Dave Pelzer 

 

Dziecko zwane "niczym" - czyli dziecięca wola przetrwania 

 

 

 

 

 

 

Tytul oryginału: 

A CHILD CALLED "IT" 

Copyright (c) 1995 Dave Pelzer 

Published under arrangement 

with HEALTH COMMUNICATIONS INC., 

Deerfield Beach, Florida, U.S.A. 

Ali rights reserved 

Projekt okładki: Anna Troszczyńska 

Redakcja: Lucyna Łuczyńska 

Redakcja techniczna: Anna Troszczyńska 

Korekta: 

Agata Mickiewicz 

Łamanie: Anna Pianka 

ISBN 83-7180-443-1 

Wydawca: 

Prószyński i S-ka SA 

02-651 Warszawa, ul. Garażowa 7 

Druk i oprawa: 

Łódzka Drukarnia Dziełowa SA 

90-215 Łódź, ul. Rewolucji 1905 r. nr 45 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 
 

 

 

 

Książkę tę dedykuję synowi mojemu Stephenowi, który, dzięki Bogu, nauczył 
mnie korzystania z daru miłości i radości oraz patrzenia oczyma dziecka. 

Dedykuję ją również nauczycielom i pracownikom administracyjnym Szkoły 

Podstawowej im. Thomasa Edisona, zwłaszcza: Stevenowi E. Zieglerowi, Athenie 

Konstan, Peterowi Hansenowi, Joyce'owi Woodworthowi, Janice Woods, Betty 

Howell, i szkolnej pielęgniarce. Wam wszystkim, za Waszą odwagę i za to, że 

owego pamiętnego dnia, 5 marca 1973, naraziliście się na utratę zawodowego 

prestiżu i uratowaliście mi życie. 

 

 

 
 

 

 

 

 

 

 

 

 
 

 

 

 

 

 

 

 

 

 
 

 

 

 

 

 

 

 

 

 
 

 

 

 

Wyrazy wdzięczności   
Po latach wyczerpującej pracy, poświęceń, zawodów, kompromisów i wybiegów, 

książeczka ta nareszcie ujrzała światło dzienne i znajduje się wszędzie w 

sprzedaży. Korzystając z okazji pragnę złożyć hołd tym wszystkim, którzy całym 

sercem wierzyli w tę krucjatę. 

Jackowi Canfieldowi, współautorowi fenomenalnego bestsellera, "Rosołu dla 

duszy", za wyjątkowo ludzkie nastawienie i otwarcie przede mną pewnych 

szczelnie zamkniętych drzwi. Jack jest naprawdę rzadkim okazem człowieka, 

który w ciągu dnia potrafi pomóc większej liczbie ludzi, niż niejednemu z nas 

udaje się to uczynić przez całe życie. Niech Bóg ma Pana w swej opiece. 

Nancy Mitchell i Kim Wiele z Grupy Canfielda za ich zaraźliwy entuzjazm i 
bezcenne rady. Dziękuję Paniom. 

Peterowi Vegso z Health Communications, Inc., jak również Christinie Belleris, 

Matthew Dienerowi, Kimowi Weissowi i całemu sympatycznemu personelowi tej 

instytucji za uczciwość, profesjonalizm i uprzejmość na co dzień, sprawiającą, że 

proces wydawania książki staje się przyjemnością. Biję czołem przed Irenę 

Kanthos i Lori Golden za ich niewyczerpany upór i pilnowanie tempa prac. 

Gargantuiczne podziękowania dla całego Bloku Humanistycznego za wysiłki i 

oddanie sprawie. 

Szczególnie gorąco dziękuję Marshy Donohoe, superredaktorce, za całe godziny 
spędzone na wylewaniu z tego tomu wiader wody, by czytelnik nie miał kłopotów 

ze zrozumieniem i odczuciem te widzianej oczyma dziecka opowieści. Marsha 

uznała to za sprawy "zaufania do prostego człowieka". 

Patti Breitman z breitman Publishing projects, za prace wstepne i solidny zastrzyk 

finansowy. 

Cindy Adams za niezachwianą wiarę, której tak bardzo wtedy potrzebowałem 

Gorące dzięki dla Rica i Dona z Rio Villa Resort, wówczas mojego domu poza 

domem, za to, że stworzyli mi doskonale zacisze na czas prac nad realizacją tego 

projektu. 

Nakońcu dziękuję Phyllis Colleen. Życzę Pani szczęścia. Życzę spokoju. Niech 
Panią Bóg błogosławi. 

Najserdeczniejsze życzenia dla wszystkich tych, którzy robią coś dla drugiego 

człowieka. 

Dave Pelzer 

nota autora 

niektóre imiona i nazwiska zostały w tej książce zmienione, tak by nie naruszać 

godności i spokoju bliźnich. 

Jest to pierwsza część trylogii, w której starałem się posługiwać językiem dziecka. 

Jej ton i słownictwo odzwierciedlają mądrość człowieka w takim właśnie wieku. 

Książka ta osnuta jest na motywach życia pewnego dziecka, od wieku lat czterech 
do dwunastu. 

Druga część tejże trylogii, "Stracony chłopiec", opisuje perypetie tego samego 

chłopca od dwunastego do osiemnastego roku życia. 

 

                                                               Rozdział 1 
                                                                Ocalenie 

Marca 1973 Pały City, stan Kalifornia. - Już późno. Trzeba zdążyć ze zmywaniem, 

bo nie będzie śniadania. Nie jadłem wczoraj kolacji, więc muszę koniecznie coś 

zjeść. Mama gania we wszystkie strony i wrzeszczy na braci. Słyszę jej ciężkie 

kroki na korytarzu prowadzącym do kuchni. Zanurzam z powrotem ręce we 

wrzącej wodzie i płuczę talerze. Za późno. Przyłapała mnie z założonymi rękami. 

SŁAST! Mama bije po twarzy i przewracam się na podłogę. Wolę nie stać i nie 

narażać się na ciosy. Odczułem na własnej skórze, że ona uznaje to za 

bezczelność, dlatego bije dalej i co najgorszy wyznacza karę - dzień bez jedzenia. 

Wstaję i unikam jej wzroku, gdy tak wrzeszczy mi za uszami. 
Udaję wystraszonego i przytakuję jej pogróżkom.  

-Proszę - mówię do siebie - daj mi tylko jeść. Możesz mnie zbić, ale muszę coś 

zjeść. Kolejne uderzenie rzuca mnie na kuchenny blat z. kafelków. Po twarzy 

płyną strumieniami łzy udawanej kapitulacji a ona wypada z kuchni, zdaje się i 

jest z siebie zadowolona. Odliczywszy kroki i upewniając się, że nie wróci 

wzdycham z ulgą. Udało się. Może zbić mnie na kwaśne jabłko ale nie dałem 

odebrać sobie woli przetrwania. 

Kończę myć naczynia potem wykonuję inne prace. W nagrodę dostaję śniadanie - 

resztki zlane z miski jednego z braci. Dzisiaj płatki Lucky Charms. W połowie 
miski mleka pływa zaledwie parę wiórków, ale spieszę się jak mogę zanim Matka 

nie zmieni zdania. Ona to potrafi. Z przyjemnością wykorzystuje jedzenie jako 

broń. Nigdy w życiu nie wyrzuciłaby resztek do kosza. Wie, że bym je potem 

odgrzebał. Zna wiele moich sztuczek. 

Po chwili siedzę już w rodzinnym kombi. Zeszło mi bardzo długo i trzeba zawieźć 

mnie do szkoły. Zwykle biegnę i wpadam akurat na początek lekcji, tak że nie mam 

czasu, by ukraść kolegom drugie śniadanie. 

Mama wypuszcza najstarszego brata, a mnie wygłasza kazanie na temat swoich 

jutrzejszych wobec mnie planów. Zawiezie mnie do swojego brata. Mówi, że 

wujek Pan się mną "zajmie". To mają być pogróżki. Patrzę na nią przerażony 
jakbym się naprawdę czegoś bał. Wiem, że wujek jest surowy ale na pewno nie 

potraktuje mnie tak jak Matka. 

Jeszcze zanim kombi zdąży się zatrzymać, pędzę do szkoły. Matka drze siej żebym 

wracał. Zapomniałem zmiętego woreczka z drugim śniadaniem w którym od 

trzech lat jest to samo: dwie kanapki z. masłem orzechowym i parę marchewek. 

Jeszcze zanim znowu wyrwę się z samochodu, upomina:  

-"Powiedz... powiedz, że uderzyłeś się o drzwi". Potem rzadko używanym wobec 

mnie tonem głosu życzy mi miłego dnia. Zaglądam w jej zaczerwienione,, 

opuchnięte oczy. Cały czas ma kaca. Jej niegdyś piękne, lśniące włosy wyglądają 

jak nadpalone strąki. Jak zwykle jest bez makijażu. Ma nadwagę i aż za dobrze o 
tym wie. Jednym słowem i wygląda jak zawsze. 

Spełniłem się i muszę zgłosić się do biura administracji. Siwowłosa sekretarka 

wita mnie uśmiechem. Po chwili zjawia się pielęgniarka, która zabiera mnie do 

swojego gabinety gdzie robimy to, co zwykle. Najpierw ogląda mi twarz, i ręce.  

-"Co to takiego nad okiem?" 
Kiwam bojaźliwie głową  

-"h, to... Uderzyłem się o drzwi na korytarzu, przypadkiem". 

Jeszcze raz się uśmiecha i zdejmuje z szafki jakąś teczkę. Przewraca parę stron, 

pochyla się nade mną i coś mi pokazuje. 

- "Patrz - wskazuje palcem kartkę - to samo mówiłeś' w zeszły poniedziałek. 

Pamiętasz?" 

Wymyślam na poczekaniu inną historyjkę.  

-"Grałem w baseball i kolega uderzył mnie kijem. Przypadkiem". Przypadek. Mam 

to zawsze powtarzać. /Ale pielęgniarka nie daje się nabrać. Namawiaj żebym 

mówił prawdę. W końcu i tak się załamię i do wszystkiego przyznany chociaż, 
wolałbym bronić Matki. 

Pielęgniarka przekonuje, że wszystko będzie dobrze i każe zdjąć ubranie. Dzieje 

się tak już od roku, więc słucham bez szemrania. W koszuli z długim rękawem 

jest więcej dziur niż w szwajcarskim serze. Chodzę w niej dwa lata. Mama każe ją 

zakładać, żeby mnie upokorzyć. Spodnie są w podobnym staniej w czubkach 

butów też są dziury. Jak chcę, to potrafię wyjąć na wierzch duży palec. Stoję w 

samej bieliźnie, a pielęgniarka opisuje wszystkie znaki i siniaki zauważone na 

moim ciele. Liczy ślady jak od cięcia nożem na twarzy, zapisując nawet takiej 

które mogła dawniej przeoczyć. Robi to bardzo metodycznie. Następnie otwiera 
mi usta i ogląda zęby; ukruszone po uderzeniu głową w kuchenny blat. Jeszcze 

coś zapisuje. Dłuższą chwilę ogląda bliznę na brzuchu. 

- Ą czy tutaj - pytaj przełykając ślinę - tutaj cię dźgnęła? 

- Zgadza się - odpowiadam. "Nic z tego - mówię sam sobie. - Znowu coś zbroiłem". 

Pielęgniarka z pewnością zauważyła moją strapioną minę. Odkłada teczkę i 

obejmuje mnie. "O Boże - myślę - jaka ona ciepła". Nie chcę od niej odchodzić, 

wolę na zawsze zostać w jej objęciach. Zaciskam powieki i przez chwilę 

zapominam o bożym świecie. Klepie mnie po głowie. Wzdragam siej gdy dotyka 

opuchniętego siniaka, powstałego dzisiaj rano od uderzenia Matki. Pielęgniarka 

wypuszcza mnie z uścisku i wychodzi. Ubieram się pospiesznie. Ona o tym nie 
wiej że zawsze robię wszystko możliwie najszybciej. 

Pielęgniarka wraca po chwili w towarzystwie pana Hansena dyrektora, i dwojga 

nauczycieli., panny Woods i pana Zieglera. Pan Hansen doskonale mnie zna. 

Przesiedziałem w jego gabinecie więcej niż wszyscy inni uczniowie. W miarę jak 

pielęgniarka odczytuje swoje spostrzeżenia, dyrektor spogląda na papiery. Bierze 

mnie za podbródek i unosi głowę. Unikam jego wzroku, co stało się nawykiem po 

starciach z Mamą. Ale i tak nie mam zamiaru o niczym mu opowiadać. Mniej 

więcej rok temu wezwał Matkę na rozmowę w sprawie tych siniaków. Nie miał 

wtedy jeszcze pojęcia, co się święci. Wiedział tylko tyle, że mam kłopoty i kradnę 

jedzenie. Kiedy wróciłem nazajutrz do szkoły od razu dojrzał ślady po laniu, jakie 
spuściła mi Matka. Już nigdy więcej jej nie wzywał. 

Burczy, że ma już tego serdecznie dość. Nie wiem, gdzie podziać się ze strachu. 

"Znowu wezwie Mamę!" - wrzeszczy jakiś' głos w moim mózgu. Wybucham 

płaczem. Trzęsę się cały jak galaretka, bełkoczę jak małe dziecko prosząc żeby 

pan Hansen nie wzywał Mamusi. 
- Byle nie dzisiaj - skamlam - dziś jest piątek! 

Pan Hansen obiecuje, że nie będzie wzywał Matki i odsyła mnie na lekcję. Już za 

późno na godzinę wychowawczą, więc pędzę na lekcję angielskiego z panią 

Woodworth. Dzisiaj sprawdzian z pisowni wszystkich stanów i ich stolic. Nie 

jestem przygotowany. Jestem dość pilnym uczniem, ale przez kilka ostatnich 

miesięcy całkiem sobie odpuściłem, przestałem nawet uciekać przed swoim 

losem w naukę. 

Gdy wchodzą wszyscy zatykają nosy i syczą, patrząc w moją stronę. Nauczycielka 

na zastępstwie, jakaś młoda kobieta macha ręką. Nieprzyzwyczajona do mojego 

zapachu. Podaje mi test w wyciągniętej ręce, ale nie zdążam nawet usiąść, gdy 
znowu wzywa mnie do siebie dyrektor. Wszyscy zaczynają wyć - jestem 

wyrzutkiem z piątej klasy. 

Po biura administracji docieram w mgnieniu oka. Mam czerwone gardło. Czuję 

pieczenie po wczorajszej "grze", którą ćwiczyła na mnie Matka. Sekretarka 

wpuszcza mnie do pokoju nauczycielskiego. Wzrok dopiero po chwili 

przyzwyczaja się do panującego tu oświetlenia. Wokół stołu siedzą: mój 

wychowawca, pan Ziegler, pani od matematyki, panna Moss, szkolna pielęgniarka, 

pan Hansen i jakiś policjant. Uginają się pode mną nogi. Nie wiem, czy mam 

uciekać, czy czekać, aż zawali mi się na głowę dach. Sekretarka zamyka drzwi za 
moimi plecami, pan Hansen daje ręką znać, żebym wchodził śmiało. Siadam u 

szczytu stołu, tłumacząc się, że przecież niczego nie ukradłem... dzisiaj. Na 

przygnębionych twarzach pojawiają się uśmiechy. Nawet nie podejrzewam, że 

mają zamiar zaryzykować swoje posady, aby mnie uratować. 

Policjant wyjaśnia, po co wezwał go pan Hansen. Czuję, jak zapadam się w 

krzesło. Funkcjonariusz prosi, żebym opowiedział o Mamie. Potrząsam głową. 

Zbyt wielu już ludzi poznało naszą tajemnicę i Mama wcześniej czy później o 

wszystkim się dowie. Uspokaja mnie jakiś ciepły głos. To chyba panna Moss. 

Mówi, że nie ma powodu do zmartwienia. Wzdycham głęboko, trę ręce i w końcu 

opowiadam im o Matce i sobie. Po chwili pielęgniarka każe mi wstać i pokazać 
bliznę na piersiach. Natychmiast mówię, że to był przypadek; naprawdę - Mama 

nie chciała mnie dźgnąć. Robiąc w portki płaczę, przekonując, że Mama karze 

mnie dlatego, bo jestem niedobry. Powinni zostawić mnie w spokoju. Czuję się jak 

oślizła glista. Przecież wiem, że po tylu latach nikt nic na to nie poradzi. 

Mija kilka minut, a potem każą mi wyjść i poczekać w sąsiednim pokoju. Gdy 

zamykam drzwi, wszyscy dorośli patrzą w moją stronę i kiwają głowami. Wiercę 

się na krześle, podczas gdy sekretarka przepisuje na maszynie jakieś dokumenty. 

Cała wieczność upływa, zanim pan Hansen zawoła mnie z powrotem. Panna 

Woods i pan Ziegler wychodzą. Widzę, że są szczęśliwi, ale jednocześnie się 

martwią. Panna Woods przyklęka i obejmuje mnie. Chyba na zawsze zapamiętam 
woń perfum w jej włosach. Puszcza mnie i natychmiast się odwraca, abym nie 

widział, że płacze. Zaczyna mnie to wszystko niepokoić. Pan Hansen podaje mi 

tacę z obiadem ze stołówki. "Jezus Maria! Już pora obiadowa" - przychodzi mi do 

głowy. 

Pochłaniam wszystko tak szybko, że nie czuję nawet smaku posiłku. Biję rekord 
świata. Po chwili dyrektor wraca z tacą ciastek, przestrzegając, żebym jadł 

wolniej. Nie wiem, co się dzieje. Myślę sobie, że może przyjechał po mnie ojciec, 

żyjący z matką w separacji. Policjant pyta mnie o adres i numer telefonu. "No to 

klops! - Przebiega mi przez myśl. - Witamy w piekle. Znowu da mi popalić". 

Policjant coś sobie zapisuje, zaś pan Hansen i pielęgniarka siedzą i przyglądają 

się nam w milczeniu. Oficer zamyka notes i mówi panu Hansenowi, że ma już 

wszystkie potrzebne informacje. Spoglądam na dyrektora. Twarz zraszają mu 

wielkie krople potu. Czuję, jak zaczyna kurczyć mi się żołądek. Mam ochotę wyjść 

do łazienki i zwymiotować. 

Pan Hansen otwiera drzwi i wszyscy nauczyciele korzystający z przerwy 
obiadowej wytrzeszczają oczy. Tak mi wstyd. "Wiedzą. Znają całą prawdę o 

Matce". Są zadowoleni, bo przekonali się, że nie jestem urwisem. Tak strasznie 

pragnę miłości, sympatii. Idę korytarzem. Pan Ziegler podtrzymuje pannę Woods. 

Ta płacze. Słyszę, jak pociąga nosem. Jeszcze raz mnie obejmuje i raptownie 

odwraca głowę. Pan Ziegler ściska mi dłoń. 

- Bądź dobrym dzieckiem - mówi. 

- Dobrze, proszę pana, będę się starał. - Tylko tyle potrafię z siebie wykrztusić. 

Pielęgniarka nic nie mówiąc stoi obok pana Hansena. Wszyscy się ze mną 

żegnają. Widzę już, że biorą mnie do więzienia. "To i dobrze - myślę. - 
Przynajmniej tam ona mnie nie dopadnie". 

Razem z policjantem mijam stołówkę i wychodzę z budynku. Widzę, jak grupa 

kolegów z klasy gra w dwa ognie. Niektórzy przerywają zabawę. 

- Wylali Davida! Wylali Davida! - Wrzeszczą. Policjant dotyka mojego ramienia i 

zapewnia, że wszystko jest w porządku. Gdy jedziemy jego samochodem i 

oddalamy się od szkoły podstawowej im. Thomasa Edisona, widać, że część dzieci 

niepokoi mój wyjazd. Pan Ziegler mówił, że powie wszystkim dzieciom prawdę - 

całą prawdę. Wiele oddałbym za to, żeby znaleźć się w klasie w chwili, gdy będą 

dowiadywać się, że nie jestem niedobry. 

Po chwili zatrzymujemy się przed komendą w Pały City. Nie wiedzieć czemu 
spodziewam się zastać tu Matkę. Nie chcę wysiąść z samochodu. 

Policjant otwiera drzwi, łagodnie bierze mnie za łokieć i prowadzi do jakiegoś 

wielkiego biura. Siada na krześle przy stoliku w kącie i zapisuje na maszynie kilka 

stron papieru. Uważnie go obserwuję., Cały czas jedząc ciastka. Jem bardzo 

powoli napawając się smakiem. Kto wiej kiedy znowu dostanę coś do zjedzenia? 

Gdy policjant kończy formalności jest już po pierwszej. Ponownie pyta mnie o 

numer telefonu. 

- Po co? - skamlam. 

- Muszę do niej zadzwonić - przekonuje mnie łagodnie. 

- Nie! - zabraniam mu. - Chcę wracać do szkoły! Czy pan nic nie rozumie? Nie 
może się dowiedzieć, że wszystko wygadałem. 

Uspokaja mnie kolejnym ciastkiem i powoli wykręca numer 7-5-6-2-4-6-0. Patrzę 

na obroty czarnej tarczy, wstaję i idę w jego stronę, zamieniając się w słuch i 

usiłując dosłyszeć dzwonek telefonu po drugiej stronie linii. Odbiera Mama. Na 

dźwięk jej głosu wzdragam się z przerażenia. Policjant macha ręką, żebym nie 
podchodził, robi głęboki wdech i dopiero wtedy zaczyna: 

- Pani Pelzer, tu posterunkowy Smith T- komendy policji w Pały City. Pani syn 

David nie wróci dziś do domu. Będzie przebywał pod pieczą ludzi z Działu 

Nieletnich w San Mateo. Jeżeli ma pani jakieś wątpliwości proszę się z nimi 

skontaktować. 

Odkłada słuchawkę i uśmiecha się. 

- Nieźle nam poszło, no nie? - Ale z jego miny widać, że bardziej dodaje otuchy 

sobie niż mnie. 

Przejeżdżamy parę mil i znajdujemy się na autostradzie 280, kierując się ku 

granicom Pały City. Po prawo widzę napis: (NAJPIĘKNIEJSZA AUTOSTRADA NA 
ŚWIECIE). Gdy wyjeżdżamy poza granice miasta, policjant uśmiecha się z ulgą. 

- Davidzie Pelzer - obwieszcza - jesteś wolny. 

- Co? - dopytuję się kurczowo ściskając w ręku ciastka.- Nic nie rozumiem. To nie 

zabiera mnie pan do jakiegoś więzienia? 

- Nie, David naprawdę nie masz powodów do umartwienia. - Znowu uśmiecha się 

i delikatnie ściska mnie za ramię.- Matka już nigdy w życiu cię nie skrzywdzi. 

Rozsiadam się wygodniej na fotelu. Oślepia mnie odbijające się słońce. Odwracam 

się unikając jego promieni, a po policzku cieknie mi łza. 

- Wolny? 
 

 

                                                           Rozdział 2  

                                                        Dobre czasy 

Zanim matka zaczęła się nade mną znęcać, nasza rodzina stanowiła oazę 

sielskiego życia rodzinnego lat sześćdziesiątych. Ja i moi dwaj bracia mieliśmy 

bardzo dobrych rodziców, którzy spełniali wszystkie nasze zachcianki, nie 

szczędząc miłości i starań. 

Mieszkaliśmy w skromnym domku w tak zwanej "dobrej dzielnicy" Dały City. Do 

dziś pamiętam, jak w pogodne dni wyglądałem przez wykusz w salonie i 
widziałem pomarańczowe wieże mostu Gol-den Gate i piękny widnokrąg od 

strony San Francisco. 

Ojciec, Stephen Joseph, zarabiał na życie pracując w straży pożarnej w samym 

sercu San Francisco. Miał metr dziewięćdziesiąt wzrostu i ważył siedemdziesiąt 

pięć kilogramów. Był szeroki w barach, a mięśni przedramienia nie powstydziłby 

się żaden atleta. Gęste, czarne brwi miał tego samego koloru co włosy. Czułem się 

jak wybraniec losu, gdy mrugał do mnie okiem i wołał na mnie "Tygrys". 

Matka, Catherine Roerva, była kobietą pod każdym względem przeciętną. Nigdy 

nie pamiętałem koloru jej oczu lub włosów, ale zawsze promieniała macierzyńską 

miłością. Największą zaletą Matki był upór. Miała ciągle różne pomysły i cały czas 
dzierżyła ster życia domowego. Zdarzyło się kiedyś, gdy miałem chyba cztery 

albo pięć lat, że Mama oświadczyła, iż jest chora, a mnie wydała się od tej chwili 

zupełnie inną osobą. Akurat tego dnia Ojciec był w pracy. Mama po kolacji 

wybiegła z domu i zabrała się do malowania schodków prowadzących do garażu. 

Gorączkowo pokrywając każdy stopień czerwoną farbą, bez przerwy kaszlała. 
Farba nie zdążyła jeszcze wyschnąć, gdy zaczęła przybijać pinezkami do schodów 

gumowy 

 

W miarę zbliżania się świąt narastało nasze rozgorączkowanie. Z każdym dniem 

rosła sterta prezentów pod choinką, aż w końcu każdy miał ich kilkadziesiąt. 

W Wigilię, po uroczystej kolacji i śpiewaniu kolęd, wolno nam było rozpakować 

po jednym prezencie. Potem musieliśmy iść spać. Leżąc w łóżku nastawiałem 

uszu i nasłuchiwałem brzęku dzwonków przy saniach Świętego Mikołaja. Zawsze 

jednak zapadałem w sen, zanim na dachu pojawiły się renifery. 

Jeszcze przed świtem do pokoju wchodziła na paluszkach Mama i budziła nas 
słowami "Przyszedł Mikołaj!". Kiedyś podarowała każdemu po twardym, żółtym, 

plastikowym hełmie i rozkazała wmaszerować do salonu. Wieki całe zajmowało 

nam zrywanie kolorowego papieru z opakowań naszych nowych, 

bożonarodzeniowych zabawek. Mama kazała nam zakładać nowe ubrania i 

wybiegać na podwórko, żeby obejrzeć przez okno choinkę. Jednego roku 

zobaczyłem, jak płacze. Gdy spytałem, czemu się smuci, odparła, że płacze z 

radości, że ma prawdziwą rodzinę. 

Ojciec często pracował po dwadzieścia cztery godziny, więc Matka zabierała nas 

na całodzienne wycieczki na przykład do parku Gol-den Gate w San Francisco. 
Jechaliśmy powoli przez teren parku. Mama objaśniała nam różnice pomiędzy 

poszczególnymi jego fragmentami i opowiadała, jak bardzo chciałaby mieć u 

siebie takie piękne kwiaty. Na koniec zostawialiśmy wizytę w akwarium 

Steinharta. Wpadaliśmy razem z braćmi na schody i nacieraliśmy na masywne 

drzwi. Dreszczyk emocji przeszywał nas, gdy tak staliśmy oparci o mosiężną 

balustradę w kształcie konika morskiego i spoglądaliśmy pod nogi na maleńki 

wodospad, w którym żyły aligatory i wielkie żółwie. Swego czasu było to moje 

najulubieńsze miejsce w całym parku. Kiedyś przeraziłem się na myśl, że mogę 

pośliznąć się i wpaść do wody. Mama musiała chyba wyczuć ten strach, bo 

spojrzała na mnie i delikatnie ścisnęła mnie za rękę. 
Wiosną zaczynały się majówki. Dzień wcześniej Mama przygotowywała ucztę 

złożoną ze smażonych kurczaków, sałatek, kanapek i mnóstwa deserów. 

Nazajutrz wcześnie rano gnaliśmy w stronę parku Junipero Serra. Biegaliśmy tam 

sobie po trawie i coraz wyżej się huśtaliśmy. Czasami zapuszczaliśmy się na 

niezbadane dotąd tereny. Gdy nadchodziła pora obiadu, Mama zawsze przerywała 

nam zabawę. Przełykaliśmy żarłocznie jedzenie, nie czując prawie jego smaku, i 

pędziliśmy w poszukiwaniu przygód na nowe szlaki. Rodzicom wystarczało, że 

leżeli obok siebie na kocu, sączyli czerwone wino i patrzyli, jak się bawimy. 

chodniczek. I chodniczek, i Mamę zachlapała czerwona farba. Po pracy weszła do 

domu i padła na wersalkę. Pamiętam, że zapytałem, dlaczego położyła chodniczek 
na mokrą farbę. Uśmiechnęła się i powiedziała: 

- Chciałam zrobić tacie niespodziankę. 

Miała obsesję na punkcie sprzątania i czystości. Gdy już nakarmiła Staną, Ronalda 

i mnie, zabierała się do odkurzania, dezynfekowania i szorowania dosłownie 

wszystkiego. Nie przepuściła żadnemu pomieszczeniu. W miarę jak dorastaliśmy, 
pilnowała, żebyśmy utrzymywali w czystości własne pokoje. Skrupulatnie 

pielęgnowała maleńki ogródek kwiatowy, którego zazdrościła nam cała okolica. 

Wszystko, czego się dotknęła, zamieniało się w złoto. Nie było mowy o tym, żeby 

czegoś nie dokończyć. Powtarzała, że cokolwiek się robi, zawsze i w każdej 

dziedzinie trzeba dokładać do tego wszelkich starań. 

Była naprawdę dobrą kucharką. Zdaje mi się, że najbardziej ze wszystkiego lubiła 

przyrządzać dla swojej rodziny nowe i egzotyczne potrawy. Szczególnie starała się 

we dnie, gdy w domu zostawał Ojciec. Przesiadywała w kuchni większą część 

dnia, przygotowując którąś z tych swoich niesamowitych potraw. Czasem, gdy 

Tata był w pracy, zabierała nas na bardzo ciekawe wycieczki po mieście. Pewnego 
razu pojechaliśmy do Chinatown w San Francisco; opowiadała nam wówczas o 

kulturze i historii Chin. Po powrocie nastawiła adapter i dom napełnił się 

pięknymi tonami muzyki orientalnej. Wtedy też ozdobiła jadalnię chińskimi 

lampionami. Wieczorem założyła kimono i podała jakiś egzotyczny, wyśmienity 

posiłek. Po kolacji rozdała ciasteczka szczęścia i odczytała każdemu towarzyszące 

im wróżby. Sądziłem, że ciasteczkowa wróżba jest przepowiednią mojego losu. Po 

latach, kiedy umiałem już czytać, odnalazłem jedną z przepowiedni. Było tam 

napisane: "Kochaj i czcij matkę swoją, albowiem jest ona życiodajnym owocem". 

W tamtych czasach w domu roiło się od zwierzaków - kotów, psów, akwariów 
pełnych egzotycznych rybek, był też żółw zwany "Thor". Jego zapamiętałem 

najdokładniej, ponieważ Mama pozwoliła mi wybrać dla niego imię. Byłem 

dumny, bo bracia już zdążyli wybrać imiona dla innych zwierzaków, a teraz 

nareszcie przyszła moja kolej. Obdarzyłem gada imieniem ulubionej postaci z 

filmów rysunkowych. 

Można było odnieść wrażenie, że wszędzie poustawiane są dwudziesto i 

czterdziestolitrowe akwaria. Były co najmniej dwa w salonie, a jedno z gupikami 

w naszej sypialni. Mama wkładała sporo twórczego zapału w ozdabianie tych 

podgrzewanych zbiorników barwionym żwirem oraz kolorowym złotkiem, i w 

ogóle wszystkim, co upodabniało akwaria do prawdziwych zbiorników wodnych. 
Często siadaliśmy przy akwarium, gdy Mama opowiadała o różnych gatunkach 

ryb. 

Bardzo pouczające było na przykład jedno dość dramatyczne wydarzenie, które 

miało miejsce w pewne niedzielne popołudnie. Jeden z kotów zachowywał się 

dziwacznie. Mama kazała nam przy nim usiąść i zaczęła objaśniać proces 

narodzin. Nieważne, co się działo, ona zawsze umiała wyciągnąć z tego jakieś 

budujące wnioski, chociaż nie zawsze orientowaliśmy się, że nas uczy. 

W naszej rodzinie - w owych dobrych czasach - Boże Narodzenie rozpoczynało 

się od Halloween. Pewnej październikowej nocy, gdy na niebie wisiał ogromny 

księżyc w pełni, Mama zabrała nas na dwór, żebyśmy obejrzeli sobie "wielką 
dynię" na niebie. Gdy wróciliśmy do sypialni, kazała nam zajrzeć pod poduszki, 

gdzie odkryliśmy wyścigowe samochodziki. Piszczeliśmy z radości, a na twarzy 

Mamy wykwit! rumieniec dumy. 

Nazajutrz po Święcie Dziękczynienia Mama schodziła do piwnicy, by wynurzyć 

się z olbrzymimi pudłami ozdóbek na choinkę. Wchodziła na drabinę i przypinała 
do belek sufitu kolorowe łańcuchy. W sumie w każdym pomieszczeniu znalazł się 

jakiś świąteczny akcent. W jadalni ustawiała na swej cennej, dębowej szafce 

różnej wielkości czerwone świeczki. Wszystkie okna w jadalni i salonie 

przyozdobione były śniegowymi płatkami; przy oknach w naszej sypialni 

zawieszono choinkowe lampki. Co noc zasypiałem wpatrzony w łagodny blask 

zapalających się i gasnących, bożonarodzeniowych światełek. 

Nasza choinka zawsze miała co najmniej dwa i pół metra, i cała rodzina 

godzinami ją ubierała. Co rok inne dziecko trzymane mocnymi rękami Taty, 

dostępowało zaszczytu umieszczenia na samym czubku anioła. Po ubraniu 

choinki i zjedzeniu wigilijnej kolacji ładowaliśmy się do kombi i objeżdżaliśmy 
okolicę, podziwiając ozdoby na domach sąsiadów. Mama nieustannie sypała 

pomysłami na przyszłoroczne święta, gdzie wszystko będzie lepsze i większe, 

chociaż wiedzieliśmy, że nasz dom i tak zawsze będzie bezkonkurencyjny. Po 

powrocie siadaliśmy przy kominku i Mama dawała nam ko-gel-mogel. 

Opowiadała różne historie, a z magnetofonu płynął głos Binga Crosby'ego, który 

śpiewał "White Christmas". W czasie świąt byłem tak podniecony, że nie mogłem 

zasnąć. Od czasu do czasu Mama kołysała mnie do snu, a ja słuchałem trzaskania 

ognia na kominku. 

Wielkim wydarzeniem były również letnie wakacje. Cały ich plan obmyślała jak 
zwykle Mama. Zajmowała się każdym szczegółem i aż puchła z dumy, że 

wszystko wychodzi jak trzeba. Zazwyczaj jechaliśmy do Portoli lub do Memoriał 

Park i przez jakiś tydzień mieszkaliśmy pod swoim gigantycznym, zielonym 

namiotem. Lecz za każdym razem, gdy Ojciec wiózł nas przez most Golden Bridge, 

wiedziałem, że zmierzamy do mojego ulubionego miejsca - do Russian River. 

Najmocniej zapadła mi w pamięć wycieczka nad tę rzekę, którą odbyliśmy, gdy 

chodziłem do przedszkola. W ostatni dzień przed wakacjami Mama zwolniła mnie 

pół godziny wcześniej. Ojciec trąbił, a ja gnałem na szczyt pagórka, gdzie 

oczekiwał samochód. Rozpierała mnie radość, bo wiedziałem, dokąd pojedziemy. 

Po drodze nie mogłem oderwać wzroku od, zdawałoby się, niekończących się 
winnic. Gdy dojeżdżaliśmy do spokojnego miasteczka Guerneville, opuszczałem 

szybę i wchłaniałem słodki zapach sekwoi. 

Każdy dzień niósł z sobą nowe przygody. Albo oddawaliśmy się wspinaczce na 

stary, spalony pień drzewa, robiąc to w specjalnych traperskich butach, albo 

kąpaliśmy się w rzece przy Johnson's Be-ach. Kąpielom towarzyszyły atrakcje, 

których starczało na cały dzień. Wyruszaliśmy o dziewiątej, a wracaliśmy do 

swojego domku o trzeciej. Mama uczyła nas pływać w dołku wydrążonym w 

rzece. Tego lata nauczyła mnie pływać na grzbiecie. Była bardzo dumna, gdy w 

końcu to opanowałem. 

Każdy dzień był jakby nasycony magią. Pewnego dnia po kolacji poszliśmy z 
rodzicami oglądać zachód słońca. Trzymając się za ręce minęliśmy bezszelestnie 

domek pana Parkera i skierowaliśmy się ku rzece. Zielona woda była gładka jak 

szkło. Sójki naigrawały się z innych ptaków, we włosach igrał nam delikatny 

wietrzyk. Staliśmy w milczeniu i patrzyliśmy na ognistą kulę słońca, tonącą za 

drzewami; na niebie pozostawały po niej jasnoniebieskie i pomarańczowe smugi. 
Poczułem, że ktoś ściska mnie za ramiona. Sądziłem, że to Ojciec; odwróciłem się 

i aż zarumieniłem się z dumy widząc, że to Mama. Czułem bicie jej serca. Nigdy w 

życiu nie czułem się tak bezpiecznie jak w tamtej chwili nad Russian River. 

 

 

                                                           Rozdział 3 

                                                             Nicpoń 

Moje stosunki z Mamą zmieniły się drastycznie: nie chodziło już tylko o 

utrzymywanie dyscypliny; cała sytuacja zaczęła wymykać się spod kontroli. 

Bywało tak, że nie miałem już siły uciekać - choćby od tego zależało moje życie. 
Miałem szczególnego pecha: często przyłapywano mnie na gorącym uczynku, 

mimo że razem z braćmi dopuszczaliśmy się częstokroć tych samych 

"występków". Z początku odsyłano mnie do kąta w sypialni. Wtedy to zacząłem 

się już bać Mamy. I to bardzo. Nigdy nie prosiłem o pozwolenie wyjścia na dwór. 

Czekałem, aż któryś z braci wejdzie do sypialni, po czym prosiłem, żeby poszedł 

do Mamy i spytał, czy David może się iść pobawić. 

W tym okresie głębokiej przemianie zaczęło też ulegać zachowanie Mamy. 

Czasami, gdy Ojciec był w pracy, leżała całymi dniami na wersalce, ubrana tylko w 

szlafrok, i oglądała telewizję. Podnosiła się tylko do łazienki, po kolejnego drinka, 
albo żeby odgrzać resztki jedzenia. Gdy się na nas darła, jej głos troskliwej matki 

zmieniał się w pisk wiedźmy. Wówczas przebiegały mi ciarki po plecach. Nawet 

kiedy ofuknęła brata, biegłem ukryć się do sypialni, w nadziei, że za chwilę wróci 

na wersalkę, by zająć się piciem i oglądaniem telewizji. Po pewnym czasie z jej 

ubrania "odczytywałem", co mnie czeka danego dnia. Oddychałem z ulga, gdy 

wychodziła z pokoju w ładnej sukience i umalowana. Wówczas zawsze miała dla 

nas uśmiech. 

Gdy uznała, że "leczenie w kącie" już nie skutkuje, przeszliśmy do fazy "leczenia 

przed lustrem". Z początku nie było w tym żadnej metody. Matka po prostu mnie 

łapała i pchała na lustro, rozmazując na śliskim szkle cieknące po moich 
policzkach łzy. Potem miałem powtarzać: Jestem niedobry! Jestem niedobry! 

Jestem niedobry!", stojąc i wpatrując się w lustro. Stałem z rękami 

wyprostowanymi wzdłuż boków i z lękiem oczekiwałem pory nadawania 

drugiego zestawu reklam. Wiedziałem, że z tą chwilą w korytarzu rozlegną się 

ciężkie kroki Matki, która przyjdzie sprawdzić, czy cały czas tkwię przyklejony do 

lustra, i powtórzyć, jaki to ze mnie nieznośny dzieciak. Bracia wchodząc do tego 

pokoju zerkali w moją stronę, wzruszali ramionami i nie przerywali zabawy -

jakbym był powietrzem. Z początku im zazdrościłem, lecz wkrótce zrozumiałem, 

że robili to po prostu ze strachu o własną skórę. 

Gdy Ojciec szedł do pracy, Matka zbierała nas i wrzeszcząc nakazywała 
przetrząsać cały dom w poszukiwaniu jakiejś zguby. Poszukiwania rozpoczynały 

się zazwyczaj rano i trwały całymi godzinami. Po chwili posyłała mnie do garażu, 

położonego, jak i piwnica, pod częścią domu. Nawet tam drżałem, słysząc krzyk 

Matki. 

Poszukiwania ciągnęły się miesiącami; wreszcie ja jako jedyny miałem za 
zadanie je prowadzić. Raz nawet zdarzyło się, że zapomniałem, czego szukam. 

Gdy spytałem pokornie, co właściwie mam znaleźć, uderzyła mnie po twarzy. 

Leżała akurat na wersalce i nawet nie oderwała wzroku od ekranu. Z nosa 

poleciała mi krew, zacząłem płakać. Złapała serwetkę ze stolika, urwała kawałek 

i wetknęła mi w nos. 

- Aż za dobrze wiesz, czego szukasz! - wrzasnęła. - A teraz wynocha! 

Pomknąłem do piwnicy, hałasując na tyle głośno, żeby Matka trwała w 

przekonaniu, iż jestem posłuszny jej poleceniu. Im częściej słyszałem to jej 

"wynocha", tym częściej zacząłem sobie wyobrażać, że znalazłem zgubę. 

Przedstawiałem sobie, jak wchodzę po schodach trzymając tę rzecz, a Mama wita 
mnie pocałunkami i obejmuje. Na koniec wszyscy w tym śnie żyli długo i 

szczęśliwie. Jednak nigdy niczego nie znalazłem, a ona nigdy nie dała mi 

zapomnieć, co ze mnie za niezdara. 

Dość wcześnie zorientowałem się, że Matka diametralnie się zmienia, kiedy tylko 

w domu pojawia się Ojciec. Gdy uczesała włosy i zrobiła makijaż, wyraźnie czuła 

się swobodniej. Strasznie cieszyłem się na te chwile. Nie było wtedy mowy o 

biciu, "leczeniu" przed lustrem, czy szukaniu zagubionych przedmiotów. Ojciec 

stał się moim obrońcą. Gdy szedł pracować nad czymś do garażu, nie 

odstępowałem go jak cień. Gdy siadał na ulubionym krześle i czytał gazetę, 
siadałem u jego stóp. Po kolacji zmywał naczynia, a ja je wycierałem. Wiedziałem, 

że dopóki jest przy mnie, nie stanie mi się żadna krzywda. 

pewnego razu przed wyjściem ojca do pracy przeżyłem wielki wstrząs. Gdy 

pożegnał się już ze Stanem i Ronem, przykląkł przy mnie, chwycił mnie mocno w 

ramiona i przykazał, żebym był "grzeczny". Za jego plecami stała Matka, 

zakładając ręce na piersi i podstępnie się uśmiechając. Zajrzałem Ojcu w oczy i 

natychmiast uświadomiłem sobie, jaki to jestem "niedobry". Przez całe ciało 

przebiegł mi lodowaty dreszcz. Miałem ochotę spróbować go zatrzymać, ale nie 

zdążyłem go nawet objąć, gdy wyprostował się, odwrócił i wyszedł bez słowa. 

Przez pewien czas po udzieleniu mi przez Ojca przestrogi między mną i Matką 
zapanował względny spokój. Gdy Ojciec był w domu, bawiłem się z braćmi w 

pokoju albo na dworze do mniej więcej trzeciej po południu. Potem Mama 

włączała telewizor, żebyśmy pooglądali trochę filmów animowanych. Ta pora była 

dla rodziców wytęsknioną godziną. Ojciec zastawiał kuchenny blat butelkami 

alkoholi i wymyślnymi, wysokimi kieliszkami. Kroił cytryny i lemonki, układając 

w miseczkach obok słoiczka wiśni. Często pili, aż do momentu, gdy dzieci szły 

spać. Pamiętam, że raz widziałem, jak tańczą w kuchni przy dźwiękach płynącej z 

radia muzyki. Tulili się do siebie, wyglądali na takich szczęśliwych. Myślałem, że 

można już zapomnieć o złych czasach. Myliłem się. One dopiero nadchodziły. 

Parę miesięcy później, gdy Ojca nie było w domu, bawiliśmy się u siebie w 
pokoju, gdy usłyszeliśmy, jak Matka pędzi korytarzem i już na nas wrzeszczy. Roń 

i Stan pobiegli skryć się w salonie, ja odruchowo zastygłem na krześle. Matka 

runęła na mnie z uniesionymi rękami. W miarę jak się zbliżała, ja odsuwałem 

krzesło, aż w końcu moja głowa dotknęła ściany. Matka miała zamglone i 

zaczerwienione oczy, zalatywało od niej alkoholem. Skuliłem się, gdy zaczęły na 
mnie spadać ciosy. Usiłowałem zakryć twarz rękami, ale natychmiast je oderwała. 

Uderzenia zdawały się nie mieć końca. Nareszcie jakoś udało mi się dosięgnąć 

lewą dłonią twarzy. Matka złapała mnie za rękę, po czym nagle straciła 

równowagę i zrobiła krok w tył; szarpnęła przy tym gwałtownie moją rękę, a ja 

usłyszałem jakiś trzask i poczułem przeszywający ból ramienia. Wyraz 

przerażenia na jej twarzy powiedział mi, że także usłyszała ten odgłos, ale po 

prostu mnie puściła i jakby nigdy nic wyszła z pokoju. Próbowałem ruszać ręką, 

która zaczynała rwać. Nie zdążyłem jej się dobrze przyjrzeć, gdy Matka zawołała 

nas na kolację. 

Usiadłem przy tacy i próbowałem coś zjeść, ale gdy chciałem wyciągnąć rękę, 
lewa kończyna odmówiła posłuszeństwa. Palce się ruszały, ale ramię tylko 

szczypało i nie reagowało. Spojrzałem błagalnie na Matkę. Nie zwracała na mnie 

uwagi. Pomyślałem, że stało się coś bardzo złego, ale bałem się powiedzieć słowa. 

Siedziałem i gapiłem się w jedzenie. W końcu Matka pozwoliła mi iść do siebie, 

każąc położyć się na najwyższym łóżku. Z reguły spałem na najniższym. Gdzieś 

nad ranem zapadłem wreszcie w sen, troskliwie podtrzymując lewą rękę. 

Niedługo potem Matka obudziła mnie mówiąc, że spadłem z najwyższego łóżka. 

Chyba zmartwiła się moim stanem, bo zawiozła mnie do szpitala. Gdy opowiadała 

lekarzowi, jak to spadłem z łóżka, domyśliłem się z jego spojrzenia, że nie wierzy 
w żaden wypadek. Znowu bałem się cokolwiek powiedzieć. W domu Matka 

zmyśliła na użytek Ojca jeszcze tragiczniejszą historyjkę. W tej nowej wersji 

znalazło się miejsce również dla niej, gdy usiłowała złapać mnie, zanim spadnę 

na podłogę. Siedząc na jej kolanach i wysłuchując tych kłamstw zorientowałem 

się, że jest chora. Ale ze strachu zachowałem owo zdarzenie w tajemnicy. 

Wiedziałem, że gdybym komukolwiek o tym opowiedział, następny "wypadek" 

będzie o wiele poważniejszy. 

Oazą spokoju stała się szkoła, gdzie nareszcie mogłem się schronić przed Matką. 

Na przerwach szalałem. Goniłem po przysypanym korą placu zabaw w 

poszukiwaniu nowych przeżyć i przygód. Łatwo zawierałem nowe znajomości i w 
ogóle bardzo się cieszyłem. Kiedyś późną wiosną, gdy wróciłem do domu, Matka 

zaciągnęła mnie do swojej sypialni. Zaczęła się drzeć, że nie pójdę do szkoły, bo 

jestem niedobry. Nic z tego nie rozumiałem. Wiedziałem, że mam najwięcej 

dobrych stopni w klasie. Byłem posłuszny i czułem, że nauczycielka mnie lubi. Ale 

Matka wrzeszczała, że jestem zakałą rodu i muszę zostać srodze ukarany. 

Postanowiła, że już przez całe życie nie będzie mi wolno oglądać telewizji. Nie 

będę dostawał kolacji, będę za to wykonywał wszelkie prace, jakie uda jej się dla 

mnie wymyślić. Jeszcze raz dostałem w skórę i powędrowałem do garażu, gdzie 

miałem stać do chwili, gdy trzeba będzie pójść do łóżka. 

Tego lata, jadąc na wakacje, bez żadnego uprzedzenia zostawili mnie u cioci Jose. 
Nikt mi nic nie mówił i niczego z tego nie rozumiałem. Patrząc za oddalającym się 

kombi, byłem niczym wyrzutek społeczeństwa. Czułem taki smutek i taką wielką 

pustkę w środku. Próbowałem uciec. Chciałem odnaleźć swoją rodzinę i, nie 

wiedzieć czemu, być przy Matce. Nie zaszedłem daleko, a ciotka nie omieszkała 

powiadomić o moim wybryku Matki. Przy najbliższej okazji, gdy Ojciec pracował 
całą dobę, odpokutowałem za swój grzech. Matka biła mnie i kopała, dopóki nie 

leżałem na podłodze jak szmata. Starałem się powiedzieć jej, że uciekałem, bo 

chciałem być przy niej i rodzinie. Chciałem przekonać ją, jak strasznie do niej 

tęskniłem, ale nie dawała mi dojść do słowa. Nie przestawałem mówić, a Matka 

pobiegła do łazienki, wzięła mydło i wpakowała mi je do gardła. Od tego czasu 

wolno mi było odezwać się tylko na wyraźne polecenie. 

Powrót do pierwszej klasy był okazją do ogromnej radości. Znalem podstawowe 

wiadomości, więc natychmiast ochrzczono mnie klasowym geniuszem. Z powodu 

jednorocznego opóźnienia znalazłem się w tej samej klasie co Stan. Na przerwach 

razem się bawiliśmy; w szkole byliśmy kumplami, ale brat zdawał sobie sprawę, 
że w domu nie należy przyznawać się do znajomości ze mną. 

Pewnego razu popędziłem do domu pochwalić się dobrą oceną. Matka zamknęła 

mnie u siebie w sypialni, krzycząc o jakimś liście, który dostała z bieguna 

północnego. Twierdziła, iż w liście było napisane, że jestem "niedobry" i Święty 

Mikołaj niczego mi nie przyniesie. Stałem oszołomiony, a Matka wyżywała się 

nade mną. Poczułem, że tkwię w stworzonym przez nią koszmarze i prosiłem 

Boga, żeby się jakimś cudem zbudziła. Tego roku przed świętami pod choinką 

leżało zaledwie kilka prezentów dla mnie, a wszystkie z nich pochodziły od 

dalszych krewnych. W Boże Narodzenie rano Stan ośmielił się spytać Matkę, 
dlaczego Mikołaj przyniósł mi tylko dwa obrazki. Pouczyła go, że "Mikołaj 

przynosi prezenty tylko dobrym chłopcom i dziewczynkom". Spojrzałem 

ukradkiem na Staną. Miał smutną minę i widać było, że orientuje się w 

szaleńczych zabawach Matki. Jako że cały czas odbywałem jakąś tam karę, w 

dzień Bożego Narodzenia musiałem przebrać się w robocze ubranie i odrabiać 

domową pańszczyznę. Sprzątając łazienkę przypadkowo podsłuchałem kłótnię 

rodziców. Matka była zła, że kupił mi obrazki "za jej plecami". Upomniała Ojca, że 

to ona zajmuje się dyscypliną "chłopaka" i że nadszarpnął jej autorytet, dając mi 

prezenty. Im Ojciec dłużej oponował, tym w większą wpadała wściekłość. 

Zorientowałem się, że przegrał i że czeka mnie coraz większa izolacja. 
Po paru miesiącach Matka została opiekunką klubu skautów. Ugaszczała innych 

chłopaków po królewsku. Niektórzy mówili mi, jak bardzo chcieliby mieć taką 

właśnie mamę. Nic im na to nie odpowiadałem, tylko zastanawiałem się w duchu, 

co by powiedzieli, gdyby poznali całą prawdę. Matka sprawowała nad nimi 

opiekę jedynie przez kilka miesięcy. Bardzo się cieszyłem, bo oznaczało to, że 

będę mógł w środy chodzić na spotkania do kolegów. 

Pewnej środy wróciłem ze szkoły i zacząłem przebierać się w złoto-błękitny strój 

skauta. W domu była tylko Matka i jeden rzut oka wystarczył, by domyśleć się, że 

szuka ofiary. Pchnąwszy mnie na lustro w sypialni, złapała za rękę i zawlokła do 

samochodu. Po drodze powiedziała, co mi zrobi, gdy wrócę ze spotkania. 
Odsunąłem się na brzeżek fotela, ale nic nie pomagało. Wyciągnęła rękę, ujęła 

mnie pod brodę i uniosła głowę w swoją stronę. Miała przekrwione oczy, 

wyglądała jak opętana. Gdy dojechaliśmy na miejsce, pobiegłem z płaczem pod 

drzwi. Skamlałem, że jestem niedobry i nie zasługuję na to spotkanie. Opiekunka 

uprzejmie się uśmiechnęła mówiąc, że wobec tego mogę przyjechać na następne. 
Już jej więcej nie zobaczyłem. 

W domu Matka kazała mi się rozebrać i stanąć przy kuchence. Cały się trząsłem 

ze strachu i wstydu. Wtedy odkryła przede mną moją straszliwą zbrodnię. 

Opowiedziała, że często jeździła do szkoły przyglądać się, jak w czasie przerwy 

obiadowej bawię się z braćmi. Jednego dnia zobaczyła, że bawię się na trawie, co 

oznaczało złamanie jej najsurowszych nakazów. Bez wahania odpowiedziałem, 

że nigdy w życiu nie bawiłem się na trawie. Byłem przekonany, że na pewno się 

pomyliła. W nagrodę za słuchanie jej nakazów i mówienie prawdy dostałem po 

buzi. 

Potem włączyła gazowe palniki na kuchence. Mówiła, że czytała gdzieś artykuł o 
matce, która zmusiła syna do położenia się na rozgrzanej kuchni. Sparaliżował 

mnie strach. Mózg stanął dęba, ugięły się pode mną nogi. Chciałem rozwiać się w 

powietrzu jak dym. Zamknąłem oczy, pragnąc, żeby gdzieś sobie poszła. 

Poczułem absolutną piąstkę w głowie, gdy Matka złapała mnie żelaznym 

chwytem za ramię. 

- Przez ciebie moje życie stało się piekłem! -wyrzucała mi. -Ale teraz pokażę ci, 

jak wygląda prawdziwe piekło! 

Wzięła mnie za rękę i przystawiła ją do pomarańczowo-niebieskiego płomienia. 

Czułem się tak, jakby wybuchała mi skóra. Rozniósł się swąd przypalanych 
włosków. Mimo wysiłków nie mogłem uwolnić ręki. Po chwili opadłem na 

czworaki i próbowałem dmuchać na poparzenia. 

- Szkoda, że nie może uratować cię twój zapijaczony ojciec - syknęła. 

Kazała mi położyć się na kuchence, żeby mogła obejrzeć sobie, jak się palę. Nie 

chciałem jej posłuchać, płakałem, błagałem. Byłem taki przerażony, że na znak 

protestu tupałem nogami. Ale Matka już pchała mnie na ogień. Wpatrywałem się 

w płomyki, modląc się, żeby skończył się gaz. 

Zacząłem zdawać sobie sprawę, że jakiekolwiek szansę przeżycia mam tylko 

wówczas, jeśli będę unikał kuchenki. Wiedziałem, że niedługo ze spotkania 

skautów wróci Roń, a Matka nigdy nie zachowuje się jak stuknięta w czyjejś 
obecności. Musiałem grać na zwłokę. Ukradkowo zerknąłem na kuchenny zegar 

za moimi plecami. Wskazówka minutowa zdawała się pełznąć powoli jak żółw. 

Chcąc wytrącić Matkę z równowagi, zacząłem zadawać żałosne pytania. To 

wprawiło ją w jeszcze większą wściekłość i zaczęła zasypywać mnie 

uderzeniami. Im mocniej biła, tym jaśniej zdawałem sobie sprawę, że wygrałem! 

Wszystko, byle nie upiec się na ogniu! 

W końcu usłyszałem odgłos otwieranych drzwi. To Roń. Serce wezbrało mi 

radością i ulgą, z twarzy Matki odpłynęła cała krew. Zorientowała się, że 

przegrała i zastygła na chwilę w bezruchu. Skorzystałem z tej chwili, złapałem 

ubranie i rzuciłem się do garażu, gdzie błyskawicznie się ubrałem. Stałem oparty 
o ścianę i jęczałem, aż wreszcie uświadomiłem sobie, że ją przechytrzyłem. 

Zyskałem kilka cennych minut. Sam to wykombinowałem. Po raz pierwszy w 

życiu zwyciężyłem! 

Stojąc tak w mrocznym i wilgotnym garażu wiedziałem, że potrafię przetrwać. 

Postanowiłem, że będę wykorzystywał wszelkie możliwe strategie, by pokonać 
Matkę, lub żeby wytrącić ją z tego ponurego opętania. Wiedziałem, że jeśli chcę 

żyć, muszę ruszyć głową. Nie wolno mi już płakać jak bezbronnemu 

niemowlakowi. Nie mogę się przed nią uginać. Tego dnia przyrzekłem sobie, że 

nigdy więcej nie dam tej suce satysfakcji i nie będę błagał, żeby przestała mnie 

bić. 

W zimnym powietrzu garażu całe moje ciało drżało od chłodnej złości i 

głębokiego lęku. Lizałem oparzenie i bolące ramię. Miałem ochotę wrzasnąć, ale 

nie chciałem sprawić jej swym lamentem przyjemności. Stałem hardo. Słyszałem, 

jak mówi na górze Ronowi, że jest z niego bardzo dumna i nie musi się 

przejmować, że stanie się jak David - niedobry. 
 

 

                                                         Rozdział 4 

                                                   Walka o żywność 

Latem, po incydencie z kuchenką szkoła stała się dla mnie jedynym miejscem 

schronienia. Oprócz wycieczek na ryby podczas których panował względny 

spokój, reakcje Matki były trudne do przewidzenia - szczególnie wobec mnie, gdy 

po kolejnym laniu musiałem uciekać do garażu. We wrześniu otwierała swe 

podwoje szkolna oaza. Dostawałem nowe ubranie i nową, lśniącą menażkę na 
obiad. Matka zmuszała mnie do noszenia całymi tygodniami tych samych rzeczy i 

już w październiku ubranie stawało się znoszone, dziurawe i zaczynało 

śmierdzieć. Nie starała się nawet ukrywać moich siniaków na twarzy i rękach. Na 

wszystkie pytania miałem gotowe odpowiedzi, które wpoiła mi Matka. 

Coraz częściej zaczynała "zapominać" o kolacji dla mnie. Niewiele lepiej rzecz 

miała się ze śniadaniem. W pomyślne dni dostawały mi się resztki płatków po 

braciach, ale jedynie pod warunkiem, że przed pójściem do szkoły spełniłem 

wszystkie swoje obowiązki. 

Nocą byłem strasznie głodny, w brzuchu burczał mi jakiś rozeźlony niedźwiedź. 

Leżałem z otwartymi oczami i skupiałem wszystkie myśli najedzeniu. "Może jutro 
dostanę kolację" - myślałem. Wiele godzin upływało, zanim zapadałem w sen, cały 

czas marząc o jedzeniu. Najczęściej śniły mi się olbrzymie hamburgery ze 

wszystkimi dodatkami. We śnie chwytałem zdobycz i wkładałem ją do ust. W 

najdrobniejszych szczegółach wyobrażałem sobie każdy cal kanapki. Mięso 

ociekało tłuszczem, na wierzchu leżały pęczniejące plasterki sera. Spomiędzy 

sałaty i pomidorów wyciekały przyprawy. Przystawiałem hamburgera do ust, 

które na próżno otwierałem. Ponawiałem wysiłki, ale pomimo starań nie byłem 

w stanie urwać ani kęsa swoich 

marzeń. Po chwili budziłem się z jeszcze większą pustką w żołądku. Nie mogłem 

zaspokoić głodu nawet w marzeniach. 
Niedługo po pierwszych snach o jedzeniu zacząłem kraść śniadania kolegom ze 

szkoły. Żołądek kurczył się z lęku i nadziei. Nadziei, bo wiedziałem, że za chwilę 

będę miał co włożyć do ust. Lęku, bo zdawałem sobie sprawę, że ktoś może 

przyłapać mnie na gorącym uczynku. Kradłem zawsze przed lekcjami, gdy 

koledzy z klasy bawili się na podwórku. Przemykałem się pod ścianą, stawiałem 
naczynie na obiad koło innych i klękałem, żeby nikt nie widział, co tam 

wyprawiam. Z początku szło jak po maśle, ale po paru dniach uczniowie zaczęli 

odkrywać, że nie mają na przykład Twinkies albo innych słodyczy. Niedługo 

wszyscy serdecznie mnie znienawidzili. Nauczyciel powiadomił dyrektora, który 

z kolei doniósł Matce. Walka o jedzenie nie miała końca. Rozmowy z dyrektorem 

powodowały, że byłem jeszcze częściej bity i dostawałem coraz mniejsze porcje. 

W weekendy Matka w ogóle nie dawała mi jeść, za karę za te kradzieże. W 

niedzielę w nocy ślinka mi ciekła, gdy obmyślałem nowe, niezawodne i bezkarne 

sposoby kradzieży żywności. Miałem na przykład zamiar kraść w innych salach, 

pierwszoklasistom, którzy nie znali mnie aż tak dobrze. W poniedziałek 
wysiadałem pośpiesznie z samochodu i pędziłem do jakiejś klasy, gdzie 

przetrząsałem teczki, zabierając drugie śniadania kolegom. Przez pewien czas 

uchodziło mi to na sucho, ale dyrektor wkrótce mnie wytropił. 

W domu bez przerwy wymierzano mi podwójną karę głodówki i bicia. Właściwie 

przestałem należeć już do rodziny. Żyłem, ale nikt się ze mną nie zadawał. Matka 

przestała nawet odzywać się do mnie po imieniu i określała mnie mianem 

"chłopaka". Nie wolno mi było jeść ze wszystkimi, bawić się z braćmi i oglądać 

telewizji. Byłem skazany na dom, bez pozwolenia na kontakty z kimkolwiek z 

zewnątrz. Po szkole od razu zabierałem się do różnych wynalezionych przez 
Matkę prac. Potem wysyłano mnie do piwnicy, w której stałem do czasu, gdy 

zawołała mnie, żebym posprzątał po kolacji. Dała mi jasno do zrozumienia, że jak 

przyłapie mnie w piwnicy na siedzeniu lub leżeniu, to srodze popamiętam. 

Zostałem niewolnikiem 

własnej Matki. 

Cała nadzieja w Ojcu, który przemycał dla mnie ochłapy jedzenia. Próbował 

upijać Matkę w nadziei, że to wprawi ją w lepszy humor. Usiłował przekonać ją, 

że trzeba dawać mi jeść. Próbował iść z nią na jakieś układy, w zamian obiecując 

gwiazdkę z nieba. Ale na nic się to zdało, Matka miała serce z kamienia. Pijaństwo 

tylko pogarszało jej stan. Zmieniała się w potwora. 
Wiedziałem, że interwencje Ojca stają się przyczyną napięć między rodzicami. 

Wkrótce zaczęły się nocne kłótnie. Leżąc w łóżku słyszałem, jak nabierają tempa 

i kończą się ogłuszającym finałem. Byli oboje zalani w pestkę, Matka klęła na 

czym świat stoi. Każdy pretekst był dobry do kłótni. Stałem się przedmiotem 

wojny między nimi. Wiedziałem, że Ojciec przychodzi mi z pomocą, ale i tak 

trząsłem się ze strachu. Domyślałem się, że przegra, a ja odczuję to nazajutrz na 

własnej skórze. Po pierwszej awanturze Matka wsiadła w samochód i pojechała 

gdzieś, ruszając z piskiem opon. Zwykle wracała po niecałej godzinie. Rano 

zachowywali się tak, jakby nic się nie stało. Byłem wdzięczny, że Ojciec 

wykorzystuje wszelkie okazje, by wymknąć się do piwnicy i przemycić dla mnie 
kromkę chleba. Zawsze obiecywał, że nie ustanie w wysiłkach. 

W miarę jak kłótnie stawały się częstsze, w Ojcu zaczynało się coś zmieniać. 

Bywało, że w środku nocy pakował torbę i wychodził do pracy. Wtedy Matka 

wyrzucała mnie z łóżka i zaciągała do kuchni. Ja drżałem, a ona miotała mną z 

jednego końca pomieszczenia w drugi. Usiłowałem się opierać leżąc na podłodze i 
udając, że nie mam sił wstać. Nie na wiele się to zdało. Brała mnie za uszy i 

stawiała na nogi, po czym wrzeszczała, dysząc przesiąkniętym winem oddechem. 

Zawsze powtarzała, że to przeze mnie mieli z Ojcem kłopoty. Często ogarniało 

mnie znużenie, czułem, jak drżą mi nogi. Pozostawało tylko wpatrywać się w 

podłogę i mieć nadzieję, że Matce zabraknie niedługo tchu. 

Gdy byłem w drugiej klasie, zaszła po raz czwarty w ciążę. Nauczycielka, panna 

Moss, zaczynała się mną interesować w sposób szczególny. Najpierw pytała, 

czemu nie uważam. Kłamałem wmawiając jej, że długo w nocy oglądałem 

telewizję. Nie przekonywało jej to i wypytywała nie tylko o przyczyny mojej 

senności, lecz także o stan ubrania i siniaki na całym ciele. Matka zawsze uczyła 
mnie, co mam w takich wypadkach mówić, więc najzwyczajniej w świecie 

powtarzałem jej historyjki. 

Mijały kolejne miesiące, a panna Moss nie ustępowała. W końcu podzieliła się 

swoimi podejrzeniami z dyrektorem. Znał mnie jak zły szeląg, więc bez wahania 

wezwał Matkę. Owego dnia w domu panowała atmosfera jak po spuszczeniu 

bomby atomowej. Matka wściekała się jeszcze bardziej niż zwykle, że jakaś 

"hipisowska" nauczycielka zarzuciła jej znęcanie się nad dzieckiem. Oświadczyła, 

że nazajutrz pójdzie do dyrektora i oczyści się z wszelkich fałszywych zarzutów. 

Po zakończeniu naszej rozmowy z nosa leciała mi krew i miałem wybity ząb. 
Następnego dnia, gdy wróciłem ze szkoły, Matka chodziła rozpromieniona, jakby 

wygrała milion dolarów. Opowiadała, jak to porządnie się ubrawszy poszła z 

dzieckiem na rękach do dyrektora. Wytłumaczyła mu, że David ma zbyt bujną 

wyobraźnię. Robi wszystko, byle tylko zwrócić na siebie uwagę, zwłaszcza od 

chwili narodzin braciszka, Russella. Widziałem, jak uruchamia swój zabójczy 

wdzięk osobisty i chcąc pokazać się z jak najlepszej strony, szczególnie przed 

dyrektorem, pieści niemowlę. Na koniec oznajmiła, że zależy jej, by pozostawać 

ze szkołą w kontakcie. Jeśli David będzie sprawiał jakiekolwiek kłopoty, prosi o 

natychmiastowe powiadomienie. Mówiła, że pouczyła grono pedagogiczne, żeby 

nie słuchało tych niestworzonych historii o tym, jak to mnie bije, czy nie daje mi 
jeść. Gdy tak stałem w kuchni i słuchałem jej przechwałek, czułem w sobie 

kompletną pustkę. Matce wracała pewność siebie, a ja zacząłem obawiać się o 

własną skórę. Miałem ochotę raz na zawsze rozpłynąć się w powietrzu i już 

nigdy w życiu nie spotkać żadnego człowieka. 

Latem pojechaliśmy na wakacje nad Russian River. Mimo że z Matką układało mi 

się nieco lepiej, owo magiczne odczucie szybko rozwiało się jak dym. Jazda na 

furach z sianem, mikroskopijne porcje pieczonego mięsa i bajki odeszły w 

zapomnienie. Coraz więcej czasu spędzaliśmy w domku i rzadko robiliśmy 

wypady na Johnson Beach. 

Ojciec próbował urozmaicić nam czas zabawami na nowej super zjeżdżalni. 
Russell, który był jeszcze za mały, zostawał z Matką w domku. Pewnego razu, gdy 

bawiliśmy się z Ronem i Stanem przy sąsiednim domku, Matka wyszła na ganek, 

krzycząc, żebyśmy natychmiast wracali. Dostałem burę, że za bardzo hałasuję. Za 

karę nie wolno mi było iść z Ojcem i braćmi na super zjeżdżalnię. Siedziałem na 

krześle w kącie, cały się trząsłem i żyłem nadzieją, że zdarzy się coś, co zatrzyma 
ich w domu. Domyślałem się, że Matka ma jakieś obrzydliwe zamiary. Zaraz po 

ich wyjściu przyniosła jedną z brudnych pieluch Russella. Wytarła ją o moją 

twarz. Starałem się siedzieć bez ruchu. Wiedziałem, że jeżeli się poruszę, to tylko 

pogorszę swoje położenie. Nie podnosiłem głowy. Nie widziałem Matki, ale 

słyszałem, jak ciężko dyszy. 

Po jakiejś godzinie przyklękła i kazała mi jeść. Patrzyłem prosto przed siebie, 

unikając jej wzroku. "Nigdy w życiu!" - myślałem. Doświadczenie powinno mnie 

było nauczyć, że niepatrzenie jej w oczy nie jest dobrym wyjściem. Zaczęła mnie 

walić na odlew po twarzy. Trzymałem się kurczowo krzesła, bojąc się, że gdybym 

spadł, rzuciłaby się na mnie. 
- Kazałam ci zjeść! - wykrzykiwała. 

Zmieniłem taktykę i rozpłakałem się. "Niech się uspokoi" - przekonywałem 

siebie. Zacząłem liczyć w myślach, próbowałem się skupić. Moim jedynym 

sprzymierzeńcem był upływający czas. Na płacz Matka zareagowała jeszcze 

gęstszym gradem ciosów, który ustał dopiero wtedy, gdy usłyszała płacz Russella. 

Pomimo rozmazanych po twarzy odchodów byłem zadowolony. Pojawiała się 

szansa powodzenia. Usiłowałem zetrzeć gówno i zrzucić je na drewnianą 

podłogę. Słyszałem, jak coś nuci niemowlęciu, oczyma wyobraźni widziałem, jak 

nosi małego na rękach i kołysze. Prosiłem Boga, żeby Russell nie zasnął. Moje 
szczęście nie trwało długo. 

Matka wróciła na pole walki z tryumfalnym uśmiechem. Schwyciła mnie za kark i 

zaprowadziła do kuchni. Tam zobaczyłem następną, leżącą na blacie, pełną 

pieluchę. Od smrodu zrobiło mi się niedobrze. 

- A teraz masz to wszystko zeżreć! - zapowiedziała. 

Patrzyła tak samo jak w dniu, w którym chciała położyć mnie na zapalonych 

palnikach kuchenki. Nie poruszając głową zacząłem rozglądać się za zegarem o 

barwie stokrotek, który powinien był wisieć na ścianie. W mgnieniu oka 

zorientowałem się, że jest za moimi plecami. Bez jego pomocy czułem się 

bezradny. Wiedziałem, że muszę skupić na czymś wzrok, żeby zyskać szansę na 
zapanowanie nad sytuacją. Nie zdążyłem go jeszcze dojrzeć, a Matka złapała 

mnie za kark i znowu kazała jeść kupę. Wstrzymałem oddech. Smród był 

straszliwy. Starałem się skoncentrować na jednym z górnych rogów pieluchy. 

Sekundy wlokły się w nieskończoność. Matka najwidoczniej mnie przejrzała. 

Wepchnęła mi twarz w pieluchę i przesunęła mną tam i z powrotem. 

Przewidziałem to. Gdy łapała mnie za kark, zamknąłem oczy i zacisnąłem usta. 

Najpierw przyszła kolej na nos. Poczułem, jak wylewa się zeń coś ciepłego. 

Usiłowałem wstrzymać krwotok wciągając oddech. Kawałki odchodów utknęły 

razem z krwią w nosie. Złapałem rękami za blat i próbowałem jej się wyrwać. 

Miotałem się na wszystkie strony, ale miała zbyt dużą przewagę. Raptem mnie 
puściła. 

- Wrócili! Wrócili! - wydyszała. Złapała ścierkę do wycierania naczyń i rzuciła nią 

we mnie. 

- Ścieraj to z gęby - ryknęła, zmywając z blatu brązowe plamy. Możliwie 

najstaranniej wytarłem twarz, wydmuchując przy tym z nosa kawałki gówna. Po 
chwili Matka wetknęła mi do nosa kawałek serwetki i odesłała na krzesło w 

kącie. Przesiedziałem tak resztę wieczoru, cały czas czując ślady pozostawione 

przez pieluchę. 

To była ostatnia wycieczka nad Russian River. 

We wrześniu wróciłem do szkoły w zeszłorocznym ubraniu i z zardzewiałą, 

zieloną menażką. Aż żal było patrzeć. Matka jak co dzień pakowała mi takie samo 

drugie śniadanie: dwie kanapki z masłem orzechowym i parę zwiędłych 

marchewek. Nie należałem już do rodziny, a zatem nie miałem prawa jeździć w 

rodzinnym kombi. Matka kazała mi biegać do szkoły. Wiedziała, że będę się 

spóźniał i nie zdążę niczego ukraść. 
W klasie byłem wyrzutkiem. Nikt nie chciał się ze mną zadawać. Podczas przerwy 

obiadowej zapychałem usta kanapkami i słuchałem, jak dawni koledzy układają o 

mnie piosenki. Hitami placu zabaw stały się "David złodziejem naszych śniadań" i 

"Ence pence, w czyje ręce - Pelzer". Byłem sam, nie miałem z kim się bawić, ani 

pogadać. 

W domu, gdy wystawałem godzinami w garażu, czas zajmowało mi wyobrażanie 

sobie nowych sposobów zdobycia jedzenia. Ojciec od czasu do czasu próbował 

coś mi podrzucić, ale bez większego powodzenia. Zrozumiałem, że jeżeli chcę 

przetrwać, muszę liczyć wyłącznie na siebie. W szkole nie sposób było już nic 
wykombinować. Wszyscy albo chowali swoje menażki, albo zamykali je w 

szafkach z ubraniami. Nauczyciele i dyrektor znali mnie i uważnie obserwowali. 

Nareszcie wpadłem na pomysł, który miał szansę powodzenia. W czasie przerwy 

obiadowej uczniom nie było wolno schodzić z placu zabaw, więc nikt nie będzie 

podejrzewał mnie o takie zamysły. Chciałem się wtedy cichaczem wymknąć do 

pobliskiego sklepu, gdzie mógłbym podwędzić ciastka, chleb, w ogóle cokolwiek 

jadalnego. W myślach szczegółowo opracowywałem tę akcję. Biegnąc rano do 

szkoły, liczyłem kroki, aby móc dobrze rozłożyć tempo w czasie biegu do sklepu. 

W ciągu kilku tygodni miałem wszystkie niezbędne informacje. Pozostawało 

jedynie zebrać się na odwagę i przystąpić do działania. Przewidywałem, że droga 
do sklepu zajmie mi dłużej, bo znajdował się on na wzgórzu, więc dołożyłem na to 

kwadrans. Powrót w dół zbocza pójdzie łatwiej, i na to przeznaczałem dziesięć 

minut. Czyli że w samym sklepie zostanie mi zaledwie dziesięć minut. 

Każdego dnia starałem się biec do szkoły coraz szybciej, wkładając w to tyle 

wysiłku, jakbym był jakimś maratończykiem. W miarę jak plan nabierał 

kształtów, głód ustępował miejsca marzeniom. Śniłem przy pracy w domu. 

Szorując na czworakach płytki podłogi w łazience wmawiałem sobie, że jestem 

królewiczem z opowieści "Królewiecz i żebrak". Jako królewicz wiedziałem, że w 

każdej chwili mogę przerwać tę komedię pomyłek. W piwnicy stałem jak 

wmurowany i marzyłem, że jestem bohaterem komiksowym. Ale marzenia 
zawsze zakłócały skurcze głodu i w myślach powracałem do planów kradzieży 

jedzenia. 

Byłem przekonany, że plan jest dopięty na ostatni guzik, lecz bałem się go 

wprowadzić w czyn. W czasie przerwy obiadowej chodziłem po placu i 

wymyślałem powody, tłumaczące mój brak odwagi. Przekonywałem siebie, że na 
pewno mnie złapią, albo że źle wyliczyłem czas. Podczas tych sporów samym 

sobą żołądek burczał i nazywał mnie tchórzem. Na koniec, po kilku dniach bez 

kolacji i na resztkach śniadania, zdecydowałem się. Zaraz po dzwonku na obiad 

wyleciałem ze szkoły i popędziłem ulicą; serce waliło mi w piersi, a płuca chciwie 

łykały powietrze. Do sklepu dotarłem dwa razy szybciej niż planowałem. Chodząc 

pomiędzy półkami miałem wrażenie, że wszyscy się na mnie gapią. Wydawało mi 

się, iż słyszę rozmowy klientów na temat cuchnącego, obszarpanego dzieciaka. 

Uświadomiłem sobie, że plan nie może się powieść, bo w ogóle nie wziąłem pod 

uwagę swojego wyglądu. Im bardziej się tym przejmowałem, tym większy 

ogarniał mnie strach. Zastygłem w bezruchu, nie bardzo wiedząc, co robić. 
Zacząłem powoli odliczać sekundy. Przypomniały mi się wszystkie chwile, w 

których odczuwałem największy głód. Znienacka chwyciłem pierwszą z brzegu 

rzecz i wypadłem ze sklepu. W ręku trzymałem zdobycz: paczkę razowych 

krakersów. 

Gdy znalazłem się blisko szkoły, ukryłem ciastka pod koszulą, od strony, w której 

nie było żadnych dziur, wszedłem do środka i wyrzuciłem je do kosza w świetlicy 

dla chłopców. Parę godzin później zwolniłem się na chwilę z lekcji i poszedłem do 

świetlicy. Zaczynała mi już cieknąć ślinka, ale na widok pustego kosza 

zdrętwiałem. Wszystko na marne, całe misterne plany i bolesne wmawianie 
sobie, że nareszcie się najem. Woźny wyrzucił śmieci. 

Tego dnia mi się nie udało, ale przy kolejnych próbach miałem więcej szczęścia. 

Raz nawet zdołałem ukryć swój skarb pod własnym stolikiem, lecz nazajutrz 

zostałem przeniesiony do szkoły po przeciwnej stronie ulicy. Właściwie tego nie 

żałowałem. Nikt mnie tu nie znał, mogłem kraść do woli. Nie tylko podkradałem 

jedzenie kolegom, ale także, mniej więcej raz w tygodniu, robiłem wypady do 

sklepu. Od czasu do czasu, gdy coś zwęszyłem, odchodziłem z pustymi rękami. W 

końcu mnie przyłapali. Kierownik wezwał Matkę. W domu dostałem porządne 

lanie. Rodzice wiedzieli, dlaczego kradnę jedzenie, ale w dalszym ciągu mi go nie 

dawali. Im większy dręczył mnie głód, tym usilniej wymyślałem strategie 
kradzieży. 

Zazwyczaj po kolacji Matka zeskrobywała resztki do małego kosza na śmieci. 

Wtedy wołała mnie z piwnicy, gdzie stałem, podczas gdy wszyscy jedli. Moje 

zadanie polegało na umyciu naczyń. Gdy tak stałem z rękami w gorącej wodzie, 

czułem dolatujący z kosza zapach resztek. Z początku robiło mi się niedobrze, ale 

z czasem pomysł mi się nawet spodobał. Był to jedyny sposób zdobycia jedzenia. 

Myłem jak najszybciej talerze i wyrzucałem zawartość kosza do garażu. Na widok 

jedzenia ciekła mi ślinka, ale uważnie wybierałem co lepsze kąski, odrzucając 

strzępy papieru czy niedopałki. 

Wszystko skończyło się jak zwykle nagle, gdy Matka przyłapała mnie na gorącym 
uczynku. Nie zbliżałem się do kosza przez parę tygodni, ale żołądek nie dawał mi 

spokoju i musiałem wrócić do tego zwyczaju. Kiedyś zjadłem w ten sposób trochę 

wieprzowiny. Po kilku godzinach złapały mnie straszliwe bóle. Biegunkę miałem 

przez tydzień. W trakcie choroby Matka zdradziła, że umyślnie zostawiła mięso w 

lodówce przez dwa tygodnie, i dopiero potem je wyrzuciła. Dobrze wiedziała, że 
nie oprę się takiej pokusie. Z czasem Matka nakazywała mi przynosić kosz, żeby 

mogła leżąc na wersalce obejrzeć jego zawartość. Nie odkryła, że zawijałem 

jedzenie w papierowe ręczniki i chowałem je na samym spodzie. Wiedziałem, że 

nie będzie się chciała zabrudzić i grzebać w śmieciach, więc póki co, uchodziło mi 

płazem. 

Wyczuła, że jakimś cudem gdzieś zdobywam jedzenie, dlatego zaczęła skrapiać 

kosz amoniakiem. Od tej chwili dałem sobie spokój z domowymi śmieciami i na 

powrót skupiłem się na szkole. Gdy raz jeszcze przyłapano mnie na kradzieży 

jedzenia kolegów, zacząłem podprowadzać mrożone obiady na stołówce. 

Tak ułożyłem sobie rozkład zajęć, że nauczyciel zwalniał mnie do świetlicy zaraz 
po tym, jak ciężarówka przywiozła świeży zapas mrożonych obiadów. 

Zakradałem się do stołówki i łapałem kilka lodowatych tac. W świetlicy mało nie 

dławiłem się zimnymi hot dogami i ziemniakami. Napełniwszy brzuch wracałem 

do klasy, dumny z tego, że sam się nakarmiłem. 

Biegnąc z powrotem do domu, myślałem o tym, jak to nazajutrz znowu ukradnę 

jedzenie ze stołówki. Matka niebawem zmusiła mnie do zaniechania owych 

praktyk. Zawlokła mnie do łazienki i walnęła w żołądek, aż się zgiąłem wpół. 

Zaciągnęła mnie do sedesu i kazała wetknąć palec w gardło. Stawiłem opór. 

Uciekłem się do starej sztuczki, czyli liczenia w myślach i patrzenia nieruchomo w 
porcelanową muszlę klozetu. Nie doszedłem do trzech. Matka wepchnęła mi do 

gardła swój palec, jakby chciała przewlec żołądek przez usta. Wiłem się, chcąc się 

wyrwać. W końcu mnie puściła, ale pod warunkiem, że sam zwymiotuję. 

Przeczuwałem, co się za chwilę stanie. Zamknąłem oczy, nie chcąc oglądać 

spływających do muszli kawałków czerwonego mięsa. Matka stała za mną z 

rękami na biodrach. 

- Wiedziałam! Zobaczysz, powiem o wszystkim ojcu. 

Naprężyłem się w oczekiwaniu gradu uderzeń, który jednak nie nastąpił. Po 

chwili odwróciłem się i zobaczyłem, że Matki nie ma w łazience. Domyślałem się, 

że czeka mnie jakiś ciąg dalszy. Po chwili wróciła z miseczką, do której kazała 
zebrać na poły strawione jedzenie z muszli. Ojca akurat nie było, więc zbierała 

dla niego materiał dowodowy. 

Tego dnia wieczorem, gdy już poi obiłem wszystko w domu, Matka kazała mi stać 

przy kuchennym stole i czekać, aż skończy naradzać się z Ojcem w sypialni. 

Przede mną postawiła miseczkę ze zwymiotowanymi hot dogami. Nie mogłem na 

nie patrzeć, zamknąłem oczy i próbowałem wyobrażać sobie, /.e jestem gdzieś 

daleko stąd. Po chwili wpadli obydwoje do kuchni. 

- Patrz, Steve - warknęła Matka, pokazując na miseczkę. - A ty myślałeś, że 

chłopakowi przeszły już ciągoty do kradzieży jedzenia! 

Po minie Ojca sądziłem, że naprawdę ma dość tego ciągłego wyliczania 
występków, jakich dopuścił się "chłopak". Potrząsnął niezadowolony głową i 

bąknął: 

-Wiesz co, Roerva, może po prostu daj chłopakowi coś do jedzenia. 

Na moich oczach rozegrała się gwałtowna potyczka na słowa, z której jak zwykle 

zwycięsko wyszła Matka. 
- DO JEDZENIA? Chcesz dać chłopakowi jeść? Nie ma sprawy, zaraz coś ZJE! Może 

zjeść to! - Matka wrzasnęła ile tchu w piersiach, pchnęła w moją stronę miskę i 

wypadła do sypialni. 

W kuchni zrobiło się tak cicho, że słyszałem przyspieszony oddech Ojca. 

Delikatnie położył mi rękę na ramieniu i powiedział: 

- Poczekaj, Tygrys, spróbuję coś zrobić. 

Po chwili wrócił, mając za sobą próby wyperswadowania Matce jej nakazu. Z 

przygnębionego wyrazu twarzy natychmiast poznałem, że nic nie wskórał. 

Usiadłem na krześle i zacząłem wyciągać ręką kawałki hot doga. Gdy wkładałem j 

e do ust, po palcach spływały mi krople gęstej śliny. Usiłując to wszystko 
przełknąć, zacząłem jęczeć. Zwróciłem się do Ojca, który stał z kieliszkiem w ręku 

i patrzył na mnie pustym wzrokiem. Ruchem głowy zachęcił mnie, bym nie 

ustawał. Nie mieściło mi się w głowie, że może sobie tak po prostu stać i patrzeć, 

jak pochłaniam odrażającą zawartość miseczki. Wiedziałem już, że dzieli nas 

przepaść. 

Próbowałem przełknąć bez odczuwania smaku, gdy nagle na karku zacisnęła mi 

się twarda ręka. 

- Żuj! - warknęła Matka. - Zjadaj! Zjedz wszystko! - dorzuciła, wskazując ślinę. 

Przesunąłem się na krześle. Po policzkach płynęły mi strugi łez. Przeżułem 
wszystko, co zostało w misce i odchyliłem do tyłu głowę, żeby nie zwymiotować. 

Zamknąłem oczy i w myślach nakazywałem sobie zatrzymać to w żołądku. Oczy 

otworzyłem dopiero, gdy poczułem, że echo posiłku ze stołówki pozostanie w 

żołądku. Gdy je otworzyłem, mój wzrok padł na Ojca, który odwrócił się, by nie 

widzieć mojego cierpienia. W tej chwili Matki nienawidziłem bezgranicznie, ale 

nienawiść do Ojca była jeszcze silniejsza. Mężczyzna, który kiedyś mi pomagał, 

stał teraz jak wmurowany i patrzył, jak jego syn je coś, czego nie tknąłby nawet 

pies. 

Gdy skończyłem przetworzony posiłek, pojawiła się Matka w szlafroku i rzuciła 

mi stos gazet. Powiadomiła mnie, że odtąd będą mi służyć za koc, a łóżko /najdę 
sobie pod stołem. Ponownie rzuciłem okiem na Ojca, ale on zachowywał się tak, 

jakby niczego nie widział. Powstrzymując łzy wgramoliłem się w ubraniu pod 

stół i przykryłem gazetami; siedziałem jak szczur w klatce. 

Pod stołem, obok pudełka z kociętami, spałem wiele miesięcy i niedługo 

nauczyłem się korzystać z gazet. Gdy się nimi owinąłem, było mi ciepło. W końcu 

Matka powiedziała, że nie zasługuję już, aby spać na piętrze i zostałem wygnany 

do garażu. Za łóżko służyła mi teraz stara wojskowa prycza. Usiłowałem spać jak 

najbliżej gazowego pieca. Po kilku nocach, gdy zmarzłem, doszedłem do tego, że 

najlepiej trzymać ręce pod pachami, a nogi podkurczyć pod pośladki. Czasami się 

budziłem i wyobrażałem sobie, że jestem normalnym człowiekiem, który śpi pod 
elektrycznym kocem, wie, że nic mu nie grozi i ktoś go kocha. To trochę 

pomagało, ale zimne noce sprowadzały mnie na ziemię. Wiedziałem, że znikąd 

nie ma pomocy. Ani ze strony nauczycieli, ani tak zwanych braci, ani Ojca. Byłem 

zupełnie sam i co noc prosiłem Boga, żeby dał siłę duszy i ciału. Leżałem na 

pryczy w ciemnym garażu, i drżałem z zimna, zanim nadszedł niespokojny sen. 
Kiedyś, gdy marzyłem w środku nocy, wpadłem na pomysł, że będę żebrał o 

jedzenie po drodze do szkoły. Mimo że co dzień przeprowadzano teraz w domu 

kontrolę wymiocin, przypuszczałem, że jedzenie spożyte rano zostanie do tego 

czasu strawione. Biegłem do szkoły jeszcze szybciej, żeby zaoszczędzić więcej 

czasu na starania o jedzenie. Zbaczałem z drogi i pukałem do drzwi różnych 

domów. Osobę, która mi otwierała, pytałem, czy nie natrafiła przypadkiem na 

menażkę z obiadem. W większości przypadków taka metoda się sprawdzała. Od 

razu było widać, że panie mnie żałują. Starannie wszystko zaplanowałem i 

zawsze podawałem fałszywe imię, żeby zatrzeć po sobie ślady. Wszystko było w 

porządku, aż kiedyś znalazłem się w domu kobiety, która znała Matkę. 
Sprawdzona już metoda -"Zgubiłem obiad. Czy mogłaby mi pani jakoś pomóc?" - 

straciła sens. Zaraz domyśliłem się, że pani zadzwoni do Matki. 

Tego dnia w szkole modliłem się o koniec świata. Wiedziałem, że Matka leży na 

wersalce, ogląda telewizję i coraz bardziej się upija, cały czas myśląc, co by mi tu 

zrobić po powrocie do jej domu. W drodze powrotnej czułem się tak, jakbym miał 

zabetonowane nogi. Przy każdym kroku modliłem się, żeby owa kobieta nie 

zadzwoniła do Matki, albo żeby jakimś cudem pomyliła mnie z kimś innym. Niebo 

było błękitne, a promienie słońca grzały mi plecy. Gdy zbliżałem się do domu, 

spojrzałem na słońce z myślą, czy będę miał jeszcze okazję je zobaczyć. Ostrożnie 
uchyliłem drzwi wejściowe i podreptałem na paluszkach do garażu. Sądziłem, że 

Matka może w każdej chwili zbiec po schodach i stłuc mnie na cementowej 

podłodze. Nie przychodziła. Przebrałem się w ubranie robocze i poszedłem na 

górę zmywać po obiedzie. Nie wiedziałem, gdzie jest, i uszy zmieniły mi się w 

anteny radarowe, za pomocą których starałem się jak najdokładniej ją namierzyć. 

Ze strachu zaczął boleć mnie napięty grzbiet. Trzęsły mi się ręce, nie mogłem się 

skupić. Nareszcie usłyszałem, jak Matka wychodzi z sypialni i kieruje się w stronę 

kuchni. Spojrzałem przelotnie przez okno. Słyszałem krzyki i śmiech bawiących 

się dzieci. Przez chwilę wyobraziłem sobie, że do nich należę. Zrobiło mi się 

ciepło wokół serca. Uśmiechnąłem się. 
Zamarłem z przestrachu, gdy poczułem na karku oddech Matki. Z ręki wypadł mi 

talerz, ale zdążyłem go schwycić w locie. 

- Bystry jesteś, co? - drwiła. - Umiesz też szybko biegać i znajdujesz czas na żebry. 

No dobra... to się dopiero okaże, na co cię stać. 

Skuliłem się w oczekiwaniu na cios. Gdy nie padł, myślałem, że pójdzie sobie 

oglądać telewizję. I to przypuszczenie się nie sprawdziło. Matka stała z tyłu, 

śledząc każdy mój ruch. Widziałem jej odbicie w oknie kuchni. Sama też je 

dojrzała i uśmiechnęła się. Mało co nie narobiłem w portki. 

Po zmywaniu zabrałem się do sprzątania łazienki. Gdy szorowałem wannę, Matka 

siedziała na klozecie. Gdy myłem na czworakach podłogę, stała bez słowa za 
moimi plecami. Myślałem, że podejdzie od przodu i da mi kopniaka w twarz, ale 

tak się nie stało. Narastał we mnie niepokój. Wiedziałem, że mnie zbije, ale nie 

miałem pojęcia jak, kiedy i gdzie. Sprzątanie łazienki trwało całą wieczność. Ręce 

i nogi drżały mi z niepewności. Skupiała na sobie wszystkie moje myśli. Gdy 

zbierałem się na odwagę i na nią spoglądałem, tylko się uśmiechała, zachęcając: 
- Szybciej, młody człowieku, musisz włożyć w to o wiele więcej energii. 

Byłem wyczerpany ze strachu. Mało co nie zasnąłem, zamiast czekać, aż Matka 

zawoła, żebym sprzątnął ze stołu i pozmywał po kolacji. Gdy stałem w garażu, 

wnętrzności zaczęły odmawiać posłuszeństwa i miałem wielką ochotę pobiec na 

górę do łazienki; niestety, bez pozwolenia Matki byłem uwięziony. "Może właśnie 

o to jej chodziło. Może chce, żebym pił własne siki". Z początku coś tak 

obrzydliwego zupełnie nie mieściło mi się w głowie, ale przecież musiałem być 

przygotowany na wszystko, co ona mi zgotuje. Im bardziej skupiałem się na 

wymyślaniu różnych możliwości, tym szybciej opuszczały mnie siły. Potem mnie 

olśniło: wiedziałem już, czemu Matka chodzi za mną krok w krok. Chciała mnie 
trzymać w stałej niepewności i niewiedzy, kiedy i w jaki sposób uderzy. Nie 

zdążyłem jeszcze obmyślić sposobów obrony, gdy zawołała mnie na górę. W 

kuchni oznajmiła, że muszę osiągnąć prędkość światła, bo inaczej będzie ze mną 

krucho. 

- Rzecz jasna - ciągnęła - nie muszę dodawać, że dzisiaj nie dostajesz kolacji. Ale 

tym się nie martw, już my coś wymyślimy. 

Gdy skończyłem, Matka kazała mi zejść na parter. Stałem oparty o twardą ścianę i 

zastanawiałem się, jakie ma wobec mnie zamiary. Oblewał mnie zimny pot, który 

zdawał się przesiąkać do szpiku kości. Zmęczyło mnie to tak bardzo, że usnąłem 
na stojąco. Gdy poczułem, jak głowa opada mi do przodu, poderwałem ją do góry i 

w ten sposób się obudziłem. Na nic się zdały wszystkie próby, głowa opadała w 

dół i w górę niczym kawałek korka na wodzie. Pogrążony w swego rodzaju 

transie czułem, jak dusza opuszcza ciało, jakbym unosił się w stanie nieważkości. 

Byłem lekki jak piórko, dopóki głowa raz jeszcze nie poleciała do przodu; wtedy 

się przebudziłem. Wiedziałem, że powinienem czuwać, by nie zapaść w głęboki 

sen. Groziło to strasznymi konsekwencjami, więc odpędzałem senność gapiąc się 

przez okno garażu, słuchając odgłosów przejeżdżających samocho- 

dów i wypatrując czerwonych świateł samolotów. W głębi duszy pragnąłem także 

stąd odlecieć. 
Gdy Roń i Stan dawno spali, Matka kazała mi wejść na górę. Każdy stopień był 

czymś strasznym. Wiedziałem, że nadszedł mój czas. Wyczerpała mnie 

psychicznie i fizycznie. Nie miałem pojęcia, co dla mnie szykuje. Chciałem po 

prostu, żeby wreszcie mnie zlała i dała spokój. 

Gdy otworzyłem drzwi, ogarnął mnie niespodziewany spokój. W całym domu 

paliło się tylko mdłe światełko w kuchni. Widziałem Matkę siedzącą przy stole. 

Stałem jak wmurowany. Uśmiechnęła się, i po obwisłych ramionach poznałem, że 

jest w alkoholowym dołku. Jakiś siódmy zmysł podpowiadał mi, że tym razem nie 

będzie bicia. Miałem jakieś niejasne przeczucia, ale stan uniesienia prysnął, gdy 

Matka podeszła do zlewu. Uklękła, otworzyła dolną szafkę i wyciągnęła z niej 
butelkę amoniaku. Nie wiedziałem, co się dzieje. Nalała go trochę na łyżeczkę. 

Cały byłem roztrzęsiony i nie mogłem zebrać myśli. 

Matka zaczęła zbliżać się w moją stronę z łyżeczką w ręce. Gdy rozlała nieco 

amoniaku na podłogę, zacząłem się odruchowo odsuwać, dopóki głową nie 

uderzyłem w blat przy kuchence. I to wszystko? Tyle? Da mi tylko łyżeczkę tego 
czegoś? - myślałem. 

Nie bałem się. Byłem na to zbyt zmęczony. Przez głowę przebiegała tylko jedna 

myśl: No dobrze już, dobrze, im prędzej, tym lepiej. Pochylając się nade mną, 

Matka powtórzyła, że uratować mnie może tylko szybkość. Nie pojmowałem 

sensu jej zagadkowych słów. 

Otwarłem bez wahania usta, a matka wsadziła mi zimną łyżeczkę głęboko do 

gardła. Znowu pomyślałem, że to strasznie proste, ale po chwili odebrało mi dech. 

Ścisnęło w gardle. Stałem chwiejnie przed Matką, czując się tak, jakby oczy miały 

mi za chwilę wyskoczyć z orbit. Upadłem na czworaki. Bańka! - wrzeszczałem w 

myślach. Waliłem z całej siły w podłogę, usiłując przełknąć i skupić się na bańce 
powietrza, która stanęła mi w przełyku. Ogarnęło mnie nagłe przerażenie. Łzy 

zalewały mi twarz. Po paru sekundach zaczęły słabnąć uderzające w podłogę 

pięści. Drapałem paznokciami podłogę, od której nie odrywałem też oczu. 

Zaczęły mi się zlewać kolory. Poczułem, jak gdzieś odpływam. Wiedziałem, że 

umieram. 

Doszedłem do siebie, gdy poczułem, jak Matka wali mnie po plecach. Siła uderzeń 

sprawiła, że mi się odbiło i odzyskałem oddech. Gdy zacząłem łykać wielkie 

hausty powietrza, Matka wróciła do kieliszka. Zdrowo sobie pociągnęła i 

skierowała w moją stronę strumień wilgotnego powietrza. 
- Nie było tak źle, co? - zapytała i dopiła alkohol, po czym kazała mi odmaszerować 

na pryczę. 

Nazajutrz wieczorem odbyła się druga próba, tym razem w obecności Ojca. 

- Na pewno chłopak oduczy się złodziejstwa - przechwalała się. 

Wiedziałem, że robi to dla swojej zboczonej przyjemności. Ojciec przyglądał się z 

założonymi rękami, jak Matka daje mi łyżeczkę amoniaku. Tym razem jednak nie 

dałem tak łatwo za wygraną. Musiała mi siłą otwierać usta; kręcąc głową 

sprawiłem, że rozlała większą część płynu. Trochę jednak /ostało i raz jeszcze 

padłem na podłogę, zacisnąłem pięści i waliłem nimi w podłogę. Niemo, 

błagalnym wzrokiem wzywałem na pomoc Ojca. On zaś najzwyczajniej w świecie 
stał nade mną i przyglądał się, jak biję u jego stóp pięściami o podłogę. Matka 

znowu przyklękła i uderzyła mnie po plecach, jakbym był jakimś domowym 

pieskiem; potem straciłem przytomność. 

Następnego dnia rano, gdy sprzątałem łazienkę, obejrzałem w lustrze swój 

poparzony język. Wypalone zostały warstwy żywego mięsa, reszta była czerwona 

i podrażniona. Stałem ze wzrokiem wbitym w zlew i myślałem, iż mam wielkie 

szczęście, że żyję. 

Matka już nigdy więcej nie dawała mi amoniaku, ale parę razy wlewała we mnie 

Clorox. Najbardziej zaś upodobała sobie zabawę z płynem do mycia naczyń. 

Wyciskała mi prosto do gardła tani, różowy płyn, po czym odsyłała do garażu. 
Zasychało mi w ustach, więc pędziłem do kranu i piłem do syta wody. Na okropne 

konsekwencje nie trzeba było długo czekać; zaczęła się biegunka. Krzyczałem 

błagając, żeby po/woli la mi pójść do łazienki na górze. Stałem w bezruchu, 

czując, jak porcje wodnistej masy przesiąkają przez majtki, spodnie i spadają na 

podłogę. 
Po takim upokorzeniu płakałem jak malutkie dziecko. Straciłem we własnych 

oczach wszelką wartość. Chciało mi się do ubikacji, ale bałem się ruszyć z 

miejsca. Wreszcie zdobyłem się na odruch ludzkiej godności, poszedłem 

okrakiem do zlewu w garażu, wziąłem duże wiadro i w nie się wypróżniłem. 

Zamknąłem oczy i zacząłem zastanawiać się, jak by tu można się umyć i uprać 

swoje rzeczy, gdy znienacka za moimi plecami otworzyły się drzwi do garażu. 

Odwróciwszy się ujrzałem Ojca, który beznamiętnie przyglądał się "drugiej 

twarzy" syna, podczas gdy brązowa ciecz lała się do wiadra. Czułem się gorzej 

sponiewierany niż pies. 

Matce nie zawsze udawało się ze mną wygrać. Podczas jednego tygodnia, gdy nie 
pozwolono mi chodzić do szkoły, nalała mi w usta płynu i kazała sprzątać w 

kuchni. Nie zauważyła, że wcale nie połknąłem. Z upływem czasu w ustach 

tworzyła się mieszanka płynu i śliny. Za wszelką cenę nie chciałem tego 

przełknąć. Dokończywszy kuchnię zbiegłem na dół ze śmieciami. Uśmiechnąłem 

się od ucha do ucha, gdy wreszcie zamknąłem za sobą drzwi i mogłem wypluć 

zawartość tego, co miałem w ustach. W śmietniku przy garażu znalazłem zużyty 

papierowy ręcznik i starannie wytarłem nim wnętrze ust, tak żeby nie został w 

nich nawet ślad po płynie. Czułem się jak zwycięzca Maratonu Olimpijskiego. 

Byłem dumny, że udało mi się pokonać Matkę w wymyślonej przez nią samą grze. 
Mimo że przeważnie przyłapywała mnie na różnych próbach zdobycia żywności, 

nie udawało jej się to zawsze. Po miesiącach wielogodzinnego stania w garażu 

zdobyłem się na odwagę i zacząłem wykradać z zamrażarki w garażu kawałki 

mrożonek. Aż za dobrze wiedziałem, że mogę za to drogo zapłacić, więc każdy 

kęs łykałem tak, jakby miał być ostatni w życiu. 

W mroku zamykałem oczy i marzyłem, że jestem królem we wspaniałych szatach, 

zajadającym najlepsze potrawy, jakie wymyślił kiedykolwiek człowiek. Trzymając 

w ręku kawałek placka z dynią lub nadziewanej tortilli, byłem faktycznie królem i, 

jak przystało na króla, spoglądałem z góry najedzenie i dobrotliwie się 

uśmiechałem. 
 

 

                                                          rozdział 5 

                                                          Wypadek 

Lato 1971 roku nadało ton reszcie czasu spędzonego z Matką. 

Nie miałem jeszcze jedenastu lat, a znałem na pamięć wszelkie możliwe rodzaje 

kar. Dodatkiem do limitów czasowych, jakie Matka wyznaczała na kolejne 

codzienne zajęcia w domu, był brak jedzenia. Gdy spojrzałem na nią lub jednego z 

jej synów bez pozwolenia, dostawałem policzek. Gdyby przyłapała mnie na 

kradzieży żywności, wiedziałem, że albo zastosuje jedną x. poprzednich kar, albo 
wymyśli nową i jeszcze bardziej potworną. Sprawiała wrażenie kobiety, która 

wie, co robi, stąd też była dość obliczalna. Niezależnie od tego zawsze miałem się 

na baczności i natężałem całą uwagę na wypadek, gdybym się na nią natknął. 

Z początkiem lipca moje poczucie godności zaczęło się załamywać. Sprawę 

jedzenia należałoby już praktycznie włożyć między bajki. Z rzadka dostawałem 
choćby resztki śniadania, a nigdy, przenigdy nie powąchałem obiadu. Kolację 

dostawałem mniej więcej raz na trzy wieczory. 

Pewien lipcowy dzień rozpoczął się jak każdy inny w moim niewolniczym życiu. 

Jedzenia nie widziałem od trzech dni. W wakacje trudno było o inne okazje do 

jego zdobycia. Jak zawsze podczas kolacji siedziałem u dołu schodów z rękami pod 

pośladkami i słuchałem, jak je "rodzina". Matka wymagała, żebym siadał na 

rękach z głową odrzuconą do tyłu, w pozycji "jeńca wojennego". Opuściłem głowę 

do przodu, marząc, że stałem się jednym z nich, członkiem "rodziny". Pewnie 

zasnąłem, bo zbudziło mnie warknięcie Matki: 

- Wstawaj! Rusz dupę! 
Na dźwięk jej głosu podniosłem głowę, zerwałem się i pobiegłem po schodach. 

Prosiłem Boga, żeby dzisiaj dostać coś, co zaspokoiłoby głód; 

Zacząłem gorączkowo zbierać talerze po kolacji, gdy Matka zawołała mnie do 

kuchni. Z pochyloną głową słuchałem, jak wyrzuca z siebie czas, jaki przeznacza 

mi na każdą czynność. 

- Masz dwadzieścia minut! Sekunda więcej, a nie dostaniesz nic do jedzenia. 

Zrozumiano? 

- Tak jest. 

- Patrz w moją stronę, jak do ciebie mówię! - burknęła. 
Posłuszny rozkazowi, uniosłem powoli głowę. Widziałem, jak Russell buja się na 

jej lewej nodze. Opryskliwość Matki najwyraźniej mu nie przeszkadzała. Po 

prostu wytrzeszczał na mnie te swoje zimne oczy. Miał dopiero cztery czy pięć lat, 

ale zdążył już zostać "małym gestapowcem" Matki, śledzącym każdy mój ruch, 

pilnującym, czy nie podkradam jedzenia. Czasami zmyślał jakąś historyjkę, żeby 

móc popatrzeć, jak Matka mnie karze. Nie była to rzecz jasna jego wina. 

Wiedziałem, że Matka nauczyła go tego wszystkiego, ale i tak go nienawidziłem. 

- Słyszysz? - ryknęła Matka. - Patrz na mnie, jak do ciebie mówię. - Gdy 

podniosłem głowę, zobaczyłem, jak łapie za tasak z kuchennego blatu. -Jak nie 

zmieścisz się w czasie, zarżnę jak psa! 
Nie przejąłem się zbytnio tą pogróżką. Powtarzała ją mniej więcej od tygodnia. 

Russell też pozostał obojętny. Bujał się na jej nodze, niczym na koniu na 

biegunach. Najwidoczniej nie była zadowolona ze swej własnej strategii, bo bez 

przerwy marudziła, podczas gdy czas upływał i mój limit czasowy się kurczył. 

Wolałem, żeby się wreszcie zamknęła i dała zająć się robotą. Bardzo mi na tym 

zależało, bo chciałem dostać coś do zjedzenia, bojąc się kolejnej nocy o pustym 

żołądku. 

Coś było nie w porządku. I to bardzo! Wytężyłem wzrok. Zaczęła wymachiwać 

trzymanym w prawej ręce nożem. Niezbyt się tym przejmowałem. "Oczy - 

zauważyłem. - Spójrz na jej oczy". Wyglądały jak zwykle, na poły zamglone i 
szkliste. Intuicja jednak podpowiadała mi, że coś jest nie tak. Nie obawiałem się 

lania, ale czułem jakieś napięcie. Stopniowo zacząłem się orientować w grozie 

sytuacji. Po części przez kołyszącego się Russella, częściowo w wyniku 

wymachiwania nożem, ciało Matki bujało się w tył i w przód. Przez chwilę 

zdawało mi się, że upadnie. 
Chciała utrzymać równowagę, warknęła na Russella, żeby zszedł jej z nogi, cały 

czas przy tym wrzeszcząc na mnie. Przypominała fotel bujany, który wymknął 

się spod kontroli. Przestałem zwracać uwagę na czcze pogróżki i wyobraziłem 

sobie, jak stara pijaczka pada na pysk. Całą  uwagę skupiłem właśnie na jej 

twarzy. Kątem oka dostrzegłem, jak coś wypada jej z ręki. Poczułem rozdzierający 

ból tuż powyżej żołądka. Usiłowałem nie upaść, ale nogi się pode mną i objęła 

mnie nieprzenikniona ciemność. 

Gdy odzyskałem przytomność, poczułem bijące z okolicy piersi ciepło. Po chwili 

zorientowałem się, gdzie jestem. Siedziałem na ubikacji, oparty o ścianę. Russell 

stał przede mną i powtarzał: "David umrze, chłopak umrze". Spojrzałem w stronę 
żołądka. Klęcząca na podłodze Matka przykładała tampon z gazy do miejsca, z 

którego tryskała czerwona krew. Próbowałem coś powiedzieć. Wiedziałem, że to 

tylko wypadek. Chciałem powiedzieć, że jej wybaczam, ale nie mogłem wydusić z 

siebie ani słowa. Głowa raz po raz opadała mi na piersi. Ponownie zapadłem w 

ciemność. 

Gdy się ocknąłem, Matka wciąż jeszcze owijała mi dolną część klatki piersiowej 

jakimś ręcznikiem. Trzeba przyznać, że się na tym znała. Wielokrotnie 

opowiadała dzieciom, jak jeszcze przed poznaniem Ojca miała zamiar zostać 

pielęgniarką. Zawsze dawała sobie radę z różnymi urazami, jakich doznawali 
domownicy. Nie wątpiłem, że jest w tym dobra. Po prostu czekałem, aż wsadzi 

mnie do samochodu i zawiezie do szpitala. Byłem pewny, że zaraz to nastąpi. 

Odczuwałem dziwną ulgę, wiedziałem, że zaraz się to wszystko skończy. Skończy 

się niewolnicze życie. Nawet Matka nie zdoła teraz ukryć prawdy. Wypadek 

będzie początkiem mojej wolności. 

Opatrzenie rany zajęło jej niemal pół godziny. Nie sprawiała wrażenia osoby 

dręczonej wyrzutami sumienia. Myślałem, że będzie się przynajmniej starała 

mnie pocieszyć. Obrzucając mnie chłodnym wzrokiem wstała, umyła ręce i 

oznajmiła, że mam trzydzieści minut na zmycie naczyń. Potrząsnąłem głową, bo 

nie dotarł do mnie sens tych słów. Po chwili zrozumiałem. Tak jak wypadek z ręką 
przed kilkoma laty, teraz też miała zamiar zignorować całe zdarzenie. 

Nie było czasu na użalanie się nad sobą. Czas biegł szybko. Wstałem, zachwiałem 

się na nogach i skierowałem do kuchni. Przy każdym kroku żebra rozdzierał ból, 

a przez podartą koszulkę przesiąkała krew. Doszedłszy do zlewu, oparłem się i 

zacząłem dyszeć jak zniedołężniały pies. 

Słyszałem, jak Ojciec przegląda w stołowym gazetę. Mimo bólu zaczerpnąłem 

tchu, licząc, że uda mi się do niego dostać. Zamiast tego upadłem na podłogę. 

Zorientowałem się, że powinienem brać krótkie, urywane wdechy. Wszedłem do 

stołowego. Na końcu wersalki siedział mój bohater. Wiedziałem, że poradzi sobie 

z Matką i zawiezie mnie do szpitala. Stanąłem przed nim, czekając, aż skończy 
stronę i mnie dostrzeże. Wtedy wyjąkałem: 

- Tato, Ma... Ma... Mama mnie nożem. 

- Dlaczego? - spytał, nie unosząc nawet brwi. 

- Powiedziała, że jak nie pozmywam na czas, to mnie zabije. Czas stanął w 

miejscu. Słyszałem dochodzący zza gazety, pełen wysiłku oddech Ojca. 
Odchrząknął i odezwał się wreszcie: 

- No... to... lepiej wracaj do kuchni i zmywaj te naczynia. 

Nachyliłem się, jakbym chciał go lepiej dosłyszeć. Nie wierzyłem własnym uszom. 

Musiał wyczuć moją dezorientację, bo odłożył gwałtownie gazetę i uniósł głos: 

-Jezus Maria! Czy Matka wie, że tu stoisz i ze mną gadasz? Idź już do kuchni 

zmywać. Słuchaj, mały, nie wolno nam jej denerwować. Chcę mieć spokój 

przynajmniej dzisiaj... - Urwał, zaczerpnął tchu i zszedł do szeptu: -Wracaj do 

kuchni i pozmywaj, a ja obiecuję, że nie zdradzę, że się przede mną wygadałeś. 

Może tak być? To będzie nasza mała tajemnica. Ale tera/, zmykaj do kuchni, zanim 

nas obu tu przyłapie. 
Stałem jak sparaliżowany. Nawet na mnie nie spojrzał. Myślałem, że gdyby nieco 

opuścił gazetę i zajrzał mi w oczy, od razu dowiedziałby się całej prawdy; 

poczułby moje cierpienie, zorientowałby się, jak strasznie potrzebuję pomocy. Ale 

i tak wiedziałem, że był pod władzą Matki, która trzymała rękę na wszystkim, co 

działo się w jej domu. Chyba obaj znaliśmy "rodzinny" szyfr: jeśli się nie przyznać 

do istnienia problemu, to problemu takiego nie ma. Gdy tak przed nim stałem nie 

wiedząc, co począć, spuściłem głowę i zauważyłem, jak kropelki krwi plamią 

rodzinny dywan. W głębi duszy czułem, że najchętniej wziąłby mnie w ramiona i 

zabrał daleko stąd. Nawet przedstawiłem sobie, że zdziera koszulę, po czym 
wzbija się w powietrze i szybuje niczym Superman, pokazując mi swoje 

prawdziwe ja. 

Odwróciłem się. Ojciec utracił cały mój szacunek. To była karykatura zbawcy, 

którego w nim się dopatrywałem. Złościłem się bardziej na niego niż na Matkę. 

Chciałem ulecieć gdzieś daleko, ale pulsujący ból sprowadzał mnie z powrotem na 

ziemię. 

Umyłem naczynia tak szybko, jak tylko pozwolił mi stan mojego ciała. 

Błyskawicznie odkryłem, że każde poruszenie przedramieniem powoduje 

przenikliwy ból w okolicach brzucha. Gdy przesuwałem się w bok, od zbiornika 

do mycia, do zlewu, w którym płukałem, ciało przeszywał jeszcze jeden rodzaj 
bólu. Czułem, że opuszczają mnie resztki sił. W miarę jak wyczerpywał się 

ustalony przez Matkę czas, malały szansę na wieczorny posiłek. 

Miałem ochotę najzwyczajniej w świecie położyć się na ziemi i poddać, ale nie 

wolno mi było złamać złożonej przed laty obietnicy. Chciałem pokazać tej suce, że 

pokona mnie dopiero w chwili mojej śmierci poddam się dopiero wtedy. 

Doszedłem do wniosku, że upierając ciężar ciała na palcach i nachylając się w 

kierunku blatu zmniejszam nacisk na dolną część klatki piersiowej. Nie 

przechodziłem już za każdym razem od zlewu do zlewu, lecz myłem kilka talerzy 

naraz po czym pochylałem się i je płukałem. Najgorsze było układanie na półkach 

po wytarciu. Szafki wisiały nade mną i wiedziałem, że wyciąganie tam rąk będzie 
bardzo bolało. Wziąłem jeden talerz, stanąłem na palcach i usiłowałem możliwie 

najwyżej wyciągnąć rękę. Prawic mi się udało - nie wytrzymałem bólu i upadłem 

na podłogę. 

Cała koszulkę miałem już przesiąkniętą krwią. Próbowałem stanąć z powrotem 

na nogach. Poczułem, jak pomagają mi silne ręce Ojca. Chciałem go odepchnąć. 
- Podawaj talerze - powiedział. - Ułożę je w szafce. Ty idź na dół i się przebierz. 

Odwróciłem się bez słowa. Spojrzałem na zegar. Zmywanie zajęło mi niemal 

półtorej godziny. Kurczowo trzymając się prawą ręką poręczy, schodziłem po 

schodach. Z każdym stopniem wypływała ze mnie krew. 

U stóp schodów natknąłem się na Matkę. Koszulkę zdjęła ze mnie najdelikatniej 

jak umiała, ale poza tym w ogóle nie starała się mi ulżyć. Robiła to machinalnie. 

Swego czasu widziałem, jak z większym współczuciem zajmowała się 

zwierzętami. 

Zrobiło mi się tak słabo, że oparłem się o nią, gdy przebierała mnie w starą, za 

dużą koszulkę. Myślałem, że mnie uderzy, ale zniosła to przez kilka sekund, po 
czym usadowiła mnie na stopniu i odeszła. Po chwili wróciła niosąc szklankę 

wody, którą w pośpiechu przełknąłem. Oznajmiła, że na razie nie może dać mi 

jeść, ale dostanę coś za kilka godzin, gdy poczuję się lepiej. Głos miała cały czas 

monotonny, wyprany z wszelkich uczuć. 

Rzuciłem okiem przez okno i zobaczyłem, jak kalifornijski półmrok ustępuje 

miejsca ciemności. Matka powiedziała, że mogę pobawić się z chłopcami na 

dworze, przed drzwiami garażu. Nie bardzo rozumiałem, co ona do mnie mówi. 

- No już, David, zmykaj - powtarzała. 

Pomogła mi wykuśtykać z garażu na podjazd. Bracia obrzucili mnie obojętnym 
wzrokiem, znacznie bardziej interesowały ich sztuczne ognie, które dostali z 

okazji Święta Niepodległości. Z upływem czasu Matka okazywała mi coraz więcej 

współczucia. Trzymała mnie za ramiona, gdy patrzyliśmy, jak bracia rysują 

sztucznymi ogniami ósemki. Matka spytała, czy też bym chciał puścić taki ogień. 

Przytaknąłem. Trzymając mnie za rękę przyklękła i odpaliła. Przez chwilę w 

wyobraźni powróciła woń jej dawnych per fum. Już jednak od dawna nie używała 

kosmetyków i nie robiła makijażu. 

Bawiąc się z braćmi cały czas myślałem o zmianie, jaka zaszła w postępowaniu 

Matki. Chce się ze mną pogodzić? - zastanawiałem się -Czy to koniec życia w 

piwnicy? Powrót na łono rodziny? Na razie było mi wszystko jedno. Bracia chyba 
pogodzili się z moją obecnością, i czułem w stosunku do nich sympatię, co mnie 

nawet zdziwiło. 

Po chwili mój fajerwerk wystartował. Zwróciłem oczy w kierunku zachodzącego 

słońca. Od dawna nie oglądałem takiego widoku. Zamknąłem oczy, by chłonąć jak 

najwięcej ciepła. Na ulotną chwilę zniknęły cierpienie, głód i żałosne życie. 

Otworzyłem oczy, chcąc na zawsze utrwalić ten moment. 

Przed pójściem spać Matka dała mi jeszcze wody i trochę jedzenia. Czułem się jak 

okaleczone zwierzę, które wraca do formy, ale było mi to obojętne. 

W garażu położyłem się na starej wojskowej pryczy. Usiłowałem zapomnieć o 

bólu, który jednak ogarniał całe ciało. Na koniec pokonało go wyczerpanie i 
zapadłem jakoś w sen. Dręczyły mnie koszmary. Obudziłem się zlany zimnym 

potem. Zza pleców doszedł mnie przerażający odgłos. To Matka. Nachyliła się i 

położyła mi na czole zimny kompres, zmoczywszy ściereczkę do naczyń. 

Powiedziała, że w nocy miałem gorączkę. Niemoc i zmęczenie nie pozwoliły mi 

zdobyć się na jakąkolwiek reakcję. Wszystkie myśli skupiły się na bólu. Później 
Matka wróciła do sypialni braci na dole, bliżej garażu. Czułem się bezpiecznie, 

wiedząc, że jest w pobliżu i ma nade mną dozór. 

Niebawem pogrążyłem się w ciemność i niespokojne sny, z których 

najokropniejsza była wizja ulewnego, czerwonego deszczu ognia. Padał na mnie, 

przemaczając do szpiku kości. Próbowałem zmyć z siebie krew, która wkrótce na 

nowo zalewała ciało. Gdy się nazajutrz przebudziłem, popatrzyłem szeroko 

otwartymi oczami na pokryte zakrzepłą krwią dłonie. Koszulka na piersi była 

cała czerwona. Krew zaschła też na twarzy. Usłyszałem dźwięk otwieranych 

drzwi i odwróciwszy się zobaczyłem idącą do mnie Matkę. Oczekiwałem z jej 

strony jakiegoś większego współczucia, ale były to próżne nadzieje. Była 
obojętna. Chłodnym głosem kazała mi się umyć i zabrać do roboty. Słysząc jej 

kroki, gdy schodziła po schodach wiedziałem już, że nic się nie zmieniło. Byłem 

wciąż zakałą rodziny. 

4. Dziecko... 

49 

Gorączka trwała przez trzy dni po "wypadku". Nie śmiałem prosić Matki choćby o 

aspirynę, zwłaszcza kiedy Ojciec był w pracy. Wiedziałem, że Matka jest znowu 

sobą. Sądziłem, że gorączka jest wynikiem rany. K< wiecie na brzuchu 

wielokrotnie się otwierało. Powoli podkradałem się do kranu w garażu, nie chcąc, 
żeby usłyszała mnie Matka. / kupy swoich podartych i brudnych łachów 

wybrałem najczystszy. l) siadłem i podwinąłem czerwoną, wilgotną koszulkę. 

Dotknąłem rany i aż wzdrygnąłem się z bólu. Zaczerpnąłem tchu i możliwie 

najdelikatniej ścisnąłem rozcięcie pomiędzy dwoma palcami. Ból był tak 

nieznośny, że opadłem głową na zimną, betonową podłogę, niemal tracąc od tego 

uderzenia przytomność. Gdy ponownie spojrzałem na brzuch, z czerwonego, 

rozpalonego nacięcia ciekła żółtobiała substancja. Nie bardzo się na tym znałem, 

ale wiedziałem, że wdało się zakażenie. Próbowałem wstać, żeby pójść do Matki i 

poprosić ją o opatrzenie rany. Zatrzymałem się w pół drogi. Nie - pomyślałem - 

nie będę prosił tej suki o pomoc. Zdawałem sobie sprawę, iż należy jak 
najszybciej opatrzyć ranę i zrozumiałem, że jestem zdany tylko na własne siły. 

Chciałem sam panować nad sytuacją i nie zdawać się na Matkę. 

Zmoczyłem szmatę i dotknąłem rany. Ręce trzęsły mi się ze strachu, po 

policzkach płynęły łzy. Czułem się jak małe dziecko i wcale mi się to nie podobało. 

Zapłaczesz się na śmierć - strofowałem siebie. - No już, zabieraj się za tę ranę. 

Wierzyłem, że uraz nie zagraża życiu. Wmówieniem tego stworzyłem sobie 

blokadę bólu. 

Działałem szybko, żeby wykorzystać resztki motywacji. Złapałem jeszcze jedną 

szmatę, zwinąłem ją i zatkałem sobie usta. Całą uwagę skupiłem na kciuku i 

pierwszym palcu lewej ręki, chwytających skórę w okolicach rany. Drugą ręką 
wytarłem ropę. Powtarzałem tak długo ten sam zabieg, aż z rany wylatywała tylko 

krew. Wycisnąłem większość białej cieczy. Nie mogłem już dłużej znieść 

straszliwego bólu. Z całej siły zagryzałem zęby na szmacie, która tłumiła krzyk. 

Czułem się jak człowiek zwisający z urwiska nad morzem. Górę koszulki miałem 

przemoczoną od łez. 
Bojąc się, żeby Matka nie przyłapała mnie w takim miejscu, wytarłem krew i 

ropę, po czym pół idąc, pół czołgając się dotarłem do swojego punktu u stóp klatki 

schodowej. Obejrzałem koszulkę: prowizoryczny bandaż zaplamiło zaledwie kilka 

kropel krwi. Rozkazywałem ranie się zagoić. Jakimś siódmym zmysłem 

wiedziałem, że mnie posłucha. Odczuwałem dumę. Byłem niby jakaś komiksowa 

postać, która pokonała piętrzące się przeszkody i przeżyła. Po chwili głowa 

opadła mi na piersi i zasnąłem. We śnie leciałem przez kolorowe powietrze. 

Miałem na sobie czerwoną pelerynę... byłem Supermanem. 

 

 
                                                                  Rozdział 6 

                                                    Gdy Ojca nie ma w domu 

Po incydencie z nożem Ojciec coraz rzadziej zaglądał do domu i spędzał coraz 

więcej czasu w pracy. Wymyślał różne powody, ale nic a nic mu nie wierzyłem. 

Często siedziałem w garażu i trząsłem się ze strachu, licząc jednocześnie, że z 

jakiegoś powodu zostanie w domu. Pomimo wszystkiego, co między nami zaszło, 

wciąż traktowałem go jak swego obrońcę. W jego obecności Matka nie 

wyrządzała mi tyle krzywdy. 

Zaczął mi też regularnie pomagać wieczorem w zmywaniu naczyń. On mył, a ja 
wycierałem. Przy pracy rozmawialiśmy cicho, żeby nie dosłyszała nas Matka, ani 

chłopcy. Czasami okresy milczenia trwały po kilka minut. Musieliśmy mieć 

pewność, że na horyzoncie nie czai się żadne niebezpieczeństwo. Ojcu 

przypadała zazwyczaj rola zagajającego rozmowę. 

-Jak tam u ciebie, Tygrys? 

- Nieźle. - Stary przydomek, którego Ojciec używał, gdy byłem mały, zawsze 

wywoływał na mojej twarzy uśmiech. 

-Jadłeś coś dzisiaj? - pytał. Odpowiedź była zwykle przecząca. 

- Nie przejmuj się - pocieszał. - Przyjdzie dzień, kiedy obydwaj wyrwiemy się z 

tego wariatkowa. 
Wiedziałem, że Ojciec nie znosi chwil spędzanych w domu, i to z mojego powodu. 

Mówiłem mu, że będę już grzeczny i nie będę kradł, że będę się jeszcze bardziej 

starał pilnie wypełniać swoje domowe obowiązki. Zawsze przy tym się uśmiechał 

i powtarzał, że to nie moja wina. 

Czasami gdy wycierałem talerze, zaczynałem odczuwać nowy przypływ nadziei. 

Domyślałem się, że Ojciec nie wystąpi otwarcie przeciw Matce, ale w jego 

obecności czułem się przynajmniej bezpieczny. 

Tak jak zwykle, to Matka położyła kres pomocy Ojca. Upierała się, że "chłopak" da 

sobie radę sam. Mówiła, że Ojciec poświęca za dużo uwagi mnie, kosztem reszty 

rodziny. Ustąpił bez walki. Matka odzyskała stuprocentową kontrolę nad 
wszystkimi w domu. 

Po pewnym czasie Ojciec przestał wracać do domu nawet w dni wolne od pracy. 

Wpadał tylko na chwilę. Zaglądał do chłopców, po czym odnajdywał mnie, 

zamienialiśmy parę słów i wychodził. Trwało to wszystko jakieś dziesięć minut, 

po których wracał do swej samotni, którą bywał przeważnie bar. W czasie 
rozmów ze mną powtarzał, że knuje plany wspólnej ucieczki. Zawsze się wtedy 

uśmiechałem na tę myśl, ale w głębi serca wiedziałem, że to tylko sen. 

Pewnego razu ukląkł przy mnie i wyznał, że jest mu bardzo żal. Popatrzyłem mu 

w oczy. Przeraziły mnie zmiany, które dostrzegłem w jego wyglądzie. Oczy miał 

podcienione głębokimi, ciemnymi półkolami, twarz i szyja przybrały barwę 

ćwikłowego buraka. Niegdyś sztywne barki teraz jakby oklapły. Kiedyś lśniące 

czarne włosy przyprószyła siwizna. Tego dnia objąłem go w pasie, nie wiedząc, 

kiedy się znowu spotkamy. 

Po odrobieniu swojej pańszczyzny zbiegłem na dół. Kazano mi uprać swoje 

łachmany i stos innych śmierdzących szmat. Jednak pożegnanie z Ojcem tak mnie 
przygnębiło, że tylko przypadłem do kupy ubrań i rozpłakałem się. Płacząc 

prosiłem, żeby wrócił i zabrał mnie ze sobą. Po chwili wziąłem się za pranie 

ubrań, pełnych dziur jak szwajcarskie sery. Tarłem, aż zaczęły krwawić kostki 

rąk. Już mi na niczym nie zależało. Dom Matki stał się nie do zniesienia. 

Pragnąłem znaleźć jakiś sposób ucieczki z tego piekła. 

Podczas jednej z dłuższych nieobecności Ojca Matka głodziła mnie przez dziesięć 

kolejnych dni. Żadnym sposobem nie udawało mi się wykonać zadanych prac w 

ustalonym przez nią czasie. Za karę nie dostawałem jeść. Matka wykluczyła 

wszystkie możliwości kradzieży. Sama sprzątała ze stołu i wyrzucała resztki na 
śmietnik. Co rano, jeszcze zanim wyrzuciłem śmieci, przetrząsała starannie kosz. 

Zamrażarkę w garażu zamykała na klucz, który trzymała przy sobie. Zdążyłem 

się już przyzwyczaić do trzydniowych głodówek, ale ten wydłużający się okres 

stawał się nieznośny. Przy życiu trzymała mnie tylko woda. Po napełnieniu wodą 

metalowego pojemnika na lód z zamrażalnika, przystawiałem go do ust i 

przechylałem. Potem podczołgiwałem się do kranu i odkręcałem kurek. Modląc 

się w myślach, 

 żeby drżenie rury nie wzbudziło czujności Matki, ostrożnie ssałem zimny metal, 

dopóki prawie nie pękał mi żołądek. 

Szóstego dnia byłem taki osłabiony, że obudziwszy się nie mogłem wstać ze starej 
wojskowej pryczy. Obowiązki wypełniałem w żółwim tempie. Myślałem mętnie. 

Zrozumienie każdego wykrzyczanego przez Matkę zdania zajmowało mi chyba 

dłuższą chwilę. Gdy powoli usiłowałem podnieść na nią oczy, dostrzegałem, że dla 

niej to zabawa - i to całkiem niezła. 

- Ooo, biedactwo - gruchała drwiąco. Pytała, jak się czuję i śmiała się z moich 

błagań o jedzenie. Pod koniec szóstego i kolejnych dni pragnąłem tylko, żeby dała 

mi cokolwiek do jedzenia. Było mi wszystko jedno, co to będzie. 

Pewnego wieczoru pod koniec tej "zabawy" Matka z trzaskiem postawiła przede 

mną talerz jedzenia. Zimne okruchy ze stołu były prawdziwą ucztą dla oka. 

Miałem się jednak na baczności: wyglądało to zbyt pięknie, żeby mogło być 
prawdziwe. 

- Dwie minuty! - warknęła. - Masz, dwie minuty na zjedzenie tego. Ani chwili 

dłużej. 

Z szybkością błyskawicy porwałem widelec i chciałem nabrać jedzenia, ale 

złapała talerz i wyrzuciła resztki do kosza. 
- Spóźniłeś się! - szydziła. 

Stałem oszołomiony, nie wiedząc, co powiedzieć czy zrobić. Przychodziło mi do 

głowy jedynie pytanie: dlaczego? Nie pojmowałem, dlaczego mnie w ten sposób 

traktuje. Byłem tak bliski szczęścia, że już czułem zapach każdego kąska. Na 

pewno chciała wymusić kapitulację, aleja stałem w bezruchu i powstrzymywałem 

płacz. 

Leżąc w pustym garażu czułem, że przestaję panować nad sytuacją. Pragnąłem 

jedzenia. Tęskniłem za Ojcem. Ale przede wszystkim chciałem minimum 

szacunku, odrobiny godności dla siebie. Siedząc na rękach słyszałem, jak bracia 

otwierają lodówkę i wyjmują desery; nie mogłem tego znieść. Oglądałem swoje 
ciało. Skóra miała żółtawy odcień, mięśnie zwiotczały i skurczyły się. Słysząc 

śmiech któregoś z braci oglądających telewizję, przeklinałem ich imiona. 

"Szczęściarze! Powinna dla odmiany brać czasem któregoś z nich i łoić mu skórę". 

Z płaczem wyładowywałem nienawiść. 

Głodowałem prawie dziesięć dni. Po wieczornym myciu naczyń Matka ponowiła 

swoją zabawę w "dwie minuty na zjedzenie wszystkiego". Tym razem na talerzu 

było zaledwie parę ochłapów. Czułem, że mi je znowu zabierze, więc obmyślałem 

każde posunięcie. Złapałem szybciutko talerz i połknąłem jedzenie w ogóle go nie 

przeżuwając. W ciągu kilku sekund zjadłem wszystko i wylizałem talerz. 
- Żresz jak świnia! - warknęła Matka. Pochyliłem głowę, jakby mnie to dotknęło. 

Ale w duchu się z niej śmiałem. "Spierdalaj! Gadaj, co chcesz! Ja coś zjadłem!" 

Na czas nieobecności Ojca przygotowała dla mnie jeszcze jedną grę. Kazała mi 

sprzątać łazienkę, ustalając zwykły limit czasowy. Tym razem jednak napełniła 

kubeł mieszaniną amoniaku i Cloroxu, wstawiła go do pomieszczenia i zamknęła 

za mną drzwi. Za pierwszym razem mówiła, że chce wypróbować coś, o czym 

wyczytała w gazetach. Pomimo pozorów, jakie stwarzałem, nie bałem się. Nie 

miałem pojęcia, co się stanie. Martwić zacząłem się dopiero wtedy, gdy Matka 

zamknęła drzwi i zabroniła mi je otwierać. Powietrze w zamkniętym 

pomieszczeniu zaczęło się zaraz zmieniać. Upadłem na czworaki i wpatrywałem 
się w wiadro. Unosiły się nad nim wiry drobnej, białej mgiełki. Wchłonąwszy te 

opary upadłem i zacząłem pluć. Czułem się tak, jakby paliło mi się w gardle. Gaz 

powstający z reakcji amoniaku i Cloroxu działał jak gaz łzawiący. Myśl o tym, że 

nie posprzątam w ustalonym przez Matkę czasie, doprowadzała mnie do 

szaleństwa. 

Wydawało mi się, że razem z kaszlem pozbędę się wnętrzności. Wiedziałem, że 

Matka nie ustąpi i nie otworzy drzwi. Jeśli chcę przeżyć, muszę ruszyć głową. 

Rozłożyłem się na płytkach podłogi i nogą odsunąłem kubeł w stronę drzwi. 

Robiłem to z dwóch powodów: po pierwsze chciałem jak najdalej odsunąć go od 

siebie, po drugie - żeby Matka otwierając drzwi nawdychała się swojego 
własnego specyfiku. Skuliłem się w przeciwległym kącie i zakryłem całą twarz 

ścierką do mycia, uprzednio zmoczywszy ją w muszli klozetowej. Nie śmiałem 

odkręcać wody, bo Matka mogła usłyszeć szum. Oddychając przez materiał 

patrzyłem, jak mgła z wolna opada na ziemię. Czułem się jak w komorze gazowej. 

Przypomniałem sobie o niewielkiej kratce wentylacyjnej, znajdującej się tuż nad 
podłogą. Wiedziałem, że włącza się co parę minut. Przysunąłem do niej twarz i 

nabrałem w płuca powietrza. Po półgodzinie Matka otworzyła drzwi i kazała mi 

wylać wiadro do kanału przy garażu, żebym nie zasmrodził jej całego domu. Przez 

godzinę kaszlałem i plułem krwią. Ze wszystkich zabaw "komory gazowej" 

nienawidziłem najbardziej. 

Pod koniec lata Matkę najwidoczniej znudziły tortury domowe. Pewnego dnia, gdy 

odrobiłem poranną pańszczyznę, kazała mi kosić u ludzi trawniki. Już to kiedyś 

robiłem, podczas ferii wielkanocnych w zeszłym roku. Ustaliła pewien 

kontyngent zarobków i kazała mi je sobie skrupulatnie oddawać. Był niemożliwie 

wielki, więc -w rozpaczy nie wiedząc, co zrobić - ukradłem jednej dziewczynce z 
sąsiedztwa dziewięć dolarów ze skarbonki. Po paru godzinach zjawił się u nas jej 

ojciec. Matka rzecz jasna oddała te pieniądze i zwaliła całą winę na mnie. Po 

wyjściu mężczyzny zbiła mnie na kwaśne jabłko. Pieniądze ukradłem, żeby 

sprostać jej wymaganiom. 

Koszenie tego lata skończyło się równie fatalnie jak w tamtą Wielkanoc. Pytałem 

ludzi, czy chcieliby, żebym skosił im trawniki. Nikt nie chciał. Ubranie w strzępach 

i wynędzniałe ciało musiały być zaiste żałosnym widokiem. Jedna pani, 

wiedziona współczuciem, dała mi obiad w brązowej torbie i odesłała dalej. 

Kilkanaście domów dalej jakieś małżeństwo poleciło mi skosić trawnik. Potem 
wziąłem torbę z obiadem i zacząłem gnać do domu Matki. Chciałem ukryć 

jedzenie jeszcze gdzieś przed jej ulicą. Nic z tego. Krążyła samochodem po okolicy. 

Zatrzymała się i zabrała mnie razem z obiadem. Nie zdążyła zahamować, a już 

podniosłem ręce do góry jak złoczyńca. Nie chciałem, żeby taka historia, jak z tą 

życzliwą panią jeszcze się kiedyś powtórzyła. 

Matka wypadła z samochodu, jedną ręką schwyciła torbę, drugą dała mi 

kuksańca. Cisnęła mnie do wozu i pojechaliśmy do pani, która przygotowała mi 

obiad. Nie było jej w domu. Matka była przekonana, że wszedłem tam ukradkiem 

i sam wziąłem jedzenie. Wiedziałem, że posiadanie żywności to najcięższe 

przestępstwo. W duchu karciłem się za to, że nie schowałem wcześniej obiadu. 
W domu po zwyczajowej rundzie leżałem rozpłaszczony na podłodze. Matka 

kazała mi siedzieć na podwórku za domem, gdy ona zawiezie "swoich" synów do 

zoo. Miejsce, w którym kazała mi usiąść, pokryte było warstwą 

kilkucentymetrowych kamieni. Gdy tak siedziałem w pozycji jeńca wojennego, w 

wielu odcinkach organizmu ustało krążenie krwi. Traciłem wiarę w Boga. 

Czułem, że mnie znienawidził. Jaki mógłby być sens takiego życia?" Wszelkie 

wysiłki, aby najzwyczajniej w świecie przeżyć, wydawały się zdawać na marne. 

Na nic okazały się starania, by zawsze o krok wyprzedzać plany Matki. Zawisnął 

nade mną czarny cień. 

Nawet słońce jakby mnie unikało, kryjąc się za grubą warstwą chmur. Skuliłem 
się i uciekłem w marzenia. Nie mam pojęcia, ile upłynęło czasu, ale usłyszałem 

wreszcie odgłos wjeżdżającego do garażu kombi Matki. Skończyło się siedzenie 

na kamieniach. Zastanawiałem się, co Matka teraz wymyśli. Błagałem, żeby tylko 

nie następną komorę gazową. Ryknęła z garażu, żebym wszedł za nią na górę. 

Zaprowadziła do łazienki. Straciłem otuchę. Wdychałem wielkie porcje świeżego 
powietrza, zdając sobie sprawę, że będzie mi go bardzo brakowało. 

Co dziwne, w łazience nie było żadnych wiader ani butelek. Ujdzie mi płazem? - 

pomyślałem. To by było zbyt piękne. Patrzyłem, jak Matka odkręca zimną wodę w 

wannie. Dziwiłem się, że zapomniała o ciepłej. Gdy wanna napełniała się wodą, 

Matka zerwała ze mnie ubranie i kazała do niej wchodzić. Wszedłem i położyłem 

się. Sparaliżował mnie strach. 

- Niżej-wrzasnęła. - Zanurz twarz! 

Nachyliła się, złapała mnie za kark i wepchnęła głowę pod wodę. Odruchowo 

machałem rękami i nogami, usiłując wychylić głowę nad powierzchnię i 

zaczerpnąć tchu. Jej chwyt był za mocny. Otworzyłem pod wodą oczy. Widziałem, 
jak z ust wydostają się bańki i ulatują ku powierzchni. Miotałem się, widząc, że 

bańki stają się coraz mniejsze. Zacząłem słabnąć. W szaleńczym wysiłku 

wyciągnąłem ręce i złapałem ją za ramiona. Musiałem wczepić się w nie palcami, 

bo mnie puściła. Patrzyła, jak łapię oddech. 

- Zanurz się pod wodę, bo następnym razem potrzymam cię tam dłużej. 

Pogrążyłem się w wodzie, tak by nozdrza wystawały nieco ponad powierzchnię. 

Czułem się jak aligator na mokradłach. Gdy Matka wyszła z łazienki, zacząłem 

pojmować jej plan. Gdy tak leżałem na wznak, temperatura wody stawała się 

nieznośnie niska. Czułem się jak w lodówce. Za bardzo bałem się Matki, więc 
tkwiłem nieruchomo pod wodą. 

Mijały godziny, zaczynała zbiegać mi się skóra. Brakło odwagi, by dotknąć i 

ogrzać którąś z części ciała. Wychynąłem nieco nad wodę, żeby lepiej słyszeć. Gdy 

tylko ktoś przechodził korytarzem koło łazienki, zanurzałem się znowu. 

Zazwyczaj kroki należały do jednego z braci, idącego do siebie. Czasem któryś 

przychodził do łazienki się załatwić. Wytrzeszczali tylko na mnie oczy, kręcili 

głowami i odwracali się. Próbowałem wyobrazić sobie, że jestem gdzie indziej, ale 

zbytnie napięcie nie pozwalało mi śnić na jawie. 

Tuż przed kolacją Matka przyszła, kazała mi wyłazić z wanny i ubierać się. 

Usłuchałem bez wahania, łapiąc jakiś ręcznik, żeby się wytrzeć. 
- Nic z tego! - rozdarła się. - Ubieraj się taki, jaki jesteś. 

Posłuchałem i, zbiegając do garażu, miałem na sobie ociekające wodą ubranie. 

Słońce zaczynało już zachodzić, ale kawałek podwórka był wciąż skąpany w jego 

promieniach. Chciałem usiąść w słonecznym miejscu, ale matka kazała mi przejść 

do cienia. Siedziałem w kącie podwórka w pozycji jeńca i cały się trząsłem. 

Potrzeba mi było ciepła, ale z każdą minutą malały szansę na wysuszenie się. Z 

okna na piętrze dochodziły głosy rodziny, która posilała się z pełnych półmisków. 

Od czasu do czasu wybuchał śmiech. Ojciec był w domu, więc potrawy musiały 

być znakomite. Miałem ochotę odwrócić głowę i popatrzeć, jak jedzą, ale 

brakowało mi odwagi. Żyłem w innym świecie. Nie zasługiwałem nawet, by 
popatrzeć na lepsze życie. 

Pobyt w wannie i na podwórku rozszerzyły repertuar moich zajęć. Zdarzało się, 

że bracia przyprowadzali kolegów, żeby mogli sobie popatrzeć na leżącego w 

wannie, nagiego brata. Koledzy często się ze mnie nabijali: 

- Co on przeskrobał tym razem? 
- Nie wiemy - odpowiadali przeważnie bracia, potrząsając przy tym głowami. 

Z początkiem roku szkolnego zaświtała dla mnie nadzieja na wyrwanie się z tego 

ponurego życia. Przez pierwsze dwa tygodnie klasą czwartą zajmowała się inna 

nauczycielka. Mówili, że nasz dotychczasowy wychowawca jest chory. 

Zastępczyni była młodsza niż inni nauczyciele i mniej surowa. Pod koniec 

pierwszego tygodnia rozdawała uczniom lody za dobre sprawowanie. Tym razem 

nic nie dostałem, ale starałem się jeszcze bardziej i na koniec drugiego tygodnia 

moje marzenia się spełniły. Nowa nauczycielka puszczała z adaptera "po-powe 

przeboje" i sama nam śpiewała. Bardzo ją polubiliśmy. W piątek po południu nie 

chciałem wracać do domu. Gdy już wszyscy sobie poszli, pochyliła się nade mną i 
powiedziała, że będę już musiał iść. Wiedziała, że sprawiam kłopoty. 

Powiedziałem, że wolę zostać z nią. Przez chwilę mnie obejmowała, potem 

puściła mi ulubioną piosenkę. Wyszedłem. Byłem już spóźniony, więc biegłem ile 

sił w nogach i pośpiesznie wypełniałem domowe obowiązki. Gdy skończyłem, 

Matka kazała mi siedzieć na zimnym cemencie podwórza za domem. 

W to popołudnie spoglądałem na zakrywającą słońce gęstą mgłę i w głębi serca 

płakałem. Nauczycielka na zastępstwie była dla mnie taka dobra. Podeszła do 

mnie jak do prawdziwego człowieka, a nie leżącego w rynsztoku śmiecia. Siedząc 

tak i użalając się nad sobą myślałem, gdzie ona teraz jest i co robi. W owej chwili 
nie miałem o tym pojęcia, ale się w niej zadurzyłem. 

Zdawałem sobie sprawę, że ani tego, ani następnego wieczoru nikt mnie tu nie 

nakarmi. Ojca nie było, więc weekend szykował się fatalny. Siedząc na zimnych 

stopniach schodów słuchałem, jak Matka przygotowuje braciom posiłek. Było mi 

wszystko jedno. Pod zamkniętymi powiekami widziałem uśmiechniętą twarz 

nowej nauczycielki. Tego wieczoru ogrzewała mnie jej uroda i sympatia. 

W październiku moje ponure życie zaczęło się na dobre. W szkole brakowało 

jedzenia. Miejscowi siłacze bijali mnie do woli. Po szkole pędziłem do domu i 

wymiotowałem, żeby Matka mogła obejrzeć zawartość żołądka. Czasami kazała 

mi od razu zabierać się do roboty. Gdy była w naprawdę świetnym nastroju, 
szykowała łazienkową mieszankę. Gdy jej się znudziło, wysyłała mnie w 

poszukiwaniu pracy przy strzyżeniu trawników, rzecz jasna uprzednio 

spuszczając mi lanie. Parę razy obiła mnie łańcuchem dla psa. Bardzo bolało, ale 

po prostu zaciskałem zęby i znosiłem ws/.ystko w milczeniu. Najgorsze było 

uderzenie w tył nóg kijem od szczotki. Czasami bolało tak, że leżałem na podłodze 

niezdolny do jakiegokolwiek ruchu. Wielokrotnie szedłem ulicą, pchając starą, 

drewnianią kosiarkę, i starałem się zarobić dla niej trochę pieniędzy. 

Nadszedł wreszcie czas, gdy obecność Ojca nie pomagała, bo Matka zabroniła mu 

się ze mną widywać. Opuszczała mnie nadzieja, nabierałem przekonania, że moje 

życie nigdy się nie zmieni. Sądziłem, że aż do śmierci będę niewolnikiem Matki. Z 
każdym dniem słabła we mnie siła woli. Nie marzyłem już o Supermanie czy 

innym bohaterze, który by przybył i mnie uratował. Domyślałem się, iż ojcowskie 

przyrzeczenie, że mnie stąd zabierze, to tylko wybieg. Przestałem się modlić i 

przeżywałem swe życie /. godziny na godzinę, nie myśląc o jutrze. 

Pewnego dnia kazano mi się zgłosić do szkolnej pielęgniarki. Wypytywała mnie o 
odzież i siniaki, które pokrywały całe ręce i ramiona. Z początku powtarzałem 

historyjkę zmyśloną przez Matkę. Ale z czasem, gdy coraz więcej ufałem 

pielęgniarce, zacząłem odsłaniać przed nią całą prawdę o Matce. Notowała i 

namawiała, żebym przychodził, gdy tylko poczuję ochotę na rozmowę. Później 

dowiedziałem się, że pielęgniarka zainteresowała się moją osobą ze względu na 

pewne raporty, sporządzane przez nauczycielkę na zastępstwie. 

Pod koniec października w domu Matki bracia tradycyjnie robili rzeźby z dyni. 

Mnie przedtem nie dana była taka okazja, bo miałem zaledwie siedem czy osiem 

łat. Gdy przyszedł wieczór rzeźbienia, Matka błyskawicznie nalała wody do 

wanny. Jak zwykle przestrzegła, że mam trzymać głowę pod wodą. Wypadła z 
łazienki, gasząc po drodze światło. Przez maleńkie okienko po lewo widziałem, że 

zapada już noc. Poświęcałem czas na odliczanie w myślach. Kończyłem na tysiącu, 

po czym z powrotem zaczynałem od jedynki. Po pewnym czasie poczułem, że 

ubywa wody, a mnie jest coraz zimniej. Złożyłem ręce i ścisnąłem je między 

nogami, a całe ciało przytuliłem do prawego boku wanny. Słyszałem płytę na 

Halloween, jaką Matka kupiła parę lat temu Stanowi. W powietrzu roiło się od 

duchów i widm, słychać było skrzypienie drzwi. Gdy skończyli wycinać dynie, 

Matka opowiedziała im swym łagodnym głosem przerażającą historię. Im dłużej 

ich słuchałem, tym mocniej każdego nienawidziłem. Nie dość, że siedziałem na 
kamieniach za domem jak pies i patrzyłem, jak zajadają kolację, to jeszcze 

musiałem leżeć w wannie i trząść się z zimna, gdy oni raczyli się pop cornem i 

słuchali opowiadań Matki. Chciało mi się wyć. 

Tego wieczoru barwa głosu Matki przywiodła mi na myśl ukochaną Mamusię 

sprzed lat. Teraz moją obecność ignorowali już nawet bracia. Byłem dla nich 

czymś mniej znaczącym niż duchy wyjące na płycie Staną. Gdy poszli w końcu 

spać, do łazienki zawitała Matka. Na widok mnie, leżącego cały czas w wannie, 

chyba się trochę przeraziła. 

- Zimno ci? - szydziła. Kręciłem głową, co miało oznaczać, że jestem 

przemarznięty do szpiku kości. - Niech rozkoszny synalek bierze dupę w troki i 
zagrzeje się w łóżeczku tatusia. 

Wygramoliłem się z wanny, założyłem bieliznę i wpełzłem do łóżka Ojca, mocząc 

całą pościel. Matka nie wiedzieć czemu postanowiła, że niezależnie od obecności 

czy nieobecności Ojca mam sypiać w największej sypialni. Ona spała razem z 

braćmi w sypialni na górze. Było mi właściwie wszystko jedno, ważne, że nie 

musiałem już spać na starej, wojskowej pryczy w piwnicy. Tej nocy Ojciec wrócił, 

ale zanim zdążyłem cokolwiek powiedzieć, zapadłem w sen. 

Boże Narodzenie oznaczało kompletny dołek. Dwutygodniowe ferie były nie do 

zniesienia, wyczekiwałem powrotu do szkoły. W prezencie dostałem parę wrotek. 

Bardzo się zdziwiłem, że coś w ogóle dla mnie jest, ale wkrótce okazało się, że nie 
jest to tak naprawdę prezent gwiazdkowy. Matka użyła wrotek, by zadać mi 

kolejne tortury i pozbyć się mnie z domu. W weekendy kazała mi jeździć na 

wrotkach po ulicach, gdy wszystkie dzieci siedziały z powodu zimna w domach. 

Jeździłem po okolicy nawet bez kurtki. Tony, jeden z naszych sąsiadów, widział 

mnie parę razy po południu, gdy zabierał spod drzwi gazetę. Uśmiechał się do 
mnie życzliwie, po czym zmykał w ciepło domowego zacisza. Chcąc się jak 

najskuteczniej rozgrzać jeździłem możliwie najszybciej. Widziałem, jak nad 

niektórymi domami unosi się dym. Marzyłem o wejściu do takiego domu, i 

znalezieniu się w pokoju przed kominkiem. Matka zmuszała mnie do 

wielogodzinnej jazdy na wrotkach. Do domu wołała mnie tylko wtedy, gdy 

czekała na mnie jakaś praca. 

W marcu tego roku podczas ferii wielkanocnych Matka pojechała do szpitala 

rodzić. Gdy Ojciec ją odwoził, prosiłem Boga, żeby nie była to żadna ciąża 

urojona. Tak strasznie pragnąłem, żeby wyniosła się z domu. Wiedziałem, że 

wtedy Ojciec da mi jeść. Uniknąłbym w takich okolicznościach bicia. 
Podczas pobytu Matki w szpitalu Ojciec pozwalał bawić mi się z braćmi. 

Zaakceptowali mnie w mgnieniu oka. Bawiliśmy się w "Star Trek" i Stan 

powierzył mi zaszczytną rolę kapitana Kirka. W pierwszy dzień na obiad były 

kanapki, które mogłem sobie dobierać. Gdy Ojciec pojechał do Matki do szpitala, 

poszliśmy we czterech bawić się do sąsiadki z naprzeciwka, Shirley. Traktowała 

nas bardzo dobrze, jak swoje własne dzieci. Urządzała na przykład grę w ping-

ponga, albo po prostu puszczała na dwór. Przypominała mi trochę Mamę za 

starych, dobrych czasów. 

Po paru dniach Matka wróciła i pokazała rodzinie nowego braciszka Kevina. Po 
kilku tygodniach nasze życie wróciło do normy. Ojca przeważnie nie było, ja zaś 

stałem się na powrót kozłem ofiarnym, na którym Matka mściła się za wszelkie 

swoje niepowodzenia. 

Matka rzadko utrzymywała kontakty z sąsiadami i jej zażyłość z Shirley była 

czymś nienormalnym. Codziennie składały sobie wizyty. W obecności Shirley 

Matka odgrywała rolę kochającej i troskliwej - tak samo jak w dniu, w którym 

gościła skautów. Po paru miesiącach Shirley zapytała ją, dlaczego nie pozwala 

Davidowi bawić się z innymi dziećmi. Dziwiła się też, czemu na Davida spadają tak 

częste kary. Matka miała na poczekaniu różne wymówki. David albo był 

przeziębiony, albo pisał wypracowanie domowe. Koniec końców wyznała Shirley, 
że David jest niedobry i należy go trzymać bardzo, bardzo krótko. 

Z czasem w ich stosunki wkradło się pewne napięcie. Pewnego dnia Matka bez 

wyraźnego powodu przerwała tę znajomość. Synowi Shirley nie wolno było 

bawić się z moimi braćmi, a Matka ganiała po domu, na cały głos wyzywając 

sąsiadkę od suk. Mimo że i tak nie było mi wolno bawić się z innymi, czułem się 

bezpieczniej, dopóki trwała ta przyjaźń. 

W pewną niedzielę pod koniec letnich wakacji Matka weszła do sypialni, gdzie 

siedziałem na rękach w pozycji jeńca wojennego. Kazała mi usiąść na samym 

rogu łóżka, po czym przyznała się, że ma już dość takiego sposobu życia. Było jej 

przykro i chciała mi wynagrodzić cały utracony czas. Uśmiechnąłem się od ucha 
do ucha, padłem jej w ramiona i mocno objąłem. Gdy gładziła mnie po włosach, 

zacząłem płakać. Ona też się rozpłakała i już czułem się tak, jakby nadszedł 

koniec ciężkich czasów. Zajrzałem jej prosto w oczy. Musiałem się upewnić. 

Musiałem usłyszeć, jak to powtarza. 

- I to już naprawdę koniec? - zapytałem nieśmiało. 
- Koniec, kochany. Musisz jak najszybciej zapomnieć, że coś takiego w ogóle miało 

miejsce. Będziesz starał się być grzeczny, prawda? Pokiwałem głową. 

- A ja będę dobrą matką. 

Gdy się pogodziliśmy, matka pozwoliła mi się wykąpać i założyć nowe rzeczy, 

które dostałem pod choinkę. Potem pojechaliśmy z chłopcami na kręgle, zaś 

Ojciec został w domu z Kevinem. W drodze powrotnej zatrzymaliśmy się przed 

sklepem i Matka kupiła każdemu z nas zabawkę. W domu mogłem już bawić się z 

braćmi, ale wolałem zostać w sypialni i pobawić się w kącie. Po raz pierwszy od 

kilku lat - z wyjątkiem świąt, podczas których mieliśmy gości - jadłem przy 

wspólnym stole. Wszystko toczyło się za szybko i jakoś nie bardzo mogłem w to 
uwierzyć. Pomimo radości czułem się jak człowiek chodzący po ruchomych 

piaskach. Byłem pewien, że Matka lada chwila przebudzi się i stanie na powrót 

sobą. Ale nic takiego nie następowało. Zjadłem, po czym wolno mi było przed 

pójściem spać oglądać ze wszystkimi telewizję. Dziwiło mnie, że chce, żebym dalej 

spał przy Ojcu, ale mówiła, że woli nie zostawiać dziecka samego. 

Nazajutrz po południu przyszła do nas pani z opieki społecznej. Matka posłała 

mnie na dwór, żebym pobawił się z chłopcami, i sama przyjęła tę kobietę. 

Rozmawiały ponad godzinę. Jeszcze przed odejściem tamtej Matka zawołała mnie 

do domu. Pani chciała ze mną chwilę porozmawiać. Pytała, czy czuję się 
szczęśliwy. Odpowiedziałem, że tak. Pytała, jak mi się układa z mamą. 

Powiedziałem, że dobrze. Na koniec spytała, czy mama mnie bije. Popatrzyłem na 

Matkę, która uprzejmie się uśmiechała. Czułem się tak, jakby w żołądku 

wybuchła mi bomba. Zrobiło mi się niedobrze. Wreszcie zorientowałem się, co 

było powodem wczorajszej zmiany w postępowaniu Matki i dlaczego była dla 

mnie taka dobra. Dałem się wystrychnąć na dudka. Tak bardzo pragnąłem 

miłości, że bez wahania połknąłem przynętę. Ręka Matki na ramieniu 

przywróciła mnie do rzeczywistości. 

- Powiedz pani wszystko, kochanie - zachęcała mnie uśmiechnięta. - Powiedz, że 

cię głodzę i biję jak psa. - Zachichotała, chcąc rozśmieszyć tamtą panią. 
Popatrzyłem na kobietę. Czułem, że się czerwienię, a na czoło występują mi 

kropelki potu. Nie odważyłem się powiedzieć prawdy. 

- Nie, to jakieś wymysły - powiedziałem. - Mama traktuje mnie całkiem dobrze. 

- I nigdy cię nie bije? - nie ustępowała pani. 

- Nie... hm... chyba że za karę... kiedy jestem niegrzeczny. - 

Starałem się ukryć prawdę. Po minie Matki poznałem, że powiedziałem coś 

niewłaściwego. Uczyła mnie przez tyle lat, a ja źle wyrecytowałem lekcję. Widać 

też było, iż pani spostrzegła, że się ze sobą porozumiewamy. 

- No dobrzeją tak po prostu wpadłam tu do was przy okazji. -Gdy się ze mną 

pożegnała, Matka odprowadziła ją do drzwi. Gdy pani sobie poszła, Matka 
zatrzasnęła z furią drzwi. 

- Ty gnojku! - ryknęła. 

Odruchowo zakryłem twarz, gdy zaczęła wymachiwać rękami. Uderzyła mnie 

kilka razy, po czym odesłała do garażu. Gdy dała jeść chłopcom, zawołała, żebym 

przyszedł posprzątać. W głębi serca czułem, że Matka jest dla mnie taka dobra nie 
dlatego, że pragnie mnie pokochać. Powinienem się był domyślić, bo 

zachowywała się tak samo, jak wówczas gdy babcia przyjeżdżała odwiedzić nas 

w święta. Przynajmniej spędziłem przyjemnie dwa dni, gra była więc w pewnym 

sensie warta świeczki. Wróciłem do normalnych zajęć, a wiarę w życie dawała mi 

samotność. Nie musiałem żyć w domku z kart, zastanawiając się, kiedy dach 

zawali mi się na głowę. Znowu zostałem służącym -jak zwykle. 

Chociaż zaczynałem już godzić się ze swym losem, największą samotność i 

bezradność odczuwałem w poranki, kiedy Ojciec wychodził do pracy. W dni 

robocze wstawał około piątej rano. Nie miał pojęcia, że ja też już wtedy nie 

spałem. Słyszałem, jak się goli, a potem idzie do kuchni zrobić sobie coś do 
jedzenia. Wiedziałem, że po założeniu butów będzie zbierał się do wyjścia. 

Czasami zjawiałem się w momencie, gdy zakładał na ramię swą ciemnoniebieską 

torbę. Na pożegnanie całował mnie w czoło i mówił: 

- Staraj się jej przymilić i nie wchodź w drogę. 

Tłumiłem łzy, ale nigdy mi się to nie udawało. Nie chciałem, żeby odjeżdżał. Nigdy 

mu o tym nie mówiłem, ale na pewno to wiedział. Po zamknięciu drzwi 

odliczałem kroki, które dzieliły go od podjazdu. Słyszałem, jak idzie ścieżką, 

oddalając się od domu. Oczyma duszy widziałem, jak skręca w lewo i idzie na 

przystanek autobusu do San Francisco. Czasem zbierało mi się na odwagę i 
podbiegałem do okna, żeby jeszcze raz rzucić na niego okiem. Zazwyczaj 

zostawałem w łóżku i przytulałem się do ciepłego miejsca, które wygrzał. 

Zdawało mi się, że słyszę go długo po tym, jak odszedł. Czułem narastające we 

mnie odczucie chłodnej pustki. Tak bardzo go kochałem. Chciałem być zawsze 

przy nim i płakałem w duszy, bo nie miałem pojęcia, kiedy go znowu zobaczę. 

 

 

                                                             Rozdział 7 

                                                          OJCZE nasz. 

niej więcej na miesiąc przed zdaniem do piątej klasy doszedłem do wniosku, po 
wielu przemyśleniach, że Bóg nie istnieje. 

Siedząc samotnie w garażu, lub czytając w pogrążonej w półmroku sypialni 

myślałem, że moje życie już nigdy się nie zmieni. Żaden sprawiedliwy Bóg nie 

pozostawiłby mnie na pastwę takiego losu. Uwierzyłem, że jestem samotny w 

swojej walce o przetrwanie. 

Gdy tak przekonałem się, że nie ma Boga, zupełnie odizolowałem się od poczucia 

fizycznego bólu. Gdy Matka mnie biła, wyglądało to tak, jakby znęcała się nad 

szmacianą kukłą. Nastroje przechodziły wtedy od przestrachu do gniewu. Na 

zewnątrz jednak sprawiałem wrażenie robota, który okazuje swoje uczucia 

jedynie w chwilach, gdy sądzi, że sprawiłoby to przyjemność okrutnej Matce i 
wyszłoby mu na dobre. Łykałem łzy, bo nie chciałem dawać jej 

satysfakcjonującego poczucia tryumfu. 

Nocami nie miałem już marzeń sennych, za dnia nie dawałem się ponieść 

wyobraźni. Sprawiający mi niegdyś tyle radości obraz siebie samego, latającego 

wśród obłoków w migoczącym barwami kostiumie, już się nie pojawiał. Gdy 
zasypiałem, moja dusza zapadała się w czarną dziurę. Rano nie czułem się 

wypoczęty; byłem zmęczony i wmawiałem sobie, że pozostał mi jeden dzień 

mniej do przeżycia na tym świecie. Odbębniałem pańszczyznę, co dzień bojąc się 

każdej nadchodzącej chwili. Przy braku marzeń słowa w rodzaju "nadzieja" i 

"wiara" stały się literami, zestawionymi w niczym nieuzasadniony sposób i mogły 

mieć jakieś znaczenie tylko w krainie baśni. 

|n /yjr iimn.ści jcd/.ciiia korzystałem niczym bezdomny pies; < lu/.)k.il< m |.ik 

/.wierzę, zdane na laskę i niełaskę Matki. Było mi ws/ysiko |<-tliio, c/.y się ze 

mnie nabija, bo pożerałem najmniejszy k.(M-k. Nit nic znajdowało się poniżej 

niojej godności. Pewnej so-l)ni\. gdy /.mywałem talerze, Matka wyrzuciła 
niedojedzone naleśniki do miski psa. Dobrze dokarmione pieski przebierały w 

jedzeniu, a/ pr/.rstalo je to bawić i odeszły się zdrzemnąć. Gdy już ułożyłem 

ws/.ystkic graty kuchenne w jednej z szafek na dole, podpełzłem do psiej miski i 

wyjadłem z niej wszystko, co po sprawiedliwości należało się zwierzakom. 

Czułem psi zapach, ale mi to zupełnie nie prze-s/kad/ało. Zdawałem sobie w 

pełni sprawę, że gdybym został przyłapany na podkradaniu psiej strawy, drogo 

bym za to zapłacił; ale zdobywanie jedzenia wszelkimi możliwymi sposobami 

było jedyną metodą utrzymania się przy życiu. 

Dusza oziębła mi do tego stopnia, że nienawidziłem całego świata. Gardziłem 
nawet słońcem, wiedząc, że nie będzie mi dane pobawić się w jego promieniach. 

Dreszcz nienawiści przeszywał mnie na dźwięk śmiechu dzieci, które bawiły się 

na dworze. Żołądek kurczył się, gdy tylko poczułem podawane komuś jedzenie. Za 

każdym razem, gdy wzywano mnie na górę, żeby posprzątać po tych próżniakach, 

miałem ochotę w coś uderzyć. 

Najbardziej nienawidziłem Matki, życząc jej nagłej śmierci. Ale chciałem też, żeby 

jeszcze przed śmiercią odczuła ogrom mojego cierpienia i samotności, 

wszystkiego co przeżywałem przez te lata. Bóg wysłuchał moich próśb tylko raz. 

Gdy miałem pięć albo sześć lat, kiedyś Matka bijąc niemiłosiernie, goniła za mną 

przez cały dom. Wieczorem ukląkłem i zacząłem się modlić. Prosiłem Boga, żeby 
spuścił na Matkę chorobę, tak by nie mogła mnie już więcej bić. Modliłem się 

długo i w skupieniu, aż rozbolała mnie od tego głowa. Nazajutrz, ku mojemu 

zaskoczeniu, Matka leżała chora. Cały dzień leżała na wersalce i ledwie się 

poruszała. Ojciec był w pracy, więc razem z braćmi zajęliśmy się nią jak lekarze. 

Z upływem lat i w miarę zwiększania się nawału kar, zacząłem zastanawiać się, ile 

Matka ma lat i kiedy może umrzeć. Tęskniłem do dnia, gdy skona i diabli porwą 

jej duszę; dopiero wtedy bym się od niej uwolnił. 

Nienawidziłem także Ojca. Zdawał sobie w pełni sprawę z warunków, wjakich 

żyję, ale brakło mu odwagi, by spełnić tyle razy składane obietnice i mnie 

uratować. Z drugiej strony rozmyślając nad swoimi stosunkami z Ojcem 
dostrzegałem, że on poniekąd uważa mnie za przyczynę swoich kłopotów. Uznał 

chyba, że go zdradziłem. Częto, gdy się kłócili, Matka wciągała do sporu mnie. 

Wyrywając z jakiegoś kąta, kazała powtarzać wszystkie podłe słowa, jakich 

Ojciec użył w trakcie jakiejś ich dawnej kłótni. Doskonale wiedziałem, o jaką 

stawkę toczy się gra, ale wybór był bardzo prosty. Gniew Matki był o wiele gorszy 
w skutkach. Zawsze tylko kiwałem głową i potulnie jej przytakiwałem. Upierała 

się, że nawet jeśli nie pamiętam dokładnie słów ojca, to mam je zmyślić i 

powtórzyć wjego obecności. Bardzo się tym martwiłem; próbując uniknąć lania, 

gryzłem często rękę, która mogłaby mnie nakarmić. Z początku usiłowałem się 

przed Ojcem tłumaczyć, dlaczego skłamałem i stanąłem po stronie przeciwnej. 

Najpierw mówił, że mnie rozumie, ale z czasem pojąłem, że przestał mi wierzyć. 

W sumie, zamiast mu współczuć, coraz bardziej go nienawidziłem. 

Chłopcy na piętrze przestali mi być braćmi. W przeszłości zdarzało im się 

dodawać mi otuchy. Ale latem 1972 roku, jeden po drugim bili mnie, i sprawiało im 

to ogromną przyjemność. Najwyraźniej wywyższali się ponad rodzinnego 
niewolnika. Na ich widok twardniało mi serce i z pewnością widzieli malującą się 

na mej twarzy nienawiść. W chwilach próżnych triumfów szeptałem słowo 

"gówniarz", gdy jeden z nich przechodził napuszony obok mnie. Robiłem to tak, 

by mnie nie słyszeli. W pogardzie miałem sąsiadów, krewnych i wszystkich ludzi, 

którzy wiedzieli, jak jestem traktowany. Została mi już tylko nienawiść. 

W głębi duszy najbardziej nienawidziłem samego siebie. Nabrałem przekonania, 

że wszystko, co się przydarza mnie albo dzieje się wokół mnie, jest dowodem 

niojej winy, gdyż ja sam na to pozwalam. Chciałem wszystkiego, co mieli inni, ale 

nie wiedziałem, jak to zdobyć, dlatego reagowałem nienawiścią wobec nich. 
Chciałem być silny, ale czułem, że jestem szmatą. Nie śmiałem stawić czoło suce, 

więc na wszystko sobie zasłużyłem. Matka przez wiele lat robiła mi pranie 

mózgu, każąc powtarzać: "Nienawidzę siebie! Nienawidzę siebie!". Jej starania 

wydały owoce. Tuż przed rozpoczęciem piątej klasy znienawidziłem siebie do 

tego stopnia, że pragnąłem umrzeć. 

Szkoła już nie nęciła mnie jak dawniej. Próbowałem się skupić na nauce, ale mój 

ciągle tłumiony gniew wybuchał w nieodpowiednich momentach. Pewnego 

popołudnia zimą 1973 roku wypadłem nie wiedzieć czemu z klasy, wrzeszcząc 

po drodze na wszystkich. Tak mocno trzasnąłem drzwiami, że o mało nie 

rozbiłem znajdującej się nad nimi szyby. Poleciałem do łazienki i waliłem 
czerwonymi pięściami w kafelki podłogi tak długo, aż opuściły mnie wszystkie 

siły. Później padłem bezradny i modliłem się o cud. Nie zdarzył się. 

 

Od przebywania w "piekiełku" Matki lepszy był tylko czas poza szkołą. Jako że 

byłem czarną owcą, koledzy często podejmowali dzieło porzucone przez Matkę. 

Należał do nich między innymi Clifford, miejscowy udzielny książę, który często 

stawał mi na drodze, gdy biegłem do domu. Bijąc mnie popisywał się przed 

kolegami. Padałem na ziemię i zasłaniałem głowę, podczas gdy Clifford i spółka, 

jeden po drugim, wymierzali mi kopniaki. 

Aggie zadawała mi innego rodzaju katusze. Prowokowała przeróżne sytuacje, i 
mówiła, że życzy mi "nagłej i niespodziewanej śmierci". Była snobką do kwadratu, 

zawsze musiała stać na czele jakiejś dziewczęcej bandy. Wyłącznym celem życia 

Aggie i jej kliki było, poza dręczeniem mnie, popisywanie się ciuchami. Zawsze 

wiedziałem, że Aggie mnie nie lubi, ale głębię tej niechęci poznałem dopiero w 

ostatnim dniu czwartej klasy. Matka Aggie była opiekunką naszej klasy i w ostatni 
dzień przed wakacjami Aggie wpadła do naszej sali, zachowując się tak, jakby 

zbierało jej się na mdłości i powiedziała: 

- Dostałam wychowawstwo klasy z Davidem Pelzerem. 

Każdego dnia pozwalała sobie na jakąś kąśliwą uwagą pod moim adresem. 

Serio zacząłem ją traktować dopiero w piątej klasie, gdy pojechaliśmy na 

wycieczkę do San Francisco, obejrzeć okręt-muzeum Clipper Ships. Gdy stałem 

samotnie na rufie statku, Aggie podeszła do mnie ze złośliwym uśmieszkiem, 

szeptem zachęcała, żebym wyskoczył za burtę. Popatrzyłem na nią zdumiony, 

próbując zrozumieć, o co jej chodzi. Jej głos brzmiał cicho i spokojnie: 

- Mówię, żebyś śmiało skakał. Wiem o tobie wszystko, Pelzer, i jedyną szansą 
ucieczki jest dla ciebie skok. 

Zza jej pleców dobiegł inny głos, który jak się okazało należał do Johna, jednego z 

jej maczowatych kolesiów: 

- Ona wie, co mówi. 

Spojrzałem za reling na zieloną wodę, uderzającą w drewnianą burtę statku. 

Przez chwilę wyobraziłem sobie, że tam skaczę, i topię się. Była to uspokajająca 

wizja; w ten sposób uwolniłbym się od Aggie, jej znajomych i wszystkiego, czego 

nienawidziłem. Zwyciężył jednak rozsądek; uniosłem głowę i spojrzałem na 

Johna, starając się patrzeć mu prosto w oczy. Pewnie wyczuł mój gniew, bo zabrał 
Aggie i odeszli. 

Pan Ziegler, wychowawca w piątej klasie, nie miał pojęcia, czemu sprawiam tyle 

kłopotów. Gdy pielęgniarka wyjawiła mu, dlaczego kiedyś kradłem jedzenie i 

dlaczego chodzę tak dziwacznie ubrany, pan Ziegler bardzo się przejął i traktował 

mnie jak osobę normalną. Do jego obowiązków opiekuna szkolnej gazety należało 

utworzenie złożonej z dzieci komisji, która wymyśli dla tej gazety tytuł. Ułożyłem 

sprytne wyrażenie i moja propozycja znalazła się na liście tytułów, które miały 

wziąć udział w szkolnych wyborach. Pomysł przeszedł przygniatającą 

większością głosów. Po wyborach pan Ziegler powiedział, że jest ze mnie bardzo 

dumny. Chłonąłem każde jego słowo jak gąbka. Od tak dawna nikt mnie nie 
chwalił, że teraz o mało nie rozpłakałem się z radości. Później, zapewniając, że 

nic mi nie grozi, pan Ziegler przekazał list, który miałem oddać Matce. 

W stanie uniesienia biegłem do domu Matki jeszcze szybciej niż zwykle. 

Powinienem był przygotować się, że radość będzie krótkotrwała. Suka rozdarła 

list i szybciutko przebiegła po nim oczami. 

- Pan Ziegler pisze, że powinnam być z ciebie dumna, bo wymyśliłeś tytuł szkolnej 

gazetki. Twierdzi też, że jesteś jednym z najlepszych uczniów w klasie. Faktycznie, 

jesteś wyjątkowy. -Jej głos stał się znienacka lodowato zimny. - Zapamiętaj to 

sobie na zawsze, mały skurwysynu! Niczym i nigdy nie zdołasz mi zaimponować! 

Rozumiesz? Jesteś nikim! Niczym! Nie istniejesz! Jesteś bachorem! Nienawidzę 
cię i życzę ci śmierci! Śmierci! Słyszysz? 

Podarła list na strzępy, po czym odwróciła się ode mnie i zajęła się oglądaniem 

telewizji. Stałem jak wmurowany i patrzyłem na leżące u mych stóp śnieżnobiałe 

płatki listu. Chociaż tyle razy słyszałem to samo, słowo "niczym" wprawiło mnie 

w osłupienie. Pozbawiła mnie własnego istnienia. Zrobiłem wszystko, co w mej 
mocy, żeby uznała we mnie człowieka. I znowu nic z tego. Wpadłem w większe 

niż zwykle przygnębienie. Jej słowa nie były wynikiem działania alkoholu, 

wypowiedziała je przytomnie i szczerze. Ulżyłoby mi, gdyby przyszła do mnie z 

nożem i położyła temu wszystkiemu kres. 

Ukląkłem i usiłowałem złożyć strzępy listu w całość. Niemożliwe. Wyrzuciłem je 

do kosza. W tej chwili szczerze wierzyłem, że śmierć byłaby lepsza od 

jakichkolwiek perspektyw szczęśliwego życia. Byłem po prostu "niczym". 

Moje morale podupadło na tyle, że w samobójczych marzeniach widziałem, jak 

ona mnie zabija, czego się zresztą prędzej czy później spodziewałem. Chodziło 

jeszcze o wybór terminu. Zacząłem się więc z nią drażnić, licząc, że w końcu 
rozzłoszczę ją na tyle, by skończyła moje nędzne życie. Pańszczyznę odrabiałem 

niedbale. Umyślnie zapominałem wytrzeć podłogę w łazience, mając nadzieję, że 

Matka, lub jeden z jej wasali, pośliźnie się i coś sobie zrobi, gdy upadnie na twarde 

płytki. Zmywając naczynia, pozostawiałem na nich kawałki jedzenia. Chciałem 

pokazać suce, że już mi na niczym nie zależy. 

Z upływem czasu zacząłem się też coraz bardziej stawiać. Napięcie sięgnęło 

szczytu, gdy pewnego dnia udaliśmy się po zakupy. Zazwyczaj siedziałem w 

samochodzie, ale tym razem Matka, nie wiedzieć czemu, postanowiła zabrać mnie 

z sobą. Nakazała mi zacisnąć rękę na wózku i spuścić głowę. Na złość nie 
wypełniałem żadnego z poleceń. Wiedziałem, że nie życzy sobie publicznych 

scen, więc celowo szedłem przed wózkiem, w odległości co najmniej metra od 

niej. Gdy bracia coś do mnie mówili, oddawałem pięknym za nadobne. 

Powiedziałem sobie po prostu, że nikt już nie będzie się na mnie wyżywał. 

Matka zdawała sobie sprawę, że inni klienci obserwują nas i słuchają, więc parę 

razy brała mnie łagodnie /.a ramię i przekonywała, żebym się uspokoił. Bardzo 

ożywiała mnie myśl, że w sklepie mam nad nią przewagę, mimo że wiedziałem, iż 

zaraz po wyjściu ze sklepu, słono za wszystko zapłacę. Tak jak się spodziewałem, 

jeszcze przed dojściem do samochodu Matka spuściła mi solidne manto. Wwozie 

kazała mi się położyć na podłodze / tyłu, tak by bracia mogli po mnie deptać za to, 
że "odszczekiwałem" Matce oraz im. Po powrocie do domu sporządziła specjalną 

mieszankę Cloroxu i amoniaku. Chyba domyśliła się, że ściereczka służyła mi jako 

maska, bo wrzuciła ją do kubła. Gdy tylko drzwi się za nią zamknęły, podbiegłem 

do kratki wentylacyjnej. Nie włączała się i nie wpadało przez nią świeże 

powietrze. Musiałem siedzieć w łazience z godzinę, bo siwe opary napełniły małe 

pomieszczenie a/, do podłogi. Oczy miałem pełne łez, które stawały się jakby 

katalizatorem reakcji płynu. Plułem śluzem i o mało co nie zemdlałem. Gdy Matka 

otworzyła, chciałem wylecieć na korytarz, ale złapała mnie mocną ręką za kark. 

Usiłowała wepchnąć mi twarz do wiadra, ale stawiłem opór i dała za wygraną. 

Plan buntu też się nie powiódł. Po przedłużonym pobycie w "komorze gazowej" 
na powrót stałem się tchórzem, choć w głębi duszy czułem narastające napięcie, 

niczym wulkan przed wybuchem. 

Przy zdrowych zmysłach pozostałem chyba tylko dzięki malutkiemu Kevinowi. 

Był ślicznym dzieckiem i wprost za nim przepadałem. Mniej więcej na trzy i pół 

miesiąca przed jego narodzinami Matka dała mi obejrzeć specjalny zestaw filmów 
rysunkowych na Boże Narodzenie. Po programie z jakichś sobie tylko znanych 

powodów kazała mi usiąść w pokoju braci. Po chwili wpadła tam i zaczęła mnie 

dusić. Miotałem się, usiłując wyrwać się z uchwytu. Gdy zaczęło robić mi się 

słabo, odruchowo kopałem ją po nogach. Niedługo miałem tego pożałować. 

Jakiś miesiąc po próbie uduszenia Matka oznajmiła, że kopnąłem ją tak mocno, że 

dziecko przyjdzie na świat z niemożliwą do usunięcia wrodzoną wadą. Poczułem 

się jak morderca. Matka nie ograniczyła się do poinformowania tylko mnie. 

Przygotowała odmienne wersje tej historii na użytek różnych słuchaczy. Mówiła, 

że chciała mnie przytulić, gdy ja albo ją wielokrotnie kopnąłem, albo walnąłem w 

brzuch. Twierdziła, że to wszystko z zazdrości o nowe dziecko. Podobno 
obawiałem się, że niemowlę pochłonie jeszcze więcej jej czasu. Naprawdę 

kochałem Kevina, ale skoro nie wolno mi było nawet na niego spojrzeć, nie było 

szans na okazanie mu moich prawdziwych uczuć. Zapadła mi w pamięć pewna 

sobota, gdy Matka zabrała chłopców na mecz baseballowy w Oakland, podczas 

gdy Ojciec zajmował się Kevinem, a ja pracowałem w domu. Gdy skończyłem, 

Ojciec wyjął go z wózka. Patrzyłem z zachwytem, jak raczkuje w swych 

zabawnych ciuszkach. Mnie wydał się piękny. Gdy uniósł główkę i uśmiechnął się 

do mnie, serce przepełniła mi radość. Dzięki niemu na chwilę zapomniałem o 

swym losie. Jego niewinność pociągała mnie jak głos hipnotyzera, tak że 
chodziłem za nim po całym domu, wycierając mu zaślinione usta. Jeszcze przed 

powrotem Matki pobawiliśmy się w kosi kosi łapci. Śmiech Kevina rozgrzewał mi 

serce i zawsze potem w chwilach przygnębienia przypominałem sobie o nim. 

Wrażenie krótkiego zetknięcia z Kevinem szybko się zatarło, górę wzięła znowu 

nienawiść. Starałem się skrywać swoje uczucia, ale przychodziło mi to z trudem. 

Wiedziałem, że nie spotka mnie miłość, że nigdy nie będziemy żyli jak bracia. Co 

najgorsze, zdawałem sobie sprawę, że z upływem czasu Kevin znienawidzi mnie 

tak samo jak inni. 

Tejże jesieni Madta zaczęła wyładowywać swoje frustracje na większej liczbie 

osób. Cały czas mnie nie znosiła, ale teraz na dodatek oddalali się od niej znajomi, 
mąż, brat, a nawet własna matka. Uważała, że wszyscy chcą dyktować jej, jak ma 

żyć. Szczególnie skrępowana czuła się w obecności swojej matki, która również 

był osobą upartą. Babka zazwyczaj proponowała, że kupi Matce nową sukienkę, 

lub zafunduje jej wizytę u kosmetyczki. Matka nie tylko odmawiała, ale darła się 

na nią, aż w końcu tamta wychodziła z jej domu. Babcia od czasu do czasu 

próbowała mi pomóc, lecz to tylko pogarszało sprawę. Matka powtarzała, że 

własny wygląd i wychowanie dzieci to ,jej zasrany interes". Po kilku takich 

starciach babcia przestała nas odwiedzać. 

Im bliżej wakacji, tym częściej kłóciły się przez telefon. Matka wyzywała swoją 

własną rodzicielkę od ostatnich. Miało to także ten zły skutek, że wszystko 
odbijało się na mnie. Pewnego razu siedząc w piwnicy słyszałem, jak Matka 

zbiera wszystkich braci w kuchni i zapowiada im, że od tej chwili nie mają już 

babci ani wujka Dana. 

Równie bezlitosna była w stosunku do Ojca. Gdy tylko pojawiał się w domu, czy to 

na krótko, czy na cały dzień, zaczynała się na niego drzeć od chwili, gdy 
przestąpił próg. W związku z tym coraz częściej przychodził pijany. Unikając jej 

Ojciec wynajdywał sobie różne drobne zajęcia. Dostawało mu się za swoje nawet 

w pracy. Matka często wydzwaniała do straży i wymyślała mu. Najbardziej 

przypadły jej do gustu określenia "ladaco" i "pijany nieudacznik". Po kilku takich 

telefonach strażak, który je odbierał, nawet nie powiadamiał o nich Ojca. To 

doprowadzało Matkę do białej gorączki, a ja, jak zwykle, służyłem do 

wyładowywania wściekłości. 

Matka na jakiś czas zabroniła mu wstępu do domu i widywaliśmy się tylko wtedy, 

gdy jechaliśmy do San Francisco po jego wypłatę. Raz przejeżdżaliśmy przez park 

Golden Gate. Zapomniałem o gniewie i przypomniałem sobie czasy, gdy teren ten 
tyle znaczył dla całej rodziny. Bracia również umilkli. Chyba wszyscy poczuli, że 

park stracił dużą część dawnego blasku i że wszystko się nieodwołalnie zmieniło. 

Bracia chyba pomyśleli, że dla nich też skończyły się już dobre czasy. 

Stosunek Matki do Ojca uległ zmianie, ale na krótko. Którejś niedzieli wsiedliśmy 

wszyscy do auta i jeździliśmy po sklepach w poszukiwaniu pewnej niemieckiej 

płyty. Matka chciała stworzyć w domu szczególną atmosferę na powrót Ojca. Całe 

popołudnie poświęciła na przygotowanie uczty, w którą włożyła cały swój 

niegdysiejszy zapał. Godzinami układała fryzurę i robiła makijaż. Założyła nawet 

sukienkę, która przypomniała nam dobre stare czasy. Myślałem, że Bóg musiał w 
końcu wysłuchać moich próśb. Gdy chodziła po domu i ustawiała wszystko w 

należytym jej zdaniem porządku, moje myśli obracały się wyłącznie wokół 

jedzenia. Przypuszczałem, że z życzliwości pozwoli mi jeść razem ze wszystkimi. 

Próżne nadzieje. 

Czas wlókł się w nieskończoność. Ojciec miał wrócić o pierwszej i na dźwięk 

każdego nadjeżdżającego samochodu Matka biegła do drzwi, by móc powitać go z 

otwartymi ramionami. Już dobrze po czwartej Ojciec wszedł zataczając się, a z 

nim jakiś kolega z pracy. Zaskoczył go odświętny nastrój i wygląd domu. 

Słyszałem pełen napięcia głos Matki, która zdobywała się na wiele cierpliwości. 

Po chwili Ojciec wtoczył się do sypialni. Uniosłem zadziwiony głowę. Jeszcze 
nigdy nie widziałem go aż tak pijanego. Od razu wyczułem fetor alkoholu. Oczy 

miał więcej niż przekrwione i ograniczał swoje wysiłki do tego, by nie stracić 

przytomności i utrzymać się na nogach. Jesz- 

cze nim doszedł do szafy, wiedziałem, po co w ogóle przyszedł. Gdy pakował 

niebieską torbę, zacząłem w duchu płakać. Chciałem skurczyć się na tyle, by 

wskoczyć do tej torby i odejść daleko stąd. 

Po spakowaniu się Ojciec przykląkł i coś do mnie wybełkotał. Im dłużej na niego 

patrzałem, tym bardziej uginały się pode mną nogi. Dręczyły mnie pytania: Gdzie 

podział się mój Bohater? Co się z nim stało? Gdy otworzył drzwi sypialni, pijany 

kolega wpadł na niego i prawie obalił na ziemię. Ojciec potrząsnął głową i 
powiedział ze smutkiem w głosie: 

- Dłużej tego nie zniosę. Wszystkiego. Matki, tego domu, ciebie. Po prostu nie 

zniosę. - Zza zamykanych drzwi doszły mnie jeszcze mamrotane słowa 

przeprosin. 

Kolacja w Święto Dziękczynienia była tego roku jedną wielką klapą. W geście 
dobrej woli Matka pozwoliła mi jeść przy stole z całą rodziną. Zasiadłem na 

krześle i uważałem, żeby nie powiedzieć i nie zrobić niczego, co by ją rozdrażniło. 

Czułem narastające między rodzicami napięcie. Prawie się do siebie nie odzywali, 

a bracia też przeżuwali w milczeniu. Ledwie skończył się posiłek, gdy padły 

pierwsze ostre słowa. Po kłótni Ojciec wyszedł z domu. Matka wyjęła z szafki 

swoją butelkowaną rozkosz i usadowiła się na wersalce. Siedziała tak sama i 

nalewała sobie kolejne kieliszki. Sprzątając ze stołu i zmywając naczynia 

orientowałem się, że tym razem jej postępowanie ma pewne konsekwencje nie 

tylko dla mnie. Bracia odczuwali zapewne lęk, którego ja sam doznawałem już od 

tylu lat. 
Rodzice przez jakiś czas przestrzegali pewnych form grzeczności. Do Bożego 

Narodzenia zdążyli się już chyba znużyć tą maskaradą. Nie byli w stanie dłużej 

znosić prób bycia dla siebie miłymi. Siedząc na szczycie schodów, gdy bracia 

otwierali swoje gwiazdkowe prezenty, słyszałem pełne złości słowa. Modliłem 

się, żeby jakimś cudem pogodzili się, przynajmniej w tym szczególnym dniu. 

Siedząc tego ranka na schodach do piwnicy byłem przekonany, że jeśli Bóg chciał, 

żeby rodzice byli szczęśliwi, ja musiałbym umrzeć. 

Kilka dni potem Matka spakowała rzeczy Ojca do pudeł i pojechaliśmy gdzieś w 

pobliże straży pożarnej. Przed jakimś obskurnym motelem czekał na nas Ojciec. 
Na jego twarzy widniała ulga. Ogarnęło mnie przygnębienie. Po wielu latach 

bezskutecznych modlitw wiedziałem, że w końcu do tego doszło - rodzice się 

rozchodzą. Tak mocno zacisnąłem pięści, że palce prawie wbiły się w dłonie. Gdy 

Matka z braćmi poszła do pokoju, ja siedziałem w wozie i przeklinałem imię Ojca. 

Tak strasznie nienawidziłem go za to, że uciekał od własnej rodziny. Być może 

jeszcze mocniej mu zazdrościłem, bo je- 

mu udało się wymknąć, a mnie nie. Musiałem zostać z Matką. Jeszcze zanim 

odjechaliśmy, Ojciec pochylił się w stronę otwartego okna, za którym siedziałem, 

i podał mi jakąś paczkę. Zawierała informacje, które były mi potrzebne do szkoły. 

Wiedziałem, że rozstanie z Matką niesie mu ulgę, ale na jego twarzy, gdy patrzył, 
jak się oddalamy, malował się również smutek. 

Powrót do Dały City odbył się w podniosłym nastroju. Bracia mówili cicho, żeby 

nie drażnić Matki. Gdy dojechaliśmy do miasta, Matka usiłowała rozerwać 

chłopców, zabierając ich do McDonalda. Ja jak zwykle zostałem w samochodzie. 

Przez opuszczoną szybę patrzyłem na niebo. Wszystko okryte było szarością, na 

twarzy czułem kropelki mgły. Zaczęło narastać we mnie przerażenie. 

Wiedziałem, że teraz nic Jej już nie powstrzyma. Prysły ostatnie nadzieje. Gdzieś 

ulotniła się wola przetrwania. Czułem się jak wię/icń w celi śmierci, niewiedzący, 

kiedy nadejdzie jego pora. 

Miałem ochotę czmychnąć, ale odwagi zabrakło mi nawet do tego, by poruszyć się 
o centymetr. Nienawidziłem się za tę słabość. Mocniej schwyciłem paczkę od Ojca 

i próbowałem wyczuć w niej zapach jego wody kolońskiej. 

Gdy mi się to nie udało, mimowolnie jęknąłem. W tej chwili najbardziej na całym 

świecie nienawidziłem Boga. Przyglądał się mym zmaganiom od tylu lat, a mimo 

wszystko stał z boku i patrzył, jak położenie coraz bardziej się pogarsza. Nie 
pocies/ył mnie nawet śladem zapachu Old Spice Ojca. Odebrał mi największą 

nadzieję. W duchu przeklinałem jego imię i żałowałem, że w ogóle się urodziłem. 

Z zewnątrz doszły mnie głosy Matki i chłopców, wracających z McDonalda. 

Szybko otarłem łzy i zamknąłem się w swojej skorupie. Wyjeżdżając z parkingu 

Matka obejrzała się w moją stronę i zadrwiła: 

- Teraz należysz w całości do mnie. Jaka szkoda, że Ojciec nie będzie cię już mógł 

obronić. 

Wiedziałem, że jestem bez szans. Nie przeżyję. Na pewno mnie zabije. Jak nie 

dziś, to jutro. Pragnąłem tylko, żeby się zlitowała i zrobiła to jak najszybciej. 

Gdy bracia połykali hamburgery, nie widzieli nawet, jak składam ręce, spuszczam 
głowę, zamykam oczy i z całych sił się modlę. Gdy kombi wjeżdżało na podjazd 

przed domem, czułem, że przyszła moja pora. Zanim otworzyłem drzwi, 

pochyliłem głowę i wyszeptałem: 



 

"... ale nas zbaw ode złego. Amen". 

 

 

 

                                                                         Epilog 

Sonorna Kalifornia 

żuję taką pełnię życia. 

Stoję i napawam się pięknem nieskończonego Pacyfiku, łagodna, popołudniowa 

bryza wieje od strony wzgórz za moimi plecami. Jak zwykle piękny dzień. 

Zachodzi słońce. Zaraz. zacznie się czarodziejska pora. Niebo zapłonie jasnym 

ogniem. Na razie przechodzi od łagodnego błękitu w jaskrawy pomarańcz.. Patrzę 

na zachód i jak zahipnotyzowany wpatruję się w fale. Tworzy się gigantyczny 

grzywacz, który rozbija się z. hukiem o brzeg. Na twarz, spada niewidzialna 

mgiełka, a po chwili stopy obmywa biała, spieniona woda. Piana ustępuje miejsca 

morskiej wodzie. Znienacka na brzeg wynurza się kawałek drewna dziwacz.nie 

poskręcany. Jest wyszczerbione, choć długi pobyt na słońcu wygładził je i 
wybielił. Pochylam się po nie. Jeszcze nie złapałem, gdy wyrywa mi go morska 

woda. Przez chwilę odnoszę wrażenie, jakby drewno wolało zostać na brzegu. 

Zostawiając za sobą siad, dociera do wody, w której przez moment gwałtownie się 

kołysze i w końcu poddaje woli oceanu. 

Rozmyślam o tym drewnie, porównując je do swojego dawnego życia. Z początku 

było burzliwe, pchano i ciągano mnie na wszystkie strony. Im bardziej pogarszało 

się moje położenie, tym mocniej utwierdzałem się w przekonaniu, że wciąga 

mnie jakiś potężny wir. Opierałem się z całych sił, ale cykl zdawał się nie mieć 

końca. Wreszcie nagle i niespodziewanie się wyswobodziłem. 

Miałem tyle szczęścia. Mroczna prze złość już nie wróci. Zawsze wiedziałem, że 
mimo wszystko jestem jednak kowalem swego losu. PrzyRzekłem sobie, że jeśli 

uda mi się wyjs'ć z tego cało, uczynię swoje ży-cie jak najbardziej wartos'ciowe. 

Mię wolno mi go zmarnować. I udało się. Uwolniłem się do końca od brzemienia 

przeszłości, przekonując się, że pewna część życia stanowiła zaledwie jego 

ułamek. Wiedziałem, że czarna dziura czeka, gotowa mnie pochłonąć i 
zadecydować o mym losie - jes'li tylko na to poz.wolę. Zapanowałem nad własnym 

życiem. 

Miałem tyle szczęścia. Cięż-kie przejścia bardzo mnie wewnętrznie zahartowały. 

Błyskawicznie przystosowywałem się do nowych sytuacji, ucząc się w sz.kole 

przetrwania. Poznałem tajemnicę motywacji wewnętrznej. Los nauczył mnie 

takiego spojrzenia na życie, jakiego inni mogą w ogóle nie zaznać. Poceniam 

sprawy, które dla ludzi bywają oczy-wiste. Popełniłem przy okazji kilka błędów, 

ale jakoś zniosłem ich konsekwencje. Nie koncentrowałem się na przeszłości, 

zachowując to samo skupienie, którego nauczyłem się wiele lat temu w garażu, 

przekonany, że cały czas czuwa nade mną dobry Pan, który w największ-ej 
potrzebie udz.ela mi cichej zachęty i użycza siły. 

Podziękuję Bogu takie za to, że dane mi było spotkać tylu ludzi, którzy bardzo 

pozytywnie wpłynęli na moje życie. Nieogarnione morze twarzy, pchających do 

przodu, radzących, jaki poczynić wybór, wspierających na drodze do sukcesu. 

Podsycali we mnie głód. \/V innej z kolei dz.iedz.inie, służ-ba w lotnictwie Stanów 

Zjednoczonych pozwoliła mi odkryć wartości patriotyczne, dała mi poczucie 

dumy i przynależności, o których wcześniej nie miałem pojęcia. Po wieloletniej 

walce odnala-z.łem jasny cel; przede wszystkim zdałem sobie sprawę, że Ameryka 

jest krainą, w której ktoś zacz-ynający więcej niż. skromnie może stać się 
duchowym triumfatorem. 

Poczucie rzeczywistości przywracają mi hałaśliwe wybuchy fal. Kawałek drewna, 

który przedtem obserwowałem, znika wśród wirów. Bez. wahania odwracam się 

na pięcie i idę do samochodu. Po chwili jestem już. na serpentynach mojej drogi 

do tajemnicz-ej utopii. Pawno temu, gdy miesz-kałem w mroku, marzyłem o tym 

ustroniu. Teraz., gdy tylko uda mi się oderwać od obowiązków, zawsze powracam 

nad rzekę. Po postoju przy Rio Yilla w pobliskim Monte Rio, skąd zabieram swój 

cenny ładunek, wracam na asfaltową jednopasmówkę. Jest to dla mnie wyścig z. 

czasem, bo słońce zacz.yna już. zachodz-ić i zaraz, spełni się jedno z. marz.eń 

mego ż.ycia. 
Gdy wjeż.dżam do pogodnego miasteczka Guerneuille, czterosilniko-wy truck 

zwalnia i z.czyna sunąć w żółwim tempie. Naciskam lekko hamulec i skręcam w 

prawo, na podjazd nad rz.kę. Opuszczam szyby i chłonę wonne, oczyszczone 

powietrze lasów sekwoi, które kołyszą, się łagodnie na wietrze. 

Zatrzymuję się przed białym domkiem letniskowym, w którym moja rodzina 

przed laty spędzała wakacje. 17426 Riverside Prive. Jak wszystko inne, dom też. 

się zmienił. 'Wiele lat temu za kominkiem dobudowano dwie małe sypialnie. 

Przed powodzią w 1986 poczyniono pewne starania, w celu powiększenia 

niewielkiej kuchni. Nawet potężny pień, na który się niegdyś z braćmi 

wspinaliśmy, zaczyna gnić. Tylko pociemniały, cedrowy sufit, i ułożone z 
rzecznych kamieni palenisko pozostały takie same. 

Odczuwam dziwny smutek; odwracam się i przechodzę przez żwirową drogę. 

Potem cichutko, żeby nie zakłócić niczyjego spokoju, wołam syna, Stephena, i 

prowadzę go przez wąski przesmyk koło domu, przez który onegdaj 

przeprowadzali mnie i chłopców rodzice. Znam właściciela i wiem na pewno, że 
nie miałby nic przeciwko temu. Obracamy wzrok na zachód. 1?ussian River taka 

sama jak zawsze, ciemnozielona i gładka jak szkło, płynąca ku potężnemu 

Oceanowi Spokojnemu. Sójki nawołują się w powietrzu, po czym znikają w 

sekwojowym gąszczu. Przez niebo przebiegają smugi błękitu i pomarańczy. Biorę 

głęboki oddech i zamykam oczy, jak przed laty sycąc się tą chwilą. 

Gdy je otwieram, po policzku toczy się łza. Przyklękam i obejmuję ramieniem 

Stephena. Bez wahania się o mnie opiera i całuje. 

- Kocham cię, tato. 

- Ja ciebie też - wtóruję. 

Spogląda na ciemniejące niebo. Oczy rozszerzają mu się, próbując objąć znikające 
słońce. 

- To moje najbardziej ulubione miejsce na świecie! - oznajmia Ste-phen. 

Ściska mnie w gardle. Czuję wzbierający potok łez. 

- Moje też! - mówię. - Moje też! 

Stephen znajduje się na etapie czarującej niewinności, ale jest nad wiek mądry. 

Gdy po policzkach spływają mi słone łzy, uśmiecha się i w ten sposób chroni 

moją godność. \A/ie, czemu płaczę. We, że to łzy radości. 

- Kocham cię, tato. 

- Też cię kocham, synu. 
Jestem wolny 

 

 

Głosy na temat znęcania się nad dziećmi 

Dave Pelzer, który wyszedł z tego cało: jako dziecko, mieszkając w świecie mroku, 

bałem się o własne życie i sądziłem, że jestem sam jak palec. Teraz wiem, że to 

nieprawda. Rodzice znęcają się nad tysiącami dzieci. 

Podawane są różne liczby, ale w naszym kraju mniej więcej co piąte dziecko jest 

fizycznie, psychicznie lub seksualnie wykorzystywane. Na nieszczęście są ludzie, 

którzy uważają, że większość przypadków znęcania się, to najzwyczajniej w 
świecie wprowadzane przez rodziców w życie próby egzekwowania "prawa" do 

wymuszenia na dziecku posłuszeństwa, ponieważ wymknęło się ono nieco spod 

kontroli. Twierdzą oni, że nadmierna surowość nie odbije się negatywnie na 

późniejszym życiu dziecka. Popełniają tragiczny w skutkach błąd. 

Każdego właściwie dnia jakiś dorosły, który padał kiedyś ofiarą znęcających się 

nad nim rodziców, może wyładować swoje ukryte frustracje na innych ludziach, a 

nawet osobach najbliższych. Opinia publiczna doskonale wie o najbardziej 

niezwykłych tego rodzaju wypadkach. Wyjątkowe incydenty przyciągają uwagę 

mediów i zwiększają im nakłady. Słyszeliśmy o prawniku, który przed pójściem 

spać uderzył dziecko pięścią tak, że padło nieprzytomne na podłogę. O ojcu, który 
wsadził dziecko do muszli klozetowej. Dzieci zmarły. Wjeszcze bardziej 

osobliwym przypadku matka i ojciec pozabijali po jednym dziecku i przez cztery 

lata ukrywali ich zwłoki. Mamy inne nagłaśniane przykłady, jak choćby 

maltretowane dziecko, które potem wyrosło na mordercę z McDonalda, 

strzelającego do bezbronnych ofiar, dopóki policja go nie zabiła. 
Powszechniejsze są przypadki nieznane, na przykład chłopiec, który śpi pod 

mostem i na noc okrywa się tekturowym pudłem. Co roku tysiące 

wykorzystywanych dziewcząt ucieka z domu na ulicę, gdzie zarabia na życie 

sprzedając swoje ciało. Inni odwzajemniają się społeczeństwu jako członkowie 

gangów, oddani przemocy i niszczeniu. 

Wiele maltretowanych niegdyś dzieci skrywa swą przeszłość w głębi duszy, na 

tyle głęboko, że sami nigdy nie zaczną znęcać się nad własnym potomstwem. Żyją 

jak wszyscy inni, zakładają rodziny i prowadzą życie zawodowe. Wtedy jednak 

codzienne kłopoty zmuszają dawne ofiary okrucieństwa do zachowań, których 

wyuczono je w dzieciństwie. Wyładowują swe frustracje na partnerach czy 
dzieciach i, sami o tym nie wiedząc, wracają do samego początku, włączając się w 

nieskończony krąg zła. 

Niektóre ofiary maltretowania chowają się w swych szczelnych skorupach. 

Odwracają głowy w przekonaniu, że gdy zignorują swą przeszłość, odejdzie ona 

w mroki zapomnienia. 

Agencje ochrony dziecka otrzymują w naszym kraju miliony dolarów. Fundusze 

przekazywane są miejscowym domom dziecka i świetlicom. Dotowane są tysiące 

prywatnych organizacji, których celem jest profilaktyka i prowadzenie poradni dla 

rodziców i dzieci. Liczby stale rosną. W 1990 roku w Stanach Zjednoczonych 
zanotowano ponad 2,5 min przypadków znęcania się nad dziećmi. Po roku liczba 

ta wzrosła do 2,7 min. W chwili, gdy to piszę, szacuje się, że takich dzieci jest 

ponad trzy miliony. 

Dlaczego? Skąd biorą się takie tragedie? Dlaczego los dziecka bywa aż tak 

straszny? Czy można przerwać ten proces? A przede wszystkim, jak wygląda 

świat oczyma maltretowanego dziecka? 

Przeczytali Państwo opowieść o przeciętnej rodzinie, którą rozerwały od środka 

ukryte tajemnice. Cele tej książeczki są dwojakie: po pierwsze ma ona pokazać, 

jak kochający rodzic może zmienić się w bezlitosnego, zimnego potwora, który 

wyładowuje na bezbronnym dziecku swoje frustracje; po durgie, jak dążenie do 
przetrwania i duch człowieczeństwa pokonują pozornie niebotyczne przeszkody. 

Niektórzy czytelnicy nie uwierzą w tę historię, nie będzie im ona dawać spokoju; 

lecz znęcanie się nad dzieckiem, to zjawisko niepokojące, które stało się w 

naszym społeczeństwie faktem. Mamy przy okazji do czynienia z efektem 

domina, kiedy to maltretowanie ma wpływ na wszystkich, którzy mają z nim 

styczność. Najbardziej cierpi dziecko i najbliższa rodzina, kiedy na przykład 

małżonek jest rozdarty pomiędzy uczuciem dla potomka i swojego partnera. 

Skutki odczuwają też inne dzieci, które niczego nie rozumieją i czują się 

zagrożone. Sprawa zatacza coraz szersze kręgi i obejmuje sąsiadów, 

którzy słyszą krzyki, ale nie reagują, nauczycieli, którzy widzą siniaki i muszą 
poradzić sobie z dzieckiem, które nie może skoncentrować się na nauce, wreszcie 

krewni, którzy chcieliby interweniować, a nie chcą zrywać więzi rodzinnych. 

Jest to opowieść o czymś więcej niż o przetrwaniu. To historia o zwycięstwie i 

jego świętowaniu. Serce bije czule nawet w najbardziej ponurych fragmentach. 

Ważne jest trwanie ciała, ale jeszcze istotniejsza jest przewaga ducha. 
To historia tylko i wyłącznie mego życia. Latami siedziałem zamknięty w lochu 

własnej duszy i serca, samotny, żałosny "nieudacznik". Najpierw chciałem być po 

prostu taki jak inni, ale do głosu zaczęły dochodzić także odmienne motywy. 

Pragnąłem "zwycięstwa". Przez ponad trzynaście lat służyłem w wojsku. Teraz 

pomagam krajowi, organizując seminaria i warsztaty dla ludzi potrzebujących, 

którym staram się pomóc zerwać krępujące ich więzy. Jako naoczny świadek staję 

przed cierpiącymi dziećmi i ludźmi, którzy się nimi zajmują. Reprezentuję punkt 

widzenia stworzony w brutalnym świecie znęcania się i wyrosły z nadziei na 

lepsze jutro. Najważniejsze jednak, że wyrwałem się z owego zgubnego kręgu i 

zostałem ojcem, który wobec swego syna zawinił jedynie tym, że rozpieszcza go 
miłością i życzliwością. 

Obecnie w naszym kraju żyją miliony potrzebujących pomocy. Moim zadaniem 

jest jej niesienie. Ludzie powinni zrozumieć, że zawsze mogą otrząsnąć się z 

ponurej przeszłości i wyjść na radosne światło dnia. Można uznać za paradoks 

fakt, że gdyby nie ówczesne maltretowanie, byłbym teraz zupełnie innym 

człowiekiem. Dzięki mrokom, w jakich pogrążone było moje dzieciństwo, 

znacznie wyżej cenię życie. Miałem dużo szczęścia, że zmieniłem tragedię w 

tryumf. Tak można streścić moją opowieść. 

Chyba nigdy jeszcze w dziejach naszego kraju rodzina nie miała aż tylu 
przeciwników. Przekształcenia gospodarcze i społeczne doprowadzają ją do 

skrajności, co z kolei rodzi wiele patologii. Problem należy naświetlić, tak by 

społeczeństwo mogło stawić mu czoło. Dopiero wtedy można będzie zrozumieć 

przyczyny maltretowania dzieci i rozpocząć jak najskuteczniejszą akcję pomocy. 

Dzieciństwo winno być czasem beztroski i zabaw w słońcu, a nie życiem w 

mrocznych lochach własnej duszy. 

 

E. Ziegler 

nauczyciel 

We wrześniu 1992 roku zaczął się jak typowy pierwszy miesiąc szkoły. Po 
dwudziestu dwu latach pracy w zawodzie znowu wracałem do gorączkowego, 

nieustannego zamieszania. Musiałem nauczyć się imion i nazwisk około dwustu 

nowych uczniów, oraz powitać kilku nowych członków naszego grona 

pedagogicznego. Pożegnanie wakacji oznaczało przejęcie dodatkowych 

obowiązków i zetknięcie z ponurymi prognozami finansowymi. Nic się właściwie 

nie zmieniało, aż do czasu owego telefonu, który dość boleśnie przeniósł mnie o 

dwadzieścia lat w przeszłość: "Niejaki David Pelzer prosi o kontakt ze swoim 

agentem w sprawie jakichś raportów na temat maltretowania dziecka, z którym 

miał pan dwadzieścia lat temu coś wspólnego". 

A tak, Davida Pelzera pamiętam jak dziś. Byłem świeżo po college, zaczynałem 
dopiero uczyć; z perspektywy lat muszę przyznać, że o swoim środowisku 

zawodowym wiedziałem niewiele. A zielonego pojęcia nie miałem o znęcaniu się 

nad dziećmi. W tamtych czasach nie byłem nawet pewien, czy takie coś w ogóle 

istnieje, a jeśli istniało, pozostawało tajemnicą poliszynela, podobnie jak wiele 

innych patologicznych zjawisk. Tyle się od tego czasu nauczyliśmy, a ile jeszcze 
przed nami. 

Myślami wróciłem do Szkoły Podstawowej im. Thomasa Edisona w Dały City w 

Kalifornii, do września roku 1972. Na scenę wkracza David Pelzer, jeden z 

uczniów piątej klasy. Byłem wtedy naiwny, lecz obdarzony wrażliwością, która 

podpowiadała, że w życiu Davida dzieje się coś okropnego. Ślady kradzieży 

żywności wiodły do tego wychudłego, smutnego chłopca. Na odkrytych częściach 

ciała pojawiały się podejrzane siniaki. Wszystko wskazywało na jedną przyczynę: 

dzieciaka bito i do przesady surowo karano. Kilka lat później 

 

(louicd/i.iU ni się, że jestem świadkiem jednego z najbardziej makabrycznych 
przypadków maltretowania dzieci w całym stanie Kaliflornia. 

Moja rola nie polega na powtarzaniu wszystkich szczegółów, które wówczas 

spostrzegaliśmy i o których donosiliśmy odpowiednim władzom. To przywilej i 

szansa Davida. Temu młodemu człowiekowi nadarzyła się rzeczywiście 

wspaniała okazja do publicznego opowiedzenia historii swego życia, żeby dzięki 

temu inne dzieci może mniej cierpiały. Żywię głęboki podziw dla jego odwagi. 

David, najlepsze życzenia. Bez wątpienia zaszedłeś bardzo daleko. 

Val<sHe Bivens 

pracownica opieki społecznej 
Jako pracownica Kalifornijskiej Ochrony Dziecka, aż za dobrze zdaję sobie sprawę 

z częstotliwości i brutalności przestępstw przeciw dzieciom. Książka niniejsza, to 

opowieść dziecka o niemieszczących się w głowie torturach, jakim był 

poddawany. Obserwujemy, jak przechodzi straszliwą drogę od sielankowego życia 

rodzinnego do statusu "jeńca wojennego" we własnym domu. Czytelnik poznaje 

historię z ust człowieka, który przez to wszystko przeszedł, obdarzonego odwagą 

i męstwem. 

Opinia publiczna niewiele wie o skali znęcania się nad dziećmi. Te ofiary 

mrożących krew w żyłach przestępstw częstokroć nie są w stanie opowiedzieć o 

torturach, czy ich potępić. Zwracają się przeciwko sobie samym, lub przeciw 
swoim bliskim, i krąg się zamyka. 

Świadomość społeczna jednak wzrasta. Coraz częściej pojawiają się filmy i 

artykuły na ten temat, ale robi się z tego sensację i z takiego, odległego punktu 

widzenia trudno jest nam pojąć świat dziecka i mu współczuć. Książka ta poucza i 

wychowuje. W miarę jak przechodzimy razem z Davidem przez stadia lęku, 

osamotnienia, izolacji, cierpienia i furii, by na koniec osiągnąć etap nadziei, z 

bolesną jaskrawością widzimy cały jego świat. Krzyk dziecka słyszymy uszami, 

oczami i całym ciałem Davida. Czujemy też, jak serce ofiary bije w rytm 

nieznośnego bólu, a później tryumfu. 

 
Glenn Ą. Gołdberg 

były dyrektor Kalifornijskiego Konsorcjum Zapobiegania Przemocy Wobec Dzieci 

nie wiedziałem 

Hiistorię Davida Pelzera trzeba opowiedzieć, tak by poruszyć sumienia 

Amerykanów i zbudować kraj, w którym bycie dzieckiem nie będzie bolesnym 
przeżyciem. Miliony naszych dzieci, najcenniejszych zasobów naturalnych, padają 

ofiarą tragicznej i bezsensownej epidemii okrucieństwa i zaniedbania. W ciągu 

ostatnich dziesięciu lat znacznie nasiliły się okrucieństwo i częstotliwość 

znęcania się nad dziećmi. Opowieść Davida pomoże zrozumieć, że maltretowanie 

dzieci nie sprowadza się do zwykłej przesady w biciu. Co roku setki tysięcy 

bezbronnych dzieci poddawanych jest fizycznym, psychicznym i seksualnym 

torturom. 

Każdy przypadek znęcania się nad dzieckiem wywołuje reperkusje. Gdy cierpi 

dziecko, konsekwencje owego zdarzenia możemy odczuć wszyscy. Davidowi 

Pelzerowi udało się na szczęście wyjść z tego cało, a jego opowieść może być dla 
nas wszystkich niewyczerpanym źródłem natchnienia. Nie wolno nam jednak 

nigdy zapominać dziesiątek tysięcy dzieci, na których pozostawiło to niezatarty 

ślad, i o milionach, które cały czas cierpią. Jedynym lekarstwem na maltretowanie 

dzieci jest profilaktyka; dlatego też wyrażam gorącą nadzieję, że książka ta 

pomoże umocnić ruch ludzi poświęcających się zapobieganiu aktom 

okrucieństwa wobec dzieci. 

Nie wiedziałem, że jest tak ciężko; słyszałem, że jest coś takiego. Było to dla mnie 

okropne, że w ten sposób kradnie się młodym ich "specjalny" okres. 

Nie wiedziałem, jak bardzo to boli; nikt nie widzi siniaków i blizn. A dlaczego 
gdzieś w drodze życia musiałeś zapłacić za okrutne znęcanie. 

Nie wiedziałem, jak się czujesz, że sam siebie przestajesz szanować. Wiedziałem, 

że chowasz się w kącie i uczuć nie okazujesz. 

Nie wiedziałem, co można zrobić; że można jakoś pomóc. Że wystarczy ci jakiś 

przyjaciel, ktoś, kto zostanie kumplem. 

Lecz teraz wiem, że mogę pomóc; ja też coś mogę zmienić. Stanę przy tobie, 

krzyknę z tobą, inni niech mówią "Nie wiedziałem". 

Cindy M. Adams