background image

40

w w w . e l e k t r o . i n f o . p l

n r   4 / 2 0 0 4

M

aszyny i urządzenia zasilane 
energią elektryczną pracują 

obecnie w każdych warunkach. Jed-
nak ich stosowanie musi gwaranto-
wać niezawodną pracę i nie może 
wprowadzać dodatkowego zagroże-
nia dla życia lub zdrowia eksploatu-
jących je ludzi. 

Z tych to powodów zawsze przed 

zainstalowaniem nowego urządzenia 
elektrycznego należy przeanalizować 
warunki  środowiskowe w miejscu 
jego przyszłej pracy pod kątem:

 temperatury powietrza oraz za-

kresu jej zmian;

 wilgotności powietrza i zakresu 

jej zmian;

 zapylenia;
 występowania agresywnych czyn-

ników;

 występowania gazów lub cieczy 

palnych;

 wibracji. 

Do środowisk narzucających jedne 

z najgorszych warunków pracy dla 
ludzi, a tym samym maszyn i urzą-
dzeń, należy środowisko podziem-
nych zakładów górniczych wydoby-
wających węgiel kamienny. W pod-
ziemiach kopalń można spotkać się 
z następującymi uwarunkowaniami 
środowiskowymi:

 temperatura powietrza w otwar-

tych wyrobiskach może wyno-
sić od około 5˚C do 33˚C - zale-
ży ona głównie od głębokości za-
legania złoża, temperatury skał, 
urobku oraz powietrza wpływa-
jącego i intensywności przewie-
trzania;

  zakres zmian temperatur w okre-

sie rocznym i 

dobowym – 

w przodkach i szybach wydecho-
wych kopalń głębokich; przy du-
żej długości wyrobisk temperatu-
ra jest praktycznie stała i nieza-

leżna od wahań temperatury na 
powierzchni;

 wilgotność względna powietrza 

kopalnianego może zmieniać się 
w szerokich granicach, nawet w ra-
mach wyrobisk tej samej kopalni, 
osiągając wartość 90-100% (oddzia-
ły i przodki wydobywcze, szyby 
i chodniki wentylacyjne) i nie zale-
ży ona praktycznie od wilgotności 
powietrza atmosferycznego, mają 
zaś na nią wpływ głównie: ciśnie-
nie atmosferyczne, głębokość ko-
palni, ilość i temperatura wód pod-
ziemnych, prędkość i ilość przepły-
wającego powietrza;

 zapylenie atmosfery w podzie-

miach kopalń waha się od kil-
ku do kilkudziesięciu mg masy 
pyłu na m

3

 objętości powietrza, 

a w przodkach eksploatacyjnych 
osiąga wartość kilkuset mg/m

3

 – 

jest to głównie pył węglowy, nie-
jednokrotnie z dużą domieszką 
pyłu ze skał płonnych;

 występowanie agresywnych 

czynników – wody kopalniane 
zawierają znaczne ilości soli kwa-
sów: solnego, siarkowego, węglo-
wego, krzemowego, azotowego, 
oraz soli zasad z następujących 
pierwiastków: sód, wapń, potas, 
magnez, a przeciętną mineraliza-
cję większości wód kopalnianych 
ocenia się na 3 do 8 g substancji 
suchej na litr wody (w niektó-
rych kopalniach występują solan-
ki o zawartości substancji suchej 

dochodzącej do 20g/dm

3

);

 występowanie gazów lub cieczy 

palnych – głównie metanu i ga-
zów pożarowych.

izolacja

Właściwy stan izolacji pracujących 

maszyn i urządzeń elektrycznych jest 
podstawowym parametrem gwaran-
tującym bezpieczeństwo użytkowa-
nia i niezawodność zasilania. Pogor-
szenie się jej stanu prowadzi nie-
uchronnie do powstania zagrożenia 
dla ludzi i ciągłości prowadzenia pro-
cesów technologicznych, dlatego cią-
gła kontrola stanu izolacji dielektrycz-
nej jest niezmiernie ważnym aspek-
tem eksploatacji ruchowej. Izolacja 
sieci i urządzeń elektroenergetycz-
nych nie jest niestety stała w okresie 
ich eksploatacji i ulega ciągłym zmia-
nom. Dlatego im gorsze są warunki 
środowiskowe w miejscu pracy, tym 
intensywniejsze i trudniejsze są te 
zmiany do przewidzenia. 

Mają na to wpływ przede wszyst-

kim następujące czynniki:

 elektryczne: przepięcia, przetęże-

nia zwarcia;

 mechaniczne: ciała obce, wibra-

cje, zgniecenia i naprężenia; 

  środowiskowe: wilgotność, tem-

peratura, agresywne pary lub 
gazy oraz zapylenie. 
Pogarszanie się rezystancji izolacji 

maszyn i urządzeń prowadzi zawsze 
do zwiększenia zagrożenia rażenio-

wego, wybuchu lub pożaru z powo-
du przepływu prądów upływowych, 
błędów w działaniu układów sterow-
niczych i sygnalizacyjnych.

przyrządy do pomiaru 

rezystancji izolacji

Do pomiarów izolacji stosuje się 

dwa podstawowe rodzaje mierni-
ków:

 mierniki induktorowe (zwane 

miernikami IMI);

 mierniki elektroniczne (zwane 

miernikami EMI).
Z kolei mierniki induktorowe ze 

względu na rodzaj układu i ustroju 
pomiarowego, dzieli się na:

 mierniki ilorazowe (z pomiaro-

wym ustrojem ilorazowym mie-
rzącym rezystancję);

 mierniki szeregowe (z pomiaro-

wym ustrojem szeregowym wy-
skalowanym w MW, a mierzącym 
prąd płynący podczas wykonywa-
nia pomiaru).
Rezystancja izolacji zależna jest od 

wielu czynników:

 wilgotności;
 temperatury;
 wartości przyłożonego napięcia.

Wraz ze wzrostem temperatu-

ry i wilgotności, rezystancja izola-
cji maleje, zwłaszcza w temperatu-
rze powyżej 20˚C. ze wzrostem na-
pięcia pomiarowego również rezy-
stancja izolacji bardzo szybko male-
je, ustalając się na ogół przy napięciu 
rzędu kilkuset woltów. Jeżeli przez 
pewien czas utrzymywać się będzie 
stałe napięcie, to prąd płynący przez 
izolację nie będzie stały, lecz będzie 
stopniowo malał, co oznacza, że rezy-
stancja izolacji będzie wzrastać pod-
czas pomiarów. Jest to spowodowa-
ne zmianami chemicznymi i fizycz-

warunki stosowania niektórych 

przyrz

ądów pomiarowych 

w górnictwie w

ęgla kamiennego

Grzegorz Loska, Ireneusz Zalewski

Napi

ęcie znamionowe (U) sieci 

lub instalacji w [V]

Warto

ść rezystancji nastawczej w [kW]

cz

łon wyłączający

cz

łon blokujący

1

2

3

4

U £ 42

4

4

7

42 < U £ 127

4

4

15

127 < U £ 220

7

7

15

220 < U £ 500

15

15

25

500 < U £ 1000

30

30

50

Tab. 1

p r e z e n t a c j a

background image

n r   4 / 2 0 0 4

41

w w w . e l e k t r o . i n f o . p l

nymi, jakie zachodzą w izolacji pod-
czas przepływu prądu pomiarowego 
oraz faktem, że prąd pomiarowy, bę-
dący jednocześnie prądem ładowa-
nia układu pojemnościowego two-
rzonego przez żyły, pancerze i ekra-
ny przewodów, zanika stopniowo 
podczas pomiaru. Odczytu wskazań 
należy dokonywać po pewnym cza-
sie, gdy prąd ładowania zanika, i jest 
to zwykle 60 s od chwili przyłożenia 
napięcia pomiarowego.

Zależność rezystancji izolacji od 

napięcia pomiarowego wymaga, aby 
pomiar był wykonywany przy napię-
ciu zbliżonym do napięcia znamiono-
wego. Dlatego przyrządy do pomia-
rów rezystancji izolacji są budowane 
o różnych napięciach pomiarowych, 
dostosowanych do napięć znamiono-
wych sprawdzanych obwodów. Rysu-
nek 1
 przedstawia, w jaki sposób re-
zystancja izolacji jest zależna od na-
pięcia pomiarowego. 

Zmienna wartość rezystancji izo-

lacji sprawia, że nie jest zwykle wy-
magana duża dokładność pomiaru. 
Uchyb w granicach 20-30% zmierzo-
nej wartości nie przeszkadza w pra-
widłowej ocenie stanu izolacji bada-
nej instalacji lub urządzenia.

ciągła kontrola stanu izolacji 

w podziemiach kopalń

W górnictwie podziemnym, jako 

niskonapięciowe sieci prądu prze-
miennego, stosuje się wyłącznie 
układy sieciowe IT z urządzeniami 
do ciągłej kontroli stanu izolacji.

Jako ochronę przy dotyku pośred-

nim stosuje się tutaj „system uzie-
miających przewodów ochronnych”, 
składający się z uziomów lokalnych, 
wykonywanych dla każdego większe-
go zgrupowania maszyn i urządzeń 
elektrycznych połączonych ze sobą, 
za pomocą wspólnej sieci przewo-
dów ochronnych. Wszystkie pod-
systemy przewodów ochronnych 
łączą się następnie w ogólnokopal-
nianą sieć uziemiającą, w której są 
co najmniej dwa uziomy centralne 
o małej rezystancji uziemienia uzio-
mu. Szczegółowe wymagania doty-
czące SUPO są określone w normie 
PN-G-42041:1997. 

W sieciach tych stosuje się central-

ne urządzenia do stałej kontroli sta-
nu izolacji, zapewniające samoczyn-
ny ciągły pomiar rezystancji izolacji 
całej sieci oraz wyłączenie napięcia 

w przypadku nadmierneg pogorsze-
nia się stanu izolacji zasilanej sieci.

Oprócz centralnych zabezpieczeń 

upływowych, są powszechnie stoso-
wane blokujące zabezpieczenia upły-
wowe, które działają na zasadzie po-
miaru rezystancji doziemnej odcinka 
sieci lub instalacji wyłączonej spod 
napięcia. W przypadku obniżenia się 
stanu izolacji kontrolowanego frag-
mentu sieci nie pozwalają one na za-
łączenie napięcia roboczego.

Zasadę działania i współpracy 

urządzeń: centralnego oraz odcin-
kowych do kontroli stanu izolacji 
przedstawiono na rysunku 2.

Pomiar rezystancji izolacji przez 

urządzenia do kontroli stanu izola-
cji (UKSI) odbywa się klasyczną me-
todą stałoprądową w układzie omo-
mierza zasilanego ze źródła prądu 
stałego. Z reguły centralne zabez-
pieczenie kontroli stanu izolacji ma 
przyłączony przekaźnik pomiarowy 
do punktu środkowego (gwiazdowe-
go) transformatora, a odcinkowe wy-
korzystuje sztuczny punkt środkowy 
sieci (np. uzyskany poprzez układ 
diodowy lub dławikowy). 

Aby zapewnić poprawną współ-

pracę centralnego i odcinkowego za-

bezpieczenia upływowego, rezystan-
cja zadziałania centralnego zabezpie-
czenia upływowego jest mniejsza od 
odcinkowego. W przeciwnym razie 
po wyłączeniu napięcia przez cen-
tralne zabezpieczenie upływowe 
(wskutek obniżenia się stanu izolacji 
R

izol

 < R

wył

), blokujące zabezpieczenie 

upływowe mogłoby dopuścić do za-
łączenia napięcia i ponownego jego 
wyłączenia przez centralne. Powin-
na być zatem spełniona nierówność: 
R

izol

 < R

wył 

< R

blok

.

Ze względu na zasięg działania za-

bezpieczeń upływowych, wyróżnia-
my zabezpieczenia centralne i odcin-
kowe. Są to urządzenia o działaniu 
wyłączającym, blokującym lub blo-

kująco-wyłączającym, tzn. łączące 
funkcje dwóch zabezpieczeń:

  centralnego zabezpieczenia upły-

wowego – działającego na zasa-
dzie centralnego pomiaru rezy-
stancji izolacji doziemnej sieci 
lub instalacji włączonej na napię-
cie robocze;

 blokującego zabezpieczenia upły-

wowego - działającego na zasa-
dzie pomiaru rezystancji izolacji 
doziemnej odcinka sieci lub in-
stalacji wyłączonej spod napięcia 
roboczego.
Wartość rezystancji zadziałania za-

bezpieczeń upływowych o działaniu 
blokującym lub/i wyłączającym zale-
ży od napięcia znamionowego sieci 
lub instalacji, w której pracują, i zo-
stała podana w tabeli 1.

Obwód pomiarowy blokującego 

zabezpieczenia upływowego powi-
nien dodatkowo spełniać następują-
ce wymagania:

 dla napięcia źródła zasilania zabez-

pieczenia - warunki podane w ta-
beli 2;

 wartość prądu w obwodzie po-

miarowym przy rezystancji 
uszkodzenia równej zero - wa-
runki podane w tabeli 3;

 wyjściowy obwód pomiarowy po-

Rys. 1 Zależność rezystancji izolacji od napięcia pomiarowego 

Rodzaj napi

ęcia pomiarowego

Maksymalne napi

ęcie źródła zasilania [V]

przemienne (50 Hz)

42 (wartość skuteczna)

stałe

60

Tab. 2

Rodzaj pr

ądu pomiarowego

Maksymalna warto

ść prądu pomiarowego [mA]

przemienny (50 Hz)

6 (wartość skuteczna)

stały

10

Tab. 3

background image

42

w w w . e l e k t r o . i n f o . p l

n r   4 / 2 0 0 4

winien być w wykonaniu iskrobez-
piecznym w przypadku zabudowa-
nia zabezpieczenia w urządzeniu 
budowy przeciwwybuchowej.

procedura wykonywania 

pomiarów wielkości 

elektrycznych w podziemiach 

kopalń

Procedura postępowania, przy 

wykonywaniu pomiarów wielkości 
elektrycznych w podziemnych wy-
robiskach kopalń węgla kamienne-
go, jest uzależniona od stopnia za-
grożenia wybuchem metanu. Wszyst-
kie wyrobiska w polach metanowych 
dzielimy na pomieszczenia:

 ze stopniem „a” niebezpieczeń-

stwa wybuchu, tj. takie, w któ-
rych nagromadzenie metanu 
w powietrzu  powyżej 0,5% jest 
wykluczone;

 ze stopniem „b” niebezpieczeń-

stwa wybuchu, tj. takie, w któ-
rych w normalnych warunkach 
przewietrzania nagromadzenie 
metanu w powietrzu powyżej 1% 
jest wykluczone;

 ze stopniem „c” niebezpieczeń-

stwa wybuchu, tj. takie, w któ-
rych nawet w normalnych wa-
runkach przewietrzania nagro-
madzenie metanu w powietrzu 
może przekraczać 1%.

Do pomiarów w wyrobiskach ko-

palń niemetanowych i w wyrobi-
skach zaliczonych do stopnia „a” 
niebezpieczeństwa wybuchu moż-
na stosować przyrządy budowy nor-
malnej, a w zaliczonych do stopnia 
„b” lub „c” wolno stosować przyrzą-
dy budowy przeciwwybuchowej. Do-
puszcza się w pomieszczeniach zali-
czonych do stopnia „b” lub „c” sto-
sowanie przyrządów budowy nor-
malnej z zachowaniem następują-
cych warunków:

 pomiary będą prowadzone zgod-

nie z instrukcją zatwierdzoną 
przez kierownika zakładu górni-
czego;

 o rozpoczęciu i zakończeniu po-

miarów powiadomiony będzie 
dyspozytor zakładu górniczego;

  pomiarów nie rozpoczyna się lub 

przerywa się je, jeżeli stwierdzona 
zostanie zawartość metanu powy-
żej 0,5%.
Sposób wykonywania pomiarów 

rezystancji izolacji w podziemiach 
kopalń i terminy ich przeprowadza-
nia ustala kierownik działu energo-
mechanicznego, jednak ich częstotli-
wość nie może być rzadsza niż:

 w nowych instalacjach i po każ-

dej naprawie maszyny lub urzą-
dzenia – przed oddaniem do ru-
chu;

  w maszynach  i urządzeniach ru-

chomych, przewoźnych, przeno-
śnych i ręcznych – co pół roku;

 dla pozostałych nie wymienionych 

instalacji, maszyn i urządzeń – co 
rok.
Nie jest wymagane dokonywa-

nie okresowych pomiarów kontrol-
nych rezystancji izolacji w tych ma-
szynach, urządzeniach i instalacjach, 
które zostały wyposażone w urzą-
dzenia do samoczynnej kontroli re-
zystancji izolacji wyłączające zasila-
nie i blokujące załączenie zasilania 
(w przypadkach, kiedy pomierzona 
rezystancja izolacji jest niższa od 
wartości określonych w tabeli 1).

Pomiary stanu izolacji urządzeń 

elektrycznych należą do grupy po-
miarów i prób wykonywanych przy 
użyciu specjalistycznej aparatu-
ry i urządzeń, które nie wyklucza-
ją możliwości wydostania się po-
tencjału i łuku elektrycznego na ze-
wnątrz kabla lub przewodu. Dlatego 
też tego typu pomiary ogranicza się 
do niezbędnego minimum. Decyzję 
o ich podjęciu poprzedza się oględzi-
nami kabla lub przewodu oponowe-
go wzdłuż całej trasy jego zainstalo-
wania, a pomiary rozpoczęte przery-
wa się, jeżeli w miejscu ich wykony-
wania lub w dowolnym punkcie tra-
sy kabla lub mierzonego przewodu 
oponowego stwierdzona zostanie za-
wartość metanu powyżej 0,5%.

W zakładach górniczych mających 

pola metanowe jest wymagana zgo-
da kierownika ruchu zakładu górni-
czego na przeprowadzanie prac po-
miarowych, związanych z lokaliza-
cją uszkodzeń lub próbami napię-
ciowymi kabli:

 zainstalowanych w szybach wy-

dechowych;

 zainstalowanych w wyrobiskach 

(pomieszczeniach) zaliczonych 
do stopnia „b” lub „c” niebezpie-
czeństwa metanu;

  zainstalowanych w szybach i wy-

robiskach przewietrzanych wen-
tylacją odrębną (lutniową).
Dla tych prac są ustalane do-

datkowe  środki bezpieczeństwa 
dostosowane do miejscowych wa-
runków, na podstawie oceny sta-
nu zagrożenia pożarowego, zagro-
żenia wybuchem metanu i pyłu 
węglowego oraz zagrożeń wystę-
pujących przy prowadzeniu robót 
strzałowych.

Zatem pomiary stanu izola-

cji wymagają ustalenia szczegóło-
wej i obostrzonej wieloma warun-
kami procedury organizacyjnej - 
zwłaszcza w kopalniach metano-
wych, w pomieszczeniach zaliczo-
nych do stopnia „b” i „c” niebez-
pieczeństwa wybuchu metanu. 

Częściowe zdjęcie obowiązku 

wykonywania okresowych pomia-
rów rezystancji izolacji maszyn, 
urządzeń i instalacji elektrycznej, 
które zostały wyposażone w urzą-
dzenia do samoczynnej kontroli re-
zystancji izolacji wyłączające i blo-
kujące załączenie zasilania, wobec 
niskiego napięcia pomiarowego (60 
V DC lub 42 V AC) tego typu urzą-
dzeń może prowadzić do koniecz-
ności wykonania pomiarów izola-
cji klasycznymi miernikami (przy 
przyłożonym napięciu pomiaro-
wym bliskim lub wyższym od na-
pięcia znamionowego). 

Jest to szczególnie prawdopo-

dobne w przypadkach starych 
układów izolacyjnych, dla któ-
rych występuje duża zależność 
wyników pomiarów rezystancji 
izolacji od przyłożonego napięcia 
pomiarowego (rys.1).

Rys. 2  Zasada działania centralnego (wyłączającego) i odcinkowego (blokującego) zabezpieczenia upływowego w niskonapięciowej ko-

palnianej sieci IT

p r e z e n t a c j a

background image

n r   4 / 2 0 0 4

43

w w w . e l e k t r o . i n f o . p l

cechy dobrego przyrządu 

pomiarowego do stosowania 

w ekstremalnych warunkach 

środowiskowych

Jak już wspomniano - zwykle nie 

jest wymagana duża dokładność po-
miaru rezystancji izolacji, a uchyb 
w granicach  20-30%  zmierzonej 
wartości nie przeszkadza w prawi-
dłowej ocenie stanu izolacji bada-
nej instalacji lub urządzenia. Dla-
tego też przy pomiarach w ekstre-
malnych warunkach środowisko-
wych dobry przyrząd pomiarowy 
powinien odznaczać się następu-
jącymi cechami:

 mała, poręczna i zwarta obudowa;
 ciągła gotowość do użytku;
 futerał ochronny powinien 

umożliwiać wykonanie pomia-
rów bez wyjmowania miernika;

 zakres dopuszczalnych tempera-

tur otoczenia powinien wynosić 
od -15˚C do +45˚C.
Takimi walorami odznaczają się 

wszystkie induktorowe mierniki re-
zystancji izolacji zarówno logome-
tryczne (IMI-341 oraz IMI-33), jak 
i szeregowe (IMI-413 B), oferowa-
ne przez P.W. ERA-GOST sp. z o.o. 
– kontynuatora 75-letniej tradycji 
w produkcji aparatury pomiarowo-
kontrolnej.

Wspólną cechą całej rodziny 

tych przyrządów jest zestawienie 
źródła prądu stałego, czyli prąd-
nicy prądu przemiennego napę-
dzanej ręcznie, współpracującej 

z układem prostowniczym oraz 
magnetoelektrycznego ustroju 
pomiarowego.

mierniki ilorazowe 

(logometryczne)

Są to mierniki o wskazaniach 

niezależnych od napięcia zasilają-
cego. Wypadkowe odchylenie orga-
nu ruchomego zależy tylko od sto-
sunku prądów płynących w dwóch 
skrzyżowanych pod pewnym ką-
tem i umieszczonych współosio-
wo względem siebie cewkach. Wy-
chylenie miernika zależy zatem od 
wartości mierzonej rezystancji.

mierniki szeregowe

Są to mierniki o wskazaniach 

zależnych od napięcia zasilające-
go. Przy zastosowaniu stabiliza-
tora napięcia, wskazanie mierni-
ka jest tylko funkcją wskazanej 
rezystancji.

Miernik IMI-413 B posiada 

możliwość pomiaru metodą trój-
przewodową, pozwalającą na eli-
minację wpływu rezystancji po-

IMI-341 [opcja I]

 IMI -341 [opcja II]

IMI-33

Napi

ęcie pomiarowe

Zakres wskaza

ń

Napi

ęcie pomiarowe

Zakres wskaza

ń

Napi

ęcie pomiarowe

Zakres wskaza

ń

-

500 V

1 000 V

15 V

-

0...100 MOhm

0...200 MOhm

0...50 Ohm

250 V

500 V

1 000 V

15 V

0...50 MOhm

0...100 MOhm

0...200 MOhm

0...50 Ohm

250 V

500 V

1 000 V

0...25 MOhm

0...50 MOhm

0...100 MOhm

Dokładność pomiaru

Dopuszczalna temperatura otoczenia

Dopuszczalna wilgotność względna

±10% wartości wskazanej

-25°C...+55°C 

25...85%

±10% wartości wskazane

-20°C...+50°C

25...85%

Tab. 4 Podstawowe dane mierników ilorazowych (logometrycznych)

wierzchniowej na wynik pomiaru 
i zapewnia właściwy odczyt rezy-
stancji skrośnej.

Niezawodność, prostota obsłu-

gi, niezależność od zewnętrznych 
źródeł zasilania oraz możliwość 
natychmiastowego stwierdzenia 
błędów (zwiększony opór napę-
du prądnicy) powodują, że zapo-
trzebowanie na mierniki indukto-
rowe utrzymuje się na stałym, wy-
sokim poziomie.

Przyrządy te są przedmiotem za-

interesowania wszystkich polskich 
kopalń węgla kamiennego, trafiają 
również na rynek niemiecki, cze-
ski, hiszpański, turecki, amerykań-
ski i południowoafrykański.

mierniki elektroniczne

P.W. ERA-GOST, jako niekwe-

stionowany lider na rynku mier-
ników induktorowych, posiada 
również w swojej ofercie cyfrowe 
mierniki rezystancji izolacji z za-
silaniem bateryjnym EMI-1000 C 
oraz EMI-5000 C.

Oprócz pomiaru rezystancji izo-

lacji metodą dwu- i trójprzewodo-

wą oraz pomiaru małych rezystan-
cji, mierniki te realizują pomiar 
współczynnika absorpcji (dla 60 
i 15 s) oraz pomiar napięcia stałe-
go i przemiennego do 1000 V.
Błąd podstawowy pomiaru:

 rezystancji izolacji ± (3% w.m. 

+ 5 cyfr);

 małych rezystancji ± (2% w.m. 

+ 5 cyfr);

 napięcia ± (2% w.m. + 4 cy-

fry);

Dopuszczalna temperatura otocze-
nia 0-40˚C. Dopuszczalna wilgot-
ność względna 25-85%.

Przyrządy te znajdują zastoso-

wanie w polskich kopalniach wę-
gla kamiennego, trafiają również 
do południowoafrykańskich ko-
palni diamentów.

literatura

1. F. Krasucki, Zagrożenia elektrycz-

ne w górnictwie, Wydawnictwo 
„Śląsk”, Katowice 1984.

2. Rozporządzenie Ministra Gospo-

darki z dn. 28 czerwca 2002 r. 
w sprawie bezpieczeństwa i higie-
ny pracy, prowadzenia ruchu oraz 
specjalistycznego zabezpieczenia. 
przeciwpożarowego w 

podziem-

nych zakładach górniczych. (Dz.U. 
Nr 139, poz.1169)

3. Załącznik nr 4 do Rozporządze-

nia Ministra Gospodarki z dn. 28 
czerwca 2002 r. w sprawie bezpie-
czeństwa i higieny pracy, prowa-
dzenia ruchu oraz specjalistycz-
nego zabezpieczenia przeciwpo-
żarowego w podziemnych zakła-
dach górniczych (Dz.U. Nr 139, 
poz.1169).

4. PN-G-42040:1996 Środki ochronne 

i zabezpieczające w elektroenerge-
tyce kopalnianej. Zabezpieczenia 
upływowe. Wymagania i badania.

IMI-413B

Napi

ęcie pomiarowe

Zakresy wskaza

ń

2 500 V

0...300 MOhm

180...20 000 MOhm

Dokładność pomiaru

Dopuszczalna temperatura otoczenia

Dopuszczalna wilgotność względna

±10% wartości wskazanej

-20 ºC...+50 ºC

25...85%

Tab. 5 Podstawowe dane miernika szeregowego

EMI-1000 C

EMI-5000 C

Napi

ęcie pomiarowe

Zakres pomiarowy

Napi

ęcie pomiarowe

Zakres pomiarowy

100 V
250 V
500 V

1 000 V

4 V

Zakresy pomiarowe wybierane 

automatycznie

0...20 000 MOhm

0...20 Ohm

2 500 V
5 000 V

4 V

Zakresy pomiarowe wybierane 

automatycznie

0...20 000 MOhm

0...20 Ohm

Tab. 6 Podstawowe dane mierników elektronicznych