaskowej 
        marynarki. 
          - Owszem, przeszukiwaliśmy 
        Serpentine. 
          - Po co, na miłość boską? 
          - Szukaliśmy ciała lady 
        St. Simon. 
          Sherlock odchylił się w 
        fotelu, tłumiąc chichot. 
          - A basen na Trafalgar Square 
        też? - spytał, uspokoiwszy się 
        nieco. 
          - Co? Co pan ma na myśli? 
          - To, że szanse, iż ją tam 
        znajdziecie, są w obu 

        przypadkach takie same. 
          Lestrade posłał mu niezbyt 
        miłe spojrzenie. 
          - Przypuszczam, że pan już zna 
        rozwiązanie - warknął. 
          - Przyznaję, że poznałem 
        jedynie przebieg faktów, ale mam 
        już wyrobioną opinię. 

          - Och, doprawdy? I sądzi pan, 
        że Serpentine nie ma tu nic do 
        rzeczy? 
          - Myślę, że jest to nader mało 
        prawdopodobne. 
          - To może uprzejmie wyjaśni mi 
        pan, jakim cudem znaleźliśmy to 
        w rzece? - spytał, otwierając 
        torbę i wyrzucając na podłogę 

        suknię ślubną, parę białych 
        pantofelków i wianek wraz z 
        welonem, wszystko przesiąknięte 
        wodą. - Oto - dołożył obrączkę -
        jest mały orzech do zgryzienia 
        dla pana, panie Holmes. 
          - I wyciągnęliście to wszystko 
        z Serpentine? - spytał Sherlock 
        puszczając symetryczne kółka 
        dymu. 
          - Nie, znalazł je stróż 
        pływające przy brzegu. Zostały 
        zidentyfikowane jako jej rzeczy 
        i sądzę, że ciało powinno być 
        gdzieś niedaleko. 
          - Według tych błyskotliwych 
        zasad dedukcji ciało każdego 
        człowieka powinno znajdować się 
        w pobliżu jego szafy. Można 
        wiedzieć, co zamierza pan 
        osiągnąć dzięki temu? - Holmes 
        wskazał na stertę Ml    
        niewielki pugilares, wewnątrz 

        którego znajduje się kartka -
        położył ją przed sobą na stole. 
        - Proszę posłuchać jej treści: 
        
          "Zobaczymy się, gdy wszystko 
        będzie gotowe. 
          Fhm"
        
          - Teraz moja teoria o 
        zwabieniu lady St. Simon przez 
        Florę Millar, która wraz ze 
        wspólnikami jest bez wątpienia 
        odpowiedzialna za jej 
        zniknięcie, potwierdza się. Tu 
        oto jest podpisana jej 
        inicjałami notatka, która 
        naturalnie została wsunięta w 
        dłoń damy, aby wywabić ją na 
        zewnątrz.
          - Doskonale - zachichotał 
        Holmes. - Wspiął się pan na 
        szczyty. Mógłbym zobaczyć tę 
        kartkę? 

          Obejrzał ją bez 
        zainteresowania, ale stan ten 
        błyskawicznie uległ zmianie, gdy 
        zbadał ją dokładniej. 
          - To faktycznie bardzo ważne 
        - mruknął po chwili. 
          - Ha! Przyznaje mi pan rację! 
          - Szczerze gratuluję. 
          Lestrade'a rozpierała duma. 
        Spojrzał uważnie na mojego 
        przyjaciela. 
          - Przecież pan ogląda nie tę 
        stronę! - pisnął. 
          - Ta właśnie jest przypadkowo 
        właściwa. 
          - Zwariował pan? Notatka 
        napisana jest ołówkiem na 

        drugiej stronie. 
          - A tu jest najwyraźniej 
        fragment rachunku hotelowego, 
        który bardzo mnie zainteresował. 
          - Nic ciekawego tam nie ma -
        skrzywił się Lestrade. - Czwarty 
        października. Pokoje osiem 
        szylingów, śniadanie dwa 
        szylingi sześć pensów, cocktail 
        jeden szyling, lunch dwa 
        szylingi sześć pensów, sherry 
        osiem pensów. Nic 
        nadzwyczajnego. 
          - A jednak. Co do samej 
        notatki, to również jest 
        istotna, a przynajmniej 
        inicjały. Pozwolę sobie ponownie 
        panu pogratulować. 
          - Straciłem już wystarczająco 
        wiele czasu - rzucił Lestrade 
        wstając. - Wierzę w ciężką 
        pracę, a nie w snucie teorii 
        przy kominku. Do widzenia, panie 

        Holmes. Zobaczymy, kto pierwszy 
        dojdzie prawdy. 
          Zebrał rzeczy do torby i 
        skierował się ku drzwiom. 
          - Dam panu ślad - odezwał się 
        niespodziewanie mój przyjaciel. 
        - Podam panu prawdziwe 
        rozwiązanie całej sprawy. Lady 
        St. Simon to mit. Nie ma i nigdy 
        nie było takiej osoby. 
          Lestrade spojrzał na niego z 
        żalem, po czym zwrócił się do 
        mnie i potrząsnął smutno głową, 
        pukając się w czoło, a następnie 
        pospieszył ku drzwiom. Ledwie 

        zdołał je za sobą zamknąć, gdy 
        Holmes wstał i nałożył 

        pospiesznie płaszcz.
          - Coś jest w tej wychwalanej 
        przez niego ciężkiej pracy -
        oznajmił. - Pozwolisz, że 
        zostawię cię na jakiś czas z 
        papierami, Watsonie. 
        
          Sherlock wyszedł około piątej 
        po południu. NIe zdążyłem poczuć 
        się samotny, gdy po niespełna 
        godzinie od jego wyjścia zjawił 
        się na Backer Street właściciel 
        pobliskiej restauracji, z 
        kelnerem i wielkim pudłem. Ku 
        memu zaskoczeniu zawierało ono 
        wystawną zimną kolację, która 
        zaraz też znalazła się na naszym 
        stole. Była tam kaczka, bażant, 
        zestaw ciast i serów, a do tego 
        odpowiednia kolekcja butelek. 
        Nakrywszy stół, obaj zniknęli 
        bez słowa, niczym dżiny z 
        arabskich opowieści. Jedyne, co 

        zdołałem od nich wyciągnąć, to 
        wyznanie, że posiłek został 
        opłacony i bez dwóch zdań 
        polecono im dostarczyć go pod 
        ten właśnie adres. 
        
          Tuż przed dziewiątą wieczorem 
        zjawił się w pokoju Sherlock. 
        Minę miał poważną, ale błysk w 
        jego oczach przekonał mnie, że 
        nie zawiódł się. 
          - Przynieśli kolację - mruknął 
        na widok stołu. 
          - Zdaje się, że oczekujesz 
        gości. Jest pięć nakryć. 
          - Wydaje mi się, że ktoś do 
        nas wpadnie. Powiem więcej, 
        dziwi mnie, że lord St. Simon 
        jeszcze się nie zjawił. Aha, 
        jeśli się nie mylę, to właśnie 
        jego kroki słychać na schodach. 
          Faktycznie, nasz poranny gość 
        niemal wpadł do pokoju, 

        zawzięcie machając okularami, z 
        dość dziwnym wyrazem na 
        arystokratycznym obliczu.
          - Czy mój posłaniec zdołał 
        pana odnaleźć? - spytał Holmes. 
          - Tak, i muszę przyznać, że 
        wiadomość wstrząsnęła mną do 

        głębi. Jest pan pewien tego, co 
        napisał? 
          - Najzupełniej. 
          Lord St. Simon opadł na fotel 
        i gestem rozpaczy potarł czoło. 
          - Co powie książę - jęknął -
        gdy się dowie, że ktoś z naszej 
        rodziny doznał takiego 
        upokorzenia? 
          - To czysty przypadek. NIe 

        widzę w tym żadnego upokorzenia 
        - sprzeciwił się Holmes. 
          - Spogląda pan na to z 
        niewłaściwej strony. 
          - Nie widzę winnego. Naprawdę, 
        ta młoda dama nie mogła postąpić 
        inaczej, choć gwałtowna metoda, 
        jaką przyjęła, godna jest 
        ubolewania. Ale dziewczyna nie 
        ma matki, ani nikogo, kogo 
        mogłaby się poradzić w tak 
        krytycznej chwili. 
          Nasz gość zaczął bębnić 
        palcami w stół. 
          - Nie zmienia to faktu, że 
        zostałem zlekceważony, i to 
        publicznie. 
          - Musi być pan wyrozumiały dla 
        tej biednej dziewczyny, która 
        znalazła się w tak 
        nieoczekiwanej sytuacji. 
          - Nie mogę być wyrozumiały. 
        Prawdę powiedziawszy, zły 

        jestem, że wykorzystano mnie, i 
        to w taki sposób. 
          - Chyba ktoś dzwonił - odezwał 
        się po chwili milczenia mój 
        przyjaciel. - Skoro ja nie 
        jestem w stanie zmienić 
        pańskiego podejścia do sprawy, 
        mam nadzieję, że adwokat, 
        którego pozwoliłem sobie 
        zaprosić, odniesie na tym polu 
        większe sukcesy.
          Otworzył drzwi, wpuszczając do 
        środka damę i towarzyszącego jej 
        dżentelmena. 
          - Lordzie St. Simon -
        powiedział Holmes - proszę 
        pozwolić przedstawić sobie 
        państwa Moultonów. Panią 
        Moulton, jak sądzę, miał pan już 
        okazję poznać. 
          Na widok nowo przybyłych nasz 
        klient zerwał się na równe nogi 

        i zamarł bez ruchu. Stał ze 
        wzrokiem wbitym w ziemię i 
        dłonią założoną za kieszeń, 
        stanowiąc doskonały obraz 
        urażonej godności. Dama 
        postąpiła krok do przodu, 
        wyciągając ku niemu dłoń, ale 
        on nadal nie podnosił oczu. 
        Było to rozsądne posunięcie, 
        gdyż wyraz jej twarzy mógłby 
        łatwo skruszyć twardsze, niż 
        jego, sumienie. 
          - Jesteś zły na mnie, Robercie 
        - powiedziała. - Nie przeczę, że 
        masz wszelkie po temu powody. 
          - Nie przepraszaj - odparł 
        kwaśno lord St. Simon. 
          - Och, wiem, że potraktowałam 

        cię okrutnie i że najpierw 
        powinnam była z tobą 
        porozmawiać. Ale od momentu, gdy 
        zobaczyłam Franka, nie 
        wiedziałam, co mówię czy robię. 
        Do tej pory nie mogę się 
        nadziwić, że nie zemdlałam w 
        kościele. 
          - Może woli pani, byśmy z 
        przyjacielem wyszli, póki nie 
        skończy pani wyjaśnień -
        zaproponował Holmes. 
          - Jeśli mogę się wtrącić -
        rzekł milczący dotąd nowo 
        przybyły - to uważam, że wokół 
        tej sprawy zebrało się i tak 
        zbnyt wiele tajemnic. Jeśli o 
        mnie chodzi, nie mam nic 
        przeciwko temu, by cała Europa 
        do spółki z Ameryką znały 
        prawdę. 
          Był niezbyt wysoki, ale 
        zgrabny, o opalonej twarzy, 

        ostrych rysach i żywym 
        usposobieniu.
          - I tak wreszcie muszę o 
        wszystkim powiedzieć - zgodziła 
        się z nim kobieta. - Frank i ja 
        spotkaliśmy się w 1881 roku w 
        obozie Mc Quire w pobliżu 
        Rockies, gdzie tata prowadził 
        prace. Zaręczyliśmy się, ale 
        pewnego dnia tata trafił na 
        żyłę, stając się bogaty, podczas 
        gdy działka Franka okazała się 
        całkowicie pusta. Im szybciej 
        tata się bogacił, tym szybciej 

        Frank biedniał. I w końcu tata 
        nie chciał więcej słyszeć o 
        naszych zaręczynach. Zabrał mnie 

        do Frisco, ale Frank nie 
        rezygnował tak łatwo. Pojechał 
        za nami i mimo przeszkód 
        spotykał się ze mną bez wiedzy 
        ojca, wiedząc, że to by go tylko 
        rozwścieczyło. Obiecał, że nie 
        spocznie, dopóki nie dorówna 
        ojcu, a ja przyrzekłam mu, że 
        będę na niego czekać i nie wyjdę 
        za innego. W końcu 
        zdecydowaliśmy się pobrać w 
        tajemnicy, zachowując całą rzecz 
        w sekrecie, dopóki Frank po mnie 
        nie przyjedzie. Tak też 
        zrobiliśmy i Frank pojechał 
        szukać fortuny, a ja wróciłam do 
        ojca. 
          Dochodziły mnie o nim wieści, 
        że jest w Montanie, potem w 
        Arizonie, a na końcu w Nowym 
        Meksyku. Potem długo nic i 
        wreszcie artykuł w gazecie o 
        tym, jak to obóz górników w tych 

        okolicach został zaatakowany 
        przez Apaczów. Wśród zabitych 
        znajdował się Frank. Na tę 
        wiadomość zemdlałam i przez 
        długie miesiące chorowałam. 
        Ojciec szukał porady u 
        najlepszych lekarzy, ale nie 
        przyznałam się, co jest powodem 
        mej słabości. Ponad rok nie 
        miałam żadnych wieści i nie 
        wątpiłam w to, że Frank nie 
        żyje. Po roku lord St. Simon 
        zjawił się w Stanach, potem ja w 
        Londynie i uzgodniliśmy, że się 
        pobieramy. Ale w głębi serca 
        czułam, że nikt inny i tak nie 
        zajmie w mym sercu miejsca, 
        które miał biedny Frank. Nie 
        można kierować swymi uczuciami, 
        ale można i należy swoimi 
        czynami. Poszłam do ołtarza ze 
        szczerym zamiarem poślubienia 
        lorda St. Simona i przekonaniem, 

        że będę tak dobrą żoną, jak 
        tylko potrafię.
          Możecie wyobrazić sobie, co 
        czułam, gdy tuż przy ołtarzu 
        ujrzałam Franka wpatrującego się 
        we mnie z pierwszej ławki. 

        Pomyślałam z początku, że to 
        jego duch, ale gdy obejrzałam 
        się powtórnie, nadal tam był i 
        miał taki wyraz oczu, jakby 
        pytał, czy cieszy mnie, czy też 
        martwi jego widok. Dziwię się, że 
        nie zemdlałam. Czułam, że 
        wszystko wokół mnie wiruje, a 
        słowa księdza były dla mnie 
        pustym dźwiękiem. NIe 
        wiedziałam, co czynić: czy 

        przerwać uroczystość i zrobić 
        scenę w kościele, czy też 
        pozwolić, by wszystko toczyło 
        się swoją koleją. Zerknęłam na 
        Franka, który zdawał się 
        wiedzieć, jakie myśli przelatują 
        mi przez głowę, gdyż uniósł 
        palec do ust. Zobaczyłam, że 
        pisze coś na skrawku papieru i 
        wiedziałam, że to wiadomość dla 
        mnie. 
          Gdy mijałam jego ławkę, 
        odchodząc od ołtarza, upuściłam 
        bukiet. Podając go, wsunął mi w 
        dłoń karteczkę. Była to prośba, 
        żebym się z nim spotkała. 
        Oczywiście ani przez moment nie 
        miałam wątpliwości, wobec kogo w 
        tej sytuacji powinnam być 
        lojalna; gotowa byłam na 
        wszystko, byle dotrzymać słowa. 
        Ledwie znalazłam się w domu, 
        opowiedziałam o wszystkim Alice, 

        która znała Franka jeszcze z 
        Kalifornii i zawsze była doń 
        przyjaźnie nastawiona. Nakazałam 
        jej całkowite milczenie i 
        poleciłam przygotować parę 
        rzeczy, w tym moją pelerynę. 
        Wiedziałam, że powinnam 
        porozmawiać z Robertem, ale przy 
        jego matce i tych wszystkich 
        gościach było to po prostu 
        niemożliwe. Postanowiłam zniknąć 
        i wyjaśnić wszystko później. 
        Siedziałam przy stole nie dłużej 
        niż dziesięć minut i wtedy 
        ujrzałam Franka po drugiej 
        stronie ulicy. Skinął głową i 
        ruszył w stronę parku. 
          Wymknęłam się z domu i 
        ruszyłam za nim. Po drodze 
        przyłączyła się do mnie jakaś 
        kobieta, mówiąc różne rzeczy o 

        lordzie St. Simonie. Wyglądało 
        na to, że on też miał swoje małe 
        sekrety przedmałżeńskie. Udało 
        mi się jej pozbyć i wreszcie 
        spotkałam się z Frankiem. 
        Wsiedliśmy do dorożki i 
        pojechaliśmy do hotelu na Gordon 
Square. Po tylu latach 
        oczekiwania miałam prawdziwe 
        wesele. Frank, jak się okazało, 
        był przez długi czas więźniem 
        Apaczów, zanim udało mu się 
        uciec. Przybył do Frisco, 
        stwierdził, że uznałam go za 
        zmarłego i pojechał za mną do 
        Londynu po to, by znaleźć mnie w 
        dzień mojego ślubu. 
          - Zobaczyłem wiadomość w 
        gazecie - wyjaśnił Amerykanin. -

        Podano tam tylko, gdzie odbędzie 
        się ślub. Nie było natomiast jej 
        adresu. 
          - RozmawialiśMy o tym, co 
        dalej robić; Frank był zdania, 
        że należy wszystko ujawnić, ale 
        mnie było tak wstyd, że 
        najchętniej zniknęłabym i nigdy 
        więcej nikomu nie pokazywała się 
        na oczy, przysyłając tylko ojcu 
        wiadomość, że żyję i nic mi nie 
        jest. Wobec takiego stanowiska 
        Frank zabrał mój ślubny strój i 
        pozbył się go, żeby nie można 
        było mnie wyśledzić. Nazajutrz 
        mieliśmy zamiar wyjechać do 
        Paryża. Pan Holmes przyszedł do
        nas po południu, choć pojęcia 
        nie mam, jak nas znalazł, i 
        wyjaśnił nam, że to Frank, a nie 
        ja, miał rację i że błędem było 
        tak długo to wszystko ukrywać. 
        Zaofiarował się dać nam szansę 

        spotkania z lordem St. Simonem 
        sam na sam. Przybyliśmy tu nie 
        zwlekając. Teraz, Robercie, 
        usłyszałeś całą historię. Bardzo 
        mi przykro, że sprawiłam ci ból. 
        Mam nadzieję, że nie będziesz 
        długo żywił do mnie urazy. 
          Lord St. Simon stał 
        nieporuszony, ale słuchał całej 
        tej wypowiedzi ze zmarszczonym 
        czołem i wyrazem napięcia na 
        twarzy. 
          - Proszę mi wybaczyć - odezwał 
        się, gdy skończyła - ale nie 

        leży w moich zwyczajach 
        omawianie najintymniejszych 
        spraw publicznie. 

          - Więc mi nie przebaczysz? 
        Nie podasz mi ręki zanim się 
        rozstaniemy? 
          - Och, jeśli ci to sprawi 
        przyjemność - wyciągnął dłoń i 
        chłodno uścisnął podaną mu rękę. 
          - Miałem nadzieję - wtrącił 
        się Holmes - że zjemy wspólnie 
        kolację. 
          - Myślę, że zbyt wiele pan ode 
        mnie wymaga - odparł 
        arystokrata. - Byłem zmuszony 
        przyjąć do wiadomości te 
        wyjaśnienia, ale trudno 
        oczekiwać, by mnie one cieszyły. 
        Za pozwoleniem państwa, życzę 
        wszystkim dobrej nocy. 
          Skłonił się nam oficjalnie i 
        wyszedł. 
          - Wobec tego mam nadzieję, że 
        państwo zaszczycicie nas swym 
        towarzystwem - Holmes zwrócił 
        się do stojącej niepewnie pary. 

        - Zawsze sprawia mi przyjemność 
        poznanie przedstawiciela 
        pańskiego narodu, gdyż jestem 
jednym z 
        tych, którzy wierzą, że mimo 
        głupoty ministrów i błędów 
        monarchy nasze dzieci pewnego 
        dnia staną się obywatelami kraju 
        podobnego do pańskiego nie tylko 
        pod względem języka i barw na 
        fladze. 
        
          - Sprawa była dość 
        interesująca - zauważył Holmes, 
        gdy nasi goście wyszli - choćby 
        jako dowód, że najprostsze 
        wyjaśnienie jest słuszne. Nic 
        nie może być naturalniejszego, 
        niż przebieg tych wypadków, o 
        których opowiedziała nam panna 
        młoda. Podobnie jak nic nie może 
        być dziwniejszego, jeśli patrzy 
        się na te sprawy z punktu 

        widzenia Lestrade'a. 
          - Którego ty nie podzielałeś. 
          - Od początku były dla mnie 
        oczywiste dwa fakty: pierwszy, 
        że dama zupełnie dobrowolnie 
        wzięła udział w ceremonii 
        zaślubin i drugi, że pożałowała 

        swej decyzji w parę minut po 
        powrocie do domu. Najwyraźniej 
        zaszło coś, co spowodowało 
        zmianę jej nastawienia. Rodziło 
        się pytanie: co też to było? Nie 
        mogła z nikim rozmawiać, gdyż 
        przez cały czas pozostawała w 
        towarzystwie pana młodego. Wobec 
        tego musiała kogoś zobaczyć. 
        Jeśli tak, to musiał to być ktoś 

        z Ameryki, gdyż w Anglii 
        przebywała zbyt krótko, by ktoś 
        mógł wywrzeć na niej tak silne 
        wrażenie. 
          Pozostawała kwestia: kim jest 
        ów Amerykanin i dlaczego ma na 
        nią tak wielki wpływ? Mógł to 
        być kochanek, mógł to być mąż -
        to było najbardziej oczywiste. 
        Wiedziałem, że spędziła młodość 
        w różnych dziwnych miejscach i w 
        dziwnym towarzystwie, i to zanim 
        jeszcze powiedział nam o tym 
        lord St. Simon. Gdy mówił o 
        mężczyźnie, który podał bukiet 
        jego żonie i zmianie w jej 
        zachowaniu (zresztą upuszczenie 
        bukietu jest tak trywialnym 
        sposobem, by przy tej okazji móc 
        otrzymać jakąś karteczkę, że 
        szkoda mówić), byłem już bliski 
        rozwiązania zagadki. Dalej, ta 
        konferencja tuż po powrocie do 

        domu z zaufaną służącą i 
        wypowiedź, której lord nie 
        zrozumiał, a która w górniczym 
        slangu oznacza objęcie w 
        posiadanie działki, do której 
        ktoś inny miał prawo 
        pierwszeństwa. Cała sprawa stała 
        się zupełnie jasna. Zniknęła z 

       mężczyzną, który był bądź jej 

        kochankiem, bądź mężem. 
          - A jak udało ci się ich 
        odnaleźć? 
          - Byłoby to znacznie 
        trudniejsze, gdyby nie to, że 
        Lestrade miał w swych rękach 
        informację, z której wartości 
        sam nie zdawał sobie sprawy. 
        Inicjały są tu naturalnie bardzo 
        istotne, ale większe znaczenie 
        miał fakt, że autor notatki 
        zamieszkał w zeszłym tygodniu 
        w jednym z najlepszych hoteli 

        Londynu. 
          - Skąd wiedziałeś, że w jednym 
        z najlepszych? 
          - Zorientowałem się po cenach. 
        Osiem szylingów za pokój i osiem 
        pensów za sherry wskazywały 
        wyraźnie, że to jeden z 
        najdroższych hoteli. Niewiele 
        jest takich w tym mieście. W 
        drugim, który odwiedziłem, 
        dowiedziałem się z książki 
        meldunkowej, że Francis 
        H. Moulton, Amerykanin, 
        wymeldował się zaledwie wczoraj. 
        Zauważyłem też notatkę, że 
        korespondencję do niego należy 
        przesyłać na 226 Gordon Square. 
        Tam też się udałem i miałem na 

        tyle szczęścia, że udało mi się 
        zastać zakochaną parę. 
        Pozwoliłem sobie udzielić im 
        ojcowskiej rady, że dla 
        wszystkich zainteresowanych 
        byłoby lepiej, gdyby wyjaśnili 
        motywy swegho postępowania 
        zarówno opinii publicznej, jak i 
        lordowi St. Simonowi. Zaprosiłem 
        ich więc tutaj i jego też 
        nakłoniłem do przybycia. 
          - Z niezbyt dobrymi 
        rezultatami - zauważyłem. - Jego 
        reakcja nie była zbyt przyjazna. 
          - Cóż, Watsonie - uśmiechnął 
        się Holmes - myślę, że twoja 
        reakcja również nie byłaby zbyt 
        przyjazna, gdybyś po całych 
        problemach z zalotami i ze 
        ślubem znalazł się w sytuacji 
        osoby pozbawionej nie tylko 
        uroczej żony, ale w dodatku i 
        jej fortuny. Myślę, że 

        powinniśmy traktować lorda 
        St. Simona wyrozumiale, nie 
        mówiąc już o tym, że mało 
        prawdopodobne wydaje mi się, 
        byśMy kiedykolwiek znaleźli się 
        w jego sytuacji. A teraz bądź 
        tak uprzejmy i podaj mi 
        skrzypce, gdyż jedynym 
        problemem, jaki nam pozostał, to 
        jak spędzić te przygnębiające, 
        jesienne wieczory. 

          Sprawy czerwonego kręgu
        
          I
        
          - Cóż, pani Warren, doprawdy 
        nie sądzę, aby miała pani powody 

        do obaw, ani też nie mogę 
        zrozumieć dlaczego miałbym 
        mieszać się w tę sprawę. Przykro 
        mi, lecz ostatnio mój czas jest 
        dość cenny i mam inne sprawy, 
        które mnie zajmują - stwierdził
        Sherlock Holmes wracając do 
        swojego albumu, do którego 
        wklejał najnowsze wycinki 
        prasowe. 
          Tym razem jednak trafił na 
        godnego przeciwnika. Nasz gość 
        bowiem miał upór i przenikliwość 
        właściwą swej płci i ani trochę 
        nie zamierzał ustąpić. 
          - W zeszłym roku zajął się pan 
        problemem jednego z moich 
        lokatorów, pana Fairdale'a 
        Hobbsa. 
          - O, to była całkiem prosta 
        sprawa. 
          - A on przez cały czas 
        wspomina pańską uprzejmość i 

        sposób, w jaki rozwiązał pan tę 
        tajemnicę. Przypomniałam sobie 
        jego słowa, gdy sama znalazłam 
        się w podobnych okolicznościach 
        i wiem, że gdyby pan tylko 
        zechciał... 
          Z moim przyjacielem można było 
        postępować na dwa sposoby: 
        schlebiać jego próżności lub 
        okazywać wiarę w jego dobroć. 
        Były to jedyne słabostki jego 
        charakteru, co potwierdziło się 
        także i tym razem. Odłożył z 
        westchnieniem klej i 
        zrezygnowany spojrzał na gościa. 
          - Dobrze, pani Warren, niech 
        pani mówi. Nie ma pani nic 
        przeciwko tytoniowi? Doskonale. 
        Jak rozumiem, jest pani 
        niespokojna, gdyż pani nowy 
        lokator pozostaje w mieszkaniu i 
        nie może go pani zobaczyć. 
        Gdybym to ja był tym lokatorem, 

        mogłaby mnie pani nie widywać 
        całymi tygodniami. 
          - NIe wątpię w to, sir, ale to 

        coś zupełnie innego. Jestem 
        przerażona, panie Holmes, i nie 
        mogę spać. Słuchać jego szybkich 
        kroków, rozlegających się w 
        całym mieszkaniu od wczesnego 
        świtu do późnego wieczora i nie 
        widzieć absolutnie niczego, to 
        przekracza granice mojej 
        wytrzymałości. Mąż jest również 
        zdenerwowany, ale on dzień 
        spędza w pracy. Ja nie mam ani 
        chwili spokoju. Dlaczego on się 
        ukrywa? Co takiego zrobił? Nie 
        licząc służącej jestem w całym 

        domu zupełnie sama i moje nerwy 
        nie wytrzymują tego dłużej. 
          Mój przyjaciel pochylił się 
        kładąc dłoń na jej ramieniu -
        miał hipnotyczną siłę 
        uspokajania, jeśli tylko chciał. 
        Przestrach zniknął z oczu 
        siedzącej, jej rysy rozluźniły 
        się, tracąc wyraz zdenerwowania. 
          - Żeby zająć się tą sprawą, 
        muszę wiedzieć wszystko, znać 
        każdy najdrobniejszy nawet 
        szczegół. Proszę się nie 
        spieszyć i dobrze zastanowić -
        często najdrobniejszy detal 
        okazuje się być 
        najistotniejszym. Powiedziała 
        pani, że ten mężczyzna zjawił 
        się dziesięć dni temu i zapłacił 
        z góry za mieszkkanie i posiłki, 
        tak? 
          - Spytał o moje warunki. 
        Powiedziałam, że biorę 

        pięćdziesiąt szylingów za 
        tydzień. Mieszkanie składa się z 
        salonu i niewielkiej sypialni na 
        piętrze, jest umeblowane i 
        zapewnia całkowitą prywatność. 
        Powiedział, że da mi pięć funtów 
        za tydzień, jeśli będzie miał je 
        na swoich warunkach. Jestem 
        biedną kobietą, panie Holmes, 
        mąż też niewiele zarabia i te 
        pieniądze wiele dla mnie znaczą. 
        Dał mi dziesięć funtów mówiąc, 
        że będę tyle dostawać co 
        dziesięć dni, jeśli dotrzymam 
        uzgodnionych warunków. Jeśli 
        nie, to on natychmiast się 
        wyprowadzi. 
          - Jakie to warunki? 

          - Po  pierwsze, klucz do drzwi 
        wejściowych, co jest zupełnie 
        naturalne, po drugie, że ma być 
        zostawiony sam i nikt nigdy, pod 
        żadnym pozorem, nie będzie mu 
        przeszkadzać, co na pierwszy 
        rzut oka także wydaje się 
        zrozumiałe. Tyle, że w praktyce 
        jest to zupełnie nienormalne. 
        Mieszka u nas od dziesięciu dni 
        i ani ja, ani mąż, ani służąca, 
        nie widzieliśmy go od tego 
        czasu. Wciąż słyszymy jego 
        kroki, ale, nie licząc pierwszej 
        nocy, nie wyszedł z mieszkania 
        ani razu. 
          - A więc jednak raz wyszedł? 
          - Tak, sir. I wrócił bardzo 
        późno, gdy wszyscy poszliśmy już 
        spać. Uprzedził mnie o tym, 
        kiedy płacił i prosił, żebym nie 
        zamykała drzwi. Było już po 

        północy, gdy słyszałam jak 
        wchodził po schodach. 
          - A posiłki? 
          - Dokładnie wytłumaczył, że 
        gdy zadzwoni, mam postawić tacę 
        na krześle przy drzwiach, a gdy 
        zadzwoni ponownie, zabrać ją. 
        Jeśli będzie czegoś potrzebował, 
        napisze drukowanymi literami na 
        kartce i zostawi ją przy 
        naczyniach. 
          - Drukowanymi? 
          - Tak, drukowane litery pisane 
        ołówkiem. Przyniosłam wszystkie 
        kartki, jakie napisał do tej 
        pory, żeby panu pokazać. Oto 
        one: "Mydło" "Zapałka", a 
        pierwszego ranka o, ta: "Daily 
        Gazette". Zostawiam ją zawsze 
        razem ze śniadaniem - wyjaśniła. 
          - No, no - mruknął 
        zainteresowany nagle Sherlock 
        przyglądając się kawałkom 

        papieru, które podała mu pani 
        Warren. - To faktycznie 
        nienormalne. Dlaczego druk? 
        Stawianie drukowanych liter jest 
        znacznie bardziej mozolne od 
        zwykłego pisania. Co o tym 
        sądzisz, Watsonie? 
          - Że piszący nie chciał 
        ujawnić swego charakteru pisma. 
          - Dlaczego? Co za różnica czy 

        osoba, u której wynajmuję 
        mieszkanie, zobaczy słowo czy 
        dwa napisane moją ręką? Mimo to 
        możesz mieć rację, mój drogi. 
        Zastanawia mnie też, dlaczego te 
        wiadomości są tak lakoniczne. 
          - Pojęcia nie mam. 

          - Otwiera to dość obiecujące 
        pole do snucia przypuszczeń. 
        Pisano szerokim, fioletowym 
        ołówkiem, co nie jest niczym 
        nadzwyczajnym, a papier został z 
        boku oddarty, już po zapisaniu 
        go. Zobacz, brakuje części "M" w 
        słowie "Mydło". To może mieć 
        tylko jedną przyczynę, 
        nieprawdaż? 
          - Ostrożność? 
          - Właśnie. Był tu jakiś znak, 
        być może odcisk kciuka, który 
        mógłby doprowadzić do odkrycia 
        tożsamości piszącego. Mówiła 
        pani, że był to mężczyzna 
        średniego wzrostu, o śniadej 
        cerze, czarnych włosach i 
        brodzie. Ile mógł mieć lat? 
          - Sądzę, że nie więcej niż 
        trzydzieści. 
          - Nic więcej nie umie pani o 
        nim powiedzieć? 

          - Mówił dobrą angielszczyzną, 
        ale myślę, że był obcokrajowcem. 
        Miał taki dziwny akcent. 
          - I był dobrze ubrany? 
          - Doskonale, sir, Prawie jak 
        dżentelmen. Ciemne ubranie i nic 
        rzucającego się w oczy. 
          - Nie podał swojego nazwiska? 
          - Nie, sir. 
          - I nikt do niego nie dzwonił 
        ani nie pisał? 
          - Nikt. 
          - Ale rankiem pani albo 
        służąca macie dostęp do jego 
        pokoju? 
          - Nie. Jest całkowicie 
        samowystarczalny, jak to 
        określił. 
          - O, to nader ciekawe. A bagaż
          - Miał ze sobą tylko dużą, brązową 
        torbę. 
          - Niewiele tego... Mówiła 
        pani, że niczego nie wyrzucał. 

        Jest pani tego pewna? 
          Kobieta wyciągnęła z torebki 

        kopertę i wysypała z niej dwie 
        spalone zapałki oraz niedopałek 
        papierosa. 
          - Dziś rano znalazłam to na 
        jednym z talerzyków. 
        Przyniosłam, ponieważ słyszałam, 
        że potrafi pan wiele 
        wywnioskować z takich 
        drobiazgów. 
          Holmes wzruszył ramionami. 
          - Zapałek użyto do zapalenia 
        papierosa - mruknął. - To 
        oczywiste, biorąc pod uwagę w 
        jakiej części zostały spalone. 
        Gdyby były spalone w połowie, 

        wówczas chodziłoby o fajkę lub 

       cygaro. Natomiast ten niedopałek 

        jest nader ciekawy. Mówi pani, 
        że miał brodę i wąsy? 
          - Tak, sir. 
          - Nie rozumiem. Tego papierosa 
        mógł wypalić tylko człowiek nie 
        noszący zarostu. Nawet taki wąs, 
        jak twój, Watsonie, byłby lekko 
        przypalony. 
          - Cygarniczka? - spytałem. 
          - Nie, nic na to nie wskazuje, 
        a musiałby zostać ślad. Pani 
        Warren, czy w pani mieszkaniu 
        nie ma przypadkiem dwóch osób? 
          - Nie, sir. Je tak niewiele, 
        że często zastanawiam się jak 
        można na tym przeżyć.
          - No cóż, sądzę, że musimy 
        poczekać aż będziemy mieć więcej 
        informacji. Mimo wszystko nie ma 
        pani na co narzekać: dostała 
        pani pieniądze, a lokator nie 

        jest uciążliwy, choć bez dwóch 
        zdań nietypowy. Płaci dobrze, i 
        to, że się ukrywa, na dobrą 
        sprawę nie jest pani 
        zmartwieniem. Nie mamy jak dotąd 
        żadnych podstaw, by naruszać 
        jego spokój, jako że nic nie 
        wskazuje na popełnienie 
        jakiegokolwiek przestępstwa. 
        Proszę mnie zawiadomić o każdym 
        nowym wydarzeniu i proszę być 
        pewną, że pomogę pani, jeśli
        zajdzie taka potrzeba. 
          Gdy nasz gość wyszedł, mój 
        towarzysz zatarł ręce i 
        oznajmił: 
          - Cała sprawa zapowiada się 

        ciekawie. Może mieć oczywiście 
        trywialne wyjaśnienie, ot, 
        choćby egocentryzm, ale parę 
        drobiazgów wskazuje na 
        poważniejszy jej charakter, niż 
        się wydaje. Najbardziej 
        oczywiste jest to, że osoba 
        przebywająca obecnie w tym 
        mieszkaniu nie jest tą samą, 
        która je wynajęła. 
          - Co skłania cię do takich 
        przypuszczeń? 
          - Nie licząc już niedopałka, 
        czy nie jest wyraźną przesłanką 
        fakt, iż człowiek ten opuścił 
        pokój tylko raz, i to zaraz po 
        wynajęciu mieszkania? Powrócił -
        on, albo ktoś inny - w porze, w 
        której wszyscy ewentualni 
        świadkowie spali. Nie ma żadnego 
        dowodu, że osoba, która wyszła, 
        jest tą samą, która wróciła. 

        Poza tym wynajmujący mówił 
dobrą 
        angielszczyzną, a na kartce 
        napisano "zapałka", nie 
        "zapałki", jak powinno być. 
        Sądzę, że zostało to 
        zaczerpnięte ze słownika, w 
        którym była tylko liczba 
        pojedyncza. Lakoniczność może 
        być spowodowana chęcią ukrycia 
        nieznajomości języka. Tak, 
        Watsonie, przyznasz, że są to 
        wystarczające powody, by 
        podejrzewać zamianę lokatórów. 
          - Tylko po co? 
          - To właśnie jest problem. Ale 
        mamy dość prosty sposób, by to 
        sprawdzić - wziął gruby zeszyt, w 
        który wklejał ogłoszenia z 
        rozmaitych gazet i zaczął go 
        kartkować. - Ależ to zbiorowisko 
        skarg, śmiechu i naiwności... a 
        jednocześnie najlepsze łowisko 

        dla kogoś, kto szuka rzeczy 
        dziwnych i ciekawych. Ten ktoś 
        jest sam, jak to zostało 
        zaznaczone na wstępie, nie 
        odbiera telefonów i listów, ani 
        nie przyjmuje gości. Prenumeruje 
        natomiast jedną jedyną gazetę. 
        Zatem musi porozumiewać się z 
        kimś za pomocą ogłoszeń i wiemy 
        nawet od kiedy możemy się ich 
        spodziewać... "Dama w czarnym 

        boa w Prince's Skating Club..." 
        - możemy sobie darować, "Jimmy 
        nie będzie łamał serca..." - to 
        też, "Jeśli dama, która zemdlała 
        w autobusie..." - również, 
        "Każdego dnia me serce..." - to 

        także. O, to już bardziej 
        pasuje, posłuchaj: 
        "Cierpliwości, znajdę jakiś 
        pewny sposób łączności. Na razie 
        tutaj - G." Wydrukowane w dwa 
        dni po wprowadzeniu się do pani 
        Warren owego niepokojącego 
        lokatora. Wygląda to 
        prawdopodobnie. Ten ktoś, kto 
        tam jest obecnie, może nie 
        mówić, ale musi rozumieć po 
        angielsku. Inaczej ogłoszenie 
        nie miałoby sensu. Zobaczymy czy 
        jest ciąg dalszy... o, trzy dni 
        później... "Sprawy idą dobrze, 
        cierpliwości i spokoju. Chmury 
        się rozwieją - G." Przez tydzień 
        cisza i coś konkretniejszego: 
        "Prawie sukces. Jeśli będę mógł, 
        pamiętaj stary kod: 1 - A, 2 - B 
        itd. Usłyszysz wkrótce - G." To 
        wczorajsze ogłoszenie. W 
        dzisiejszej prasie nie ma nic na 

        ten temat. Wszystko wskazuje, że 
        adresatem jest ów tajemniczy 
        lokator. Jeśli trochę poczekamy, 
        sądzę, że sprawy staną się 
        znacznie jaśniejsze. 
        
          Tak też się stało. Rankiem 
        następnego dnia znalazłem 
        Holmesa siedzącego przed 
        kominkiem z pełnym satysfakcji 
        uśmiechem na twarzy. 
          - Jak ci się to podoba? -
        spytał biorąc ze stołu gazetę -
        "Wysoki, czerwony dom z białą 
        elewacją, 3 piętro, 2 okno od 
        lewej po zmroku - G.". Sądzę, że 
        po śniadaniu urządzimy sobie 
        wycieczkę krajoznawczą po 
        sąsiedztwie posesji pani Warren. 
        O, a oto i ona we własnej 

       osobie. Co nowego? 

          Nasza klientka wpadła do 
        pokoju tak gwałtownie, iż 

        wystarczyło raz na nią spojrzeć, 
        by wiedzieć, że coś musiało się 
        wydarzyć, i to coś ważnego. 

          - To sprawa dla policji, panie 
        Holmes - krzyknęła. - Nie będę 
        dłużej tego tolerować! On musi 
        się wynieść z mojego mieszkania. 
        Poszłabym tam i powiedziała mu 
        to, ale pomyślałam, że uczciwość 
        nakazuje mi zasięgnąć najpierw 
        pana opinii. Moja cierpliwość ma 
        granice, a kiedy dochodzi do 
        porwania mojego własnego męża, 
        to...
          - Kto był tak bezczelny? 
          - Sama chciałabym to wiedzieć! 
        Dziś rano wyszedł jak zwykle 

        przed siódmą - jest portierem u 
        Mortona i Wazylighta na 
Tettenham 
        Court Road - i zanim zdołał 
        zrobić dziesięć kroków dwaj 
        ludzie zaszli go z tyłu, 
        zarzucili mu na głowę płaszcz i 
        wepchnęli do czekającego przy 
        krawężniku auta. Przez godzinę 
        wozili go po mieście, potem 
        otworzyli drzwi i wyrzucili jak 
        worek kartofli. Gdy się 
        pozbierał, po samochodzie nie 
        zostało śladu, a on sam był w 
        Hampstead Heath. Przyjechał do 
        domu i dochodzi do siebie, a ja 
        natychmiast przybyłam dać panu o 
        tym znać. 
          - Nader ciekawe. Czy widział 
        tych ludzi, lub słyszał ich 
        rozmowę? 
          - Nie. Wie tylko, że nagle 
        zrobiło się ciemno i został 

        uniesiony w górę, a potem 
        wyrzucony z jadącego wozu. Było 
        ich dwóch albo trzech. 
          - A dlaczego łączy pani tę 
        napaść ze swoim lokatorem? 
          - Żyjemy w tym miejscu od 
        piętnastu lat. To spokojna 
        okolica i nigdy nic podobnego 
        nie miało tu miejsca. To nie 
        jest przypadek, mam tego dość. 
        Pieniądze nie są najważniejsze i 
        dziś jeszcze chcę widzieć, jak 
        ten człowiek wynosi się z mojego 
        domu. 
          - Pani Warren, niech pani nie 
        robi niczego gwałtownego. Proszę 
        poczekać z eksmisją. Zaczynam 
        sądzić, że ta sprawa jest 
        znacznie poważniejsza niż się z 

        pozoru wydawało. Oczywiste jest, 
        że pani lokatorowi zagraża 
        poważne niebezpieczeństwo. Jest 
        równie prawdopodobne, że 
        oczekujący w zasadzce wrogowie 
        pomylili w porannej mgle pani 
        męża z pani lokatorem, a 
        stwierdziwszy swą pomyłkę 
        wypuścili go. Możemy się jedynie 
        domyślać, co zrobiliby, gdyby 
        nie popełnili pomyłki. 
          - Wobec tego co ja mam zrobić, 
        panie Holmes? 
          - Bardzo chciałbym zobaczyć 
        tego pani lokatora. 
          - Nie wiem jak by to można 
        było zrobić, chyba że wyłamie 
        pan drzwi. Otwiera je dopiero, 
        gdy słyszy jak schodzę. Nigdy 
        wcześniej. 
          - Musi zabrać tacę. Jeśli jest

        jakieś miejsce, w którym 
        moglibyśmy się schować i 
        obserwować drzwi... 
          Kobieta zastanowiła się przez 
        dłuższą chwilę. 
          - Po drugiej stronie korytarza 
        jest niewielki pokoik. Ustawię 
        tam lustro i jeśli siądziecie 
        panowie za drzwiami, powinno się 
        to udać. 
          - Doskonale! - ucieszył się 
        Scherlock. - O której jest 
        lunch? 
          - Około pierwszej, sir. 
          - Wobec tego będziemy przed 
        pierwszą. Do zobaczenia, pani 
        Warren.
        
          O wpół do pierwszej 
        znaleźliśmy 
        się na schodach domu pani 
        Warren, wysokiego budynku z 
        żółtej cegły, przy Great Orne 

        Street, wąskiej uliczce po 
        północno_wschodniej stronie 
        British Museum. Stał on w 
        pobliżu narożnika i widok z 
        niego obejmował też Howe Street, 
        zabudowaną bardziej 
        pretensjonalnie. Mój towarzysz z 
        uśmiechem wskazał jeden z 
        budynków. 
          - Widzisz, Watsonie? "Wysoki, 
        czerwony dom z białą elewacją". 

        Oto nasza stacja nadawcza. Znamy 
        miejsce, znamy szyfr, toteż nie 
        powinno być kłopotów. O, w oknie 
        jest kartka "Do wynajęcia", a 
        więc mieszkanie jest puste i 
        łatwo dostępne. Witam panią, 

        pani Warren. Co teraz?
          - Wszystko przygotowałam, ale 
        musicie panowie zostawić buty na 
        półpiętrze, żeby uniknąć hałasu. 
        Proszę za mną. 
          Pokoik stanowił doskonałe 
        ukrycie, a lustro umieszczone 
        było tak, że sami siedząc w 
        mroku widzieliśmy dokładnie 
        interesujące nas drzwi. Niewiele 
        czasu minęło odkąd zajęliśmy 
        swoje miejsca, gdy odległy głos 
        dzwonka oznajmił porę lunchu 
        tajemniczego lokatora. Wkrótce 
        też pojawiła się pani Warren z 
        tacą, którą zostawiła na krześle 
        przy drzwiach, po czym stąpając 
        ciężko zeszła ze schodów. NIe 

       odrywaliśmy wzroku od lustra -

        kiedy kroki ucichły, rozległ się 
        zgrzyt klucza w zamku i przez 
        uchylone drzwi dwie szczupłe 
        dłonie porwały tacę z krzesła, 

        by po krótkiej chwili umieścić 
        ją tam z powrotem. Przez moment 
        widziałem śniadą i piękną twarz, 
        z przerażeniem spoglądającą w 
        uchylone drzwi naszego pokoiku. 
        Drzwi zatrzasnęły się, klucz 
        zazgrzytał znowu, po czym 
        zapadła cisza. Holmes pociągnął 
        mnie za rękaw i obaj ostrożnie 
        zeszliśmy na dół, zachowując 
        absolutną ciszę. 
          - Zadzwonię wieczorem -
        poinformował oczekującą nas 
        właścicielkę. - Myślę, Watsonie, 
        że z dyskusją poczekamy do 
        powrotu do domu. 
          - Jak widziałeś, moje 
        przypuszczenia okazały się 
        słuszne - zaczął z głębin 
        fotela. - Nastąpiła zamiana 
        lokatorów. NIe przewidziałem 
        tylko, że jest to również 
        zamiana płci. To kobieta i to 

        niezwykła kobieta, mój drogi. 
          - Widziała nas. 
          - NIekoniecznie. Widziała coś, 

        co ją zaniepokoiło, nie ulega to 
        wątpliwości. Ogólny przebieg 
        wypadków jest jasny, nieprawdaż? 
        Pewna para szuka schronienia 
        przed zagrożeniem, i to 
        poważnym, biorąc pod uwagę 
        stopień przedsięwziętej przez 
        nią ostrożności. Mężczyzna, 
        który musi coś konkretnego 
        zrobić, pozostawia kobietę w 
        miejscu najbezpieczniejszym z 
        możliwych. Nie jest o takie 
        łatwo, a znajduje je w sposób 
        naprawdę oryginalny i na tyle 

        skuteczny, że obecność kobiety 
        jest tajemnicą nawet dla 
        właścicielki mieszkania, 
        regularnie przynoszącej jej 
        posiłki. Drukowane pismo jest 
        teraz zrozumiałe - chodziło o 
        ukrycie płci osoby piszącej, 
        której ktoś znający się na 
        rzeczy mógłby domyślić się z 
        charakteru pisma. Mężczyzna nie 
        może się zbliżyć do tego domu, 
        by nie naprowadzić na ślad 
        kobiety wrogów, a do utrzymania 
        łączności wykorzystuje 
        ogłoszenia w gazecie. Jak dotąd 
        wszystko jasne i proste. 
          - Tylko jakie są powody tego 
        wszystkiego? 
          - Właśnie, mój drogi. Jak 
        zwykle jesteś praktyczny i 
        bezpośredni! Ciekawość i 
        przewrażliwienie pani Warren w 
        miarę jak posuwamy się naprzód, 

        niespodziewanie okazują się kryć 
        rzeczywiście groźną sprawę. 
        Słyszeliśmy o napadzie na pana 
        Warrena, który bez wątpienia 
        wymierzony był w jego lokatora i 
        który dobitnie potwierdza wagę 
        sprawy. Śmiem twierdzić, że 
        stawką w tej grze jest życie 
        obojga, zaś sposób w jaki 
        zaatakowano jasno wskazuje na 
        przewagę liczebną przeciwnika 
        oraz na fakt, iż nie jest on 
        świadomy zamiany. Ogólnie rzecz 
        biorąc jest to naprawdę ciekawy 
        i skomplikowany przypadek. 
          - Zastanawia mnie - odezwałem 
        się po chwili - dlaczego chcesz 
        się nim dalej zajmować. Co 

        zyskasz? 
          - Sztuka dla sztuki. Sądzę, że 
        gdy praktykowałeś w zawodzie 
        wielokrotnie udzielałeś porad i 
        badałeś pacjentów bez zapłaty. 
        Jakie były tego powody?
          - Wiedza i doświadczenie. 
          - Nauka nigdy się nie kończy. 
        Całe życie to seria lekcji, z 
        których najważniejsze są 
        przeważnie te ostatnie. Ta 
        zagadka jest bardzo pouczająca i 
        mimo braku widoków na 
honorarium 
        czy sławę mam ochotę, i to 
        przemożną, rozwiązać ją. Pewnien 
        jestem, że o zmierzchu będziemy 
        wiedzieli znacznie więcej. 
        
          Gdy ponownie znaleźliśmy się w 
        domu pani Warren, Londyn 
        okrywała już szarówka zimowego 

        zmierzchu, rozpraszana jedynie 
        żółtymi kwadratami okien i 
        mglistym blaskiem latarń 
        gazowych. Siedząc w ciemnym 
        salonie spoglądaliśmy uważnie na 
        interesujące nas okno i niedługo 
        trwało, gdy pojawiło się w nim 
        światło. 
          - Zaczyna się - szepnął Holmes 
        prawie przyciskając twarz do 
        szyby. - Widzę cień, trzyma w 
        dłoni świecę i spogląda w naszą 
        stronę. Najwyraźniej chce mieć 
        pewność, że jego towarzyszka 
        jest już w oknie. Zaczyna 
        nadawać. Zapisuj to, byśmy mogli 
        później się zastanowić. 
        Pojedynczy błysk - A... ile 
        teraz naliczyłeś? Dwadzieścia, 
        ja też, a więc T... Co jeszcze 
        jedno T? To musi być początek 
        drugiego słowa... Dobrze, długa 
        przerwa czyli koniec. Co wyszło? 

        "Attenta", to bez sensu. Tak 
        samo zresztą, gdy podzielimy to 
        w jakikolwiek sposób... Chyba że 
        Ta to czyjeś inicjały..., * O, 
        znowu zaczyna... powtarza ten 
        sam wyraz! Dziwne, Watsonie, 
        naprawdę dziwne. Jeszcze raz to 
        samo i cofnął się. Co o tym 
        sądzisz? 
          Wówczas wiadomość brzmiała: 
        "At ten T. A.", czyli "O 

        #/10#00 T. A." (przyp. tłum.)
          - Szyfr - odparłem krótko. 
          Holmes nagle roześmiał się. 
          - I to niezbyt skomplikowany. 
        To po prostu nie jest po 
        angielsku, tylko po włosku. "A" 

        oznacza, że adresatką jest 
        kobieta, a treść to "uwaga" 
        powtórzone trzykrotnie. Jest to 
        bez wątpienia ważna wiadomość, 
        co można wywnioskować z 
        powtórzenia. Tylko o co chodzi? 
        Poczekajmy, znów podchodzi do 
        okna. 
          Ponownie zobaczyliśmy 
        przykucniętą sylwetkę szybko 

       przesuwającą płomień świecy. Tym 

        razem litery nadawane były 
        znacznie szybciej. Tak szybko, 
        że omal nie zgubiłem się przy 
        ich notowaniu. 
          - Pericolo - to znaczy 
        "niebezpieczeństwo". Tak, sygnał 
        niebezpieczeństwa. Powtarza 
        go... Peri... Tam do diabła, co 
        się dzieje?!
          Światełko nagle zniknęło i 
        okno pogrążyło się w 
        ciemnościach, podobnie zresztą 

        jak wszystkie pozostałe w tym 
        budynku. Wiadomość została 
        urwana w połowie i powody tego 
stanu 
        rzeczy musiały dotrzeć do nas 
        równocześnie, gdyż w tym samym 
        momencie poderwaliśmy się na 
        równe nogi. 
          - Sprawa się komplikuje -
        szepnął Holmes. - PowinniśMy 
        zawiadomić Scotland Yard, ale 
        nie ma na to czasu. Chyba że 
        wytłumaczenie jest niewinne, a 
        wówczas wyszlibyśmy na durniów. 
        Chodź, sprawdzimy na miejscu, o 
        co chodzi. 
        
          Ii
        
          Gdy szliśmy wzdłuż Howe Street 
        obejrzałem się w stronę 
        budnyku, który właśnie 
        opuściliśmy. W oknie na piętrze 

        dostrzegłem postać wpatrującą 
        się w mrok i czekającą w 
        napięciu na dalszy ciąg 
        przerwanej rozmowy. Przy 

        drzwiach budynku z czerwonej 
        cegły sterczał natomiast 
        zakutany w szal mężczyzna w 
        płaszczu, opierający się o 
        ogrodzenie i przyglądający się 
        nam uważnie. 
          - Holmes! - krzyknął nagle. 
          - Gregson! - ucieszył się 
        zawołany, potrząsając jego 
        prawicą. - Góra z górą... Co cię 
        tu sprowadza? 
          - Sądzę, że to samo co ciebie 
        - uśmiechnął się inspektor. -

        Choć nie mam pojęcia, jakim 
        cudem się tu znalazłeś.
          - Różne tropy prowadzące do 
        tego samego celu. Obserwowałem 
        sygnały, które... 
          - Sygnały?! 
          - Z tego okna. Urwały się 
        nagle, toteż przybyliśmy zbadać 
        przyczynę. Skoro jednak sprawa 
        jest w twoich rękach, możemy 
        spokojnie wrócić do domu. 
          - Poczekaj! Zróbmy to razem. 
        Tyle razy mi pomagałeś, że 
        cieszę się na samą możliwość 
        drobnego rewanżu. Z tego domu 
        jest tylko jedno wyjście, tak że 
        nie mógł nam się wymknąć. 
          - Kto? 
          - Choć raz wiem więcej niż ty 
        - niespodziewanie uderzył laską 
        w chodnik, na który to sygnał ze 
        stojącej w pobliżu dorożki 
        wyskoczył i podszedł do nas 

        woźnica z batem w ręku. - Poznaj 
        pana Levertona z Ameryki, a 
        ściślej z Agencji Pinkertona. A 
        to jest słynny Sherlock Holmes. 
          - Bohater zagadki w jaskini na 
        Long Island? - spytał Holmes. -
        Sir, miło mi pana poznać. 
          Amerykanin, młody, choć 
        poważnie wyglądający mężczyzna o 
        opalonej twarzy i przystojnych 
        rysach, zaczerwienił się na te 
        słowa. 
          - Teraz jestem na tropie 
        większej sprawy, panie Holmes. 
        Jeśli zdołam złapać Gorgiano...
          - Gorgiano z Czerwonego Kręgu? 
        - przerwał mu Holmes. 
          - O, widzę, że znany jest 
        również w Europie. Zaczęliśmy go 

        śledzić i wiemy z całą 
        pewnością, że ma na sumieniu 
        około pięćdziesiąt morderstw, 
        ale jak dotąd nie możemy go 
        złapać. Ciągle się wymyka. 
        Przyjechałem tu za nim z Nowego 
        Jorku i przez tydzień byłem jego 
        cieniem czekając na jakikolwiek 
        pretekst, by złapać go za 
        kołnierz. Wraz z panem 
        Gregsonem czekamy teraz. Jest w 
        tym domu i nie może się nam 
        wymknąć. Jak dotąd wyszły stąd 
        jedynie trzy osoby i przysięgam, 
        że nie był żadną z nich. 
          - Mówiłeś coś o sygnałach -
        Gregson zwrócił się do Holmesa. 
        - Wygląda na to, że znowu wiesz 
        więcej od nas. 
          Mój towarzysz wyjaśnił w paru 
        słowach sprawę, którą się 

        zajmowaliśmy i Leverton zaklął.
          - To o nas chodzi - mruknął 
        ponuro. - Musiał nas spostrzec 
        przy jakiejś okazji. Teraz 
        sygnalizuje któremuś ze swoich 
        współpracowników, ma ich paru w 
        Londynie. To, że przerwał nagle, 
        może oznaczać jedynie, iż 
        zauważył przez okno któregoś z 
        nas. Postanowił działać 
        natychmiast, skoro 
        niebezpieczeństwo jest bliskie. 
        Co pan proponuje, panie Holmes? 
          - Iść na górę i przekonać się 
        na własne oczy jak wygląda 
        sytuacja.
          - Nie mamy ani nakazu rewizji, 
        ani nakazu aresztowania. 
          - Te budynki są nie 
        zamieszkałe, a okoliczności 
        bardzo podejrzane - stwierdził 
        Gregson. - Powody chwilowo 
        zupełnie wystarczające. Biorę na 

        siebie odpowiedzialność za 
        aresztowanie, a potem zobaczymy, 
        co będzie lepsze: przetrzymać go 
        tu, czy przekazać do Nowego 
        Yorku. 
          Nasi policjanci nie mają może 
        największej wyobraźni, nie 
        zawodzą natomiast gdy chodzi o 
        odwagę i zdecydowanie. Gregson 
        wspinał się po schodach, 
        by aresztować wielokrotnego 
zabójcę 

        z taką miną, jakby były to 
        schody w Scotland Yardzie. 
        Amerykanin usiłował przecisnąć 
        się przed niego, ale Gregson 
        powstrzymał go tyleż uprzejmie, 

        co stanowczo - niebezpieczeństwa 
        Londynu były sprawą londyńskiej 
        policji. 
          Drzwi na trzecim piętrze, 
        prowadzące do mieszkania po 
        lewej stronie, były uchylone. 
        Gregson pchnął je zdecydowanym 
        ruchem. Wewnątrz panowała cisza 
        i ciemność, toteż czym prędzej 
        zapalił kieszonkową latarkę. Gdy 
        płomień uspokoił się, ku swemu 
        zaskoczeniu ujrzeliśmy na 
        białych deskach podłogi świeże 
        ślady krwi, które prowadziły w 
        naszą stronę i zatrzymywały się 
        w pobliżu okna. Prowadziły one 
        do zamkniętych drzwi sąsiedniego 
        pokoju. Inspektor otworzył je i 
        trzymając światło przed sobą 
        wszedł do środka. Ruszyliśmy za 
        nim. 
          W pozbawionym mebli pokoju, na 
        środku podłogi leżała skulona 

        postać ogromnego mężczyzny. Jego 
        groteskowo wykrzywioną twarz 
        otaczał krąg wymalowany krwią. 
        Ręce miał szeroko rozrzucone, a 
        z szyi wystawała mu kościana 
        rękojeść sztyletu, zatopionego 
        aż po gardę w ciele. Obok prawej 
        dłoni leżącego spoczywały 
        doskonale wykonany sztylet z 
        rogową rękojeścią i czarna, 
        dziecięca rękawiczka. Sądząc z 
        układu ciała musiał umrzeć zanim 
        jeszcze upadł. 
          - O Boże! To Czarny Giorgiano! 
        - zdumiał się Amerykanin. - Ktoś 
        nas wyprzedził. 
          - Na oknie jest świeca -
        poinformował nas Gregson. - Co 
        ty wyprawiasz? 
          Pytanie to było skierowane do 
        Sherlocka, który zapalił ją i 
        przesuwał szybko wzdłuż okna, po 
        czym spojrzał w ciemność, 

        zdmuchnął świecę i rzucił ją na 
        podłogę. 
          - Sądzę, że to nam nieco 
        pomoże - mruknął enigmatycznie i 

        zamarł pogrążony w myślach, 
        podczas gdy obaj policjanci 
        oglądali ciało. - Mówicie, że w 
        czasie waszej obserwacji wyszły 
        stąd trzy osoby. Przyjrzeliście 
        się im dokładniej? 
          - Oczywiście - odparł Gregson. 
          - Czy był wśród nich mężczyzna 
        około trzydziestki, średniego 
        wzrostu, o śniadej cerze i 
        czarnej brodzie? 
          - Wyszedł jako ostatni. 
          - Jak sądzę, jest to zabójca. 

        Poza rysopisem macie doskonały 
        ślad buta odbity we krwi. Nie 
        powinniście mieć trudności ze 
        znalezieniem go. 
          - Zapewne, wśród milionów 
        londyńczyków... 
          - MOże i tak. Dlatego 
        pomyślałem, że najlepiej 
        poprosić tę panią o pomoc. 
          Na te słowa wszyscy 
        odwróciliśmy się w stronę drzwi, 
        gdzie spoglądał Holmes. Stała 
        tam wysoka i przystojna 
        kobieta, tajemnicza lokatorka 
        pani Warren. Podeszła powoli, 
        blada z trwogi, wpatrując się 
        nieruchomo w leżące na podłodze 
        ciało. 
          - Zabiliście go! - szepnęła. 
        Oh, Dio Mio, zabiliście go! 
          Nagle gwałtownie zaczerpnęła 
        powietrza i z okrzykiem radości 
        skoczyła w górę, po czym zaczęła 

        tańczyć wokół pokoju klaszcząc w 
        dłonie i z błyszczącymi oczyma 
        mówiąc coś bez przerwy po 
        włosku. Dziwne ze wszech miar 
        było obserwowanie tej radości na 
        widok trupa. Nagle zatrzymała 
        się i spojrzała na nas pytająco. 
          - Wy z policji, tak? Wy 
        zabiliście Giuseppe Gorgiano, 
        tak? - spytała niegramatyczną 
        angielszczyzną. 
          - Jesteśmy z policji, proszę 
        pani - odpowiedział Gregson. 
        Rozejrzała się zaskoczona po 
        ciemnych kątach pomieszczenia. 
          - A gdzie jest Gennaro? -
        spytała. - Mój mąż, Gennaro 
        Lucca? Jestem Emilia Lucca z 
        Nowego Yorku. Chwilę temu był w 

        oknie i przybiegłam, jak kazał. 
          - To ja poleciłem pani przyjść 
        - odezwał się Holmes. 
          - Jak? 
          - Wasz szyfr nie był zbyt 
        skomplikowany, proszę mi 
        wierzyć, zaś pani obecność tutaj 
        wydała mi się wskazana. Nadałem 
        "vieni" i pani przyszła. 
          Spojrzała nań z podziwem.
          - Nie rozumiem, skąd pan to 
        wie. Gorgiano, jak... -  
        przerwała i nagle twarz 
        rozjaśnił uśmiech dumy -
        Gennaro! Mój cudowny Gennaro! 
        Strzegł mnie i zrobił to 
        własnoręcznie! Zabił potwora. 
        Gennaro, jesteś cudowny. Jaka 
        kobieta może być cię godna? 
          - Pani Lucca - Gregson położył 
        dłoń na jej ramieniu takim 

        gestem, jakby była największym 
        chuliganem z Notting Hill. - Nie 
        bardzo wiem kim i czym pani 
        jest, ale powiedziała pani dość, 
        bym miał ochotę porozmawiać z 
        panią w Yardzie. 
          - Poczekaj - wtrącił się 
        Holmes. - Wydaje mi się, że ta 
        dama może być równie chętna do 
        udzielania nam informacji, jak 
        my do ich wysłuchania. Rozumie 
        pani, że jej mąż zostanie 
        aresztowany i sądzony na 
        okoliczność śmierci tego, który 
        leży tu przed nami. To, co pani 
        powie, może być użyte jako dowód 
        na procesie, ale jeśli sądzi 
        pani, iż działał on ze 
        szlachetnych pobudek i 
        chciałaby, by te pobudki były 
        znane, to nie może mu się pani 
        przysłużyć lepiej niż 
        opowiadając nam tę historię. 

          - Tak, Gorgiano nie żyje i 
        nie obawiamy się niczego -
        oznajmiła radośnie. - To był 
        diabeł i potwór w jednej osobie, 
        żaden sędzia nie może ukarać 
        mojego męża za to, że go zabił. 
          - W takim razie - zaproponował 
        mój przyjaciel - najlepiej 
        będzie zamknąć te drzwi 
        zostawiając wszystko tak jak 
        było i iść z panią do jej 

        mieszkania, by zapoznać się z 
        całą historią. Dopiero po jej 
        wysłuchaniu wyrobimy sobie 
        opinię o całej sprawie. 
        
          Pół godziny później 

        siedzieliśmy w niewielkim 
        saloniku słuchając specyficznej 
        angielszczyzny seniory Lucca, 
        opowiadającej nam historię, 
        której pointę widzieliśmy na 
        białych deskach podłogi. Aby ta 
        długa historia stała się 
        bardziej zrozumiała, pozwoliłem 
        sobie nieco poprawić jej 
        gramatykę. 
          - Urodziłam się w Posilippo w 
        pobliżu Neapolu, a moim ojcem 
        był prawnik, Augusto Barelli, 
        niegdyś deputowany z tego 
        okręgu. Gennaro był zatrudniony 
        przez mojego ojca. Pokochałam 
        go, jak zrobiłaby każda kobieta, 
        choć nie miał ani pozycji, ani 
        majątku, przez co mój ojciec nie 
        zgodził się na małżeństwo. 
        Uciekliśmy, pobraliśmy się w 
        Bari i sprzedaliśmy moje 
        klejnoty, by opłacić podróż do 

        Ameryki. Było to cztery lata 
        temu i od tej chwili żyliśmy w 
        Nowym Yorku. Z początku 
        sprzyjało nam szczęście. Gennaro 
        oddał przysługę włoskiemu 
        dżentelmenowi, ratując go przed 
        pobiciem w miejscu zwanym 
Bowey. 
        Czynem tym zyskał wpływowego 
        przyjaciela nazwiskiem Tito 
        Castalotte, współwłaściciela 
        firmy importującej owoce 

       "Castalotte i Zamba". Senior 

        Zamba był inwalidą i praktycznie 
        całą firmą kierował nasz nowy 
        przyjaciel. Zatrudnionych było w 
        niej ponad trzystu pracowników. 
        Senior Castalotte zaangażował 
        mojego męża na stanowisko szefa 
        działu i na każdym kroku 
        okazywał mu swą przychylność. 
        Był kawalerem i myślę, że 
        traktował go jak syna, a oboje z 

        mężem darzyliśmy go takim 
        uczuciem, jakby był naszym 
        ojcem. Kupiliśmy niewielki domek 
        na Brooklynie i przyszłość 

        rysowała się przed nami w 
        jasnych barwach, gdy nagle 
        pojawił się w naszym życiu 
        Gorgiano. Przyprowadził go 
        pewnej nocy mój mąż, ponieważ 
        byli krajanami i znali się 
        jeszcze z Włoch. Był to potężny 
        mężczyzna, co sami panowie 
        widzieliście, ale nie tylko z 
        uwagi na posturę. Właściwie 
        wszystko w nim było potężne i 
        przerażające: głos jak grom, 
        pomysły, uczucia - wszystko to 

        było monstrualne i przesadzone. 
        Mówił, lub raczej ryczał, z taką 
        energią, że wszyscy musieli go 
        słuchać przytłoczeni dźwiękiem i 
        potokiem słów. Jego oczy pałały 
        czymś, co przykuwało uwagę i 
        niewoliło człowieka. Przychodził 
        do nas często, choć zdawałam 
        sobie sprawę z tego, że mężowi 
        niezbyt to odpowiada. W jego 
        obecności siedział blady i 
        milczący, słuchając nie 
        kończących się tyrad o polityce 
        i sprawach socjalnych. Nic nie 
        mówił, ale na jego twarzy 
        widziałam wyraz, którego nie 
        zobaczyłam nigdy dotąd. Z 
        początku sądziłam, że to 
        niechęć, lecz w końcu 
        zrozumiałam, że to strach. 
        Głęboki, przejmujący strach. Tej 
        nocy, gdy to zrozumiałam, 
        nakłoniłam go, by mi wszystko 

        opowiedział. Zrobił to. Wtedy 
        sama zaczęłam się bać. Chyba 
        jeszcze bardziej niż on. W 
        latach młodości, gdy cały świat 
        zdawał mu się wrogi, a do 
        szaleństwa doprowadzała go 
        niesprawiedliwość, której 
        doświadczał na każdym kroku, mój 
        Gennaro przyłączył się do 
        neapolitańskiego stowarzyszenia 
        zwanego Czerwonym Kręgiem, 
        wywodzącego się z Karbonariuszy. 
        Ich przysięgi i sekrety były 
        przerażające, ale kiedy stał się 
        już jednym z nich, ucieczka była 
        niemożliwą. Gdy znaleźliśmy się 
        w Ameryce sądził, że zostawił to 
        za sobą i że sprawa jest 
        zamknięta na zawsze. Ale pewnego 

        dnia ku swemu przerażeniu 
        spotkał na ulicy człowieka, 
        który wprowadził go do Kręgu i 
        który zasłużył sobie w 
        południowych Włoszech na 
        przydomek "Śmierć", gdyż ręce 
        miał do łokci zbrukane krwią -
        olbrzyma Gorgiano. Przybył on do 
        Nowego Yorku uciekając przed 
        włoską policją i założył tam 
        oddział Czerwonego Kręgu. 
        Gennaro pokazał mi też wezwanie, 
        które otrzymał, polecające mu 
        stawienie się w określonym 
        czasie i określonym miejscu. 
        Już samo to było złe, ale 
        najgorsze miało dopiero nadejść. 
        Zauważyłam, że od pewnego czasu 
        olbrzym przychodząc do nas 
        ciągle patrzy i mówi do mnie; 
        nawet jeśli słowa skierowane 

        były do mojego męża, ani na 
        moment nie spuszczał oczu ze 
        mnie. Pewnego wieczora 
        zrozumiałam dlaczego. Obudziłam 
        w nim coś, co nazwał "miłością". 
        Przybył do nas zanim jeszcze 
        pojawił się Gennaro, chwycił 
        mnie w objęcia i zaczął 
        całować, namawiając, bym 
        poszła z nim. Szarpałam się i 
        krzyczałam, gdy wtem zjawił się 
        Gennaro i zaatakował go. 
        Nieprzytomnego zostawiliśmy na 
        podłodze i uciekliśmy, by już 
        nigdy nie wrócić do domu. Tej 
        nocy przysporzyliśmy sobie 
        śmiertelnego wroga. Parę dni 
        potem odbyło się zebranie Kręgu. 
        Mąż wrócił z niego z taką miną, 
        że od razu wiedziałam, iż stało 
        się coś strasznego. 
        Rzeczywistość okazała się jednak 
        gorsza od naszych najgorszych 

        obaw. Fundusze organizacji 
        wymuszano od bogatych Włochów. 
        Jednym z tych, do których się 
        zwrócono, był nasz przyjaciel 
        Castalotte. Nie ugiął się on 
        przed pogróżkami, a nawet 
        przekazał sprawę policji, co 
        spowodowało wydanie nań wyroku 
        śmierci, tak za mieszanie obcych 
        w sprawy narodowe jak i dla 
        zastraszenia innych opornych lub 

        zaczynających się buntować. Na 
        spotkaniu postanowiono, że 
        zostanie wysadzony z domem przy 
        użyciu dynamitu i odbyło się 
        losowanie wykonawcy wyroku. 
        Gennaro losując zobaczył twarz 

        Gorgiano i zanim wyciągnął los z 
        Czerwonym Kręgiem, wiedział, że 
        sprawa została w jakiś sposób 
        uprzednio ukartowana. Miał albo 
        zabić przyjaciela, albo narazić 
        mnie i siebie na zemstę, gdyż w 
        takich wypadkach Krąg karał nie 
        tylko swoich członków, ale też 
        wszystkich ich bliskich, było to 
        ogólnie wiadome. Całą noc 
        zastanawialiśmy się co zrobić, 
        gdyż zamach należało 
        przeprowadzić następnego 
        wieczora. W końcu ostrzegliśmy 
        seniora Castalotte i w południe 
        byliśmy już w drodze do Londynu. 
        Na wszelki wypadek 
        poinformowaliśmy uprzednio o 
        wszystkim policję. Resztę 
        panowie znacie. Byliśmy pewni, 
        że prześladowcy nie zostawią nas 
        w spokoju. Nie licząc misji 
        oficjalnej, Gorgiano miał 

        osobiste motywy zemsty, a znając 
        jego bezwzględność i upór 
        wiedzieliśmy, że nie spocznie 
        nim nie wykona zadania, Włochy i 
        Ameryka dobrze przecież znają 
        jego okrucieństwa. Mieliśmy parę 
        dni na zorganizowanie dla mnie 
        takiego schronienia, by 
        niebezpieczeństwo nie mogło mnie 
        dosięgnąć bez ostrzeżenia. Mąż 
        natomiast musiał być wolny, by 
        móc swobodnie kontaktować się z 
        włoską i amerykańską policją. 
        Sama nie wiem, gdzie mieszka, bo 
        jedyne wieści od niego 
        otrzymywałam przez ogłoszenia w 
        gazecie. Pewnego razu przez okno 
        zauważyłam dwóch Włochów 
        obserwujących dom i wiedziałam,
        że zostaliśmy odnalezieni. W 
        końcu, dziś w nocy, Gennaro 
        zaczął nadawać, ale sygnały 
        nagle się urwały. Teraz wiem, że 

        zdawał sobie sprawę z bliskości 
        Gorgiana i na szczęście był 
        przygotowany na to spotkanie. 

        Pytam was panowie, czy po tym 
        wszystkim, co usłyszeliście 
        przed chwilą, możemy obawiać się 
        czegokolwiek ze strony prawa? 
        Czy jakikolwiek sędzia na tym 
        świecie mógłby skazać mego męża 
        za to, co uczynił? 
          - Cóż, panie Gregson - odezwał 
        się Amerykanin spoglądając na 
        inspektora - Nie wiem jak wy, 
        Anglicy, zapatrujecie się na to, 
        ale w Nowym Yorku mąż tej damy 
        może liczyć na serdeczne 
        podziękowanie.

          - Będzie pani musiała udać się 
        ze mną i zobaczyć się z moim 
        szefem - zdecydował policjant. -
        Jeśli to, co pani powiedziała 
        jest prawdą, nie sądzę, by 
        musiała się pani czy też jej móż 
        obawiać czegoś z naszej strony. 
        Natomiast ani w ząb nie mogę 
        pojąć, skąd, u diaska, ty się tu 
        znalazłeś, Holmesie. 
          - Nauka, Gregsonie. Ciekawość 
        jest lepsza od uniwersytetu. 
        Cóż, Watsojnie, masz oto jeszcze 
        jeden przypadek do swojej 
        kolekcji. Tak na marginesie, 
        jest już ósma, a dziś wieczorem 
        w Covent Garden grają Wagnera. 
        Jeśli się pośpieszymy, 
        powinniśmy zdążyć na drugi akt. 
        
        
        
          Sprawa 

          diabelskiej stopy
        
          W mojej pracy związanej z 
        zapisywaniem i podawaniem do 
        publicznej wiadomości niektórych 
        ciekawszych przypadków z kariery 
        mego przyjaciela, największą 
        trudność sprawiała mi zawsze jego 
        awersja do rozgłosu. Dla niego 
        najważniejsze było samo 
        rozwikłanie sprawy -
        aresztowanie przestępcy zostawiał 
        najczęściej czynnikom oficjalnym 
        i z lekceważącym uśmiechem 
        słuchał potem peanów 
        pochwalnych, kierowanych pod 
        niewłaściwym adresem. To właśnie 
        nastawienie, nie zaś brak 

        materiałów, było powodem mego 
        milczenia w ciągu ostatnich lat. 
        Mój udział w części jego przygód 
        zawsze był przywilejem i 
        przyjemnością, ale też nakładał 
        na mnie obowiązek milczenia tak 
        długo, jak długo nie uzyskałem 
        zgody Sherlocka na publikację 
        jego przygód. 
          Dlatego też sporą 
        niespodziankę sprawił mi 
        telegram od Holmesa, który 
        przyszedł do mnie w ostatni 
        wtorek (nigdy nie pisał listów, 
        jeśli korespondencję można było 
        załatwić przy pomocy depeszy). 
        Oto jego treść:
        
          "Dlaczegóż nie opowiedzieć by 
        im o Kornwalijskim horrorze? 
        Najdziwniejsza sprawa, jaką 
        miałem". 

        
          Pojęcia nie mam, co 
        przypomniało mu tę przygodę, ani 
        też co skłoniło go do zgody. 
        Ale, nie czekając aż zmieni 
        zdanie, poszukałem notatek ze 
        szczegółami i oto przedstawiam 
        państwu tę historię. 
          Działo się to na wiosnę 1897 
        roku, gdy żelazne zdrowie 
        Sherlocka zaczęło zdradzać 
        objawy przemęczenia ciągłą 
        pracą, nader podniecającą, ale i 
        wyczerpującą system nerwowy. W 
        marcu tegoż roku doktor Moore 
        Agar z Harley Street, którego 
        dramatyczne spotkanie z mym 
        przyjacielem być może 
        przedstawię pewnego dnia, 
        postawił jednoznaczną diagnozę, 
        że jeśli Holmes nie zrobi sobie 
        dłuższego odpoczynku zrywając 
        całkowicie na ten czas z 

        praktyką, grozi mu załamanie 
        nerwowe. Stan własnego zdrowia 
        nigdy nie interesował Holmesa, 
        chyba że kolidował z jakimś jego 
        planem, co zdarzało się nader 
        rzadko. Tym razem jednak 
        zagrożenie było poważne, a 
        alternatywę dla długiej przerwy 
        stanowiło całkowite zerwanie z 
        zawodem, toteż zgodził się on na 

        urlop i całkowitą zmianę 
        otoczenia. W taki oto sposób 
        znaleźliśmy się w niewielkim 
        domku przy Poldhu Bay, na 
        odległym zakątku kornwalijskiego 
        wybrzeża. 
          Było to miejsce dość 

        szczególne, choć doskonale 
        odpowiadające humorowi i 
        osobowości mego towarzysza. Z 
        okien naszego biało pomalowanego 
        domku widać było prawie całe 
        złowrogie półkole Mounts Bay -
        starej pułapki żaglowców. Przy 
        północnym wietrze zatoka 
        wyglądała spokojnie i zacisznie, 
        zapraszając sterane burzą 
        statki, by szukały tu 
        schronienia i spokoju. Potem 
        następował nagły skręt wiatru na 
        południowo_zachodni, kotwica 
        szorowała po dnie nie znajdując 
        punktu zahaczenia, zbliżały się 
        skały i koniec, który kosztował 
        wiele załóg życie. Doświadczeni 
        marynarze omijali to miejsce 
        szerokim łukiem. 
          Otaczający nas z drugiej 
        strony ląd był równie 
        niegościnny jak morze -

        przeważnie trzęsawiska i bagna, 
        tu i tam przetykane suchym 
        lądem, z wieżą kościelną 
        zaznaczającą z daleka istnienie 
        wioski. Wszędzie też spotkać 
        można było ślady jakiejś dawno 
        wymarłej rasy, która pozostawiła 
        po sobie tajemnicze obeliski i 
        nieregularne budowle kryjące 
        prochy zmarłych oraz dziwne wały 
        ziemne o nieznanym 
        przeznaczeniu. Cała okolica 
        sprawiała niesamowite i 
        tajemnicze wrażenie, pobudzając 
        wyobraźnię. Holmes spędzał 
        długie godziny na wędrówkach i 
        medytacjach, zainteresowany nie 
        tylko budowlami, ale także 
        starym, używanym jeszcze 
        gdzieniegdzie w okolicy 
        dialektem. Przypuszczał, że 
        wywodzi się on z chaldejskiego, 
        przywiezionego tu przez kupców 

        fenickich zainteresowanych 
        wydobywaną w tym rejonie cyną. 

        Przysłano mu sporo książek 
        filologicznych i zajął się 
        właśnie uzasadnianiem swej 
        teorii, gdy nagle, ku memu 
        żalowi a jego radości, 
        znaleźliśmy się wobec problemu o 
        wiele ciekawszego, bardziej 
        skomplikowanego i poważniejszego 
        niż te, które wygnały nas z 
        Londynu. Seria wydarzeń, które 
        przerwały nasz odpoczynek 
        wywołała ogólne zainteresowanie 
        nie tylko w Kornwalii, ale w 
        całej zachodniej Anglii i sądzę, 
        że wielu czytelników przypomina 

        sobie to, co wówczas nazywano 
        "Kornwalijskim Horrorem", choć 
        do londyńskiej prasy dotarły 
        relacje nader niedokładne. 
        Teraz, po trzynastu latach, mogę 
        dać prawdziwe świadectwo temu, 
        co się wówczas stało. 
          Jak już pisałem, dzwonnice 
        kościelne stanowiły w słabo 
        zaludnionej okolicy punkty 
        orientacyjne. Najbliżej nas 
        znajdowała się osada Tredennick 
        Wollas, z której paruset 
        mieszkańców skupiało się wokół 
        starego i omszałego kościoła. 
        Wikarym tej parafii był ojciec 
        Roundhary, archeolog amator. 
        Dzięki tym zamiłowaniom zbliżyli 
        się z Holmesem do siebie. Był to 
        mężczyzna w średnim wieku, miły, 
        spokojny i doskonale 
        zorientowany w tutejszych 
        zwyczajach. Czasem zapraszał nas 

        do siebie na herbatę, dzięki 
        czemu mieliśmy okazję poznać 
        jego lokatora, pana Mortimera 
        Tregennisa, kawalera, 
        wynajmującego w dużej i pustej 
        plebanii dwa pokoje. Wikary, 
        będąc osobą samotną, nie miał 
        nic przeciwko temu, choć 
        niewiele mieli z sobą wspólnego. 
        Pamiętam, że podczas naszych, 
        krótkich zresztą wizyt, 
        gospodarz był nader gościnny, 
        zaś jego lokator siedział 
        pogrążony w milczeniu i 
        niewesołych, sądząc z wyrazu 
        twarzy, myślach, prawie nie 
        zwracając uwagi na to, co się 

        wokół działo. 
          Ci dwaj wyżej opisani 
        dżentelmeni zjawili się nagle w 
        naszym saloniku 16 marca, w 
        czwartek, tuż po śniadaniu, gdy 
        przygotowywaliśmy się do 
        codziennej wycieczki na 
        pustkowia. 
          - Panie Holmes - zaczął wikary 
        wzburzonym głosem - przyczyną 
        naszej wizyty jest nadzwyczaj 
        niecodzienne i tragiczne 
        wydarzenie, które miało miejsce 
        ostatniej nocy. Możemy jedynie 
        dziękować Opatrzności, że akurat 
        znalazł się pan tutaj, gdyż jest 
        pan tym właśnie człowiekiem, 
        którego najbardziej nam 
        potrzeba. 
          Obdarzyłem go niezbyt 
        przyjaznym spojrzeniem, 
        natomiast Holmes aż się 
        wyprostował w fotelu na te słowa 

        i wskazał naszym, zdyszanym 
        gościom sofę. Pan Tregennis, był 
        spokojniejszy, choć nerwowe 
        ruchy rąk i błysk oczu 
        zdradzały, że podziela 
        zdenerwowanie swego towarzysza. 
          - Pan będzie mówił, czy ja? -
        spytał ksiądz. 
          - Jeżeli, jak sądzę, to pan 
        dokonał odkrycia, a wielebny zna 
        je z drugiej ręki - wtrącił 
        Sherlock - będzie lepiej, jeśli 
        pan sam o nim opowie. 
          Ponieważ wikary był ubrany 
        niestarannie, co świadczyło o 
        pośpiechu, zaś jego towarzysz 
        nienagannie, wnioskowanie mojego 
        przyjaciela było nader proste. 
        Wywarło jednak piorunujący efekt 
        na naszych gościach. 
          - Może lepiej będzie jeśli 
        wpierw coś wyjaśnię - wielebny 
        Roundhay pierwszy odzyskał głos 

        - potem wysłucha pan opowieści 
        pana Tregennisa lub zadecyduje, 
        byśmy nie zwlekając udali się na 
        miejsce tego tajemniczego 
        zdarzenia. Otóż, nasz przyjaciel 
        spędził wczorajszy wieczór w 
        towarzystwie swoich dwóch braci, 
        Owena i Georga oraz siostry 
        Brendy w ich domu, w Tredannick 

        Wartha, leżącym nie opodal tego 
        kamiennego krzyża, o którym 
        rozmawialiśmy ostatnio. Opuścił 
        ich krótko po dziewiątej 
        wieczorem siedzących przy stole, 
        przy którym właśnie zakończyli 
        grę w karty. Pozostawił ich w 
        doskonałym zdrowiu i humorze. 

        Ponieważ ma zwyczaj wcześnie 
        wstawać, także dziś rano przed 
        śniadaniem wyszedł na spacer i 
        po drodze spotkał bryczkę 
        doktora Richardsa, który 
        poinformował go, że właśnie 
        otrzymał pilne wezwanie do 
        Tredannick Wartha. Słysząc to 
        pojechał naturalnie z nim i oto 
        co znaleźli: rodzeństwo 
        siedziało przy stole tak jak w 
        chwili, gdy ich opuścił w nocy, 
        z kartami leżącymi na stole i 
        świecami wypalonymi do cna. 
        Siostra, martwa, wpółleżała na 
        krześle, zaś bracia dostali 
        pomieszania zmysłów - śmiali 
        się, śpiewali i krzyczeli do 
        siebie zupenie bez sensu. 
        Wszyscy troje natomiast mieli na 
        twarzach wyraz zupełnego 
        przerażenia, od którego 
        człowiekowi skóra cierpła na 

        plecach. W domu nie było śladów 
        czyjejkolwiek obecności, a stara 
        pani Porter, kucharka i 
        gospodyni, spała całą noc i 
        niczego nie słyszała. Nic nie
        zginęło ani nie zostało 
        zniszczone i nie ma żadnego 
        wytłumaczenia, co mogło tych 
        troje tak przerazić, że kobieta 
        zmarła, a dwóch silnych 
        mężczyzn zwariowało. Tak w 
        najogólniejszym zarysie wygląda 
        sytuacja i jeśli zdoła ją pan 
        wyjaśnić, to pomoże nam pan 
        ponad miarę. 
          Miałem nadzieję, że uda mi się 
        stłumić zainteresowanie Holmesa 
        tą sprawą, ale jedno spojrzenie 
        na jego twarz powiedziało mi, że 
        jest to absolutnie niewykonalne. 
        Siedział jeszcze przez parę 
        chwil w milczeniu, rozmyślając, 
        po czym oznajmił:

          - Zajmę się tą sprawą. Wydaje 

        mi się nader interesująca, by 
        nie rzec wyjątkowa. Czy ojciec 
        wielebny był na miejscu 
        tragedii? 
          - Nie, panie Holmes. Pan 
        Tregennis zdał mi relację po 
        powrocie i natychmiast 
        pośpieszyliśmy do pana. 
          - Jak daleko znajduje się dom, 
        o którym mowa? 
          - Około mili w głąb lądu. 
          - Wobec tego pojedziemy tam 
        razem. Ale zanim wyjdziemy, 
        chciałbym jeszcze zadać panu 
        Tregennisowi kilka pytań. 
          Ten ostatni jak dotąd milczał,

        ale widać było, że jego tłumione 
        emocje są silniejsze niż 
        duchownego - siedział z pobladłą 
        i napiętą twarzą, wzrokiem 
        wbitym w Holmesa i kurczowo 
        zaciśniętymi dłońmi. Wargi mu  
        drżały, a w ciemnych oczach 
        zdawał się odbijać przerażający 
        widok, który oglądały. 
          - Proszę pytać, panie Holmes -
        zaoferował się, ledwie mój 
        przyjaciel umilkł. - To straszna 
        rzecz, ale powiem panu wszystko, 
        co wiem. 
          - Proszę mi opowiedzieć o 
        przebiegu wydarzeń tej nocy. 
          - Cóż, zjadłem z nimi kolację 
        i George, mój starszy brat, 
        zaproponował grę w wista. 
        Zaczęliśmy przed dziewiątą, a ja 
        wychodziłem kwadrans po 
        dziesiątej, zostawiając ich przy 
        stole, wesołych i w dobrym 

        zdrowiu. 
          - Kto pana wypuścił? 
          - Pani Porter poszła już spać, 
        ale drzwi zewnętrzne mają 
        sprężynowy zatrzask, toteż nie 
        musiałem nikogo fatygować. Okno 
        do pokoju było zamknięte, choć 
        okiennic nie zawarto. Dziś rano 
        nic w drzwiach ani w oknie nie 
        uległo zmianie i nie ma żadnych 
        powodów, by przypuszczać, że 
        ktoś obcy był w środku. A 
        przecież siedzieli tak jak ich 
        zostawiłem, przerażeni do utraty 
        zmysłów, a Brenda i życia, z 
        głową zwisającą bezwładnie przez 

        oparcie krzesła. Do końca życia 

        nie zapomnę widoku tego pokoju. 
          - Fakty, jak je usłyszałem, są 
        zaiste niecodzienne - mruknął 
        Holmes. - Sądzę, że wy, panowie, 
        nie macie żadnej tłumaczącej je 
        teorii? 
          - To diabelska sprawa, panie 
        Holmes - zawołał Tregennis. - Nie 
        z tego świata! Coś dostało się 
        do tego pokoju i przeraziło ich 
        śmiertelnie. Jaki człowiek 
        mógłby tego dokonać?!
          - Nietuzinkowy. Natomiast 
        obawiam się, że jeśli to 
        faktycznie jest sprawa sił 
        nadprzyrodzonych, to ja na nic 
        się nie przydam. Posłałem 
        wprawdzie sporo klientów do 
        piekła, ale nie mam z nim 
        bliższych kontaktów. Najpierw 
        jednak, nim przypiszemy wszystko 

       Diabłu, rozpatrzmy naturalne 

        wyjaśnienia. Jeśli chodzi o 

        pana, panie Tregennis, 
        przypuszczam, że w jakiś sposób 
        był pan poróżniony z 
        rodzeństwem, skoro oni mieszkali 
        razem, a pan osobno? 
          - To prawda, choć sprawa 
        należy do przeszłości i jest już 
        przedawniona. Wydobywaliśmy 
        razem cynę w Redruth, ale 
        sprzedaliśmy działkę kompanii i 
        wycofaliśMy się z interesu z 
        wystarczającą ilością gotówki, 
        by żyć w spokoju. Nie przeczę, 
        że wystąpiły różnice zdań co do 
        podziału tych pieniędzy. 
        Poróżniło to nas na pewien czas, 
        ale te sprawy zostały wybaczone 
        i zapomniane, tak że uczciwie 
        można powiedzieć, iż byliśmy 
        doskonałymi przyjaciółmi. 
          - Wracając do wczorajszego 
        wieczoru, czy nie utkwiło panu w 
        pamięci coś, co mogłoby pomóc w 

        wyjaśnieniu tej tragedii? Proszę 
        się dobrze zastanowić, gdyż 
        najdrobniejszy nawet szczegół 
        może być mi wielce pomocny.
          - Nic takiego nie miało 
        miejsca, sir. 
          - Rodzina była w normalnych 
        nastrojach? 

          - Nigdy nie widziałem ich w 
        lepszych. 
          - Czy byli nerwowymi ludźmi? 
        Czy w ich zachowaniu widać było 
        oznaki zbliżającego się 
        niebezpieczeństwa? 
          - Nie, żadnej z tych rzeczy. 
          - Ma pan coś jeszcze do 
        dodania? Coś, co mogłoby mi 

        pomóc? 
          Zapytany zastanawiał się 
        głęboko przez dłuższą chwilę. 
          - Jeden drobiazg - odezwał się 
        w końcu. - Gdy siedzieliśmy przy 
        grze, byłem odwrócony plecami do 
        okna, a Georg, będący moim 
        partnerem, siedział zwrócony doń 
        twarzą. W pewnym momencie 
        zauważyłem, że przygląda się 
        uważnie czemuś ponad moim 
        ramieniem, toteż odwróciłem się 
        i spojrzałem za jego wzrokiem na 
        okno. Widać było przez nie 
        zarośla i krzewy w ogrodzie i 
        przez moment wydało mi się, że 
        coś się między nimi porusza. Nie 
        jestem pewien czy nie był to 
        wiatr, a już zupełnie nie mogę 
        określić czy był to człowiek, 
        czy zwierzę. Gdy spytałem brata 
        czemu się tak przygląda,  
        okazało się, że odniósł podobne 

        wrażenie. To wszystko, co mogę 
        dodać. 
          - Nie sprawdziliście tego 
        wówczas? 
          - Nie. UznaliśMy to za 
        przywidzenie i szybko o nim 
        zapomnieliśmy. 
          - Opuścił ich pan bez 
        jakiegokolwiek uczucia 
        niebezpieczeństwa? 
          - Zupełnie. 
          - Jeszcze jedno. NIezbyt 
        rozumiem, w jaki sposób 
        dowiedział się pan tak wcześnie 
        o nieszczęściu? 
          - Mam zwyczaj wstawać o świcie 
        i przed śniadaniem idę 
        najczęściej na spacer. Dziś 
        rano, ledwie wyszedłem, minęła 
        mnie bryczka doktora, który 
        powiedział mi, że pani Porter 
        posłała do niego chłopca z 

        pilnym wezwaniem. Wskoczyłem 
więc 

        do jego powozu i pojechaliśmy 
        razem. Razem też weszliśmy do 
        tego strasznego pokoju. Świece 
        i kominek musiały wygasnąć na 
        długo przed świtem i musieli tak 
        siedzieć w ciemnościach zanim 
        się nie rozwidniło. Lekarz 
        powiedział, że Brenda nie żyje 
        od co najmniej sześciu godzin i 
        że nie ma żadnych śladów 
        przemocy. Po prostu na wpół 
        leżała, przewieszona przez 
        oparcie krzesła, z wyrazem 
        obłędnego przerażenia na twarzy. 
        George i Owen śpiewali strzępki 

        piosenek i mamrotali jak dwa 
        szympansy. To było okropne! NIe 
        mogłem tego znieść. Lekarz też 
        był blady jak płótno, prawie 
        zemdlał i musieliśmy pomóc mu 
        wyjść. 
          - Ciekawe... bardzo ciekawe -
        mruknął Holmes wstając i biorąc 
        kapelusz. - Sądzę, że najlepiej 
        zrobimy udając się bez dalszej 
        zwłoki na miejsce. Przyznaję, że 
        nie przypominam sobie sprawy, 
        która na pierwszy rzut oka 
        robiłaby wrażenie tak 
        skomplikowanej. 
        
          Nasze poczynania tego dnia 
        niewiele posunęły śledztwo do 
        przodu. Zdarzył się jednak 
        wypadek, który wywarł na nas 
        wszystkich bardzo przygnębiające 
        wrażenie. Do miejsca tragedii 
        prowadziła kręta, wiejska droga, 

        wzdłuż której szliśmy. W pewnej 
        chwili z przodu dał się słyszeć 
        tętent kopyt i turkot kół, po 
        czym wyminął nas jadący z 
        przeciwka czarny powóz. Przez 
        małe okienko w zamkniętych 
        drzwiach zauważyłem potwornie 
        wykrzywioną twarz z 
        wytrzeszczonymi oczyma, 
        szczerzącą w naszą stronę zęby. 
        Był to tylko moment, ale okropne 
        wrażenie pozostało mi na długo w 
        pamięci. Zresztą nie tylko mnie, 
        gdyż, jak się okazało, wszyscy 
        zwróciliśmy na nią uwagę. 
          - Moi bracia! - jęknął 
        Tregennis. - Zabierają ich do 

        Helston! 
          Spoglądaliśmy posępnie za 
        oddalającym się pojazdem i 
        dopiero po dłuższej chwili 
        ruszyliśmy ku domowi, w którym 
        wydarzyło się to nieszczęście. 
          Był to duży i przestronny 
        budynek, raczej willa niż 
        wiejski dom, otoczony sporym 
        ogrodem, w którym przy tutejszym 
        klimacie, zaczynały już kwitnąć 
        kwiaty. Na ogród od naszej 
        strony wychodziły okna salonu i 
        tu też według opowieści pana 
        Mortimera, musiała pojawić się 
        owa przyczyna śMiertelnego 
        strachu. Holmes wolno i uważnie 
        przeszedł wzdłuż grządek i rabat 
        tak zaabsobowany poszukiwaniami, 
        że potknął się o wiadro z 
        deszczówką, oblewając zarówno 
        ścieżkę, jak i nasze stopy. 
        Wewnątrz powitała nas starsza 

        gospodyni rodem z sąsiedztwa, 
        pani Porter, która z pomocą 
        młodej dziewczyny prowadziła 
        dom. Na pytania mojego 
        przyjaciela odpowiadała szczerze 
        i bez ociągania. NIe, nic w nocy 
        nie słyszała. Gdy kładła się 
        spać wszyscy byli w doskonałych 
        nastrojach, rzadko widziała ich 
        weselszych i pełniejszych ochoty 
        do życia. Rankiem zemdlała, gdy 
        weszła do tego pokoju, a po 
        oprzytomnieniu czym prędzej 
        otworzyła okna i pobiegła posłać 
        chłopca stajennego po doktora. 
        Jeśli chcemy zobaczyć panienkę, 
        to jest teraz w sypialni na 
        piętrze, a jej braci musiało 
        zapakować do karety czterech 
        silnych mężczyzn. Nie zostanie w 
        tym przeklętym domu ani dnia 
        dłużej i tegoż popołudnia 
        wyjeżdża do rodziny w St. Ives. 

          ObejrzeliśMy zmarłą - panna 
        Brenda Tregennis była piękną 
        kobietą, choć zbliżała się już 
        do wieku średniego. Jej śniada i 
        przystojna twarz była nadal 
        ładna, mimo że pozostało w jej 
        wyrazie sporo z przerażenia, 
        które było ostatnim w jej życiu 
        uczuciem. Następnie 

        obejrzeliśmy salon, w którym 
        wydarzyła się tragedia. Kominek 
        wypełniał popiół po doszczętnie 
        wypalonym ogniu, na stole stały 
        cztery lichtarze z wypalonymi 
        świecami i rozrzucone karty. 
        Krzesła odsunięto pod ściany. 
        Inne przedmioty pozostały na 

        swoich miejscach. Holmes 
        przespacerował się po pokoju, 
        usiadł na paru krzesłach, po 
        czym ustawił je przy stole 
        według wskazówek pana 
        Tregennisa, rekonstruując 
        dokładnie ich położenie. 
        Sprawdził dalej, jaka część 
        ogrodu jest widoczna z którego 
        miejsca, zbadał dokładnie sufit, 
        podłogę i kominek, ale ani razu 
        nie dostrzegłem tego 
        charakterystycznego błysku w 
        jego oczach czy skrzywienia 
        warg, które wskazywałoby, że 
        dostrzegł jakiś ślad. 
          - Dlaczego rozpalono ogień? -
        spytał w pewnym momencie. - Czy 
        zawsze tu palono w wiosenne 
        wieczory? 
          Mortimer Tregennis wyjaśnił, 
        że noc była zimna i wilgotna, 
        dlatego też, gdy przybył, 

        rozpalono w kominku. 
          - Co pan teraz zamierza, panie 
        Holmes? - spytał w końcu. 
          - Sądzę, Watsonie - odparł 
        zapytany z uśmiechem - że wrócę 
        do zatruwania się tytoniem, 
        które tak często i słusznie 
        potępiasz. Za waszym 
        pozwoleniem, panowie, wrócimy do 
        domu. NIe sądzę, by dało się tu 
        jeszcze zauważyć cokolwiek 
        nowego. Przeanalizujemy całą 
        sprawę, panie Tregennis, i jeśli 
        do czegoś dojdziemy, to z 
        pewnością skontaktuję się z 
        panem i ojcem Roundhay'em. Na 
        razie pozwolę sobie życzyć panom 
        miłego dnia. 
        
          - Dopiero po powrocie do 
        Poldhu Cottage Holmes, 
        usadziwszy się wygodnie w 
        fotelu, ze swą ulubioną fajką w 

        zębach, przerwał milczenie. Jego 

        twarz, o zamyślonym wyrazie, 
        zmarszczonym czole i nieobecnych 
        oczach, była ledwie widoczna zza 
        błękitnego dymu. W końcu odłożył 
        fajkę i roześMiał się. 
          - To na nic, mój drogi. 
        Chodźmy na spacer poszukać 
        kamiennych grotów do strzał. 
        Mamy większą szansę na 
        znalezienie ich niż pomysłów na 
        rozwiązanie tej sprawy. Umysł 
        pracujący bez wystarczającego 
        materiału to jak silnik na zbyt 
        wysokich obrotach - może 
        rozlecieć się na kawałki. 
        Pozostało nam słońce, powietrze 

        i cierpliwość. Reszta znajdzie 
        się sama. 
          Gdy uszliśmy spory kawałek, 
        nad brzegiem morza wrócił do 
        sprawy. 
          - Zastanówmy się, mój drogi, 
        spokojnie, na czym stoimy. A 
        zacząć należy od dokładnego 
        określenia tego, co wiemy, by, 
        gdy pojawią się nowe fakty, 
        można je było dopasować do 
        znanej sytuacji. Zakładam, że, 
        jak na razie, żaden z nas nie 
        jest skłonny zgodzić się z 
        diabelską ingerencją w ludzkie 
        sprawy, wobec czego wykluczmy tę 
        możliwość. Zostajemy w takim 
        razie z trzema ofiarami czyjejś 
        zaplanowanej akcji, którą 
        przyjmuję za pewnik. Kiedy miała 
        ona miejsce? Zakładając, że to, 
        co usłyszeliśmy jest choć w 
        części prawdą, to praktycznie 

        natychmiast po wyjściu 
        Tregennisa i jest to nader ważne. 
        Karty leżały nadal na stole, 
        gospodarze powinni być już w 
        łóżkach, a żadne z nich nawet 
        nie wstało od stołu. Musiało się 
        to zatem zdarzyć nie później niż 
        o jedenastej w nocy. Osobiście 
        sądzę, że wcześniej. Następnym 
        krokiem jest sprawdzenie, na ile 
        to w tej chwili możliwe,
        poczynań Mortimera Tregennisa. 
        Nie jest to trudne i nie wydają 
        się one być podejrzane. Znasz 
        moje metody i wiesz, że przez 
        wywrócenie tego wiadra z wodą 

        uzyskałem wyraźny odcisk jego 

        buta, co inaczej mogłoby być 
        dość skomplikowane. Odbił się na 
        mokrej ziemi doskonale, a jak 
        pamiętasz, ostatnia noc była 
        raczej wilgotna, toteż nie było 
        zbyt trudno odnaleźć jego 
        wczorajszy ślad. Wszystko, co 
        można o tym rzec, to że szybko 
        szedł w stronę plebanii. Jeśli 
        więc wyłączymy go jako 
        nieobecnego, to kto z zewnątrz i 
        w jaki sposób mógł tak przerazić 
        ofiary? Możemy wyeliminować 
        panią Porter, jest w oczywisty 
        sposób niegroźna. Co do sugestii 
        Mortimera o czyjejś obecności za 
        oknem, jest to dość ciekawa 
        sprawa. Noc była deszczowa, 
        pochmurna i mroczna. Żeby można 
        było kogoś zauważyć w tych 
        warunkach, tak jak to miało 
        mieć miejsce, ten ktoś musiałby 
        przyłożyć twarz do szyby. Poza 

        tym pod samym oknem jest szeroka 
        na trzy stopy rabata z kwiatami 
        o miękkiej powierzchni, na 
        której nie ma najmniejszego 
        nawet śladu. Wobec tego wątpliwa 
        wydaje się obecność tam kogoś 
        obcego, nie wspominając już o 
        sposobie, w jaki zdołałby 
        przerazić gospodarzy. Sądzę, że 
        zaczynasz zdawać sobie sprawę z 
        tego, dokąd to prowadzi? 
          - Chyba tak - mruknąłem 
        przygnębiony. 
          - Co wcale nie znaczy, że 
        zagadka jest możliwa do 
        rozwiązania. Myślę, że wśród 
        spraw, które masz w swym 
        archiwum, były jeszcze bardziej 
        niż ta zagmatwane i na pozór 
        beznadziejne. Należy jednakże 
        dać sobie spokój z jałowymi 
        dysputami dopóki nie uzyskamy 
        więcj danych, toteż proponuję 

        spędzić resztę ranka na pogoni 
        za wymarłymi mieszkańcami tych 
        okolic. 
        
          Zawsze podziwiałem siłę woli 
        mego przyjaciela i jego zdolność 
        do koncentrowania się na 
        wybranych problemach, ale tym 

        razem zaskoczył mnie całkowicie. 
        Tego ranka przez dwie godziny 
        dyskutowaliśmy o Celtach, 
        grotach strzał i innych, 
        związanych z tym kwestiach, tak 
        jakby nic innego nie zaprzątało 
        jego umysłu i jakby żadna 
        tajemnica nie czekała na 
        wyjaśnienie. Gdy po południu 

        wróciliśmy z wycieczki, 
        zastaliśmy w salonie 
        oczekującego nas gościa, który 
        szybko sprowadził nasze myśli na 
        bardziej współczesne tematy. 
        Żadnemu z nas nie trzeba go było 
        przedstawiać - potężna postać, 
        ostre rysy z pałającymi oczyma i 
        orlim nosem oraz szopa lekko 
        siwiejących włosów i broda o 
        złocistobiałej barwie, pożółkła 
        od nikotyny w tym miejscu, w 

       którym zawsze trzymał cygaro. 

        Wszystko to składało się na 
        postać równie dobrze znaną w 
        Londynie jak i w Afryce - postać 
        doktora Leona Sterndale'a, łowcy 
        lwów i badacza. 
          Słyszeliśmy o jego obecności w 
        tej okolicy i parokrotnie 
        widzieliśmy go na wrzosowiskach, 
        ale ponieważ nie przejawiał 
        najmniejszej chęci, by nas 

        poznać, nie próbowaliśmy tego 
        również, znając z opowieści jego 
        zamiłowanie do samotności, które 
        powodowało, że większość pobytu 
        w Anglii spędzał w bungalowie 
        położonym w lasach Beauchamp 
        Ariance. Żył tam całkiem sam, 
        wśród książek i map, nie mając 
        nawet służącego i zupełnie nie 
        interesując się sąsiadami. Jego 
        wizyta stanowiła zaskoczenie, a 
        jeszcze większym zaskoczeniem 
        było pytanie zadane z widocznym 
        zainteresowaniem, które 
        skierował pod adresem Holmesa. 
          - Czy ma pan wyrobioną opinię 
        na temat tej tajemniczej 
        śmierci? Lokalna policja nie ma 
        pojęcia, co o tym sądzić, ale 
        być może pańskie doświadczenia 
        nasunęły panu rozwiązanie tej 
        sprawy. Pytam dlatego, że w 
        czasie swych pobytów tutaj 

        poznałem Tregennisów bliżej, a 
        można by rzec, że nawet całkiem 
        dobrze. Mógłbym zresztą 
        określić ich jako kuzynów ze 
        strony matki, choć to dość 
        odległe pokrewieństwo. To, co 
        ich spotkało, było dla mnie 
        wielkim szokiem. Dojechałem już 
        do Plymouth, wybierając się do 
        Afryki, ale gdy dziś rano 
        dowiedziałem się o tej tragedii, 
        wróciłem natychmiast. Jeśli mogę 
        być w czymś pomocny, proszę się 
        nie wahać przed użyciem mojej 
        osoby. 
          - Zrezygnował pan przez to z 
        miejsca na statku? - zdziwił się 

        Holmes. 
          - Złapię następny. 
          - Proszę, to się nazywa 
        prawdziwa przyjaźń. 
          - Wie pan, więzy rodzinne też 
        mają znaczenie. 
          - Oczywiście. Czy pana bagaż 
        był już na statku? 
          - Część, większość pozostała w 
        hotelu. 
          - Tak. Czy mogę się 
        dowiedzieć, skąd pan wie o 
        tragedii? Z pewnością wiadomość 
        nie dotarła jeszcze do prasy... 
          - NIe dotarła. Z telegramu, 
        jaki dostałem. 
          - MOgę zapytać od kogo? 
          - Jest pan nader dociekliwym 
        człowiekiem, panie Holmes -
        mruknął zapytany chmurnie. 
          - To mój zawód. 
          Doktor Sterndale zdołał 
        odzyskać panowanie nad sobą i 

        mówił już spokojnie. 
          - NIe mam powodów, by to 
        ukrywać, po prostu nie jestem 
        przyzwyczajony, by mnie 
        wypytywano. Wysłał go ojciec 
        Roundhay. 
          - Dziękuję. Jeśli chodzi o 
        pana pytanie: jak dotąd nie znam 
        całej odpowiedzi, choć nie 
        wątpię, że w najbliższych dniach 
        ją poznam. Uważam też, że 
        wyjawienie części moich domysłów 
        byłoby przedwczesne. 
          - Wobec tego być może byłby 
        pan skłonny powiedzieć mi, czy 

        pańskie podejrzenia kierują się 
        ku jakiejś konkretnej osobie? 

          - NIestety nie. 
          - W takim razie straciłem 
        jedynie czas i nie będę 
        przeciągał wizyty - słynny 
        podróżnik opuścił nas 
        zdecydowanie zawiedziony i 
        rozdrażniony. 
          Chwilę potem jego śladem 
        podążył Sherlock, którego nie 
        widziałem aż do wieczora. 
        
          - Gdy wrócił, widać było po 
        jego minie, że niewiele 
        zdziałał. Rzucił okiem na 
        depeszę, która nadeszła pod jego 
        nieobecność i zrezygnowany 
        wyrzucił ją do kosza, z 
        pomrukiem rozczarowania. 
          - To z hotelu w Plymouth -
        wyjaśnił. - Nazwy dowiedziałem 
        się od wikarego i zadepeszowałem 
        tam, by upewnić się, czy relacja 
        naszego gościa była prawdziwa. 

        Wygląda na to, że faktycznie 
        spędził tam ostatnią noc i 
        pozwolił, by część jego rzeczy 
        popłynęła do Afryki, podczas gdy 
        on sam zjawił się tu asystować 
        przy śledztwie. Co o tym 
        sądzisz, Watsonie? 
          - Jest bardzo zainteresowany 
        wyjaśnieniem tej sprawy. 
          - Bez dwóch zdań, mój drogi. 
        Jest w tym coś, czego jeszcze 
        nie wiemy, a co może okazać się 
        nicią prowadzącą do kłębka. 
        Głowa do góry, mój stary. Pewien 
        jestem, że wkrótce wpadniemy na 
        trop, który pozwoli nam 
        rozwiązać tę zagadkę szybko i 
        bez większych problemów. 
          Przyznaję, że niewielką wagę 
        przywiązywałem wówczas do jego 
        słów. Nie przyszło mi nawet do 
        głowy, że sprawdzą się tak 
        szybko i w taki sposób. 

        
          Rankiem, goląc się przy oknie, 
        usłyszałem tętent kopyt i 
        dojrzałem nadjeżdżającą galopem 
        bryczkę. Zajechała przed nasz 
        ganek, wyrzucając z wnętrza 
        nader poruszonego duchownego. 

        Ojciec Roundhay podbiegł do 
        naszych drzwi, na który to widok 
        obaj z Holmesem pośpieszyliśmy 
        mu na spotkanie. 
          Z początku nasz gość prawie 
        nie mógł wydobyć słowa, ale po 
        chwili, wśród sapań i jęków, 
        udało mu się wyjaśnić powód 
        wizyty. 
          - Jesteśmy nawiedzeni przez 

        Diabła, panie Holmes! W mojej 
        biednej parafii grasuje Szatan! 
        - Gdyby nie widoczne 
        przerażenie, stanowiłby raczej 
        śMieszny widok. W końcu zdołał 
        się opanować i wyjaśnić, co 
        doprowadziło go do takiego 
        wniosku. 
          - Mortimer Tregennis zmarł tej 
        nocy w ten sam sposób co reszta 
        rodziny!
          Holmes słysząc to zerwał się 
        na nogi. 
          - Czy zmieścimy się we trzech 
        w bryczce ojca? - spytał. 
          - Myślę, że tak. 
          - Wobec tego, Watsonie, 
        rezygnujemy ze śniadania i 
        ruszamy w drogę. Szybko, zanim 
        ślady zostaną zatarte przez 
        gapiów. 
        
          Zmarły zajmował na plebanii 

        dwa pomieszczenia położone jedno 
        nad drugim - niżej znajdował się 
        dość obszerny salon, wyżej zaś 
        sypialnia. Okna obu pomieszczeń 
        wychodziły na trawnik dochodzący 
        do samej ściany domu. 
        Przybyliśmy przed lekarzem i 
        policją, tak że cała sceneria 
        tragedii wyglądała dokładnie 
        tak, jak znalazł ją wikary. 
        Zapadła też w mej pamięci na 
        tyle głęboko, że nigdy jej chyba 
        nie zapomnę. 
          W salonie panował nastój 
        przygnębienia i przerażenia, tak 
        silny, że nie sposób byłoby w 
        nim wytrzymać, gdyby służący, 
        który pierwszy się tu znalazł, 
        nie otworzył szeroko okna. 
        Częściowo powodem tego była 
        nadal paląca się i kopcąca na 
        środku stołu lampa. Obok niej 

        siedział, odrzucony na oparcie 
        krzesła, gospodarz. Okulary miał 
        przesunięte na czoło, sterczącą 
        prawie pionowo brodę, twarz 
        zwróconą ku oknu i wykrzywioną w 

       ten sam wyraz potwornego 

        przerażenia, jaki malował się na 
        obliczu zmarłej siostry. Układ 
        kończyn i palców wskazywał, że 
        zmarł nieomalże w konwulsjach, a 
        na pewno w ataku albo skurczu 
        strachu. Był ubrany, choć 
        uczynił to wyraźnie w pośpiechu, 
        a łóżko nosiło ślady niedawnego 
        używania. Płynął stąd prosty 
        wniosek, że nieszczęście 
        spotkało go wczesnym ranikiem. 
          Najlepiej można było zdać 

        sobie sprawę z geniuszu Holmesa, 
        gdy obserwowało się go w takich 
        okolicznościach jak wtedy. 
        Pozornie flegmatyczny myśliciel, 
        o oszczędnych ruchach i 
        spokojnej wymowie, od chwili gdy 
        znalazł się na miejscu zbrodni 
        zmieniał się diametralnie -
        napięty, z błyszczącymi 
        podnieceniem oczyma stawał się 
        uosobieniem energii i 
        błyskawicznego działania. Zaczął 
        od trawnika, wszedł do środka 
        przez okno, błyskawicznie 
        obszedł pokój, znalazł się w 
        sypialni, którą przeszukał i 
        zatrzymał się dopiero przy 
        drugim oknie, które otworzył. 
        Zainteresowało go najwidoczniej, 
        gdyż mruknął coś z radością i 
        wychylił się spoglądając przez 
        nie, po czym zbiegł na dół, 
        wyszedł przez okno salonu i padł 

        plackiem na trawnik. Poleżał 
        chwilę i ponownie wskoczył do 
        salonu, tym razem koncentrując 
        uwagę na lampie - typowym 
        wyrobie produkcji seryjnej. 
        Pomierzył starannie jej zbiornik 
        i przy pomocy lupy dokładnie 
        obejrzał talkowy pochłaniacz nad 
        kloszem, zebrał z niego jakąś 
        substancję i włożył do koperty, 
        którą następnie starannie 
        umieścił w portfelu. W końcu, 
        gdy pojawił się lekarz z 
        policją, skinął na mnie i 

        przyglądającego się poczynaniom 
        z osłupieniem księdza. Wyszliśmy 
        na świeże powietrze. 

          - Z radością mogę was 
        poinformować, że nie trudziliśmy 
        się na próżno. NIe mogę zostać, 
        by przedyskutować sprawę z 
        policją, ale byłbym nader 
        zobowiązany, gdyby ojciec był 
        uprzejmy przekazać moje 
        pozdrowienia inspektorowi i 
        zwrócił jego uwagę na okno w 
        sypialni i lampę w salonie -
        oznajmił nie tracąc czasu. -
        Każdy przedmiot z osobna jest 
        bardzo sugestywny, a oba razem 
        nasuwają oczywiste wnioski. 
        Jeśli ktoś z policji życzyłby 
        sobie dodatkowych informacji, z 
        przyjemnością spotkam się z nim 
        w domku. Teraz zaś, Watsonie, 
        myślę, że znacznie lepiej 
        wykorzystamy czas gdzie indziej. 
          NIe wiem, czy nie odpowiadało 
        im wtrącanie się amatora w 
        śledztwo, czy też sądzili, że 

        sami rozwiążą tę sprawę - faktem 
        jest jednak, że ani prowadzący 
        sprawę inspektor, ani nikt inny 
        z policji nie zgłosił się do nas 
        w ciągu następnych dwóch dni. 
        Czas ten Holmes spędził na 
        rozmyślaniu, otoczony fajkowym 
        dymem, a głównie na samotnych 
        spacerach po okolicy. Wracał z 
        nich zmęczony i milczący, nie 
        zdradzając słowem celu czy 
        wyników, choć tego w jakim 
        kierunku kierowały się jego 
        podejrzenia mogłem się domyślić. 
        Z jednej z wypraw przyniósł 
        lampę dokładnie taką samą jak 
        ta, przy której zmarł pan 
        Tregennis, napełnił ją oliwą z 
        plebanii i dokładnie zmierzył 
        czas potrzebny do wypalenia 
        ilości wyliczonej przez siebie 
        na podstawie pomiarów 
dokonanych 

        w miejscu śmierci lokatora 
        wielebnego Rundhay'a. Kolejny 
        eksperyment, którego dokonał, 
        był znacznie mniej przyjemny i 
        nie sądzę, bym go kiedykolwiek 
        zapomniał. Zaczęło się jednakże 
        od wyjaśnień. 

          - Pamiętasz być może, mój 
        drogi - zaczął pewnego 
        popołudnia - że we wszystkich 
        relacjach, jakie do nas 
        dotarły, powtarzała się jedna 
        rzecz. Chodzi o powietrze, czy 
        raczej o atmosferę panującą w 
        pomieszczeniu. Świętej pamięci 
        Tregennis, mówiąc o swej 
        porannej wizycie w domu rodziny, 

        wspomniał, że doktor omal nie 
        zemdlał, a pani Porter 
        powiedziała nam, iż straciła 
        przytomność, a potem natychmiast 
        musiała otworzyć okno. W drugim 
        przypadku sam zauważyłeś, jakie 
        było powietrze w salonie gdy tam 
        weszliśmy, choć służący otworzył 
        już okno. Służący ten, jak się 
        dowiedziałem, tak źle się 
        poczuł, że cały dzień przeleżał 
        w łóżku. Sam przyznasz, że to 
        zastanawiająca zbieżność. W obu 
        przypadkach mamy do czynienia z 
        trującą atmosferą i z otwartym 
        ogniem: w pierwszym w postaci 
        kominka i świec, w drugim lampy. 
        Świece i kominek mają logiczne 
        uzasadnienie, natomiast lampa, 
        jak wynika z moich obliczeń, 
        zapalona została już po 
        wschodzie słońca, co potwierdza 
        moją hipotezę o ścisłym związku 

        pomiędzy trzema punktami: 
        spalaniem, zatrutym powietrzem i 
        szaleństwem lub śMiercią osoby 
        przebywającej w pobliżu źródła 
        ognia. Czy jak dotąd zgadzasz 
        się ze mną? 
          - Nie widzę w tym co mówisz 
        żadnych sprzeczności. 
          - Wobec tego przyjmijmy 
        hipotezę roboczą, że w obu 
        wypadkach te groźne efekty 
        wywołało spalanie jakiejś 
        substancji, co dało gaz 
        wywołujący zatrucie zakończone 
        śmiercią. W przypadku rodziny 
        Tregennisa umieszczono ją w 
        kominku, co przy otwartym 
        przewodzie kominowym nieco 
        zmniejszyło efekty i tylko 
        kobieta, jako istota o 
        delikatniejszym organizmie, 
        poniosła śMierć, a pozostałych 

        ogarnął jedynie czasowy lub 
        trwały obłęd, co, jak należy 
        sądzić, jest pierwszym skutkiem 
        działania trującego gazu. W 
        przypadku drugim, gdzie nie było 
        żadnego ujścia powietrza, efekt 
        końcowy nastąpił szybciej. Tak 
        rozumując przeszukałem 
        naturalnie salon, w którym 
        nastąpiła śmierć Tregennisa w 
        poszukiwaniu pozostałości tejże 
        tajemniczej substancji. 
        Najbardziej oczywistym miejscem 
        był pochłaniacz dymu na kloszu, 
        gdzie znalazłem sporo brunatnego 
        popiołu o dość tłustej 
        konsystencji. Jak widziałeś, 
        zebrałem połowę i umieściłem w 

        tej oto kopercie. 
          - Dlaczego połowę? - spytałem. 
          - Ponieważ nie mam w zwyczaju 
        przeszkadzać policji w 
        oficjalnym śledztwie. Zostawiam 
        im zawsze wszystkie dowody, 
        które znajduję na miejscu 
        zbrodni, a że nie zawsze mówię, 
        co należy z nimi zrobić, to już 
        inna sprawa. Dzięki temu mają 
        takie same szanse dojścia 
        prawdy. Na talku pozostała 
        wystarczająca ilość trucizny, by 
        mogli ją zbadać, jeśli 
        oczywiście byli na tyle mądrzy, 
        żeby na nią zwrócić uwagę. 
        Teraz, Watsonie, zapalimy naszą 
        lampę, otwierając uprzednio okno 
        i drzwi, by uniknąć 
        przedwczesnego zejścia dwóch 
        szanowanych obywateli. Bądź 
        łaskaw usiąść w fotelu przy 
        oknie, chyba że jako rozsądny 

        człowiek nie masz ochoty brać 
        udziału w tym, przyznaję, 
        niezbyt rozsądnym doświadczeniu. 
        Zostajesz? Tak też sądziłem. 
        Swoje krzesło postawię przy 
        drzwiach, by także mieć świeże 
        powietrze, a poza tym byśmy się 
        mogli bez problemów obserwować. 
        Odległość od lampy jest taka 
        sama i każdy z nas może przerwać 
        eksperyment, jeśli zauważy u 
        siebie lub u innego jakiekolwiek 
        alarmujące objawy. Wszystko 
        jasne? W takim razie wsypię 

        zawartość koperty do 
        pochłaniacza i umieszczę go nad 
        płomieniem... Gotowe. Teraz, 

        Watsonie, nie pozostaje nam nic 
        innego jak czekać i obserwować, 
        co się wydarzy! 
        
          Nie trwało to długo. Ledwie 
        zdążyłem rozsiąść się wygodnie, 
        gdy zdałem sobie sprawę z 
        ciężkiego, nieco gryzącego 
        zapachu powodującego zawroty 
        głowy i lekkie nudności. Przy 
        pierwszym jego śladzie w 
        powietrzu umysł i wyobraźnia 
        wymknęły mi się całkowicie spod 
        kontroli. Przed oczyma 
        zawirowała gęsta, czarna chmura, 
        w której, jak widziałem z 
        przerażającą jasnością, obecne 
        było wszystko co tylko istnieje 
        we wszechświecie strasznego, 
        monstrualnego i groźnego. 
        Pojawiły się w niej niewyraźne 
        kształty, rozpływające się, 
        zanim można było dokładniej im 

        się przyjrzeć i ustępujące 
        miejsca innym, a każdy był na 
        tyle przerażający, że samo jego 
        wyraźne pojawienie się 
        wystarczyło, by mnie zgubić. 
        Czułem jak włosy stają mi dęba, 
        oczy wychodzą z orbit, a otwarte 
        usta nie są w stanie wydobyć z 
        siebie głosu, choć bardzo tego 
        chciałem. Byłem zdjęty takim 
        przerażeniem jak nigdy przedtem 
        i nigdy potem w całym moim 
        życiu, a w głowie czułem taki 
        zamęt, jakby lada moment miała 
        się rozprysnąć na kawałki. W 
        pewnym momencie chmura nieco 
        rozrzedziła się (jak potem 
        stwierdziłem, zapewne na skutek 
        chwilowego powiewu wiatru) i 
        dostrzegłem twarz Sherlocka -
        bladą, napiętą i przerażoną, z 
        wyrazem, który mieli obaj 
        nieboszczycy. Ten widok dał mi 

        chwilę oprzytomnienia i nagły 
        przypływ sił, dzięki którym 
        zerwałem się z fotela, złapałem 
        Holmesa i obaj wypadliśmy na 
        trawę, na której długo leżeliśmy 
        bez ruchu. Powoli zdawaliśmy 

        sobie sprawę z przyświecającego 
        słońca i ustępującego strachu. 
        Ten ostatni przemijał powoli, 
        ale w końcu udało nam się na 
        tyle odzyskać spokój i równowagę 
        ducha, by usiąść. Jenocześnie 
        otarliśmy zroszone potem czoła i 
        spojrzeliśmy na siebie. 
          - Winien ci jestem zarówno 
        podziękowania, jak i przeprosiny 
        - głos Holmesa nadal nie