1 

Wstęp 

 

 

Zmiany zachodzące w gospodarce polskiej wywarły również silny wpływ 

na  ubezpieczenia.  Istota  ubezpieczeń  oraz  ich  znaczenie  ekonomiczne  i 

społeczne,  polegające  na  kompensowaniu  materialnych  skutków  zdarzeń 

losowych,  pozostały  nie  zmienione.  Zmieniły  się  natomiast  warunki  ustrojowe 

działania  firm  ubezpieczeniowych,  zmodyfikowano  podstawy  prawne 

ubezpieczycieli. 

 

 

W ślad za nowymi regulacjami prawnymi z 1990 roku na rynku polskim 

pojawiły się nowe, liczne zakłady ubezpieczeń, które w wyniku obowiązujących 

przepisów  lub  dobrowolnych  umów  w  każdym  czasie  na  kuli  ziemskiej 

ubezpieczają  miliony  klientów.  Wciąż  rosnąca  ich  liczba  wskazuje  na  to,  iż 

odgrywają  ważną  rolę  we  współczesnym  świecie.  Można  ubezpieczyć  prawie 

wszystko  począwszy  od  domu,  poprzez  gospodarstwo,  samochód  czy  nawet 

samolot. 

 

Wraz  z  rozwojem  polskiego  rynku  ubezpieczeniowego  pojawiło  się 

zjawisko  konkurencji.  Przyczyniło  się  ono  do  rozwoju  oferty  usług 

ubezpieczeniowych,  dużej  elastyczności  stosowanych  taryf  (stawek) 

ubezpieczeniowych.  Zapotrzebowanie  na  usługi  ubezpieczeniowe  zależy  od 

istnienia  świadomości  ubezpieczeniowej,  na  co  ma  także  wiedza  o  istocie 

ubezpieczeń i korzyści, jakie daje ochrona ubezpieczeniowa.  

Temat  mojej  pracy  brzmi:  „Charakterystyka produktów  ubezpieczeniowych  na 

przykładzie Inspektoratu PZU S.A. w Wołominie”. 

 

Praca składa się z trzech rozdziałów oraz załączników 

 

 

2 

Aby  zrozumieć  istotę  tematu  pracy  w  pierwszym  rozdziale  omówiono 

podstawowe  zagadnienia  dotyczące  ogólnej  charakterystyki  ubezpieczeń,  ich 

funkcje  i  klasyfikacje.  Przedstawiono  cele  ubezpieczeń,  a  także  źródła  prawa 

ubezpieczeń  gospodarczych,  na  podstawie  których  opiera  się  cała  działalność 

ubezpieczeniowa w Polsce. 

 

Rozdział  drugi  i  trzeci  poświęcony  jest  analizie  ubezpieczeń 

obowiązkowych  i  dobrowolnych,  a  ponadto  scharakteryzowano  najczęstsze 

rodzaje ryzyk ubezpieczeniowych. 

Ujęto także zagadnienia związane z likwidacją szkód

. 

Do  przedstawienia  oferty  ubezpieczeń  Inspektoratu  PZU  S.A.  w  Wołominie 

wykorzystano  przepisy  wewnętrzne  dotyczące  ubezpieczeń  oraz  broszury 

informacyjne. Szczegółowe dane na temat Firmy uzyskano z wydawanych przez 

Powszechny  Zakład  Ubezpieczeń  S.A.  biuletynów,  z  ogólnie  dostępnych 

czasopism.

 

3 

Rozdział 1. Ogólna charakterystyka ubezpieczeń. 

1.1. Geneza ubezpieczeń  
 

 

W  celu  ochrony  człowieka  lub  owoców  jego  pracy  przed  skutkami 

nieprzewidywalnych zdarzeń losowych powstała instytucja ubezpieczeń. 

Rozwój  gospodarczy  i  cywilizacyjny  krajów  był  bardzo  silenie  związany  z 

funkcjonowaniem zorganizowanej działalności ubezpieczeniowej. 

 

Pierwsze formy ubezpieczeń pojawiły się już w starożytności. W czasach 

starożytnych  największe  ryzyko  związane  z  działalnością  gospodarczą  ludzi 

dotyczyło  transportu  i  handlu.  Już  za  czasów  Hammurabiego  pojawiły  się 

umowy  między  prowadzącymi  karawany  na  Bliskim  Wschodzie.  Umowy  te 

opiewały  na  wspólne  pokrywanie  ewentualnych  strat  spowodowanych  na 

przykład  utrata  zwierząt  jucznych.  Były  też  umowy  związane  ze  wspólnym 

pokrywaniem strat związanych z transportem morskim na skutek rozbicia statku 

lub rabunku przez rozbójników. 

 

Pierwsze tego typu ubezpieczenia miały miejsce w Grecji i nazywały się 

kolonią.  W  tym  tez  okresie  rozpoczęła swą  działalność  inna instytucja prawna 

zwana  w  kodeksie  Justyniana  –  pożyczka  morską.  Polegała  ona  na  tym,  że 

zamierzający  udać  się  na  morską  wyprawę  handlową  zaciągali  pewnej 

wysokości  kredyt,  na  sfinansowanie  swego  przedsięwzięcia.  Kredyt  ten  był 

obciążony  wysokim  oprocentowaniem.  Jeżeli  wyprawa  zakończyła  się 

pomyślnie  kredytobiorca  zwracał  dług  z  wysokimi  odsetkami.  Jeżeli  wyprawa 

handlowa  kończyła  się  utrata  statku  lub  ładunku  to  wierzyciel  nie  otrzymywał 

od  kredytobiorcy  zwrotu  pożyczki  ponosząc  ryzyko  wyprawy.  Tego  rodzaju 

transakcje  były  pierwszymi  przykładami  połączenia  działalności  kredytowej  z 

działalnością ubezpieczeniowa 

 

4 

W  wyniku  dobrowolnych  umów  na  mocy  obowiązujących  przepisów 

prawnych  na  całym  świecie  powstała  ogromna  i  stale  rosnąca  liczba 

ubezpieczeń. 

Powstanie  i  rozwój  ubezpieczeń  są  ściśle  związane  ze  zdarzeniami 

losowymi zakłócającymi procesy społeczno – gospodarcze każdego kraju, które 

zagrażają  rozwojowi  działalności  produkcyjnej,  zdrowiu,  zdolności  do  pracy, 

własności społecznej i osobistej oraz życiu człowieka.. 

 

1.2. Powstanie i rozwój ubezpieczeń w Polsce 
 
 

Korzenie  pierwszych  form  ubezpieczeń  od  wypadków  i  organizowania 

pomocy  opartej  na  wzajemności  sięgają  w  Polsce  XV  wieku,  kiedy  powstały 

pierwsze  kasy  brackie  i  spółki  brackie  na  Górnym  Śląsku..  Organizacje  te 

rodziły  się  samorzutnie dla  wspierania  chorych,  okaleczonych,  zubożałej  braci 

górniczej i pozostałych po nich rodzinach. 

W  początkowym  okresie  kasy  puszkowe,  skrzynki  brackie  czy  kasy  brackie 

miały charakter prywatny i były tworem samych górników. Dopiero w okresie 

późniejszym zostały przekształcone w instytucje publiczno – prawne. 

W  latach  1474  –  1562  na  Śląsku  w  Złotym  Stoku.  istniała  kasa  bracka, 

która  oferowała  pomoc  materialna  ubogim,  chorym  i  niezdolnym  do  pracy 

górnikom i robotnikom. 

Od  każdego guldena  wypłaconego górnikom  w  kopalniach gwarectwo 2 

halerze  przekazywało  do  kasy  brackiej.  W  ten  sposób  zebrane  pieniądze 

zabezpieczały  przed  skutkami  wypadków  w  kopalniach,  przed  klęskami 

nieurodzaju, zarazami i innymi nieszczęściami. 

Wypadków  było  coraz  więcej  i  coraz  częściej  trzeba  było  pomagać 

poszkodowanym  a  same  dobrowolne  składki  od  górników  nie  wystarczały  i 

sytuacje  tą  trzeba  było  uregulować  na  drodze  prawa  publicznego.  Dlatego  też 

dobrowolne składki stały się obowiązkowymi. 

 

5 

W roku 1528 książę Jan Opolski wydał dekret zobowiązujący wszystkich 

górników do wpłacania do kasy brackiej składki w wysokości 2 dwóch halerzy 

tygodniowo. 

W roku 1671 sami górnicy zobowiązali się składać po groszu od złotówki 

zarobku  dziennego  na  kasę  wzajemnej  pomocy,  dającej  wsparcie  w  razie 

nieszczęśliwego  wypadku,  choroby,  pogrzebu,  także  wdowom  i  sierotom  po 

górnikach. 

W XVII i XVIII wieku zaczęły powstawać na ziemiach polskich jeszcze 

inne  formy  ubezpieczeń  wzajemnych.  Rodziły  się  one  głownie  w  prowincjach 

pruskich zwłaszcza na Żuławach, na terenach zamieszkałych przez Holendrów. 

Pierwsze ubezpieczenia były jedną z form walk z żywiołowymi siłami przyrody 

i  zwały  się  „związkami  groblowymi”.  Miały  one  na  celu  prowadzenie  obrony 

brzegów  rzeki  poprzez  wspólna  budowę  grobli.  Związki  groblowe  powstały 

między innymi w powiecie malborskim i sztumskim. 

Początkowo  ta  forma  ubezpieczeń  była  zwykła  pomocą  sąsiedzką, 

Członkowie  związku  płacili  składki  na  wyrównywanie  szkód.  Rozróżniano 

składki regularne i nadzwyczajne.  

Dalszym  działaniem  samopomocowym  były  ubezpieczenia  ogniowe. 

Jednak już wtedy duża wagę przywiązywało się do środków zapobiegawczych. 

Kto  nie  utrzymywał  w  dobrym  stanie  kominów  otrzymywał  zmniejszone 

odszkodowanie.  Istniały  zakazy  chodzenia  ze  światłem  po  spichrzach,  istniał 

również zakaz suszenia lnu przy ogniu. W razie pożaru osoby nie stosujące się 

do zakazów nie otrzymywały odszkodowania. 

Sprawdzano  czy  w  zagrodach  jest  w  należytym  stanie  sprzęt 

przeciwpożarowy. 

Pierwsze  zakłady  ubezpieczeniowe  w  pełnym  tego  słowa  znaczeniu 

powstały  na  ziemiach  polskich  w  zaborze  pruskim.  Były  to  tak  zwane  socjety 

czyli  towarzystwa  ogniowe.  Z  uwagi  na  podział  administracyjny  powstały 

następujące  socjety:  Prusy  Wschodnie  z  Królewcem  należały  do  Wschodnio  – 

 

6 

Pruskiego  Socjetu  Ogniowego  czyli  Dyrekcji  Ogniowej  w  Królewcu,  ziemie 

zabrane  Polsce  przez  Prusy  po  I  rozbiorze  w  1772  roku  utworzyły  prowincje 

Prus Zachodnich. Należały one do Socjetu dla Prus Królewskich czyli Dyrekcji 

Ogniowej dla Prus Zachodnich z siedzibą w Kwidzynie. 

Po trzecim rozbiorze Polski część województwa krakowskiego włączona 

została  do  Śląska  pod  nazwą  Nowego  Śląska  i  została  połączona  do  Socjetu 

Ogniowego  we  Wrocławiu..  Socjety  Ogniowe  Prus  cechowała  duża 

różnorodność. 

Aby  ujednolicić  system  w  1803  roku  król  pruski  Fryderyk  Wilhelm  w 

Poczdamie  podpisał  ustawę  powołującą  Towarzystwo  Ubezpieczeniowe  dla 

Miast. W oparciu o ta ustawę powołane zostały dwie Dyrekcje Główne będące 

organami wykonawczymi Towarzystwa w Poznaniu i w Warszawie. 

Dyrekcji  Poznańskiej  podlegały  tak  zwane  „cyrkuły”  w  Poznaniu, 

Gnieźnie, Międzyrzeczu, Włocławku, Kaliszu, Pyzdrach i Wschowie. 

Natomiast  Dyrekcji  Warszawskiej  podlegały  „cyrkuły”  w  Warszawie, 

Piotrkowie, Łowiczu, Sieradzu i Łęczycy. 

Zadaniem  Towarzystwa  było:  „wspólne  ponoszenie  szkód  z  ognia 

pochodzących,  niemniej  przez  wzgląd  na  utrzymanie  dobrego  bytu  i  sposobu 

życia  mieszkańców  miast:  zabezpieczenia  ich  własności  i  pewne  a  śpieszne 

wykonać  się  mające  wystawienie  na  nowo  budynków  całkiem  przez  pożar 

zniszczonych lub uszkodzonych pożarem”.

1

 

Ordynacja  ta  wprowadziła  poza  nielicznymi  wyjątkami  obowiązek 

ubezpieczenia budynków w mieście. 

Rok po powołaniu Towarzystwa dla Miast dekretem Fryderyka Wilhelma 

zostało utworzone Towarzystwo Ogniowe dla Wsiów w Prusach Południowych. 

W  obu  Towarzystwach  ściąganie  składek  następowało  w  drodze  egzekucji 

                                                 

1

„ U progu trzeciego stulecia ubezpieczeń” praca zbiorowa  red. Marian Szczęśniak, Warszawa 

1993,Powszechny  Zakład Ubezpieczeń S.A 

 

7 

administracyjnej,  a  wysokość  składek  nie  była  uzależniona  od  zagrożenia 

pożarowego. 

Były  jednak  i  różnice.  I  tak  na  przykład  odszkodowanie  za  spalony 

budynek w mieście nie musiała być przeznaczony na jego odbudowę, za to na 

wsi  każdy  ubezpieczający  budynek  po  pożarze  zobowiązany  był  przeznaczyć 

odszkodowanie na jego budowę . 

W razie działań wojennych Towarzystwo Ubezpieczeniowe dla Miast nie 

odpowiadało  za  szkody  wyrządzone  działaniami  wojennymi,  natomiast  w 

Towarzystwie Ubezpieczeniowym dla Wsiów ubezpieczenie obejmowało straty 

spowodowane także działaniami wojennymi. 

Wybuch  wojny  prusko  –  francuskiej  i  wkroczenie  wojsk  francuskich  na 

tereny  naszego  kraju  spowodowało  ze  Prusacy  wywieźli  zasoby  kasowe.  Oba 

Towarzystwa  stały  się  niewypłacalne  za  straty  pożarowe,  zahamowana  została 

działalność  ubezpieczeniowa  i  po  zajęciu  kraju  przez  wojska  napoleońskie  w 

roku 1807 uległy likwidacji. 

W  1815  roku  po  utworzeniu  Królestwa  Polskiego  na  podstawie  dekretu 

cara  Aleksandra  I  wydane  zostało  postanowienie  namiestnika  Królewskiego  w 

Radzie  Stanu  generała  Józefa  Zajączka  z  dnia  18.07.1816  roku  regulujące 

sprawy  ubezpieczeń  ogniowych  i  powołujące  Ogólne  Towarzystwo  Ogniowe 

dla Miast w Królestwie Polskim. 

1.01.1817  roku  ustanowiono  Dyrekcję  Generalna  Towarzystwa  przy 

Komisji Rządowej Spraw Wewnętrznych i Policji. Do tego Towarzystwa mają 

obowiązek należeć wszystkie miasta, które należały do dawnego Towarzystwa, 

tudzież dobra Rządowe i Instytutowe. 

Nowopowstała  Dyrekcja  Generalna  nie  odpowiadała  za  zobowiązania 

dawnego  Towarzystwa  Ogniowego.  Rozpoczęła  bowiem  działalność  na 

mniejszym terytorium i opierała się na innych zasadach. 

W  roku  1833  Dyrekcja  Generalna  powołuje  nowe  Towarzystwo 

Ubezpieczeń  od  Ognia  Nieruchomości.  W  ten  sposób  zakres  ubezpieczeń 

 

8 

rozszerzony  został  między  innymi  na  maszyny  rolnicze,  urządzenia  młynów  i 

olejarni,  zboże  w  snopach  i  ziarnie  jak  również  zwierzęta  gospodarskie. 

Ubezpieczenia te objęły również maszyny i urządzenia fabryczne. 

Ukazem  cara  Mikołaja  I  w  1843  roku  Generalna  Dyrekcja  została 

przekształcona w Dyrekcję Ubezpieczeń. 

W  Dyrekcji  Ubezpieczeń  od  samego  początku  działali  wybitni 

prekursorzy  nauk  ubezpieczeniowych  i  ekonomicznych.  Talenty  organizacyjne 

kolejnych  prezesów  miały  poważny  wpływ  na  późniejsze  kierunki  rozwojowe 

ubezpieczeń w Polsce. 

Dyrekcja  Ubezpieczeń  rozszerza  swą  działalność  na  ziemie  polskie  pod 

zaborem pruskim i austriackim. 

Były  też  przypadki  wchodzenia  z  działalnością  ubezpieczeniową  na 

tereny zachodnie i południowe cesarstwa rosyjskiego. 

Po  upadku  powstania  styczniowego  władze  carskie  rozpoczęły  w 

Królestwie likwidować wszelkie narodowe samodzielnie istniejące instytucje. W 

roku 1867 Dyrekcja Ubezpieczeń została rozwiązana. 

W  komisji  Spraw  Wewnętrznych  utworzono  sekcję  ubezpieczeniową  . 

Funkcję  Towarzystw  Ubezpieczeniowych  przejmują  urzędy  gubernialne  i 

powiatowe.  Następuje  decentralizacja  ubezpieczeń,  scalanie  ich  z  terenowymi 

władzami administracyjnymi, aż do całkowitego podporządkowania państwu. 

Takie destrukcyjne  pociągnięcia  władz  carskich  na  odcinku  ubezpieczeń 

społecznych,  umożliwiły  równocześnie  powstanie  i  szeroką  działalność 

prywatnym towarzystwom ubezpieczeniowym. 

Powstałe  nowe  prywatne  zakłady  ubezpieczeniowe  oferowały  bardzo 

szeroki wachlarz ubezpieczeniowych ryzyk, wprowadzając nawet ubezpieczenia 

typu handlowego. 

W  1870  roku  powstaje  Warszawskie  Towarzystwo  Ubezpieczeń  Spółka 

Akcyjna.  Jest  to  pierwszy  w  Królestwie  Polskim  prywatny  zakład 

ubezpieczeniowy.  Domeną  Warszawskiego  Towarzystwa  były  głownie 

 

9 

ubezpieczenia  rolne  oraz  przemysłowo  –  handlowe.  Natomiast  niestety  na 

ubezpieczenia  życiowe  nie  otrzymano  zgody.  Tego  typu  ubezpieczenia 

prowadziły  prywatne  zakłady  z  których  największym  było  Towarzystwo 

Akcyjne „Przezorność”. 

Warszawskie 

Towarzystwo 

Ubezpieczeń 

nawiązało 

stosunki 

reasekuracyjne  z  szeregiem  zagranicznych  towarzystw  ubezpieczeniowych 

takich  jak  między  innymi  w  Anglii,  Austrii,  Stanach  Zjednoczonych  i  we 

Włoszech. 

Wybuch pierwszej wojny światowej w 1914 roku i przesuwające się przez 

ziemie  polskie  fronty  ograniczyły  działalność  towarzystw  ubezpieczeniowych 

pod  trzema  zaborami.  Zmieniły  się  granice  rejonów  działania  poszczególnych 

towarzystw. Część środkowa i północna Królestwa Kongresowego znalazła się 

pod okupacja nieniecką, a część południowa pod okupacja austriacką. Cofające 

się władze carskie wywiozły w głąb Rosji kapitały instytucji ubezpieczeniowych 

i oszczędnościowych.  

Po  wkroczeniu  Niemców  do  Warszawy  powołany  został  polski  organ 

społeczny  władzy  tak  zwany  Centralny  Komitet  Obywatelski,  który  podjął 

decyzję o wznowieniu działania Ubezpieczeń Wzajemnych Budowli od Ognia w 

Królestwie  Kongresowym.  W  listopadzie  1915  roku  za  zgoda  niemieckich 

władz okupacyjnych została reaktywowana Rada Ubezpieczeń Wzajemnych. 

Na  terenie  okupowanym  przez  Austriaków  powstał  Główny  Komitet 

Ratunkowy  w  Lublinie.  I  dzięki  staraniom  Komitetu  w  1916  roku  wznawia 

działalność instytucja Ubezpieczeń Wzajemnych Budowli od Ognia. Jeszcze w 

okresie  wojny  na  terenie  trzech  zaborów  głownie  pruskiego  i  rosyjskiego 

istniejące na nich zagraniczne towarzystwa ubezpieczeniowe przechodzą w ręce 

polskie  lub  ulegają  likwidacji.  Z  70  towarzystw  ubezpieczeniowych 

prowadzących działalność w roku 1916, w roku 1923 pozostało już tylko 23. 

Po  odzyskaniu  niepodległości  odbudowa  systemu  ubezpieczeniowego, 

mimo  wieloletnich  doświadczeń  natrafiła  na  trudności  wynikające  z 

 

10 

różnorodnych dotychczasowych norm prawnych i technicznych stosowanych w 

trzech różnych zaborach. 

Konieczne  było  szybkie  ujednolicenie  przepisów  i  dostosowanie 

działalności  ubezpieczeniowej  do  nowych  warunków  społeczno  – 

gospodarczych, właściwych dla tworzącej się państwowości polskiej. 

Pierwszą  prawną  próba  uregulowania  systemu  ubezpieczeniowego  był 

dekret  Józefa  Piłsudskiego,  jako  Naczelnika  Państwa,  wydany  7.02.1919  roku. 

Dotyczył on zakresu działania Ubezpieczeń Wzajemnych Budowli w Królestwie 

Polskim. W wyniku kolejnych rozporządzeń powstawało coraz więcej instytucji 

ubezpieczeniowych.  Na  koniec  12921  roku  istniało  już  w  Polsce  19  spółek 

akcyjnych i 34 towarzystwa ubezpieczeń wzajemnych. W tym okresie powstała 

i  istnieje  do  dziś:  „Warta”  –  Towarzystwo  Reasekuracyjne  w  Poznaniu  i 

„Westa” – Towarzystwo Wzajemnych Ubezpieczeń od Ognia i Gradobicia. 

W  maju  1927  roku  rozporządzeniem  Prezydenta  Rzeczypospolitej 

Polskiej  Dyrekcja  Ubezpieczeń  Wzajemnych  zostaje  przekształcona  w 

Powszechny  Zakład  Ubezpieczeń  Wzajemnych.  Nowa  nazwa  stała  się  przez 

długie  lata  synonimem  pewności  i  zaufania  do  systemu  ubezpieczeniowego. 

Powszechny Zakład Ubezpieczeń Wzajemnych poniósł wskutek wojny wielkie 

straty i w roku 1945 znajdował się w stanie poważnej dezorganizacji, jednak w 

bardzo krótkim czasie rozwinął pełną statutowa działalność. Obok tradycyjnych 

ubezpieczeń  przymusowych  (obowiązkowych)  zajął  się  także  organizowaniem 

działów  ubezpieczeniowych  dobrowolnych,  nawet  takich,  których  dotychczas 

nie  prowadził  na  przykład  ubezpieczeniem  transportowym.  Początkowo 

działalność Zakładu oparta była na niewielkich dotacjach Skarbu Państwa. 

Ustawą  Sejmowa  o  ubezpieczeniach  państwowych  z  28.  03.  1952  roku 

zostały  upaństwowione  wszystkie  zakłady  ubezpieczeń  gospodarczych.  W 

ustawie stwierdzono, że państwowe ubezpieczenia majątkowe  i osobowe mogą 

mieć  formę  ubezpieczeń  obowiązkowych  lub  dobrowolnych..  Rozszerzony 

został zakres obowiązujących ubezpieczeń gospodarstw rolnych i wprowadzone 

 

11 

zostały  ubezpieczenia  odpowiedzialności  cywilnej  (OC)  i  następstw 

nieszczęśliwych wypadków (NW) w komunikacji. 

Jednym z ważnych postanowień ustawy było przekształcenie Powszechnego 

Zakładu  Ubezpieczeń  Wzajemnych  –  instytucji  publiczno  –  prawnej  w 

Państwowy Zakład Ubezpieczeń – instytucję państwową o osobowości prawnej, 

działającą  według  zasad  rozrachunku  gospodarczego  i  własnego  planu 

gospodarczego.  Zniesione  zostają  najwyższe  organy  Zakładu  to  jest  Rada 

PZUW i Zarząd Główny a wprowadzono zasadę jednoosobowego kierownictwa. 

W miejsce trzech odrębnych związków wzajemności:  



 

ubezpieczenia obowiązkowego  



  ubezpieczenia dobrowolnego rzeczowego 



  ubezpieczenia dobrowolnego osobowego 

wprowadzono jeden centralny fundusz ubezpieczeniowy. Również w finansach 

PZU nastąpiła ważna zmiana. Na prowadzenie działalności prewencyjnej Zakład 

mógł  sobie  zatrzymać  oprócz  odpisów  od  składek,  także  określoną  część 

nadwyżki bilansowej, która dotychczas w całości była odprowadzana do skarbu 

państwa. 

 

W  roku  1959  „Warta”  zgodnie  z  ustawą  otrzymała  monopol  na 

prowadzenie  bezpośredniej  działalności  ubezpieczeniowej  w  zakresie  ryzyk 

mających  związek  z  żeglugą  morską,  handlem  zagranicznym  i  tak  zwanym 

obrotem  dewizowym.  Jednocześnie  zakład  ten  zmienił  nazwę  na  „Warta”  – 

Towarzystwo  Ubezpieczeń  i  Reasekuracji.  „Warta”  rozszerzyła  działalność 

poprzez: 



 

wprowadzenie ubezpieczeń obywateli polskich wyjeżdżających za granicę 

w celach turystycznych, sportowych czy naukowych 



 

ubezpieczeń  cudzoziemców  zawieranych  dla  ochrony  interesów 

majątkowych lub osobowych obywateli polskich. 

 

12 

Działalność ta stała się szczególnie ważna gdy po obaleniu „Żelaznej kurtyny” 

nastąpił ogromny  wzrost kontaktów  międzynarodowych  i  zagranicznego  ruchu 

turystycznego. 

Do  1984  roku  istniał  w  Polsce  formalny,  a  do  1989  roku  faktyczny,  monopol 

państwa  na  prowadzenie  działalności  ubezpieczeniowej  Realizowano  ten 

monopol  przez  Państwowy  Zakład  Ubezpieczeń  prowadzący  tzw. 

Ubezpieczenia złotowe oraz Towarzystwo Ubezpieczeń i Reasekuracji. „Warta” 

prowadzące tzw. Ubezpieczenia dewizowe. 

Obecnie  obserwujemy  ciągły  rozwój  i  wzrost  liczby  zakładów 

ubezpieczeń jak również rodzajów ubezpieczeń na naszym rynku. W Polsce jest 

obecnie  ok.  25  licencjonowanych  firm  ubezpieczeniowych,  w  tym  5 

prowadzących ubezpieczenia na życie. Podstawową grupę ubezpieczeń stanowią 

w Polsce ciągle jeszcze ubezpieczenia komunikacyjne tj. OC, AC i NW. 

 

1.3. Cel i 

istota ubezpieczeń 

 

Ludziom  i  posiadanym  przez  nich  dobrom  zagrażają  rożne  wydarzenia 

losowe, które mogą spowodować śmierć, uszczerbek na zdrowiu lub ubytek albo 

stratę  majątku.  Wywołuje  to  uzasadniona  skłonność  do  tworzenia  wspólnych 

zasobów przeznaczonych na wyrównanie powstałych szkód materialnych lub na 

łagodzenie następstw zdarzeń losowych. Najczęściej spotykana forma tworzenia 

wspólnych zasobów pieniężnych jest ubezpieczenie. 

Istotą  ubezpieczenia  jest  gromadzenie  kapitału  powstającego  ze  składek 

ubezpieczeniowych  podmiotów,  przeznaczonego  na  wyrównanie  uszczerbku 

materialnego  lub  łagodzenie  następstw  spowodowanych  określonymi 

zdarzeniami losowymi. 

Ubezpieczenie  związane  jest  z  ryzykiem,  gdyż  zdarzenie  powodujące 

straty  może,  ale  nie  musi,  nastąpić  jak  również  nie  można  z  góry  określić 

wysokości  powstałej  szkody.  Stopień  ryzyka  jest  różny  w  poszczególnych 

 

13 

rodzajach  zdarzeń  losowych  i  jest  głównym  czynnikiem  wpływającym  na 

wysokość  składki  ubezpieczeniowej.  Składka  ubezpieczeniowa,  którą 

ubezpieczający  płaci  instytucji  ubezpieczeniowej,  powinna  pokryć  wypłatę 

przewidzianych  odszkodowań  w  danym  okresie  oraz  koszty  działalności 

instytucji  ubezpieczeniowej,  jej  zysk  i  działalność  prewencyjna  polegająca  na 

zapobieganiu, powstawianiu i rozszerzaniu się niepomyślnych zdarzeń losowych 

powodujących  szkody.  Składka  netto  łącznie  z  częścią  pokrywającą  koszty 

stanowi  składkę  taryfową  płaconą  zakładowi  ubezpieczeniowemu.  Generalne 

założenie  ubezpieczeniowe,  stanowiące  że  składka  netto  powinna  pokryć 

wypłatę  odszkodowań  nosi  nazwę  zasady  równoważności  składek  i  świadczeń 

lub zasady ekwiwalentności.  

W  stosunku  ubezpieczenia  występują  dwie  lub  trzy  osoby  (prawne  lub 

fizyczne): 



 

ubezpieczający,  który  zawiera  z  instytucją  ubezpieczeniową  umowę 

ubezpieczenia  i  płaci  ustaloną  składkę  oraz  jest  uprawniony  do 

otrzymania 

odszkodowania 

ubezpieczeniowego, 

przy 

czym 

to 

uprawnienie może przekazać na rzecz osoby trzeciej; 



 

ubezpieczony,  czyli  osoba,  której  dobra  są  objęte  ochroną 

ubezpieczeniową  i  ma  z  tego  tytułu  prawo  do  odszkodowania,  jeżeli 

wystąpi szkoda; 



 

ubezpieczyciel,  którym  jest  instytucja  prowadząca  działalność 

ubezpieczeniową,  zwana  również  asekuracyjną,  pobierającą  składki 

ubezpieczeniowe i wypłacającą odszkodowanie. 

W  naszej  praktyce  gospodarczej  występuje  jeszcze  podział  na  dwa  główne 

rodzaje ubezpieczeń: 



 

ubezpieczenie społeczne, 



  ubezpieczenie gospodarcze.  

Podstawą tego podziału jest przede wszystkim odmienność źródeł finansowania, 

odrębność organizacyjna ubezpieczycieli oraz podmiot ubezpieczenia. 

 

14 

W  ubezpieczeniach  społecznych  źródłem  finansowania  są  przede 

wszystkim  składki  opłacane  przez  pracodawców,  a  w  niektórych  przypadkach 

przez  osoby  ubezpieczone,  np.  rolnicy,  osoby  prowadzące  własną  działalność 

gospodarczą.  Ubezpieczycielem  jest  tu  w  całym  kraju  Zakład  Ubezpieczeń 

Społecznych,  a  przedmiotem  ubezpieczenia  jest  życie,  zdrowie,  zdolność  do 

pracy i możliwość zarobkowania. 

Podmiotem  ubezpieczeń  społecznych  jest  ochrona  ubezpieczeniowa 

zdrowia, zdolności do pracy i możliwości zarobkowania, oraz życia człowieka. 

Ubezpieczenia  społeczne  zapewnia  świadczenia  pieniężne  i  rzeczowe  w  razie 

wypadków  losowych  powodujących  określone  potrzeby  materialne  wynikłe  z 

takich  zdarzeń  losowych,  jak  np.  choroba,  wypadek  przy  pracy,  inwalidztwo, 

bezrobocie,  śmierć.  Omawiane  ubezpieczenie  wiąże  się  również  z 

zaopatrzeniem  emerytalnym  oraz  z  wypłatą  zasiłków  pracownikom  mającym 

rodzinę  na  utrzymaniu,  zasiłków  macierzyńskich  i  innych.  Ubezpieczenie 

społeczne, jako forma ubezpieczenia obowiązkowego wynikającego z przepisów 

odpowiednich  aktów  prawych,  było  początkowo  bezpośrednio  związane  z 

wykonywaniem  pracy  i  odnosiło  się  tyko  do  osób  związanych  prywatnym 

stosunkiem  pracy  i  członków  ich  rodzin.  Z  biegiem  czasu  zaczęło  ono 

obejmować  coraz  szersze  kręgi  społeczeństwa:  nie  będących  pracownikami  i 

wykonujących  pracę  podporządkowaną,  na  przykład  właścicieli  gospodarstw 

rolnych,  adwokatów,  rzemieślników,  a  od  kilkunastu  lat  wszystkie  osoby 

prowadzące wszelką działalność gospodarcza.  

Ubezpieczenia społeczne prowadzone są w Polsce głównie przez Zakład 

Ubezpieczeń  Społecznych  (ZUS),  który  jest  centralnym  organem  administracji 

państwowej, podległym Ministrowi Pracy i Polityki Socjalnej. Zakładem kieruje 

prezes  powołany  przez  Prezesa  Rady  Ministrów.  Stan  prawny,  czyli  status 

Zakładu  Ubezpieczeń  Społecznych  nadawany  jest  przez  Radę  Ministrów  na 

wniosek  Ministra  Pracy  i  Polityki  Socjalnej.  Pomimo  formalnego  usytuowania 

ZUS-u  w  administracji  państwowej  jego  działalność  ubezpieczeniowa  oraz 

 

15 

koszty  funkcjonowania  tej  instytucji  nie  są  pokrywane  z  finansującego  całą 

administrację  państwowa  budżetu  państwa,  lecz  w  decydującej  mierze  ze 

składek na ubezpieczenie społeczne. 

W ubezpieczeniach gospodarczych składki obciążają osoby ubezpieczone, 

a przedmiotem ubezpieczenia jest głównie majątek lub interesy majątkowe osób 

prawnych i fizycznych oraz życie, zdrowie i zdolność do pracy osób fizycznych. 

Ubezpieczycielami jest około 30 firm asekuracyjnych posiadających zezwolenia 

Ministerstwa Finansów na prowadzenie działalności ubezpieczeniowej. Spośród 

ubezpieczeń  gospodarczych  można  wyodrębnić  ubezpieczenia  majątkowe, 

kompensujące  skutki  zdarzeń  losowych  powodujących  stratę  na  majątku,  oraz 

ubezpieczenia  osobowe,  zapewniające  świadczenia  osobom  w  razie  utraty 

zdrowia, kalectwa itp. 

Ubezpieczenia  mogą  mieć  charakter  ubezpieczeń  dowolnych,  kiedy  umowa  o 

ubezpieczenie zawarta jest na podstawie wolnej decyzji ubezpieczającego, oraz 

ubezpieczeń obowiązkowych zawieranych z mocy prawa.  

Podmiotem  ubezpieczeń  gospodarczych  jest  majątek  i  prawa  majątkowe 

osób  fizycznych  i  prawnych  oraz  dobra  osobiste  niemajątkowe,  np.  życie, 

zdrowie i zdolność do pracy osób fizycznych.  

W zależności od przedmiotu ubezpieczenia, którym może być mienie lub 

dobro osobiste, rozróżnia się: 



 

ubezpieczenia majątkowe  



  ubezpieczenia osobowe. 

Ubezpieczenia  majątkowe  zwane  są  również  ubezpieczeniem  od  szkód, 

gdyż ich zadaniem jest wyrównanie skutków zdarzeń losowych powodujących 

straty o charakterze majątkowym. 

Ubezpieczenie  od  ognia  i  innych  zdarzeń  losowych  obejmuje  szkody 

spowodowane  w  ubezpieczonym  mieniu  przez  ogień,  uderzenie  pioruna, 

eksplozje,  upadek  pojazdu  powietrznego  lub  jego  ładunku,  huragan,  powódź, 

grad, obsuniecie się ziemi, lawinę, szkody wodociągowe itp. 

 

16 

Ubezpieczenie  mienia  przed  kradzieżą  z  włamaniem  i  rabunkiem 

obejmuje  szkody  w  mieniu  będącym  własnością  ubezpieczającego  lub 

znajdującym  się  w  jego  posiadaniu.  Do  tego  mienia  zalicza  się  zapasy,  środki 

trwale,  przedmioty  przyjmowane  od  osób  trzecich  w  celu  przetworzenia  lub 

wykonania usługi, pieniądze, papiery wartościowe, metale szlachetne i inne. 

Ubezpieczenie transportowe i  pojazdów  mechanicznych  zawiera  głównie 

ubezpieczenie  przewozowego  mienia,  zwane  ubezpieczeniem  cargo,  oraz 

ubezpieczenie  środków  transportu  od  całkowitego  zniszczenia  lub  uszkodzeń, 

zwane ubezpieczeniem casco. 

Ubezpieczenie  maszyn  od  wypadków  technicznych,  zwane  również 

ubezpieczeniem  awaryjnym,  obejmuje  szkody  w  maszynach  i  urządzeniach 

technicznych  w  związku  z  awarią  w  jednostkach  prowadzących  działalność 

gospodarczą. 

W  ubezpieczeniu  odpowiedzialności  cywilnej  (ubezpieczenie  OC) 

przedmiotem  ubezpieczenia  jest  interes  majątkowy  ubezpieczonego. 

Ubezpieczenie  to  obejmuje  odpowiedzialność  cywilną,  czyli  wynikające  z 

postanowień  kodeksu  cywilnego,  ubezpieczonego  za  szkody  rzeczowe  lub 

osobowe  wyrządzone  osoba  trzecim,  które  to  szkody  ubezpieczony 

zobowiązany jest naprawić. 

Ubezpieczenia  osobowe  podobne  są  swoim  zakresem  do  ubezpieczeń 

społecznych.  Różnica  miedzy  nimi  polega  głównie  na  tym,  że  ubezpieczenia 

osobowe  nie  wynikają  bezpośrednio  ze  stosunku  pracy  i  obejmują  szerszy 

zakres  ubezpieczeń,  a  nie  tylko  podstawowe  świadczenia.  Zadaniem 

ubezpieczeń  osobowych  jest  zapewnienie  otrzymania  jednorazowych  lub 

określonych  świadczeń  w  razie  śmierci,  utraty  zdrowia,  kalectwa  lub  utraty 

zdolności do pracy. 

Ubezpieczenie  od  następstw  nieszczęśliwych  wypadków,  którego  zakres 

zależnie od umowy może być bardzo różny, obejmuje za zwyczaj świadczenie 

 

17 

wypłacane w razie czasowej lub trwalej niezdolności do pracy ubezpieczonego, 

a także jego śmierci w wyniku nieszczęśliwego wypadku. 

Ubezpieczenie  na  życie  może  mieć  charakter  grupowego  ubezpieczenia 

rodzinnego na życie lub ubezpieczenia jednostkowego na życie. W razie śmierci 

ubezpieczonego  osoba  lub  osoby  przez  niego  wskazane  otrzymują 

odszkodowanie. 

1.4. Funkcje i klasyfikacja ubezpieczeń. 
 

Ubezpieczenie  w  znaczeniu  prawnym  jest  to  instytucja  mająca  na  celu 

likwidację  lub  przynajmniej  łagodzenie  negatywnych,  materialnych  następstw 

zdarzeń  losowych  godzących  w  życie  lub  zdrowie  człowieka  albo  w  jego 

mienie.  Istota  tej  instytucji  polega  na  organizowaniu  się  podmiotów 

zagrożonych  tymi  zdarzeniami  i  gromadzeniu  funduszów,  aby  następnie 

wypłacić  z  nich-według  z  góry  określonych  zasad  -  świadczenia,  tym  spośród 

nich, których dane zdarzenie rzeczywiście dotknęło. 

Ubezpieczenie  zwykło,  zatem  określać  się  jako  system  chroniący  przed 

skutkami wypadków losowych.  

Ubezpieczenia, stanowiąc kompensację szkód lub zaspokajania pewnych 

potrzeb finansowych, maja, ogromne znaczenie społeczne i gospodarcze, tak z 

punktu widzenia ubezpieczonych jednostek, jak i społeczeństwa czy państwa. W 

ogólnym  ujęciu  mówi  się,  że  ubezpieczenie  spełnia  trzy  podstawowe  funkcje: 

prewencyjną, ochronną i finansową.  

Funkcja prewencyjna – ubezpieczenie wymusza kontrolowanie ryzyka i 

podejmowanie  działań  prewencyjnych,.  Już  samo  podjecie  decyzji  o 

ubezpieczeniu  stanowi  wyraz  uświadomienia  sobie  istnienia  ryzyka,  jego 

identyfikacji  i  oceny.  Odpowiednie  zabezpieczenie  przedmiotu  ubezpieczenia 

stanowi  warunek  przyjęcia  go  do  ochrony  bądź  pozwala  obniżyć  koszt 

ubezpieczenia. 

Zapobieganie 

szkodzie 

stanowi 

obowiązek  umowny 

ubezpieczającego  -  spowodowanie  jej  umyślnie  lub  na  wskutek  rażącego 

 

18 

niedbalstwa zazwyczaj powoduje odmowę świadczenia. Ubezpieczyciel nie jest 

zainteresowany  w  powstaniu  szkody  w  żadnej  sytuacji,  czego  nie  można 

powiedzieć  o  ubezpieczonym.  Wykazuje  się  wręcz  istnienie  podświadomej 

skłonności  do  wypadków.  Spowodowana  jest  ona  świadomością  posiadania 

ubezpieczenia, a co za tym idzie swego rodzaju nonszalanckim podejściem do 

ewentualności  nastąpienia  szkody.  Prewencja  może  także  przybierać  formę 

działania  zakładów  ubezpieczeń  na  rzecz  zmniejszenia  częstotliwości 

występowania  pewnych  zdarzeń  i  surowości  szkód.  Podejmują  one  akcje 

bezpłatnych  przeglądów  pojazdów,  szkoleń  dotyczących  bezpieczeństwa  na 

drogach dzieci.  

W  zakresie  ubezpieczeń  życiowych  czynnikiem  motywującym  do  zmiany 

nawyków  społeczeństwa  może  być  podwyższanie  składek  ubezpieczeniowych 

dla  palaczy  oraz  możliwości  odmowy  świadczenia,  gdy  wypadek 

ubezpieczeniowy  powstał  wskutek  spożycia  alkoholu  lub  środków 

odurzających.  

Kolejna  funkcja  ubezpieczeń  zasługująca  na  uwagę  to  funkcja 

finansowa,  która  jest  związana  z  wpływem  systemu  ubezpieczeń  na  finanse 

państwa  i  obywateli  (przedsiębiorców).  Z  jednej  strony  wiąże  się  to  z 

uwolnieniem  pewnych  środków  obywateli  i  wprowadzeniem  ich  do  obrotu  w 

formie inwestycji czy konsumpcji bądź gromadzeniem w formie oszczędności. 

Z  drugiej  strony  na  rynku  pojawiają  się  zakłady  ubezpieczeń,  jako  podmioty 

gospodarcze, które zatrudniają wiele osób, płacą składki, inwestują wolne środki 

w różne aktywa (akcje, obligacje). 

 

Ubezpieczenia, zwłaszcza dobrze dopasowane do potrzeb klienta, mogą 

zapewnić mu wiele korzyści, do których można zaliczyć: 



 

eliminację trosk finansowych związanych z doznaniem pewnych strat w 

majątku lub zaistnieniem nieoczekiwanych potrzeb finansowych,  



 

zabezpieczenie finansowe bliskich na wypadek śmierci,  

 

19 



 

pewność i stabilność finansowa, zwłaszcza przedsiębiorców,  



 

wzmocnienie wiarygodności finansowej w oczach kontrahenta,  



 

uwolnienie środków, które musiałyby być przeznaczone na samo 

ubezpieczenie.  

Ubezpieczenia pełnią także znaczącą rolę z punktu widzenia społecznego:  



 

uzupełniają system zabezpieczenia społecznego obywateli,  



 

ubezpieczenia obowiązkowe tworzą system ochrony dla ofiar ryzyka o 

tzw. masowym działaniu lub uwalniają państwo od problemu pomocy w 

przypadku klęsk żywiołowych lub szkód o spektakularnym społecznym 

wydźwięku,  



 

uwalniają środki konieczne do utworzenia rezerw na wypadek ryzyk – 

wolne fundusze mogą być przeznaczone na podniesienie standardu życia 

społeczeństwa.  

Rola ubezpieczeń z punktu widzenia ekonomicznego: 



 

ubezpieczyciele pojawiają się jako inwestorzy instytucjonalni na rynku 

kapitałowym,  



 

zmieniają charakter konsumpcji – jednorazowe świadczenia lub 

odszkodowania przeznaczane są zazwyczaj na zakup przedmiotów 

trwałego użytku,  



 

wzrasta poziom oszczędności poprzez przesunięcie bieżących wydatków 

konsumpcyjnych na okres późniejszy,  



 

sprawnie działający system ubezpieczeń pozwala podejmować bardziej 

ryzykowne przedsięwzięcia, wprowadzać innowacyjne produkty i usługi,  



  stabilność finansowa przedsiębiorców zabezpiecza równowagę 

gospodarki,  

Wyróżnia się wiele kategorii ubezpieczeń: 



  dobrowolne 



 

obowiązkowe, np. OC komunikacyjne 

 

20 

a także dzieli się je wg działów, jakich dotyczą: 



 

na życie 



 

majątkowe i osobowe 

W ramach ubezpieczeń na życie wyróżniamy pięć grup: 



 

ubezpieczenia na życie (tzw. terminowe) 



  ubezpieczenia posagowe 



 

ubezpieczenia z funduszem kapitałowym 



  ubezpieczenia rentowe 



 

ubezpieczenia wypadkowe i chorobowe będące uzupełnieniem wcześniej 

wymienionych grup 

W ramach ubezpieczeń majątkowych i osobowych wyróżniamy: 



  ubezpieczenia wypadku i choroby zawodowej 



  ubezpieczenia choroby 



 

ubezpieczenia casco (pojazdy szynowe, lądowe, powietrzne) 



 

ubezpieczenia żeglugi 



 

ubezpieczenia przedmiotów w transporcie 



 

ubezpieczenia szkód żywiołowych 



 

ubezpieczenia szkód rzeczowych 



 

ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej 



  ubezpieczenia kredytu 



  gwarancje ubezpieczeniowe 



  ubezpieczenia ryzyk finansowych 



  ubezpieczenia ochrony prawnej 



 

ubezpieczenia podróżne 

 

Towarzystwa  ubezpieczeniowe  mają  prawo  zrezygnować  w  ramach  swojej 

licencji  z  niektórych  rodzajów  ubezpieczeń.  Najczęściej  jednak,  jeżeli 

towarzystwo nie jest zainteresowane jakimś rodzajem polisy, ustanawia wysokie 

 

21 

składki przy zachowaniu zakresu licencji. Pozwala to szybko zmienić strategię 

firmy na rynku. 

 

1.5. Źródła prawa ubezpieczeń 
 
 

Przez źródła prawa w ubezpieczeniach rozumiemy wszelkie unormowania 

prawne regulujące sprawy z  zakresu ubezpieczeń gospodarczych. 

I  w  przeciwieństwie  do  podstawowych  gałęzi  prawa  te  unormowania  są  one  

mocno rozproszone tzn., iż znajdują się w licznych aktach prawnych. 

Podstawowymi  aktami  prawnymi  w  których  można  znaleźć  uregulowania 

dotyczące tych kwestii są: 

1.  Kodeks  cywilny  (  Ustawa  zadnia 23 kwietnia  1964r  –  Dz. U  Nr  16  poz. 

93 ze zm.) 

2.  Ustawa o działalności ubezpieczeniowej z dnia 28 lipca 1990r (Dz. U Nr 

11 poz.62) 

3.  Kodeks Spółek Handlowych 

4.  Rozporządzenie  Ministra  Finansów  z  dnia  23  marca  2000r  w  sprawie 

ogólnych  warunków  obowiązkowego  ubezpieczenia  odpowiedzialności 

cywilnej  posiadaczy  pojazdów  mechanicznych  za  szkody  powstałe  w 

związku z ruchem tych pojazdów ( Dz. U Nr 26 poz.310)

2

 

5.  Rozporządzenie  Ministra  Finansów  w  sprawie  ogólnych  warunków 

obowiązkowego ubezpieczenia: 



 

OC rolników z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego z 1993r z ze 

zm. 



 

Budynków  wchodzących  w  skład  gospodarstwa  rolnego  od  ognia  i 

innych zdarzeń losowych z 1997r ze zm. 



 

OC doradców podatkowych z 1997r. 

 

                                                 

2

 „ Vademecum ubezpieczeń komunikacyjnych” Andrzej Makowski, Agencja Likwidacji Szkód 

Komunikacyjnych 

 

22 

Cechą  charakterystyczną  wskazanych  wyżej  uregulowań  jest,  iż  mają  one 

charakter bezwzględnie obowiązujący co oznacza, że w żaden skuteczny sposób 

nie można ich ominąć ani od nich odstępować. Można zatem powiedzieć, że są 

one  sztywnym  wyznacznikiem  działań podmiotów pojawiających  się  na  rynku 

ubezpieczeniowym. 

 

Zaznaczyć w tym  miejscu należy, że źródłem prawa ubezpieczeniowego 

nie  są  orzeczenia  sądowe  jak  również  warunki  stawiane  przez  zakład 

ubezpieczeń. Mogą one jedynie stanowić wskazówkę interpretacyjną. 

Kodeks  cywilny  w  księdze  trzeciej  –  zobowiązania  dotyczącej  umów 

ubezpieczeniowych  określa  prawa  i  obowiązki  ubezpieczeniowych  i  jak  i 

ubezpieczycieli. W art. 805 KC została zawarta następująca definicja: 

„Przez umowę ubezpieczenia zakład ubezpieczeń zobowiązuję się spełnić 

określone  świadczenie  w  razie  zajścia  przewidzianego  w  umowie  wypadku  a 

ubezpieczający zobowiązuje się z zapłacić składkę.”

3

 

Świadczenie  zakładu  ubezpieczeń  polega  w  szczególności    na  zapłacie 

określonego  odszkodowania  za  szkodę  powstała  wskutek  wypadku 

przewidzianego w umowie. 

Kodeks cywilny reguluje nam również kwestię związaną z umową niezgodną z 

uregulowaniem normatywnym. W takim przypadku umowa z mocy prawa staje 

się nieważna. 

Umowa  ubezpieczenia  powinna  być  stwierdzona  przez  zakład 

ubezpieczeń  polisą  lub  innym  dokumentem  ubezpieczenia.  I    tak  zakład 

ubezpieczeń  zobowiązany  jest  podać  w  dokumencie  ubezpieczenia  tekst 

ogólnych  warunków  ubezpieczenia,  na  których  podstawie  umowa  została 

zawarta. 

Jeżeli w umowie nie zapisano inaczej zakład ubezpieczeń zobowiązany jest do 

spełnienia  świadczenia  w  terminie  trzydziestu  dni  od  daty  otrzymania 

zawiadomienia o wypadku. 

                                                 

3

 Kodeks cywilny – C.H BECK Warszawa 2005r 

 

23 

Natomiast  roszczenia  z  umowy  ubezpieczeniowej  przedawniają  się  po  upływie 

trzech  lat.  Bieg  przedawnienia  rozpoczyna  się  z  dniem  w  którym  nastąpiło 

zdarzenie objęte ubezpieczeniem. 

Przez  umowę  ubezpieczenia  odpowiedzialności  cywilnej  zakład  ubezpieczeń 

zobowiązuję  się  do  zapłacenia  określonego  w  umowie  odszkodowania  za 

szkody  wyrządzone  osobom  trzecim,  względem  których  odpowiedzialność  za 

szkodę  ponosi  ubezpieczający  albo  osoba  na  której  rzecz  umowa 

ubezpieczeniowa  została  zawarta.  Dlatego  też  naprawienie  szkody  powinno 

nastąpić  w  przypadku  ubezpieczenia  odpowiedzialności  cywilnej  według 

wyboru poszkodowanego i to bądź przez przywrócenie stanu poprzedniego albo 

przez zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej. Gdyby jednak przywrócenie stanu 

poprzedniego było niemożliwe albo pociągało  zbyt duże koszty lub nadmierne 

trudności  to  roszczenie  poszkodowanego  ogranicza  się  do  świadczenia  w 

pieniądzu. Wysokość kwoty pieniężnej na  naprawienie szkody mające nastąpić 

w  pieniądzu  oblicza  się  na  dzień    z  ustalenia  odszkodowania.  Zakład 

ubezpieczeń  jest  natomiast  obowiązany  w  granicach  sumy  ubezpieczenia, 

zwrócić  ubezpieczonemu  poniesione  przez  niego  koszty  wyklnę  z  prób 

zmniejszenia  szkody  jeżeli  te  środki  były  celowe.  Zakład  ubezpieczeń  jest 

wolny  od  odpowiedzialności  jeżeli  ubezpieczony  wyrządził  szkodę    umyślnie 

lub wskutek rażącego niedbalstwa. 

 

Ustawa o działalności ubezpieczeniowej. 

Ustawa  ta  określa  szczegółowe  warunki  podejmowania  i  prowadzenia 

działalności  w  zakresie  ubezpieczeń  majątkowych  i  osobowych.  Zostały 

wprowadzone  przez  ustawodawcę  dwa  rodzaje  ubezpieczeń  obowiązkowe  i 

dobrowolne. Ochrona  ubezpieczeniowa   ustanawiana  jest na podstawie umowy 

zawartej między zakładem ubezpieczeń a ubezpieczającym się. Ustawa mówi że 

obowiązkowym ubezpieczeniem jest ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej 

posiadaczy  samochodów  mechanicznych  za  szkody  powstałe  w  związku  z 

 

24 

ruchem tych samochodów. Natomiast ogólne warunki tego ubezpieczenia ustala 

Minister  Finansów  w  drodze  rozporządzenia.  W  rozporządzeniu  tym  zostały 

zawarte  szczegółowe  obowiązki  i  uprawnienia  ubezpieczyciela  oraz 

ubezpieczonego. A szczególności określa ona między innymi: 



 

termin powstania obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia, 



 

podstawowy zakres odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń, 



 

minimalną sumę gwarancyjną ubezpieczenia, 



  zakres  praw  i  obowiązków  ubezpieczonego  i  zakładu  ubezpieczeń 

wynikających z umowy ubezpieczenia, 



  podstawowy system taryf.

4

  

Natomiast  w  przypadku  ubezpieczeń  dobrowolnych  zakład  ubezpieczeń 

zobowiązany jest ustalić ogólne warunki samodzielnie i powinny one zawierać: 



  Określenie przedmiotu i zakresu ubezpieczenia, 



 

Sposób zawarcia umowy ubezpieczeniowej, 



 

Zakres i czas trwania odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń, 



 

Prawa i obowiązki stron, 



 

Sposób ustalania szkody,  



 

Wypłaty odszkodowania lub świadczenia ubezpieczeniowego.

5

  

Zgodnie z treścią ustawy ochroną interesów osób ubezpieczonych zajmują się: 



 

Państwowy Urząd Nadzoru Ubezpieczeń 



  Rzecznik Ubezpieczonych. 

Zaś  dla  zabezpieczenia  wypłaty  odszkodowań  z  tytułu  ubezpieczeń 

obowiązkowych  utworzony  został  Ubezpieczeniowy  Fundusz  Gwarancyjny.  I 

tak  Fundusz  wypłaca  odszkodowania  w  zakresie  obowiązkowych  ubezpieczeń 

komunikacyjnych za: 

                                                 

4

 Vademecum ubezpieczeń komunikacyjnych – Andrzej Makowski, Agencja Likwidacji Szkód 

Komunikacyjnych, s.14 

5

 tamże 

 

25 



 

Szkodę  na  osobie,  gdy  szkoda  wyrządzona  została  w  okolicznościach 

uzasadniających  odpowiedzialność  cywilną  posiadacza  pojazdu  lub 

kierującego  pojazdem,  a  nie  ustalono  ich  tożsamości  i  nie 

zidentyfikowano pojazdu, 



 

Szkodę  na  mieniu  i  osobie,  posiadacz  zidentyfikowanego  pojazdu, 

którego  ruchem  wyrządzono  szkodę,  nie  był  ubezpieczony 

ubezpieczeniem obowiązkowym.  

 

Rozporządzenie  Ministra  Finansów  z  dnia  23  marca  2000r  w  sprawie 

ogólnych  warunków  obowiązkowego  ubezpieczenia  odpowiedzialności 

cywilnej  posiadaczy  pojazdów  mechanicznych  za  szkody  powstałe  w 

związku z ruchem tych pojazdów ( Dz. U Nr 26 poz.310) 

 

Rozporządzenie  określa  ogólne  warunki  obowiązkowego  ubezpieczenia 

odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody 

powstałe na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w związku z ruchem tych 

pojazdów. 

W 

rozumieniu 

przepisów 

rozporządzenia 

pojazdami 

mechanicznymi są: 



  Pojazdy  samochodowe,  ciągniki  rolnicze,  motorowery  i  przyczepy 

podlegające  rejestracji  stosownie  do  przepisów  prawa  o  ruchu 

drogowym, 



 

Pojazdy  wolnobieżne  dopuszczone  do  ruchu  stosownie  do  przepisów 

prawa o ruchu drogowym 



 

Pojazdy  zarejestrowane  za  granicą  i  dopuszczone  do  ruchu  na 

terytorium Rzeczpospolitej Polskiej 



 

Inne  pojazdy  będące  w  posiadaniu  jednostek  podległych  ministrowi 

właściwemu do spraw obrony narodowej itp. 

 
 

 

26 

 

Rozdział 2. Analiza ubezpieczeń obowiązkowych w latach 

2004-

2005 na przykładzie Inspektoratu PZU S.A. w 

Wołominie. 

 

2.1. Pojęcie ubezpieczeń obowiązkowych  
 
Główną ideą przewodnią wszystkich ubezpieczeń jest świadomość, iż wspólne 

ponoszenie niebezpieczeństwa nastąpienia ujemnych skutków zdarzeń losowych 

jest  znacznie  korzystniejsze  dla  każdego  człowieka.  Zazwyczaj  tym  samym 

niebezpieczeństwem zagrożone są grupy tych podmiotów, lecz co do niektórych 

z nich zagrożenie zostaje spełnione. Jeżeli więc cała grupa tych podmiotów lub 

ich znaczna część pokryje wspólne straty dokonane tylko przez niektóre z nich 

to niewątpliwie złagodzi skutki zdarzeń rodzących szkodę. 

 

W  Polsce  istnieje  wiele  firm  proponujących  atrakcyjne  i  kompleksowe  formy 

ubezpieczeń.  Takie  jednostki  starają  się  zaspokoić  indywidualne  potrzeby 

każdego  dlatego  też  zapewniają  one  możliwość  wyboru  spośród  wielu 

wariantów.  Oferty  dostosowywane  są  do  możliwości  finansowych  klientów. 

Ubezpieczenie OC głównie skierowane są do:  



 

rolników indywidualnych, 



 

osób prowadzących gospodarstwa socjalistyczne i fermy, 



 

firm prowadzących działalność produkcyjną, handlową lub usługową, 

które posiadają trwałe składniki majątku, 



 

osób użytkujących mienie osób trzecich na zasadach leasingu, dzierżawy 

itp. Lub dysponują nim w celu przechowywania bądź sprzedaży. 

 

W ubezpieczeniu odpowiedzialności cywilnej podmiotem ubezpieczenia jest 

interes majątkowy ubezpieczonego. Objęte są one odpowiedzialnością cywilną, 

 

27 

czyli wynikającą z postanowień kodeksu cywilnego, ubezpieczonego za szkody 

rzeczowe osobowe wyrządzone osobom trzecim, które to szkody ubezpieczony 

jest  naprawić.  Szkody  te  związane  są  z  prowadzeniem  przez  ubezpieczonego 

działalności  lub  posiadanym  mieniem,  pokrywa  w  ramach  ubezpieczenia  OC 

towarzystwo  ubezpieczeniowe.  Jedną  z  najbardziej  popularnych  form  tego 

rodzaju  ubezpieczenia  jest  ubezpieczenie  OC  właścicieli  pojazdów 

mechanicznych, 

przewoźników  i  armatorów  jednostek  pływających. 

Specyficzną formą ubezpieczenia OC jest ubezpieczenie OC za wady produktu.  

Pojawiło  się  ono  przed  około  dwudziestu  laty  w  związku  z  wydaniem  w 

niektórych  krajach  uprzemysłowionych  nowych  przepisów  o  zabezpieczeniu 

konsumentów  i  innych  odbiorców  przed  skutkami  nieszczęśliwych  wypadków 

np.  obrażenie  cielesne  i  szkody  majątkowe,  wynikłych  wskutek  wad  lub  złej 

jakości dostarczonych produktów. 

Warunki  i  zasady  prowadzenia  działalności  w  zakresie  ubezpieczeń 

majątkowych  i  osobowych  określa  ustawa  z 28  lipca 1990  roku  o  działalności 

ubezpieczeniowej, znowelizowana w 1995 roku (tekst jedn. Dz. U. z 1996 roku 

nr 11, poz. 62 z późn. zm.). 

Poddanie  działalności  ubezpieczeniowej  regulacji  administracyjno-  prawnej 

wynika  z  kilku  przyczyn.  Zakłady  ubezpieczeń  (ubezpieczyciele)  należą 

podobnie do towarzystw funduszy powierniczych czy banków do kategorii tzw. 

instytucji zaufania publicznego. Ponieważ gromadzą one środki pieniężne wielu 

klientów  ich  ewentualna  upadłość  dotyka  dużą  grupę  osób  fizycznych  i 

prawnych. Dlatego też ocena produktu oferowanego przez zakłady ubezpieczeń 

jest  ogromnie  trudna,  gdyż  jest  to  produkt  niematerialny.  Klienci  często  przy 

podejmowaniu  decyzji  kierują  się  tylko  informacjami  uzyskanymi  od  agenta 

zakładu ubezpieczeń. 

Podejmowanie i prowadzenie działalności ubezpieczeniowej podlega dwóm 

organom administracji: 

1) Ministrowi Finansów, 

 

28 

2) Państwowemu Urzędowi Nadzoru Ubezpieczeń (PUNU). 

Państwowy  Urząd  Nadzoru  Ubezpieczeń  to  centralny  organ  administracji 

państwowej,  którym  kieruje  Prezes.  Prezesa  powołuje  i  odwołuje  Prezes  Rady 

Ministrów na wniosek Ministra Finansów.  

Ustawa dopuszcza dwie formy organizacyjne prowadzenia działalności 

ubezpieczeniowej: 

1) spółkę akcyjną, 

2) towarzystwo ubezpieczeń wzajemnych, które umożliwia od 1 stycznia 1999 

roku prowadzenia działalności w Polsce przez zagraniczne zakłady ubezpieczeń.  

Do towarzystw ubezpieczeń wzajemnych stosowane są niektóre przepisy 

z  kodeksu  handlowego,  jednak  ustawa  o  działalności  ubezpieczeniowej 

wprowadza  znaczne  odmienności  dotyczące  głównie  sposobu  i  wysokości 

wniesienia  kapitału  akcyjnego.  Gospodarka  finansowa  podlega  nadzorowi 

PUNU.  Nadzór  ten  ma  charakter  zbliżony  do  nadzoru  bankowego.  W  celu 

zapewnienia  efektywności  nadzoru  nad  działalnością  ubezpieczeniowa  PUNU 

został  wyposażony  w  wiele  kontrolnych  uprawnień  -  prawo  przeprowadzania 

kontroli, żądania i wyjaśnień oraz prawo wydawania zaleceń. 

Dla  reprezentacji  i  ochrony  interesów  konsumentów  ubezpieczonych  i 

uprawnionych  z  umów  ubezpieczenia  utworzono  Urząd  Rzecznika  Praw 

Ubezpieczeniowych.  Jest  on  organem  opiniodawczym  i  nie  ma  żadnych 

władczych uprawnień. 

W  przypadku  upadłości  zakładu  ubezpieczeń  roszczenie  ubezpieczonych  w 

ustawowo określonym zakresie zaspokajane są przez Fundusz Gwarancyjny. 

 

2.2. Rodzaje ubezpieczeń obowiązkowych  
 

Jako  kryterium  podziału  ubezpieczeń  na  dobrowolne  i  obowiązkowe 

przyjmuje  się  stopień  swobody  w  podejmowaniu  decyzji  co  do  zawarcia 

określonego 

ubezpieczenia. 

Według 

obowiązującego 

ustawodawstwa 

 

29 

ubezpieczeniowego  wszystkie  ubezpieczenia  w  Polsce  są  umowne  mimo  to 

ustawodawca na niektóre podmioty nakłada obowiązek ustawowy dokonania tej 

czynności  prawnej.  Wprowadzenie  ubezpieczeń  obowiązkowych  uzasadnia 

istnienie  takich  przypadków,  gdy  rozmiar  szkód  przekracza  możliwości 

płatnicze podmiotów odpowiedzialnych za ich naprawianie, lub gdy poniesiona 

szkoda mogłaby pozbawić poszkodowanego podstaw dalszej egzystencji.  

W przypadkach ubezpieczeń obowiązkowych: 



  ustawa wprowadza przymus zawarcia umowy ubezpieczenia z wybranym 

przez ubezpieczającego się zakładem ubezpieczeń, 



 

Minister Finansów w drodze rozporządzenia określa jednolite dla 

wszystkich ubezpieczeń danego rodzaju ogólne warunki ubezpieczenia, 

 

Wyróżnia się następujące ubezpieczenia obowiązkowe: 



 

Obowiązkowe ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej rzeczoznawcy 

majątkowego 



 

Obowiązkowe ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej adwokatów 



 

Obowiązkowe ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej z tytułu 

wykonywania działalności brokerskiej 



 

Obowiązkowe ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej przedsiębiorcy 

wykonującego działalność gospodarczą w zakresie łowiectwa 



 

Obowiązkowe ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej podmiotu 

przyjmującego zamówienie na świadczenia zdrowotne  



 

Obowiązkowe ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej podmiotów 

wykonujących doradztwo podatkowe 



 

Obowiązkowe ubezpieczenie budynków wchodzących w skład 

gospodarstw rolnych od ognia i innych zdarzeń losowych 



 

Obowiązkowe ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej z tytułu 

wykonywania czynności agencyjnych 

 

30 



 

Obowiązkowe ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej podmiotów 

uprawnionych do badania sprawozdań finansowych 



 

Obowiązkowe ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej badacza i 

sponsora 



 

Obowiązkowe ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej podmiotów 

uprawnionych do wykonywania działalności usługowej w zakresie 

prowadzenia ksiąg rachunkowych 



 

Obowiązkowe ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej notariuszy 



 

Obowiązkowe ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej architektów 

oraz inżynierów budownictwa  



 

Obowiązkowe ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej komorników 

sądowych 



 

Obowiązkowe ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej zarządcy 

nieruchomości  



 

Obowiązkowe ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej 

kwalifikowanego podmiotu świadczącego usługi certyfikacyjne 



  Obowiązkowe ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej przedsiębiorcy 

za szkody wyrządzone podczas wykonywania czynności detektywa 



 

Obowiązkowe ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej pośrednika w 

obrocie nieruchomościami 



 

Obowiązkowe ubezpieczenie OC posiadaczy pojazdów mechanicznych 

zarejestrowanych za granicą  



 

Obowiązkowe ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej rzeczników 

patentowych 



 

Obowiązkowe ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej radców 

prawnych 



 

Obowiązkowe ubezpieczenie OC posiadaczy pojazdów mechanicznych 

 

31 



 

Obowiązkowe ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej osoby 

eksploatującej urządzenie jądrowe 



 

Obowiązkowe ubezpieczenie na rzecz klientów w związku z działalnością 

prowadzoną przez organizatorów turystyki i pośredników turystycznych 



 

Obowiązkowe ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej rolników 

 

2.2.1. OC obowiązkowe posiadaczy pojazdów mechanicznych 

 

Pojazdy mechaniczne stanowią zasadniczy składnik majątku Polaków, co 

do którego istnieje świadomość i powszechne przekonanie o konieczności jego 

ubezpieczenia.  Rozwój  motoryzacji  i  potencjału  transportowego  jest  istotnym 

elementem  rozwoju  cywilizacyjnego.  Powstanie  nowych  środków  transportu  i 

doskonalenie technologii z tym związanych nie wywiera znaczącego wpływu na 

tendencje  obserwowane  w  zakresie  komunikacji  samochodowej.  W  Polsce 

ujawniły się następujące tendencje: 



 

dynamiczny wzrost liczby samochodów, w szczególności osobowych, 



 

przejęcie  zdecydowanej  większości  przewozów  towarów  przez  transport 

samochodowy, 



 

dwukrotny wzrost natężenia ruchu na drogach krajowych, 



  dwukrotny wzrost granicznego ruchu samochodowego. 

Gwałtownemu  rozwojowi  motoryzacji  towarzyszy  duży  wzrost  kolizji  i 

wypadków  samochodowych.  Sytuacja  ta  stanowi  poważny  problem,  zarówno 

gospodarczy jak i społeczny. Oprócz ogromnych strat materialnych związanych 

ze  zniszczeniami  bądź  uszkodzeniami  mienia,  kolizje  i  wypadki  drogowe 

generują  dalsze  koszty,  jak  koszty  akcji  ratowniczych,  usuwanie  na  miejscu 

zdarzenia skutków zdarzeń, koszty zmian w organizacji ruchu, koszty leczenia i 

rehabilitacji ofiar wypadków. Mając na uwadze powyższe, istnieje konieczność 

obowiązkowego ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej (OC) posiadaczy 

pojazdów mechanicznych oraz dobrowolnych ubezpieczeń autocasco (AC). 

 

32 

Ubezpieczenia  te  działają  równocześnie  jako  stymulator  rozwoju  wielu 

rodzajów innych ubezpieczeń, np. NNW (następstw nieszczęśliwych wypadków 

powstałych  w  związku  z  ruchem  pojazdów)  oraz  assistance  (gwarantujące 

kierowcy  i  pasażerowi  w  czasie  ich  podróż  pomoc  techniczną  i  medyczną  w 

razie wypadku drogowego). 

Ubezpieczenia  OC  posiadaczy  pojazdów  mechanicznych  w  ruchu 

krajowym  mają  szczególny  i  obowiązkowy  charakter.  Przedmiotem 

ubezpieczenia 

jest 

odpowiedzialność 

cywilna 

posiadacza 

pojazdu 

mechanicznego 

lub 

jego 

kierowcy. 

Ubezpieczenie 

to 

gwarantuje 

poszkodowanym  osobom  trzecim  odszkodowanie  oraz  świadczenie  w 

przypadku  zniszczenia  lub  utraty  mienia  lub  zdrowia  w  wyniku  wypadku 

drogowego, którego ubezpieczony był sprawcą.  

Od  stycznia  2007r.  obowiązują  nowe  przepisy  w  sprawie  ubezpieczenia  OC 

posiadaczy  pojazdów  mechanicznych.  Nowe  przepisy  ubezpieczeniowe  po 

przystawieniu  naszego  kraju  do  Unii  Europejskiej  powinny  być  ważne  na 

obszarze  wszystkich  państw  będących  członkami  Zielonej  Karty  (dotychczas 

wyjeżdżając  za granicę  trzeba było  ją  wykupywać).  Tak  więc samochodem  ze 

standardowym ubezpieczeniem OC posiadaczy pojazdów samochodowych, bez 

Zielonej Karty będzie można podróżować po wszystkich wymienionych krajach, 

które ją uznają.  

Umowę obowiązkowego ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów musi zawrzeć 

każdy posiadacz pojazdu samochodowego. Umowę OC zawiera się na okres 12 

miesięcy.  Można  ją  również podpisać na okres  krótszy  (ale nie  krótszy  niż 30 

dni). 

Z  umowy  ubezpieczenia  krótkoterminowego  mogą  skorzystać  posiadacze 

pojazdów: 



  zarejestrowanych czasowo 



  zarejestrowanych za granicą 



 

wolnobieżnych 

 

33 



 

zarejestrowanych  na  stałe,  ale  tylko  wtedy,  gdy  ubezpieczenie  chce 

zawrzeć  podmiot  prowadzący  działalność  gospodarczą  polegająca  na 

pośredniczeniu  w  kupnie  i  sprzedaży  pojazdów  mechanicznych  w 

odniesieniu do pojazdów przeznaczonych do kupna lub sprzedaży. 

Odszkodowanie  ustala  się  i  wypłaca  w  granicach  odpowiedzialności  cywilnej 

posiadacza  lub  kierującego  pojazdem  mechanicznym.  Posiadacz  pojazdu 

mechanicznego  w  ramach  polisy  OC  komunikacyjnego  otrzymuje  ochronę  za 

szkodę powstałą w związku z ruchem tego pojazdu. Za szkodę z ruchu pojazdu 

uważa się nie tylko szkodę powstałą w związku z faktycznym poruszaniem się 

pojazdu, ale również zaistniałą: 



  przy wsiadaniu do pojazdu mechanicznego i wysiadaniu z niego, 



 

bezpośrednio przy załadunku i rozładunku pojazdu mechanicznego, 



 

podczas zatrzymania, postoju lub garażowania pojazdu mechanicznego. 

Zakład  ubezpieczeń  wypłaca  odszkodowanie  z  polisy  ubezpieczenia  OC,  gdy 

szkodę można powiązać z tak określonym ruchem pojazdu i gdy jest to szkoda, 

której  następstwem  jest  śmierć,  uszkodzenie  ciała,  rozstrój  zdrowia  bądź  też 

utrata, zniszczenie lub uszkodzenie mienia. 

W  razie  zbycia  pojazdu  mechanicznego,  którego  posiadacz  zawarł  umowę 

ubezpieczenia  OC  posiadaczy  pojazdów  mechanicznych,  na  nabywcę 

przechodzą  prawa  i  obowiązki  zbywcy  wnikające  z  tej  umowy.  Umowa 

ubezpieczenia  ulega  rozwiązaniu  z  upływem  okresu,  na  który  została  zawarta, 

chyba że nabywca wypowie ją przed upływem 30 dni od daty nabycia pojazdu 

mechanicznego.  W  przypadku  wypowiedzenia  umowy  rozwiązuje  się  ona  z 

upływem 30 dni następujących po dniu nabycia pojazdu mechanicznego. 

Osoba,  które  nie  spełniła  obowiązku  zawarcia  umowy  ubezpieczenia 

obowiązkowego  pojazdów  mechanicznych  jest  zobowiązana  do  wniesienia 

stosownej opłaty dodatkowej. 

 

 

34 

Teraz  przejdę  do  przedstawienia  w  formie  tabeli  i  rysunków  zastawienia 

danych uzyskanych w Inspektoracie PZU w Wołominie.  

 

Rok 

Liczba umów 

Składka 

Liczba szkód 

Wartość wypł. 

odszkodowań 

2004 

33 032 

17 604 619,00 

1 750 

6 945 710,96 

2005 

48 054 

22 679 029,00 

3 251 

12 070 599,01 

Tab. 1 Zestawienie ilości i wartości ubezpieczeń OC właścicieli pojazdów mechanicznych w latach 2004 i 2005 

 
 

0

5000

10000

15000

20000

25000

30000

35000

40000

45000

50000

2004

2005

Rok

Liczba umów

 

Rysunek 1: Zestawienie liczby zawartych umów ubezpieczeń OC właścicieli pojazdów mechanicznych w latach 2004 i 2005. 

 

Liczba umów w 2005 w stosunku do roku 2004 wzrasta o 15 022 a co za 

tym idzie również składka wzrasta o 5 074 410,00. Z tym wiąże się też wzrost 

liczby  szkód  i  wartości  wypłaconych  odszkodowań  i  kwota  ta  rośnie  prawie 

dwukrotnie. 

 

35 

0,00

5000000,00

10000000,00

15000000,00

20000000,00

25000000,00

2004

2005

Rok

Wartość składek (PLN)

 

Rysunek 2: Zestawienie wartości składek umów ubezpieczeń OC właścicieli pojazdów mechanicznych w latach 2004 i 2005. 

 

0

500

1000

1500

2000

2500

3000

3500

2004

2005

Rok

Ilość szkód

 

Rysunek 3: Zestawienie ilości szkód z umów ubezpieczeń OC właścicieli pojazdów mechanicznych w latach 2004 i 2005. 

 

 

36 

0,00

2 000 000,00

4 000 000,00

6 000 000,00

8 000 000,00

10 000 000,00

12 000 000,00

14 000 000,00

2003

2004

2005

Lata

 

Rysunek 4: Zestawienie wartości wypłaconych odszkodowań z umów ubezpieczeń OC właścicieli pojazdów mechanicznych 
w latach 2003, 2004 i 2005. 

 

Analizując  rysunek  4  łatwo  zauważyć  iż  odszkodowania  z  OC 

komunikacyjnego w ruchu krajowym grupa statystyczna 710 

- wypłacone w roku obrotowym (czyli 2005) - 12.390.896,97 

- wypłacone w roku poprzednim (czyli 2004) -  4.045.660,69 

- wypłacone w latach ubiegłych (czyli 2003 i wcześniejsze) - 1.245.841,09 

Przedstawiają  się  następująco  a  mianowicie  od  roku  2003  zauważamy 

wzrost  wartości  wypłaconych  odszkodowań  z  umów  ubezpieczeń  OC 

właścicieli  pojazdów  mechanicznych.  I  tak  w  roku  2003  wypłacono  

1.245.841,09  podczas  gdy  w  roku  2004  kwota  ta  wynosiła  już  4.045.660,69 

czyli o 2.799.82.  

W roku 2005 kwota ta wynosiła aż 12.390.896,97 i było to o 8.345.236 zł 

więcej niż w roku 2004 i aż o 11.145.055zł więcej niż w roku 2003. 

Duży  wzrost,  bo  wręcz  dwukrotny  wypłaconych  odszkodowań  nastąpił 

między rokiem 2004, a 2005   

 

37 

2.2.2. OC obowiązkowe rolników 

  

Człowiek  od  niepamiętnych  czasów  narażony  jest  na  niszczące 

oddziaływanie  sił  przyrody.  Początkowo  ubezpieczeniu  podlegały  budynki, 

dopiero  w  pierwszej  dekadzie  XIX  wieku  w  zaborze  pruskim  wprowadzono 

przepisy dotyczące ubezpieczeń od ognia, gradobicie, powodzi oraz bydła. 

Zgodnie  z  treścią  tych  przepisów  ubezpieczający  odpowiadał  za  szkodę 

powstałą  w  przypadku  padnięcia  ubezpieczonej  sztuki  bądź  choroby  lub 

nieszczęśliwego wypadku. Ubezpieczenie to nie obejmowało szkód powstałych 

wskutek zarazy, gdyż za te straty odszkodowania były wypłacane z funduszów 

publicznych. 

Po II Wojnie Światowej na terenie całego obszaru Polski rozpoczęto działalność 

ubezpieczeniową, z tym, że przymusowe było ubezpieczenie budynków i mienia 

ruchomego  w  gospodarstwach  rolnych  w  oparciu  o  przepisy  i  zasady  z  okresu 

międzywojennego. 

Odpowiedzialność  PZU  ograniczała  się  do  szkód  wyrządzonych  przez 

ogień  i  uderzenie  pioruna,  pomijała  inne  poważne  ryzyka  wyrządzające  duże 

szkody gospodarce rolnej. W roku 1951 weszło w życie rozporządzenie Ministra 

Finansów w sprawie obowiązkowego ubezpieczenia budynków. Rozporządzenie 

to rozszerzyło zakres odpowiedzialności Zakładu na szkody spowodowane przez 

powódź, huragan oraz inne ryzyka jak lawiny, usuwanie i zapadanie się ziemi. 

Warunki  ubezpieczenia  upraw  od  gradobicia  przewidywały  pokrycie  pełnej 

szkody  w  uszkodzonych  przez  grad  ziemiopłodach,  przy  czym  odszkodowania 

obliczano  wg  cen  ustalonych  dla  dostaw  obowiązkowych.  Obowiązkowe 

ubezpieczenia obejmowały tylko cztery podstawowe zboża, natomiast pozostałe 

uprawy – szczególnie roślin przemysłowych, jak chmiel, tytoń, roślin oleistych 

oraz ziół – były ubezpieczane dobrowolnie. 

W  latach  1955-1958  ukazały  się  istotne  dla  ubezpieczeń  rolnych  przepisy 

wykonawcze: 

 

38 



 

w  sprawie  obowiązkowego ubezpieczenia  ziemiopłodów od  gradobicia i 

powodzi (XI 1956), 



 

w sprawie obowiązkowego ubezpieczenia budynków (IX 1957), 



 

w  sprawie  obowiązkowego  ubezpieczenia  mienia  ruchomego  w 

gospodarstwach rolnych (I 1958). 

Zgodnie  z  tymi  rozporządzeniami  obowiązkowi  ubezpieczenia  podlegały 

uprawy  podstawowych  zbóż  i  kukurydzy  od  ryzyka  opadów  gradu,  wód 

powodziowych  oraz  całkowitego  lub  częściowego  wymycia  roślin  wskutek 

zatrzymania się wód powodziowych na polu. 

Obowiązkowi ubezpieczenia nie podlegały  uprawy  w  gospodarstwach  małych, 

poniżej  pół  hektara  gruntów,  na  działkach  przyzagrodowych  członków 

rolniczych spółdzielni produkcyjnych oraz państwowych gospodarstw rolnych. 

W 1963 roku rozszerzono obowiązkowe ubezpieczenie ziemiopłodów na ziarno 

gryki od gradobicia i ziemniaków od skutków powodzi. 

Zgodnie  z  ustawą  z  lipca  1990  roku  obowiązkiem  ubezpieczenia  są  objęte 

budynki  wchodzące  w  skład  gospodarstwa  rolnego  od  ognia  i  innych  zdarzeń 

losowych  oraz  odpowiedzialność  cywilna  rolników  z  tytułu  prowadzenia 

gospodarstwa  rolnego..  Pozostałe  mienie  rolników  ubezpieczane  jest 

dobrowolnie. 

Działalność ubezpieczeniową na wsi prowadzi obecnie kilka zakładów. Jednak 

podstawowym  ubezpieczycielem  jest  Powszechny  Zakład  Ubezpieczeń  S.S. 

posiadający ponad 90% portfela ubezpieczeniowego na wsi. 

Zainteresowaniem  ubezpieczycieli  cieszą  się  obowiązkowe  ubezpieczenia 

budynków wchodzących w skład gospodarstwa rolnego oraz odpowiedzialność 

cywilna rolników. 

 

A dane statystyczne uzyskane w Inspektoracie w Wołominie kształtują się 

następująco:  odszkodowania  z  tytułu  obowiązkowego  ubezpieczenia  OC 

(odpowiedzialności  cywilnej)    rolników  z  tytułu  posiadania  ziemi  grupa 

statystyczna 900 

 

39 

- wypłacone w roku obrotowym (2005) - 4.445,00 

- wypłacone w roku poprzednim (2004) - 44.280,01 

razem cały 2005r = 48.725,01 

 

Jak  łatwo  można  zauważyć  w  roku  2005  nastąpił  znaczący  spadek 

odszkodowań  wypłaconych  z  tytułu  obowiązkowego  ubezpieczenia  OC 

(odpowiedzialności  cywilnej)    rolników  z  tytułu  posiadania  ziemi  grupa 

statystyczna 900. Spadek nastąpił o kwotę wynoszącą 39.835 zł. 

Ten spadek dość wyraźnie ilustruję rysunek numer 5.  

 

0,00

5 000,00

10 000,00

15 000,00

20 000,00

25 000,00

30 000,00

35 000,00

40 000,00

45 000,00

2004

2005

Lata

 

Rysunek 5. Wypłacone odszkodowania z tytułu obowiązkowego ubezpieczenia OC (odpowiedzialności cywilnej) rolników z 
tytułu posiadania ziemi, grupa statystyczna 900 (PLN). 

 

40 

Rozdział 3. Analiza ubezpieczeń dobrowolnych w latach 
2004-

2005 na przykładzie Inspektoratu PZU S.A. w 

Wo

łominie. 

 

3.1.Pojęcie ubezpieczeń dobrowolnych  
 

To 

wszystkie 

pozostałe 

ubezpieczenia 

poza  obowiązkowymi 

ubezpieczeniami, co do których istnieje pełna swoboda woli ubezpieczającego i 

nikt  nie  może  nakazać  zawarcia  takiej  umowy  ubezpieczenia.  Poza  kilkoma 

wymienionymi  już  we  wcześniejszym  rozdziale  rodzajami  ubezpieczeń 

wszystkie ubezpieczenia w Polsce są dobrowolne. 

 

3.2.Rodzaje ubezpieczeń dobrowolnych 
 
Jak  już  wspomniałam  powyżej,  ubezpieczenia  dobrowolne  dzielą  się  na 

ubezpieczenia  na  życie  oraz  na  majątkowe  i  osobowe.  W  ramach  tych  dwóch 

grup można wyróżniać kolejne podgrupy – zostały one opisane w rozdziale 1.4. 

W niniejszym rozdziale pozwolę sobie zaprezentować cztery z nich. 

 

3.2.1. ubezpieczenie od ognia 

 

Towarzystwa  ubezpieczeniowe  od  zarania  swego  istnienia,  czyli  około 

XVII  wieku,  realizowały  ubezpieczenia  budynków  w  zakresie  od  ognia  w 

głównych  miastach  posiadających    wystarczająca  ilość  dostarczanej  wody. 

Instytucje  te  powoływały  własne  straże  pożarne,  które  miały  zajmować  się 

gaszeniem  pożarów  jedynie  tych  gmachów  i  kamieniczek,  które  zostały 

ubezpieczone  przez  dane  towarzystwo.  Firmy  zaczęły  stopniowo  rozszerzać 

swoją  działalność  ubezpieczeniowa  poza  obszary  miejskie.  Wraz  rozwojem 

cywilizacji  po  wynalezieniu  maszyny  parowej,  która  pociągnęła  za  sobą  wiele 

nowych,  dotąd  nie  spotykanych  zagrożeń  związanych  z  pożarem,  sytuacja 

 

41 

zmusiła instytucje ubezpieczeniowe do badania ryzyka zagrożeń związanych ze 

zjawiskiem pożaru.  

Istotną  cechą  ubezpieczanego  ryzyka  jest  to,  aby  jakiekolwiek  działanie 

niszczące  przedmiot  ubezpieczenia  miało  charakter  wyłącznie  przypadkowy, 

eliminując  zdarzenia  „nieuniknione”.  Wszelka  działalność  gospodarcza 

prowadzona  przez  człowieka  narażona  jest  na  różne  nieoczekiwane  wypadki, 

których pomimo zachowanych maksymalnych środków ostrożności nie możemy  

przewidzieć. Statystyki krajowe wskazują, że pożar jest jednym z najczęstszych 

zdarzeń losowych występujących w przedsiębiorstwach. To ogień i jego skutki 

bywają  niejednokrotnie  katastroficzne,  powodując  wielomilionowe  straty 

majątkowe, a nawet ofiary w ludziach. Właściwe dokonanie oceny ryzyka daje 

możliwość  określenia  prawdopodobnej  maksymalnej  straty,  która  dla 

ubezpieczycieli  ukazuje  strefę  największego  zagrożenia,  szacunkową  wielkość 

szkody  i  według  wartości  przedmiotu  ubezpieczenia  -  ewentualnego 

odszkodowania. Analizując dane statystyczne dotyczące pożarów zaistniałych w 

latach  2004-2005  można  stwierdzić,  że  co  roku  występuje  ponad  100 000 

pożarów.  Najczęściej  płoną  lasy,  uprawy  rolne,  obiekty  mieszkalne  i  rolnicze. 

Wzmożona  działalność  Państwowej  Straży  Pożarnej  w  czasie  największego 

zagrożenia  pożarowego  (np.  wiosną  –  płonące  ugory,  latem  –  płonące  lasy) 

poprzez  uświadamianie  społeczeństwa  oraz  częste  kontrole,  może  skutkować 

zmniejszeniem  częstotliwości  interwencji  straży.  Stąd  wywodzi  się  domaganie 

regularnych  inspekcji  inżyniersko  –  technicznych,  których  zadaniem  byłoby 

sprawdzanie  stopnia  zagrożenia  pożarowego  i  zalecanie  usuwania 

niedociągnięć. Obserwowany spadek interwencji straży pożarnych związany jest 

głównie z działalnością prewencyjną. Świadomość społeczeństwa wzrasta, a to 

przekłada się na stosowanie  bezpiecznych  ogniowo  materiałów,  przestrzeganie 

zasad  bezpieczeństwa  pożarowego  (w  szczególności  w  społeczeństwie 

wiejskim), konserwacji instalacji użytkowych związanych z budynkami itp. 

 

42 

Podstawę  ubezpieczenia  mienia  od  ognia  w  PZU  stanowią,  zatwierdzone 

Uchwałą NR UZ/513/2003 Zarządu Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń S.A. z 

dn. 14 października 2003r., podstawy umów zawieranych pomiędzy PZU S.A. 

zwanym 

Ubezpieczycielem, 

a 

podmiotami 

gospodarczymi, 

zwanymi 

Ubezpieczającym. 

Po  podpisaniu  umowy  ubezpieczyciel  odpowiada  za  szkody  w  ubezpieczonym 

mieniu powstałe w wyniku: 



  ognia, 



  uderzenia pioruna, 



  eksplozji 



  upadku statku powietrznego 



 

akcji ratowniczej prowadzonej w związku ze zdarzeniami wymienionymi 

powyżej oraz innymi objętymi umową ubezpieczenia.  

Sumę ubezpieczenia określa Ubezpieczający. 

 

 

 

Z  analizy  materiałów  i    przeprowadzonej  w  Inspektoracie  z  Wołominie 

wynika,  że  odszkodowania  z  grupy  mienie  od  ognia  i  innych  żywiołów  grupa 

statystyczna wg instrukcji PZU 020 

- wypłacone w roku obrotowym (czyli 2005) 310.977,95 

- wypłacone w roku poprzednim (czyli 2004) 226.682,55 

razem za cały rok 2005 = 537.660,50 

czyli  jak  łatwo  zauważyć  w  roku  2005  wydatki  z  tego  tytułu  wzrosły  o 

84.295,40.  Skok  nie  jest  tak  znaczący  jak  w  innych  omawianych  przeze  mnie 

ubezpieczeniach, ale również dający się zauważyć. 

Łatwo  to  można  zauważyć  na  rysunku  numer  6  przedstawiającym  powyższe 

dane.  

 

 

43 

0,00

50 000,00

100 000,00

150 000,00

200 000,00

250 000,00

300 000,00

350 000,00

2004

2005

Lata

 

Rysunek 6. Wypłacone odszkodowania z grupy mienie od ognia i innych żywiołów, grupa statystyczna wg instrukcji PZU 
020 (PLN) 

 

44 

3.2.2. ubezpieczenie od kradzieży 

 

Ubezpieczenia  od  kradzieży  zawierane  są  pomiędzy  zakładami 

ubezpieczającymi na przykład PZU S.A. a osobami fizycznymi i prawnymi oraz 

jednostkami  organizacyjnymi  nie  posiadającymi  osobowości  prawnej  zwanymi 

dalej – ubezpieczanymi. 

Przedmiotem  ubezpieczenia  mogą  być  towary,  surowce,  mienie,  wyposażenie 

zakładów  handlowych,  gotówka  i  inne  wartości  pieniężne,  złoto,  srebro, 

kamienie szlachetne, dzieła sztuki i inne. 

Ubezpieczyciel  po  podpisaniu  umowy  ubezpieczenia  odpowiada  za  szkody 

powstałe w wyniku: 



 

kradzieży z włamaniem – dokonanej lub usiłowanej 



 

dokonanego lub usiłowanego rabunku. 

Za szkody spowodowane przez kradzież z włamaniem uważa się: 



 

zabór mienia dokonany przez sprawcę w zamkniętym lokalu 



 

zabór  mienia  dokonany  przez  sprawce  poprzez  zastosowanej  przemocy 

fizycznej. 

Na  wniosek  ubezpieczającego  i  za  dodatkową  opłata  umowa  ubezpieczeniowa 

może  być  rozszerzona  o  ryzyko  wandalizmu.  Mienie  w  zależności  od  jego 

rodzaju może być ubezpieczone według następujących systemów: 



 

na sumy stałe 



  na pierwsza ryzyko 

A w umowach zawartych na czas nieokreślony ponadto: 



  na sumy zmienne 



 

systemem obrotów miesięcznych (gotówka) 

Na stałe sumy mogą być ubezpieczone: 



 

środki obrotowe, 



 

mienie przyjęte od osób trzecich 



 

wyposażenie 

 

45 

Sumę  ubezpieczenia  ustala  ubezpieczający,  kierując  się  przewidywana 

możliwością  maksymalnej  strat  w  okresie  ubezpieczenia.  Sumę  ubezpieczenia 

dla gotówki i innych wartości pieniężnych ustala się w zależności od sposobu jej 

zabezpieczenia  i  uzasadnionych  potrzeb  ubezpieczającego  wynikających  z 

charakteru prowadzonej działalności.  

Za  szkody  w  gotówce  i  innych  wartościach  pieniężnych  powstałe  na  skutek 

kradzieży z włamaniem ubezpieczyciel odpowiada tylko wówczas, gdy sprawca 

kradzieży włamał się do ubezpieczonego lokalu i urządzenia zabezpieczającego 

wartości  pieniężne  lub  po  włamaniu  się  do  lokalu  wyrwał  z  umocowania  to 

urządzenie i zabrał je wraz z zawartością. Umowę ubezpieczenia od kradzieży 

zawiera się na wniosek ubezpieczającego na czas nieokreślony, okres roczny lub 

okres krótszy od roku (ubezpieczenie krótkoterminowe). Umowę uważa się za 

zawartą z chwilą doręczenia ubezpieczającemu dokumentu ubezpieczenia. 

Odpowiedzialność ubezpieczyciela rozpoczyna się następnego dnie po zawarciu 

umowy,  nie  wcześniej  jednak  niż  dnia  następnego  po  zapłaceniu  składki 

ubezpieczeniowej.  Składkę  oblicza  się  za  czas  trwania  ubezpieczenia  wg 

obowiązującej  taryfy  z  uwzględnieniem  przedmiotu,  sumy  i  zakresu 

ubezpieczenia oraz wynikających z oceny ryzyka podwyżek i obniżek za środki 

zabezpieczenia  mienia.  Należna  składka  roczna  na  wniosek  ubezpieczającego 

może  być  rozłożona  na  raty.  W  przypadku  kradzieży  ubezpieczający 

niezwłocznie,  najpóźniej  w  ciągu  24  godzin  powinien  powiadomić 

ubezpieczyciela oraz miejscowe organa policji. 

Poniżej  przestawiłam  dane  pochodzące  z  Inspektoratu  w  Wołominie 

dotyczące  wypłat  z  tytułu  odszkodowania  z  tytułu  kradzież  z  włamaniem  i 

rabunek grupa statystyczna 260 

- wypłacone w roku obrotowym (czyli 2005) - 41.553,30 

- wypłacone w roku poprzednim (czyli 2004) - 1.865,38 

razem za cały 2005 rok = 43.418,68 

 

46 

Jak łatwo daje się zauważyć w roku 2005 nastąpił gwałtowny wzrost 

wypłat w tytułu odszkodowań kradzież z włamaniem i rabunek grupa 

statystyczna 260. W roku 2004 wypłacono tylko 1.865,38 a w roku 2005 już 

suma ta wynosiła 41.553,30 czyli ponad 39.688 więcej niż w roku 2004. 

Najlepiej jest to widoczne na rysunku numer 7 który przedstawią ową 

sytuację graficznie. 

 

 

0,00

5 000,00

10 000,00

15 000,00

20 000,00

25 000,00

30 000,00

35 000,00

40 000,00

45 000,00

2004

2005

Lata

 

Rysunek 7. Wypłacone odszkodowania z tytułu kradzieży z włamaniem i rabunku, grupa statystyczna 260 (PLN). 

 

3.2.3. ubezpieczenie mieszkań Ko-93 

 

Ubezpieczenie mieszkań jest jednym z rodzajów  ubezpieczeń majątkowych 

skierowanych  do  indywidualnego  klienta.  Umowy  te  zawierane  są  z  osobami 

fizycznymi, które zajmują mieszkanie na podstawie:  



 

prawa własności,  



 

spółdzielczego prawa do lokalu,  



  decyzji administracyjnej,  

 

47 



  umowy najmu. 

Zgodnie z definicja określającą zakres ubezpieczenia umowa ubezpieczenia 

dotyczy  ruchomości  domowych  oraz  stałych  elementów  mieszkania 

znajdujących się w ubezpieczonym mieszkaniu, a więc mebli, lodówek, odzieży, 

sprzętu  elektronicznego,  dzieł  sztuki,  przedmiotów  osobistych  itd. 

Ubezpieczenie  obejmuje  także  ruchomości  domowe  znajdujące  się  poza 

mieszkaniem  (w  piwnicy,  pralni,  garażu  lub  komórce)  -  przykładowo:  rowery, 

pralki,  elementy  wyposażenia,  sprzęt  sportowy  itp.  oraz  stałe  elementy 

mieszkania takie jak meble wbudowane, drzwi i okna, instalacje sygnalizacyjne 

i elektryczne itp. 

Umowa obejmuje także ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej na terenie 

nieruchomości,  gdzie  znajduje  się  mieszkanie  -  za  szkody  powstałe  m.  in. 

wskutek: 



 

wykonywania przez ubezpieczającego czynności życia codziennego,  



 

straty  spowodowane  przez  dzieci  i  innych  członków  rodziny,  jeśli 

ubezpieczający ponosi odpowiedzialność za ich czyny z mocy prawa, 



  straty spowodowane uprawianiem sportu.  

Umowę ubezpieczenia mieszkania zawiera się na wniosek ubezpieczającego na 

okres roczny lub okres krótszy od roku i są to wtedy tak zwane ubezpieczenia 

krótkoterminowe.  Ciągłość  odpowiedzialności  PZU  zostaje  zachowana  w 

przypadku  opłacenia  składki  na  następny  okres  ubezpieczenia  najpóźniej  w 

ciągu  30  dni  po  upływie  dotychczasowego  okresu  ubezpieczenia,  a  więc  przy 

ubezpieczeniu rocznym - przed zakończeniem trzynastego miesiąca.  

Przejdę  teraz  do  analizy  danych  pochodzących  z  Inspektoratu  w 

Wołominie a dotyczących omawianego zagadnienia. Z analizy owych danych i 

 

48 

rysunku 8 można wyczytać, że odszkodowania z tytułu ubezpieczenia mieszkań 

grupa statystyczna 930 (Ko-93) wynosiły:  

- wypłacone w roku obrotowym (2005) - 794.880,49 

- wypłacone w roku poprzednim (2004) - 92.427,32 

razem 2005r = 887.307,81 

Tutaj  również  można  zauważyć  znaczny  wzrost  wypłat  odszkodowań  z 

tytułu  ubezpieczenia  mieszkań.  W  roku  2004  wypłaty  te  wynosiły  „tylko” 

92.427,32  podczas  gdy  już  w  roku  2005  wzrosły  one  znacząco  i  wyniosły  aż 

794.880,49. Stanowi to wzrost wypłat o 702.453 zł. Jest to istotny i dosyć łatwo 

zauważalny wzrost.   

 

0,00

100 000,00

200 000,00

300 000,00

400 000,00

500 000,00

600 000,00

700 000,00

800 000,00

2004

2005

Lata

 

Rysunek 8.Odszkodowania z tytułu ubezpieczenia mieszkań grupa statystyczna 930 (Ko-93) (PLN) 

 

49 

 

3.2.4. ubezpieczenie budynków Ko-92 

 

Ubezpieczenie  budynków  jest  podobnie  jak  z  rodzajów    ubezpieczeń 

majątkowych skierowanych do indywidualnego klienta. 

Ubezpieczenie przeznaczone jest dla osób fizycznych – posiadaczy budynków i 

lokali mieszkalnych, w których nie jest wykonywana  działalność gospodarcza. 

Zapewnia  ono  jednocześnie,  na  tej  samej  polisie,  ochronę  ubezpieczeniową 

budynków  gospodarczych  na  posesji,  infrastruktury  ogrodowej,  dodatkowych 

instalacji  w  budynkach  i  lokalach.  Można  ubezpieczyć  nie  tylko  obiekty  już 

eksploatowane,  ale  także  w  stadium  budowy.    Umowę  ubezpieczenia 

analogicznie jak przy ubezpieczeniu mieszkania zawierana jest na okres roczny, 

bądź na okres krótszy od roku (ubezpieczenie krótkoterminowe). W przypadku 

umów rocznych ciągłość ochrony zostaje zachowana przez opłacenie składki na 

następny  okres  w  ciągu  30  dni  po  zakończeniu  dotychczasowego  okresu 

ubezpieczenia (tzw. trzynasty miesiąc). 

I tak w  ramach zakresu ubezpieczenia budynków PZU S.A. ubezpiecza:  



 

budynki  w  stadium  użytkowania  lub  budowy  (dotyczy  np. 

jednorodzinnego  domu  mieszkalnego  wraz  z  garażem,  budynkiem 

gospodarczym,  szklarnią);  istnieje  także  możliwość  ubezpieczenia 

ogrodzenia posesji,    



  budowle  (namioty  i  tunele  foliowe,  ogrodzenia,  nawierzchnie  placów  i  

podjazdów, wiaty, szopy),  



  lokale mieszkalne,   



 

obiekty  małej  architektury  (elementy  wyposażenia  posesji  takie  jak 

altany,  baseny,  pergole,  fontanny);  ponadto  można  ubezpieczyć  także 

nagrobki cmentarne,  



  instalacje dodatkowe (alarmowe, zraszające, oświetleniowe, bramofony) 

 

50 

Zakresem ochrony objęte są wszystkie podstawowe zdarzenia losowe takie jak 

ogień, huragan, powódź, itd. ( także dewastacja),  które spowodowały szkody w 

mieniu.  

Korzyści  jakie  mogą  uzyskać  osoby  korzystające  z  tego  typu  ubezpieczeń  są 

duże gdyż osoby korzystające z ubezpieczenia budynków i lokali mieszkalnych 

w PZU S.A.  otrzymują bezpłatnie pakiet świadczeń Assistance Dom. 

PZU  S.A.  gwarantuje  także  niezmienną  sumę  ubezpieczenia    przez  cały  okres 

ubezpieczenia i to niezależnie od tego, czy szkoda nastąpiła, czy nie.  

   

 

Przejdę w tej części podrozdziału również do przedstawienia graficznego i 

do  analizy  danych  pochodzących  z  Inspektoratu  w  Wołominie  a  dotyczących 

omawianego zagadnienia. Z analizy owych danych wynika, że odszkodowania z 

tytułu  ubezpieczenia  budynków,  lokali  mieszkalnych  nie  związanych  z 

działalnością  gospodarczą  grupa  statystyczna  920  (Ko-92)

  się 

przedstawiały:  

- 

wypłacone 

w 

roku 

obrotowym 

(2005) 

- 

61.633,56 

- 

wypłacone 

w 

roku 

poprzednim 

(2004) 

-    

130,39 

razem 2005r = 63.393,07 

Z tego wynika, że nastąpił spadek wypłaconych odszkodowań w roku 

2005. I podobnie jak przy odszkodowaniach z tytułu ubezpieczenia mieszkań 

grupa statystyczna 930 (Ko-93) gdzie był wzrost dość wyraźny i znaczący, to 

tutaj jest to również dość wyraźny i znaczący wzrost bo wynoszący 68,757.

 

 

51 

0,00

10 000,00

20 000,00

30 000,00

40 000,00

50 000,00

60 000,00

70 000,00

2004

2005

Lata

 

Rysunek 10. Wypłacone odszkodowania z tytułu ubezpieczenia budynków, lokali mieszkalnych nie związanych z 
działalnością gospodarczą grupa statystyczna 920 (Ko-92) (PLN) 

 

52 

Zakończenie 

 

Napisana  przeze  mnie  praca  licencjacka,  której  temat  brzmi 

„Charakterystyka  produktów  ubezpieczeniowych  na  przykładzie  Inspektoratu 

PZU S.A. w Wołominie” jest próbą przedstawienia wybranych produktów, jakie 

ma w swojej ofercie PZU dla klientów. Każdy z Inspektoratów, w tym również 

ten w Wołominie, przez swoją ofertę stara się dotrzeć do jak największej liczby 

potencjalnych  klientów  –  odbiorców,  a  warunki  i  zasady  zawierania  umów 

ubezpieczeniowych  konstruuje  w  zależności  od  potrzeb  związanych  z  życiem 

codziennym i  warunkami panującymi na rynku ubezpieczeniowym. 

 

Przedstawione  przeze  mnie  ubezpieczenia  można  podzielić  na 

obowiązkowe  i    dobrowolne.  I  tak  do  ubezpieczeń  obowiązkowych  zaliczone 

zostały: 

Obowiązkowe 

ubezpieczenie 

odpowiedzialności 

cywilnej 

rzeczoznawcy  majątkowego,  Obowiązkowe  ubezpieczenie  odpowiedzialności 

cywilnej adwokatów, Obowiązkowe ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej 

z  tytułu  wykonywania  działalności  brokerskiej,  Obowiązkowe  ubezpieczenie 

odpowiedzialności  cywilnej  przedsiębiorcy  wykonującego  działalność 

gospodarczą 

w 

zakresie 

łowiectwa, 

Obowiązkowe 

ubezpieczenie 

odpowiedzialności  cywilnej  podmiotu  przyjmującego  zamówienie  na 

świadczenia  zdrowotne,  Obowiązkowe  ubezpieczenie  odpowiedzialności 

cywilnej  podmiotów  wykonujących  doradztwo  podatkowe,  Obowiązkowe 

ubezpieczenie budynków wchodzących w skład gospodarstw rolnych od ognia i 

innych  zdarzeń  losowych,  Obowiązkowe  ubezpieczenie  odpowiedzialności 

cywilnej  z  tytułu  wykonywania  czynności  agencyjnych,  Obowiązkowe 

ubezpieczenie  odpowiedzialności  cywilnej  podmiotów  uprawnionych  do 

badania 

sprawozdań 

finansowych, 

Obowiązkowe 

ubezpieczenie 

odpowiedzialności  cywilnej  badacza  i  sponsora,  Obowiązkowe  ubezpieczenie 

odpowiedzialności  cywilnej  podmiotów  uprawnionych  do  wykonywania 

działalności  usługowej  w  zakresie  prowadzenia  ksiąg  rachunkowych, 

 

53 

Obowiązkowe 

ubezpieczenie 

odpowiedzialności 

cywilnej 

notariuszy, 

Obowiązkowe  ubezpieczenie  odpowiedzialności  cywilnej  architektów  oraz 

inżynierów  budownictwa,  Obowiązkowe  ubezpieczenie  odpowiedzialności 

cywilnej 

komorników 

sądowych, 

Obowiązkowe 

ubezpieczenie 

odpowiedzialności 

cywilnej 

zarządcy 

nieruchomości, 

Obowiązkowe 

ubezpieczenie  odpowiedzialności  cywilnej  kwalifikowanego  podmiotu 

świadczącego 

usługi 

certyfikacyjne, 

Obowiązkowe 

ubezpieczenie 

odpowiedzialności  cywilnej  przedsiębiorcy  za  szkody  wyrządzone  podczas 

wykonywania 

czynności 

detektywa, 

Obowiązkowe 

ubezpieczenie 

odpowiedzialności  cywilnej  pośrednika  w  obrocie  nieruchomościami, 

Obowiązkowe  ubezpieczenie  OC  posiadaczy  pojazdów  mechanicznych 

zarejestrowanych  za  granicą,  Obowiązkowe  ubezpieczenie  odpowiedzialności 

cywilnej 

rzeczników 

patentowych, 

Obowiązkowe 

ubezpieczenie 

odpowiedzialności  cywilnej  radców  prawnych,  Obowiązkowe  ubezpieczenie 

OC  posiadaczy  pojazdów  mechanicznych,  Obowiązkowe  ubezpieczenie 

odpowiedzialności  cywilnej  osoby  eksploatującej  urządzenie  jądrowe, 

Obowiązkowe  ubezpieczenie  na  rzecz  klientów  w  związku  z  działalnością 

prowadzoną  przez  organizatorów  turystyki  i  pośredników  turystycznych, 

Obowiązkowe ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej rolników. 

 

Natomiast do ubezpieczeń dobrowolnych zaliczmy: ubezpieczenie od ognia, 

ubezpieczenie od kradzieży, ubezpieczenie mieszkań Ko-93,  ubezpieczenie 

budynków Ko-92. 

 

W swojej pracy przedstawiłam nie tylko opis i charakterystykę wybranych 

– przykładowych rodzajów ubezpieczeń oferowanych przez Inspektorat PZU w 

Wołominie, ale również starałam się dokonać ich  analizy w określonych latach. 

W  analizie  skoncentrowałam  się  nie  tylko  na  ilości  zawartych  umów 

ubezpieczenia,  ale  również  na  ich  wartości,  jak  również  na  wartości 

wypłaconych odszkodowań. 

 

54 

Jak Można zauważyć, na przestrzeni analizowanych lat znacząco wzrosła 

ilość  zawieranych  polis,  a  tym  samym  ich  wartość  ,  jak  również  wartość 

wypłacanych  odszkodowań.  Świadczyć  to  może  o  coraz  większym 

zapotrzebowaniu społecznym na usługi ubezpieczeniowe.

 

 

55 

Załączniki 

 

 

Ogólne warunki ubezpieczenia mieszkań 

zatwierdzone Uchwałą Zarządu Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń S.A. Nr UZ/205/99 

z dnia 2 września 1999 roku 

ze zmianami zatwierdzonymi uchwałą Zarządu PZU S.A. Nr UZ/497/2003 

z dnia 7 października 2003r. 

   

ROZDZIAŁ I - PRZEPISY OGÓLNE 

POSTANOWIENIA OGÓLNE 

§ 1. 

1. Niniejsze ogólne warunki ubezpieczenia mają zastosowanie do umów ubezpieczenia 
mieszkań zawieranych przez Powszechny Zakład Ubezpieczeń Spółka Akcyjna, zwany dalej 
PZU SA, z osobami fizycznymi, zwanymi dalej ubezpieczającymi. 

2. W sprawach nie uregulowanych w ogólnych warunkach ubezpieczenia mają zastosowanie 
odpowiednie przepisy kodeksu cywilnego oraz .inne stosowne przepisy prawa polskiego. 

3. Umowa ubezpieczenia mieszkania może zostać zawarta: 

  - w wariancie standardowym, obejmującym wszystkie ryzyka wymienione w § 4 

niniejszych warunków, 

  - w wariancie, obejmującym wybrane ryzyka oraz grupy mienia wymienione w § 20 - 

21 niniejszych warunków, 

  - za opłatą dodatkowej składki od ryzyk wymienionych w § 23 niniejszych warunków. 

4. Przez użyte w niniejszych ogólnych warunkach ubezpieczenia pojęcia należy rozumieć: 

1/ ubezpieczający - osoba fizyczna, na rzecz której została zawarta umowa ubezpieczenia. 
Przez ubezpieczającego rozumie się także osoby bliskie zamieszkałe i prowadzące z 
ubezpieczającym wspólne gospodarstwo, 

2/ osoba bliska - małżonek, dzieci, pasierbowie, dzieci przysposobione albo przyjęte na 
wychowanie, rodzice, przysposabiający, rodzeństwo, ojczym, macocha, teściowie, 
dziadkowie, zięciowie i synowe, osoby pozostające w konkubinacie a także pomoc domowa - 
zamieszkałe i prowadzące z ubezpieczającym wspólne gospodarstwo, 

3/ osoba trzecia - każda osoba nie będąca stroną umowy ubezpieczenia, 

4/ polisa - dokument potwierdzający fakt zawarcia umowy ubezpieczenia, 

 

56 

5/ suma ubezpieczenia - określona w umowie ubezpieczenia kwota, w granicach której PZU 
SA jest zobowiązany wypłacić odszkodowanie, 

6/ suma gwarancyjna - kwota, w granicach której PZU SA jest zobowiązany wypłacić 
odszkodowanie osobie trzeciej, 

7/ mieszkanie - lokal służący zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych, 

8/ pomieszczenia gospodarcze poza mieszkaniem - pomieszczenia przynależne do 
ubezpieczonego mieszkania tj. piwnica, pralnia domowa, suszarnia, strych, garaż i inne 
pomieszczenia gospodarcze. Do pomieszczeń gospodarczych nie zalicza się zabudowanych 
korytarzy oraz balkonów, o ile umowa ubezpieczenia nie wprowadza uregulowań 
odmiennych, 

9/ zamek wielozastawkowy - zamek posiadający przynajmniej dwie ruchome zastawki 
służące do blokowania zasuwki zamka. Ilość zastawek w zamku można ustalić na podstawie 
nacięć profilowanych w kluczu, 

10/ zamek wielopunktowy - zamek powodujący ryglowanie skrzydła drzwi w ościeżnicy w 
kilku odległych od siebie miejscach, 

11/ zamek mechaniczno-elektroniczny - zamek, którego uruchamianie następuje przy 
zastosowaniu systemu elektronicznego, 

12/ ruchomości domowe, w szczególności: 

a/ meble, sprzęt zmechanizowany, dywany, pozostałe urządzenia domowe, odzież, książki, 
inne przedmioty osobistego użytku oraz zapasy gospodarstwa domowego, 

b/ sprzęt audiowizualny, komputerowy, fotograficzny, instrumenty muzyczne, 

c/ wyroby ze srebra, złota i platyny, monety, biżuteria, dzieła sztuki, znaczki filatelistyczne, 

d/ pieniądze i inne środki płatnicze, papiery wartościowe, 

e/ rowery, narzędzia gospodarcze, sprzęt turystyczny i sportowy oraz wózki inwalidzkie bez 
napędu mechanicznego, 

f/ psy, koty, ptaki, ryby w akwariach oraz inne zwierzęta z wyjątkiem zwierząt 
utrzymywanych w celach hodowlanych lub handlowych, 

13/ stałe elementy mieszkania: meble wbudowane, antresole, drzwi i okna wraz z 
zamknięciami i urządzeniami zabezpieczającymi, piece kuchenne i kominki, elementy 
urządzeń wodnych, kanalizacyjnych, ogrzewczych, elektrycznych, gazowych, powłoki 
malarskie i wykładziny sufitów, ścian, podłóg, instalacje sygnalizacyjne, łącznie z tymi, które 
nie zostały jeszcze wbudowane lub zainstalowane, pod warunkiem udowodnienia ich zakupu, 

14/ zdarzenie losowe - zdarzenie w postaci ognia, zalania, powodzi, huraganu, uderzenia 
piorunu, eksplozji, gradu, upadku pojazdu powietrznego, lawiny, obsuwania się ziemi, 

 

57 

15/ szkoda rzeczowa - szkoda polegająca na uszkodzeniu, zniszczeniu lub utracie rzeczy, 

16/ szkoda osobowa - szkoda polegająca na spowodowaniu śmierci, uszkodzeniu ciała lub 
rozstroju zdrowia. 

5. Za szkody spowodowane przez: 

1/ kradzież z włamaniem - uważa się kradzież, w której sprawca dokonał lub usiłował 
dokonać zaboru mienia z mieszkania bądź pomieszczenia poza mieszkaniem po usunięciu, 
przy użyciu siły i narzędzi, istniejących zabezpieczeń lub otwarciu zabezpieczeń kluczem 
oryginalnym lub innym urządzeniem otwierającym, które sprawca zdobył przez kradzież z 
włamaniem z innego lokalu bądź w wyniku rabunku, 

2/ rabunek - uważa się zabór ubezpieczonego mienia: 

a/ z zastosowaniem przemocy fizycznej wobec ubezpieczającego albo groźby 
natychmiastowego jej użycia lub z doprowadzeniem ubezpieczającego do nieprzytomności 
lub bezbronności, 

b/ przez sprawcę, który z zastosowaniem przemocy fizycznej lub groźby natychmiastowego 
jej użycia, doprowadził osobę posiadającą klucze do mieszkania lub ubezpieczonego 
pomieszczenia i zmusił ją do otworzenia mieszkania lub pomieszczenia albo sam je otworzył 
kluczami zrabowanymi, 

c/ poprzez przywłaszczenie lub wyłudzenie mienia dokonane z użyciem podstępu wobec osób 
małoletnich, niedołężnych - będących w podeszłym wieku lub nie w pełni sprawnych, jeżeli 
sprawca został zatrzymany i skazany prawomocnym wyrokiem sądu lub sam fakt podstępu 
jest bezsporny w świetle przedstawionych dowodów. 

W przypadku gdy umowa ubezpieczenia obejmuje odpowiedzialność za ryzyko kradzieży z 
włamaniem i rabunku, PZU SA odpowiada za szkody powstałe wskutek rabunku bez względu 
na to, czy był on dokonany w mieszkaniu lub pomieszczeniu, czy poza nimi, 

3/ ogień - uważa się szkody powstałe w wyniku działania ognia, który przedostał się poza 
palenisko lub powstał bez paleniska i rozszerzył się o własnej sile, 

4/ zalanie - uważa się szkody powstałe w wyniku: 

a/ działania wody lub innej cieczy pochodzącej z urządzeń wodnych, kanalizacyjnych lub 
ogrzewczych jeżeli zalanie nastąpiło w wyniku awarii tych urządzeń, względnie nastąpiło 
cofnięcie się wody lub ścieków z urządzeń kanalizacyjnych, o ile zabezpieczenie podłączenia 
z nimi nie należało do obowiązków ubezpieczającego, 

b/ nieumyślnego pozostawienia otwartych kranów w urządzeniach wodnych, 

c/ zalania wodą pochodzącą z urządzeń domowych, opadów atmosferycznych oraz zalania 
wodą lub innym płynem przez osoby trzecie, 

5/ powódź - uważa się szkody powstałe wskutek: 

 

58 

a/ zalania terenów w następstwie podniesienia się wody w korytach wód płynących lub 
stojących, 

b/ zalania terenów wskutek deszczu nawalnego, 

c/ spływu wód po zboczach lub stokach na terenach górskich i falistych, 

6/ huragan - uważa się szkody powstałe w wyniku działania wiatru o prędkości nie mniejszej 
niż 24,5 m/sek., którego działanie wyrządza masowe szkody; pojedyncze szkody uważa się za 
spowodowane przez huragan wówczas, gdy w najbliższym sąsiedztwie stwierdzono działanie 
huraganu, 

7/ piorun - uważa się szkody powstałe w wyniku bezpośredniego wyładowania 
atmosferycznego na ubezpieczony przedmiot, pozostawiającego bezsporne ślady tego 
zdarzenia, 

8/ eksplozję - uważa się szkody powstałe w wyniku gwałtownej zmiany stanu równowagi 
układu z jednoczesnym wyzwoleniem się gazów, pyłów lub pary, wywołane ich właściwością 
rozprzestrzeniania się. W odniesieniu do naczyń ciśnieniowych i innych tego rodzaju 
zbiorników warunkiem uznania szkody za spowodowaną wybuchem jest, aby ściany tych 
naczyń i zbiorników uległy rozdarciu w takich rozmiarach, iż wskutek ujścia gazów, pyłów, 
pary lub cieczy nastąpiło nagłe wyrównanie ciśnień. 

Za spowodowane wybuchem uważa się również szkody powstałe wskutek implozji, 
polegające na uszkodzeniu zbiornika lub aparatu próżniowego ciśnieniem zewnętrznym, 

9/ deszcz nawalny - uważa się szkody powstałe wskutek deszczu o współczynniku 
wydajności o wartości co najmniej 4, który ustala Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej 
(IMiGW). W przypadku braku możliwości ustalenia tego współczynnika przez IMiGW, 
bierze się pod uwagę stan faktyczny i rozmiar szkód w miejscu ich powstania, świadczące 
wyraźnie o działaniu deszczu nawalnego, 

10/ grad - uważa się szkody powstałe wskutek opadu atmosferycznego składającego się z 
bryłek lodu, 

11/ upadek pojazdu powietrznego - uważa się szkody powstałe wskutek katastrofy, bądź 
przymusowego lądowania samolotu silnikowego, bezsilnikowego lub innego obiektu 
latającego, a także spowodowane upadkiem ich części lub przewożonego ładunku, 

12/ lawinę - uważa się szkody powstałe wskutek gwałtownego zsuwania się lub staczania mas 
śniegu, lodu, skał lub kamieni ze zboczy górskich, 

13/ obsunięcie się ziemi - uważa się szkody spowodowane: 

- przez zapadanie się ziemi wskutek obniżenia się terenu z powodu zawalenia się 
podziemnych pustych przestrzeni w gruncie, 

- przez usuwanie się ziemi wskutek ruchów mas ziemi na stokach, 

 

59 

14/ przepięcie - uważa się szkody spowodowane gwałtownym wzrostem napięcia w sieci 
elektrycznej w wyniku wyładowań atmosferycznych, 

15/ akt terroryzmu - uważa się szkody powstałe w wyniku nielegalnych akcji organizowanych 
z pobudek ideologicznych, politycznych, ekonomicznych, socjalnych lub innych, 
indywidualnych lub grupowych, skierowanych przeciwko osobom lub obiektom, w celu 
wprowadzenia chaosu, zastraszenia ludności i dezorganizacji życia publicznego bądź 
zdezorganizowania pracy transportu publicznego, zakładów usługowych lub wytwórczych. 

ROZDZIAŁ II - UBEZPIECZENIE STANDARDOWE 

PRZEPISY OGÓLNE 

§ 2. 

1. Na podstawie standardowej umowy ubezpieczenia mieszkania, zwanej dalej umową 
ubezpieczenia, objęte są ubezpieczeniem ruchomości domowe wraz ze stałymi elementami 
mieszkania. 

2. PZU SA zawiera umowę ubezpieczenia mieszkania z osobą fizyczną, posiadającą 
mieszkanie na podstawie odpowiedniego tytułu prawnego (prawa własności, spółdzielczego 
prawa do lokalu, decyzji administracyjnej lub ważnej umowy cywilno - prawnej), która: 

1/ zamieszkuje i jest zameldowana w tym mieszkaniu, 

2/ nie jest zameldowana, lecz faktycznie w mieszkaniu tym zamieszkuje i posiada w nim 
swoje mienie, 

3/ nie zamieszkuje na stałe w mieszkaniu, które posiada, względnie wynajmuje to mieszkanie 
osobie trzeciej i wyszczególni rodzaj swojego mienia znajdującego się w mieszkaniu, które 
chce ubezpieczyć. 

3. W razie przeprowadzenia się ubezpieczającego wraz z ubezpieczonym mieniem do innego 
mieszkania, prawa i obowiązki wynikające z umowy ubezpieczenia przechodzą na nowe 
mieszkanie, począwszy od dnia powiadomienia PZU SA o zmianie miejsca zamieszkania - 
pod warunkiem, że nowe mieszkanie spełnia wymogi określone w § 18. 

4. W przypadku, o którym mowa w ust. 3 ubezpieczający obowiązany jest podać PZU SA 
adres nowego zamieszkania najpóźniej w terminie 30 dni od daty zamieszkania w nowym 
mieszkaniu. 

5. W przypadku przeprowadzenia się ubezpieczającego do innego mieszkania, dotychczasowe 
mieszkanie objęte jest ochroną ubezpieczeniową nie dłużej niż 30 dni od dnia zamieszkania w 
innym mieszkaniu i powiadomienia o tym fakcie PZU SA. 

PRZEDMIOT UBEZPIECZENIA 

§ 3. 

1. W ramach umowy ubezpieczenia mieszkania ochroną ubezpieczeniową objęte są: 

 

60 

1/ ruchomości domowe wraz ze stałymi elementami mieszkania, znajdujące się w 
ubezpieczonym mieszkaniu wskazanym w polisie oraz w piwnicy w domach jednorodzinnych 
(wolnostojących, szeregowych); przy czym gdy ubezpieczający zamieszkuje a nie jest 
zameldowany w mieszkaniu, ubezpieczone mogą zostać jedynie ruchomości domowe będące 
jego własnością, 

2/ ruchomości domowe - znajdujące się w pomieszczeniach gospodarczych poza 
mieszkaniem, 

3/ odpowiedzialność cywilna ubezpieczającego. 

2. Umową standardową objęte są również ruchomości domowe znajdujące się czasowo w 
posiadaniu ubezpieczającego, jeżeli zostały mu wypożyczone względnie przydzielone do 
używania pod warunkiem, że fakt przydzielenia do użytku prywatnego albo wypożyczenia 
został udowodniony. 

3. Umową ubezpieczenia mieszkania nie są objęte następujące ruchomości domowe, chyba że 
strony umowy postanowiły inaczej: 

1/ dokumenty i rękopisy, 

2/ metale szlachetne - w złomie i sztabach, 

3/ nie oprawione kamienie szlachetne i syntetyczne - nie stanowiące wyrobu użytkowego, 

4/ paliwa napędowe, 

5/ dodatkowe wyposażenie samochodów, motocykli i motorowerów oraz części zapasowe do 
tych pojazdów, 

6/ przedmioty w ilościach wskazujących, że są przeznaczone na handel, 

7/ przedmioty i materiały służące działalności usługowo - produkcyjnej. 

4. W przypadku zawarcia umowy ubezpieczenia mieszkania na warunkach określonych w § 2 
ust. 2 pkt 3, umową ubezpieczenia nie są objęte następujące ruchomości domowe: 

- wyroby ze srebra, złota i platyny, monety, biżuteria, dzieła sztuki oraz znaczki 
filatelistyczne, 

- pieniądze i inne środki płatnicze oraz papiery wartościowe. 

ZAKRES UBEZPIECZENIA 

§ 4. 

Na podstawie umowy ubezpieczenia - zakresem ubezpieczenia objęte są szkody powstałe w 
następstwie: 

1/ kradzieży z włamaniem i rabunku, 

 

61 

2/ zdarzeń losowych w postaci ognia, zalania, powodzi, huraganu, uderzenia piorunu, 
eksplozji, gradu, upadku pojazdu powietrznego, lawiny, obsuwania się ziemi, 

3/ zaginięcia ubezpieczonych przedmiotów w czasie zdarzenia losowego lub w czasie akcji 
ratowniczej prowadzonej w związku ze zdarzeniem losowym, z wyłączeniem jednak szkód w 
postaci zaginięcia w tym czasie pieniędzy i innych środków płatniczych , papierów 
wartościowych, dzieł sztuki, przedmiotów ze srebra, złota i platyny, znaczków 
filatelistycznych, monet oraz biżuterii, 

4/ zdarzenia, w związku z którym ubezpieczony zobowiązany jest do naprawienia szkody 
osobowej bądź rzeczowej wyrządzonej osobie trzeciej. 

UBEZPIECZENIE RUCHOMOŚCI DOMOWYCH 

W POMIESZCZENIACH GOSPODARCZYCH POZA MIESZKANIEM 

§ 5. 

1. W ramach umowy ubezpieczenia mieszkania ubezpieczone są: 

meble, sprzęt zmechanizowany, dywany, pozostałe urządzenia domowe, odzież, książki, inne 
przedmioty osobistego użytku oraz zapasy gospodarstwa domowego, rowery, narzędzia 
gospodarcze, sprzęt turystyczny i sportowy oraz wózki inwalidzkie bez napędu 
mechanicznego, jeżeli znajdują się w należycie zabezpieczonej: 

- piwnicy, pralni domowej, suszarni na strychu lub innym pomieszczeniu gospodarczym tego 
samego budynku, w którym znajduje się ubezpieczone mieszkanie, 

- innych pomieszczeniach gospodarczych położonych na terenie posesji, na której stoi 
budynek, w którym znajduje się ubezpieczone mieszkanie, 

- garażu - usytuowanym w miejscowości, w której ubezpieczający zamieszkuje. 

2. Ubezpieczeniem objęte są również koszty naprawy zabezpieczeń pomieszczenia, 
zniszczonych lub uszkodzonych wskutek usiłowanego bądź dokonanego włamania. 

3. Górną granicę odpowiedzialności PZU SA za ruchomości domowe znajdujące się w 
pomieszczeniach poza mieszkaniem stanowi kwota odpowiadająca 5% sumy ubezpieczenia 
mieszkania ubezpieczonego w wariancie standardowym łącznie z kosztami naprawy 
zabezpieczeń, zniszczonych lub uszkodzonych wskutek usiłowanego bądź dokonanego 
włamania. 

4. Górną granicę odpowiedzialności PZU SA za ruchomości domowe oraz stałe elementy 
mieszkania - znajdujące się w piwnicy w domu jednorodzinnym (wolnostojącym, 
szeregowym) stanowi suma ubezpieczenia mieszkania, z uwzględnieniem ograniczeń o 
których mowa w § 12 ust. 7. 

5. Pomieszczenie uważa się za należycie zabezpieczone, jeżeli spełnione zostały łącznie 
warunki wymienione w § 18 z tym, że drzwi zewnętrzne prowadzące do pomieszczenia poza 
mieszkaniem powinny być zamknięte co najmniej na zamek wielozastawkowy lub kłódkę 
wielozastawkową. 

 

62 

6. Przepisy odnoszące się do ubezpieczenia ruchomości domowych znajdujących się w 
ubezpieczonym mieszkaniu, stosuje się również do ubezpieczenia ruchomości domowych w 
pomieszczeniach poza mieszkaniem, o ile przepisy niniejszego paragrafu nie stanowią 
inaczej. 

 

PRZEDMIOT I ZAKRES UBEZPIECZENIA 

ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ 

§ 6. 

1. Umowa ubezpieczenia mieszkania obejmuje również ubezpieczenie odpowiedzialności 
cywilnej ubezpieczającego oraz osób bliskich pozostających z ubezpieczającym we 
wspólnym gospodarstwie domowym, jeżeli w wyniku zdarzenia objętego umową 
ubezpieczenia, osoba trzecia doznała szkody osobowej lub rzeczowej. 

2. Ubezpieczeniem odpowiedzialności cywilnej objęte są szkody powstałe na terenie 
nieruchomości, na której znajduje się ubezpieczone mieszkanie, spowodowane: 

1/ wskutek użytkowania mieszkania określonego w polisie oraz pomieszczeń wymienionych 
w § 5 ust. 1, w tym za szkody wyrządzone posiadaczom innych mieszkań w następstwie 
nieumyślnego pozostawienia otwartych kranów w urządzeniach wodno- kanalizacyjnych lub 
zalania z innych przyczyn, 

2/ wskutek wykonywania czynności życia codziennego przez ubezpieczającego lub przez 
osoby bliskie, 

3/ przez dzieci oraz innych członków rodziny, za których czyny ubezpieczający ponosi 
odpowiedzialność z mocy prawa, 

4/ przez pomoc domową zatrudnioną na podstawie umowy o pracę, 

5/ uprawianiem sportu, z wyłączeniem sportu wyczynowego, 

6/ używaniem roweru lub wózka inwalidzkiego bez napędu mechanicznego, 

7/ przez posiadane zwierzęta domowe. 

3. Z tytułu ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej PZU SA udziela ochrony 
ubezpieczeniowej w granicach sumy gwarancyjnej. 

4. Górną granicę odpowiedzialności PZU SA z tytułu ubezpieczenia odpowiedzialności 
cywilnej stanowi suma gwarancyjna: 

1/ odpowiadająca pięciokrotnej wartości sumy ubezpieczenia mieszkania nie wyższa niż 
równowartość pieniężna 25.000 USD - jeżeli umowa ubezpieczenia mieszkania została 
zawarta w wariancie standardowym, 

 

63 

2/ określona w dokumencie ubezpieczenia - nie wyższa niż równowartość pieniężna 25.000 
USD. 

5. Niezależnie od odszkodowania, o którym mowa w ust. 3 - PZU SA pokrywa: 

1/ niezbędne koszty obrony sądowej i pozasądowej, prowadzonej na polecenie PZU SA lub za 
jego zgodą, w związku z wniesionym przez osobę trzecią roszczeniem o odszkodowanie, 

2/ koszty wynagrodzenia rzeczoznawców powołanych przez PZU SA lub przez 
ubezpieczającego za zgodą PZU SA, dla ustalenia okoliczności zdarzenia lub rozmiaru 
szkody. 

6. Uprawniony do odszkodowania w związku z wypadkiem objętym ubezpieczeniem 
odpowiedzialności cywilnej może dochodzić roszczenia bezpośrednio od PZU SA. Jeżeli 
roszczenie zostanie zgłoszone do ubezpieczającego, przekazuje on roszczenie do PZU SA, 
powiadamiając o tym poszkodowanego. 

WYŁĄCZENIA ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ 

§ 7. 

Z ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej wyłączone są szkody: 

1/ wyrządzone umyślnie przez ubezpieczającego lub osobę, za którą ubezpieczający ponosi 
odpowiedzialność albo która pozostaje z ubezpieczającym we wspólnym gospodarstwie 
domowym, 

2/ wyrządzone przez ubezpieczającego osobom bliskim zamieszkałym i prowadzącym z 
ubezpieczającym wspólne gospodarstwo domowe lub przez osobę bliską ubezpieczającemu, 

3/ powstałe wskutek uszkodzenia, zniszczenia lub zaginięcia przedmiotów przyjętych przez 
ubezpieczającego do używania, przechowywania lub naprawy, 

4/ rzeczowe, wyrządzone przez powolne działanie temperatury, gazów, wód odpływowych, 
pary lub wilgoci, dymu, sadzy i pyłu, wyciekanie, wstrząsy oraz tworzenie się grzyba, 

5/ wyrządzone w związku z posiadaniem, kierowaniem lub używaniem pojazdów 
mechanicznych, 

6/ powstałe wskutek czynności wynikających z wykonywania zawodu lub prowadzenia 
działalności gospodarczej, 

7/ wyrządzone przez pomoc domową czynnościami nie mieszczącymi się w zakresie 
obowiązków wynikających z umowy o pracę, 

8/ polegające na zniszczeniu, uszkodzeniu lub utracie pieniędzy i innych środków 
płatniczych, biżuterii, papierów wartościowych, wszelkiego rodzaju dokumentów oraz 
znaczków filatelistycznych i monet, 

 

64 

9/ wynikające z przeniesienia chorób przez ubezpieczającego lub przez zwierzęta należące do 
ubezpieczającego, względnie pozostające pod jego opieką, 

10/ powstałe w drzewostanie i w środowisku naturalnym, 

11/ wyrządzone pod wpływem alkoholu, narkotyków lub środków odurzających. 

ZAWARCIE UMOWY UBEZPIECZENIA 

§ 8. 

1. Umowę ubezpieczenia zawiera się na wniosek ubezpieczającego na okres roczny bądź 
okres krótszy od roku (ubezpieczenie krótkoterminowe). 

2. Umowę uważa się za zawartą z chwilą doręczenia przez PZU SA ubezpieczającemu 
dokumentu ubezpieczenia, z zastrzeżeniem ust. 3 - 5. 

3. Jeżeli przed upływem 14 dni od daty otrzymania wniosku na piśmie, PZU SA nie doręczył 
ubezpieczającemu dokumentu ubezpieczenia, umowę uważa się za zawartą z 15-tym dniem 
od otrzymania wniosku na podstawie niniejszych ogólnych warunków ubezpieczenia 
mieszkań. 

4. Jeżeli dokument ubezpieczenia zawiera postanowienia, które odbiegają na niekorzyść 
ubezpieczającego od treści złożonego przez niego wniosku lub od ogólnych warunków 
ubezpieczenia mieszkań, PZU SA jest zobowiązany zwrócić ubezpieczającemu na to uwagę 
na piśmie przy doręczeniu dokumentu ubezpieczenia, wyznaczając mu co najmniej 7 - 
dniowy termin zgłoszenia sprzeciwu. 

W razie nie wykonania tego obowiązku przez PZU SA zmiany dokonane na niekorzyść 
ubezpieczającego są nieważne. 

5. W przypadku nie złożenia przez ubezpieczającego sprzeciwu w terminie określonym w ust. 
4, umowę uważa się za zawartą, zgodnie z treścią dokumentu ubezpieczenia, następnego dnia 
po upływie wyznaczonego terminu do złożenia sprzeciwu. 

POCZĄTEK ODPOWIEDZIALNOŚCI PZU SA 

§ 9. 

1. Odpowiedzialność PZU SA rozpoczyna się od dnia następnego po zawarciu umowy, nie 
wcześniej jednak niż dnia następnego po zapłaceniu składki, chyba że w umowie 
przewidziano inny termin początku odpowiedzialności. 

2. Okres ubezpieczenia liczy się od dnia rozpoczęcia odpowiedzialności PZU SA i trwa 1 rok, 
chyba że umowę ubezpieczenia zawarto na okres krótszy (ubezpieczenie krótkoterminowe) 
lub umowa została wypowiedziana. 

3. Ciągłość odpowiedzialności PZU SA dla umów zawartych na okres roczny zostaje 
zachowana przez opłacenie składki na następny okres ubezpieczenia, najpóźniej w ciągu 30 
dni (13 miesiąc) po upływie dotychczasowego okresu ubezpieczenia. 

 

65 

ODSTĄPIENIE LUB WYPOWIEDZENIE UMOWY UBEZPIECZENIA 

§ 10. 

1. Ubezpieczający może odstąpić od umowy ubezpieczenia jeżeli umowa została zawarta na 
okres dłuższy niż 6 miesięcy. 

2. Odstąpienie od umowy ubezpieczenia, może być dokonane najpóźniej w terminie 30 dni od 
daty zawarcia umowy ubezpieczenia. 

3. Odstąpienie od umowy nie zwalnia ubezpieczającego od obowiązku opłacenia składki za 
okres, w jakim PZU SA udzielał ochrony ubezpieczeniowej. 

4. Każda ze stron w ciągu miesiąca od daty wypłaty odszkodowania lub doręczenia 
ubezpieczającemu pisma o odmowie wypłaty odszkodowania może wypowiedzieć umowę 
ubezpieczenia z zachowaniem miesięcznego okresu wypowiedzenia. 

W razie wypowiedzenia umowy składka za nie wykorzystany okres ubezpieczenia podlega 
zwrotowi tylko wtedy, gdy nie wypłacono odszkodowania, bądź nie zgłoszono szkody. 

5. Przy dokonywaniu zwrotu składki potrąca się 20% składki podlegającej zwrotowi. 

KONIEC ODPOWIEDZIALNOŚCI PZU SA 

§ 11. 

Umowa ubezpieczenia rozwiązuje się: 

1/ wraz z upływem okresu ubezpieczenia określonego w umowie (polisie), za wyjątkiem 
przypadku o którym mowa w § 9 ust. 3, 

2/ z 14-tym dniem od daty zawiadomienia ubezpieczającego o wyczerpaniu sumy 
ubezpieczenia i nie zapłacenia przez zainteresowanego uzupełniającej składki, 

3/ wskutek przejścia własności ubezpieczonego mienia na inną osobę, 

4/ w razie nie opłacenia raty składki - z upływem terminu płatności raty składki określonego 
w polisie. 

5/ w przypadkach określonych w § 10 ust. 1-2 i 4. 

SUMA UBEZPIECZENIA /WARTOŚĆ UBEZPIECZENIOWA/  

I SKŁADKA UBEZPIECZENIOWA 

§ 12. 

1. Sumę ubezpieczenia ustala ubezpieczający w porozumieniu z PZU SA. 

 

66 

2. W razie podwyższenia sumy ubezpieczenia w ciągu okresu ubezpieczenia, podwyższona 
suma stanowi górną granicę odpowiedzialności PZU SA od dnia następnego po zapłaceniu 
uzupełniającej składki. 

3. Suma ubezpieczenia ulega pomniejszeniu o kwotę wypłaconego odszkodowania, o czym 
PZU SA powiadamia ubezpieczającego. 

4. Ubezpieczający może uzupełnić tę sumę po zapłaceniu dodatkowej składki; w przeciwnym 
razie - górną granicę odpowiedzialności PZU SA za następną szkodę powstałą w danym 
okresie ubezpieczenia stanowi suma ubezpieczenia jaka pozostała po wypłacie 
odszkodowania za wcześniejszą szkodę. 

5. W uzasadnionych przypadkach PZU SA może odstąpić od pomniejszania sumy 
ubezpieczenia o kwotę wypłaconego odszkodowania. 

6. Z tytułu ubezpieczenia ruchomości domowych oraz stałych elementów mieszkania - PZU 
SA wypłaca odszkodowanie w kwocie odpowiadającej wysokości szkody, nie więcej jednak 
niż wynosi suma ubezpieczenia, stanowiąca górną granicę odpowiedzialności PZU SA - z 
zastrzeżeniem ust.7. 

7. W ubezpieczeniu standardowym mieszkań - górną granicę odpowiedzialności PZU SA za: 

1/ sprzęt audiowizualny, komputerowy, fotograficzny oraz instrumenty muzyczne, stanowi 
kwota odpowiadająca 70% sumy ubezpieczenia, 

2/ przedmioty ze srebra, złota i platyny, monety, biżuterię, dzieła sztuki, oraz znaczki 
filatelistyczne, stanowi kwota odpowiadająca 40% sumy ubezpieczenia, 

3/ stałe elementy mieszkania, stanowi kwota odpowiadająca 40% sumy ubezpieczenia, 

4/ pieniądze i inne środki płatnicze, stanowi kwota odpowiadająca 5% sumy ubezpieczenia, 

5/ papiery wartościowe, stanowi kwota odpowiadająca 20% sumy ubezpieczenia, 

6/ rabunek ruchomości domowych poza mieszkaniem, górną granicę odpowiedzialności 
stanowi kwota odpowiadająca 10% sumy ubezpieczenia z tym, że za pieniądze i inne środki 
płatnicze - 5% sumy ubezpieczenia. 

8. Wysokość składki ubezpieczeniowej zależy od: 

a)  sumy ubezpieczenia, 

b) okresu ubezpieczenia, 

c)  wariantu ubezpieczenia, 

d) zastosowanej obniżki (za zabezpieczenia antywłamaniowe, bezszkodowy przebieg 
ubezpieczenia; kontynuację ubezpieczenia i inne) lub zwyżki (za ubezpieczenie dodatkowych 
ryzyk, zagrożenie szkodowością). 

 

67 

9. Zapłata składki następuje w formie gotówkowej lub w porozumieniu z PZU S.A. w formie 
bezgotówkowej. 

10. Składka ubezpieczeniowa nie podlega indeksacji. 

USTALENIE WYSOKOŚCI SZKODY I ODSZKODOWANIA 

§ 13. 

1. Za szkodę uważa się utratę bądź zmniejszenie wartości ubezpieczonego mienia z powodu 
zniszczenia, uszkodzenia, zaginięcia lub zaboru wskutek zdarzeń wymienionych w § 4. 

2. Wysokość szkody ustala się według cen z dnia powstania szkody, za wyjątkiem szkód 
udokumentowanych rachunkiem naprawy. 

3. Wysokość szkody ustala się według udowodnionej przez ubezpieczającego wartości 
przedmiotu szkody, a w razie braku takiego udowodnienia - według przeciętnej wartości 
przedmiotu tego samego lub podobnego rodzaju i gatunku, ustalonej na podstawie cen 
występujących w handlu. 

4. Przy ustalaniu wysokości szkody według zasad określonych w ust. 3, potrąca się określony 
procentowo stopień faktycznego zużycia przedmiotu. 

5. Wysokość szkody według kosztów naprawy ustala się odpowiednio do zakresu 
rzeczywistych uszkodzeń spowodowanych zdarzeniem losowym, według przeciętnych cen 
zakładów usługowych lub udokumentowanych rachunkiem kosztów naprawy - wraz ze 
specyfikacją zakresu wykonanych robót - jeżeli rachunek taki zostanie przedłożony w 
terminie sześciu miesięcy od daty powstania szkody. Rachunek kosztów naprawy podlega 
weryfikacji przez PZU SA co do wysokości kosztów, zakresu robót i użytych materiałów. 

Przy ustalaniu wysokości szkody nie uwzględnia się kosztów wynikających z braku części 
zamiennych lub materiałów potrzebnych do przywrócenia stanu istniejącego przed szkodą. 

6. Wysokość szkody ustalona według kosztów naprawy nie może przekroczyć rzeczywistej 
wartości przedmiotu. 

7. W razie nie udokumentowania kosztów naprawy uszkodzonego przedmiotu, jako wysokość 
szkody przyjmuje się określony procentowo w porozumieniu z ubezpieczającym lub przez 
rzeczoznawcę ubytek wartości rzeczywistej przedmiotu. 

8. W odniesieniu do kosztów remontu mieszkania po szkodzie - nie odlicza się stopnia 
zużycia związanego z okresem użytkowania mieszkania, wyłącznie w odniesieniu do robót 
malarskich. W pozostałych przypadkach stopień zużycia odlicza się w uzgodnieniu z 
ubezpieczającym, bądź na podstawie opinii rzeczoznawcy. 

9. Wysokość szkody w pieniądzach i innych środkach płatniczych ustala się według ich 
nominalnej wartości, a w papierach wartościowych według ich rzeczywistej wartości, przy 
czym w papierach wartościowych będących przedmiotem obrotu giełdowego - według ceny 
giełdowej w dniu powstania szkody, pomniejszonej o prowizję maklerską. 

 

68 

Pieniądze i inne środki płatnicze stanowiące walutę obcą, przelicza się na złote polskie - 
według średniego kursu danej waluty w NBP, obowiązującego w dniu powstania szkody. 

10. Wysokość szkody w monetach ustala się według wartości złomu, chyba że monety te 
stanowią prawny środek płatniczy a ich nominalna wartość jest wyższa od wartości złomu; za 
wysokość szkody przyjmuje się wówczas wartość nominalną tych monet. 

11. Przy ustalaniu wysokości szkody: 

1/ nie uwzględnia się wartości naukowej, kolekcjonerskiej, zabytkowej czy amatorskiej 
ubezpieczonego mienia, 

2/ potrąca się 25% tytułem udziału własnego ubezpieczającego jeżeli szkoda powstała w 
wyniku włamania dokonanego przez otwarcie nieatestowanych zamków bez uszkodzenia ich 
mechanizmów, z wyjątkiem rabunku o którym mowa w § 1 ust. 5 pkt 2 oraz gdy sprawca 
otworzył zabezpieczenie kluczem lub innym urządzeniem otwierającym, które zdobył przez 
kradzież z włamaniem z innego lokalu lub w wyniku rabunku. 

12. Wysokość szkody zwiększa się - w granicach sumy ubezpieczenia - o udokumentowane 
koszty uprzątnięcia pozostałości po szkodzie, w wysokości do 3% sumy ubezpieczenia. 

13. Niezależnie od odszkodowania, PZU SA zwraca ubezpieczającemu: 

1/ w granicach sumy ubezpieczenia koszty wynikłe z zastosowania środków, o których mowa 
w § 17 ust. 2, podjętych w celu zmniejszenia szkody lub zabezpieczenia bezpośrednio 
zagrożonego mienia przed szkodą, jeżeli środki te były właściwe, chociażby okazały się 
bezskuteczne, 

2/ koszty wynagrodzenia rzeczoznawców powołanych przez PZU SA lub za jego zgodą przez 
ubezpieczającego dla ustalenia okoliczności zdarzenia lub rozmiaru szkody. 

14. Jeżeli PZU SA wypłacił odszkodowanie za szkodę polegającą na uszkodzeniu mieszkania, 
a przy następnej szkodzie obejmującej ten sam przedmiot szkody zostanie stwierdzone, iż 
ubezpieczający nie dokonał naprawy uszkodzeń, to przysługujące odszkodowanie zmniejsza 
się o uprzednio wypłaconą kwotę. 

15. Jeżeli PZU SA udzieli obniżki składki z tytułu zastosowania w mieszkaniu dodatkowych 
zabezpieczeń - w razie stwierdzenia ich braku, niesprawności technicznej bądź nie zadziałania 
w czasie szkody - PZU SA może zmniejszyć odszkodowanie w granicach udzielonej 
procentowej obniżki składki. 

WYŁĄCZENIA ODPOWIEDZIALNOŚCI 

§ 14. 

PZU SA nie odpowiada za szkody: 

1/ wyrządzone umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa przez ubezpieczającego bądź 
osobę, za którą ubezpieczający ponosi odpowiedzialność, albo która pozostaje z 
ubezpieczającym we wspólnym gospodarstwie domowym chyba, że w przypadku rażącego 

 

69 

niedbalstwa zapłata odszkodowania odpowiada w danych okolicznościach zasadom 
współżycia społecznego, 

2/ powstałe w przedmiotach ze srebra, złota i platyny, biżuterii, w dziełach sztuki, 
pieniądzach i innych środkach płatniczych, w razie gdy mieszkanie było nie zamieszkałe 
nieprzerwanie dłużej niż 3 miesiące, 

3/ elektryczne - powstałe w aparatach lub innych urządzeniach wskutek działania prądu 
elektrycznego podczas eksploatacji, chyba że w następstwie niewłaściwego działania prądu 
elektrycznego powstał pożar, 

4/ powstałe wskutek systematycznego zawilgocenia mieszkania i pomieszczeń z powodu 
nieszczelności urządzeń wodnych, kanalizacyjnych, ogrzewczych, niewłaściwej wentylacji 
lub w wyniku zalania wodą pochodzącą z opadów atmosferycznych poprzez dach, ściany, 
balkony, tarasy okna lub nie zabezpieczone otwory - jeżeli obowiązek konserwacji tych 
urządzeń, instalacji czy elementów mieszkania lub budynku należał do obowiązków 
ubezpieczającego, 

5/ powstałe w wyniku: 

a/ przenikania wód gruntowych lub przemarzania stałych elementów budynku, 

b/ wydostania się wody z urządzeń wodno-kanalizacyjnych wskutek uszkodzenia 
spowodowanego zamarznięciem wody i rozsadzeniem rur, 

6/ górnicze w rozumieniu prawa górniczego, 

7/ powstałe poza granicami kraju, 

8/ powstałe wskutek działań wojennych, trzęsienia ziemi, działania energii jądrowej, 
wewnętrznych zamieszek i rozruchów, 

9/ wynikłe z aktów terroryzmu - chyba, że ryzyko to zostało objęte ubezpieczeniem za opłatą 
dodatkowej składki. 

WYPŁATA ODSZKODOWANIA, OBOWIĄZKI INFORMACYJNE PZU S.A., SKARGI I 

ZAŻALENIA 

§ 15. 

1. PZU S.A. wypłaca odszkodowanie w terminie 30 dni od dnia otrzymania zawiadomienia o 
szkodzie. 

2. Jeżeli, w terminie określonym w ust.1, wyjaśnienie okoliczności koniecznych do ustalenia 
odpowiedzialności PZU S.A. albo wysokości odszkodowania okazało się niemożliwe, 
odszkodowanie powinno zostać wypłacone w ciągu 14 dni od dnia, w którym przy 
zachowaniu należytej staranności wyjaśnienie tych okoliczności było możliwe. Jednakże 
bezsporną część odszkodowania PZU S.A. wypłaca w terminie określonym w ust.1. 

3. PZU S.A. jest zobowiązany : 

 

70 

1)  po otrzymaniu zawiadomienia o zajściu zdarzenia losowego objętego ochroną 
ubezpieczeniową, w terminie 7 dni od dnia otrzymania tego zawiadomienia, do 
poinformowania o tym ubezpieczającego i ubezpieczonego oraz przeprowadzenia 
postępowania dotyczącego ustalenia stanu faktycznego zdarzenia, zasadności zgłoszonych 
roszczeń i wysokości odszkodowania, a także poinformowania ubezpieczającego, 
ubezpieczonego lub uprawnionego z umowy ubezpieczenia- pisemnie lub drogą 
elektroniczną, jakie dokumenty są potrzebne do ustalenia odszkodowania, 

2)  jeżeli w terminach określonych w ust. 1 i 2 nie wypłaci odszkodowania, do pisemnego 
zawiadomienia osoby zgłaszającej roszczenie o przyczynach niemożności zaspokojenia jej 
roszczeń w całości lub w części, a także do wypłacenia bezspornej części odszkodowania, 

3)  jeżeli odszkodowanie nie przysługuje lub przysługuje w innej wysokości, niż określona w 
zgłoszonym roszczeniu, do poinformowania o tym pisemnie osoby występującej z 
roszczeniem, w terminach o których mowa w ust.1 i 2, wskazując na okoliczności oraz 
podstawę prawną uzasadniającą całkowitą lub częściową odmowę wypłaty odszkodowania - 
informacja ta powinna zawierać pouczenie o możliwości dochodzenia roszczeń na drodze 
sądowej, 

4)  do udostępniania osobom o których mowa w pkt 1 informacji i dokumentów, które miały 
wpływ na ustalenie odpowiedzialności odszkodowawczej PZU S.A. i wysokości 
odszkodowania; osoby te mają prawo wglądu do akt szkodowych i sporządzania na swój 
koszt odpisów lub kserokopii dokumentów akt szkodowych, 

5) na żądanie ubezpieczającego, ubezpieczonego lub uprawnionego z umowy ubezpieczenia, 
do udostępniania posiadanych przez siebie informacji związanych z wypadkiem lub 
zdarzeniem będącym podstawą ustalenia odpowiedzialności PZU S.A. oraz ustalenia 
okoliczności wypadków i zdarzeń losowych, jak również wysokości odszkodowania. 

4. Ubezpieczającemu, ubezpieczonemu i uprawnionemu z umowy ubezpieczenia, przysługuje 
prawo do wniesienia pisemnej skargi bądź zażalenia, dotyczących realizacji przez PZU S.A. 
umowy ubezpieczenia. Adresatem skargi lub zażalenia, właściwym do ich rozpatrzenia jest 
osoba kierująca jednostką organizacyjną, której działania skarga lub zażalenie dotyczy. PZU 
S.A. udziela na piśmie odpowiedzi na skargę lub zażalenie, w terminie 30 dni od ich 
otrzymania.  

ROSZCZENIA REGRESOWE 

§ 16. 

1. Z dniem wypłaty odszkodowania, roszczenie ubezpieczającego przeciwko osobie trzeciej 
odpowiedzialnej za szkodę przechodzi z mocy prawa na PZU SA do wysokości wypłaconego 
odszkodowania. 

2. Jeżeli PZU SA pokrył tylko część szkody , ubezpieczającemu przysługuje co do pozostałej 
części pierwszeństwo zaspokojenia przed roszczeniami PZU SA. 

3. Nie przechodzą na PZU SA roszczenia ubezpieczającego przeciwko osobom, z którymi 
ubezpieczający pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym lub za które ponosi 
odpowiedzialność. 

 

71 

4. Na prośbę PZU SA ubezpieczający zobowiązany jest udzielić wszelkiej pomocy przy 
dochodzeniu roszczenia regresowego od osoby odpowiedzialnej za szkodę, w tym dostarczyć 
informacji oraz dokumentów niezbędnych do skutecznego dochodzenia roszczenia. 

5. W przypadkach społecznie i gospodarczo uzasadnionych PZU SA może ograniczyć 
roszczenie regresowe; nie dotyczy to jednak przypadków, gdy szkoda została spowodowana 
umyślnie. 

6. Jeżeli ubezpieczający bez zgody PZU SA zrzekł się roszczenia w części lub w całości 
przeciwko osobie trzeciej odpowiedzialnej za szkodę, PZU SA może odmówić lub 
zmniejszyć odszkodowanie. 

Jeżeli zrzeczenie się lub ograniczenie roszczenia zostanie ujawnione po wypłaceniu 
odszkodowania, PZU SA może żądać od ubezpieczającego zwrotu całości lub części 
wypłaconego odszkodowania. 

OBOWIĄZKI UBEZPIECZAJĄCEGO 

§ 17. 

1. Do obowiązków ubezpieczającego należy: 

1/ podanie do wiadomości PZU SA wszystkich znanych sobie okoliczności, o które PZU SA 
zapytywał przed zawarciem umowy, istotnych dla oceny ryzyka, ustalenia zakresu 
odpowiedzialności i mających wpływ na wysokość składki. 

Jeżeli PZU SA zawarł umowę mimo braku odpowiedzi ubezpieczającego na poszczególne 
pytania, pominięte okoliczności uważa się za nieistotne, 

2/ opłacenie - obliczonej na podstawie obowiązującej taryfy - składki ubezpieczeniowej z 
góry za cały okres ubezpieczenia, chyba że w umowie przyjęto inny sposób opłacenia składki, 

3/ powiadomienie PZU SA o zmianie adresu; w przeciwnym razie pismo PZU SA wysłane 
pod ostatni znany adres wywiera skutki prawne 7 dnia od upływu terminu do odbioru w 
urzędzie pocztowym. 

2. W razie powstania szkody ubezpieczający obowiązany jest użyć wszelkich dostępnych mu 
środków w celu zmniejszenia rozmiaru szkody oraz w celu zabezpieczenia bezpośrednio 
zagrożonego mienia przed dalszą szkodą. 

Jeżeli ubezpieczający dopuścił się rażącego niedbalstwa w wykonaniu powyższych 
obowiązków, odszkodowanie się nie należy, chyba że zapłata całości lub części 
odszkodowania odpowiada w danych okolicznościach zasadom współżycia społecznego. 

3. Do obowiązków ubezpieczającego należy również: 

1/ niezwłocznie, najpóźniej w terminie 3 dni od powstania szkody lub uzyskania o niej 
informacji powiadomić: 

a/ PZU SA - o powstaniu szkody, 

 

72 

b/ miejscową jednostkę policji - o każdym przypadku kradzieży z włamaniem, rabunku lub 
zaginięcia przedmiotów objętych ubezpieczeniem w czasie trwania zdarzenia losowego albo 
akcji ratowniczej, podając rodzaj, ilość oraz wartość zaginionego mienia, 

c/ administrację budynku - o fakcie zalania ubezpieczonego mieszkania i uzyskać 
potwierdzenie o dokonanym powiadomieniu, 

2/ pozostawić bez dokonywania zmian miejsce szkody do czasu oględzin przez 
przedstawiciela PZU SA, chyba że zmiana stanu faktycznego spowodowanego zdarzeniem 
była niezbędna w celu - zabezpieczenia mienia pozostałego po szkodzie lub zmniejszenia 
szkody; PZU SA nie może powoływać się na ten zakaz, jeżeli nie rozpoczął czynności 
likwidacyjnych w terminie 7 dni od daty otrzymania zawiadomienia o powstaniu szkody, 

3/ udowodnić fakt zaistnienia zdarzenia objętego odpowiedzialnością PZU SA, 

4/ złożyć w PZU SA najpóźniej w ciągu 7 dni od daty uzyskania informacji o powstaniu 
szkody, spis utraconych lub uszkodzonych przedmiotów z określeniem ich wartości i roku 
nabycia, 

5/ udzielić przedstawicielowi PZU SA pomocy w ustalaniu okoliczności powstania szkody, 
jej przedmiotu i wysokości oraz potrzebnych wyjaśnień, zwłaszcza co do liczby, rodzaju i 
wartości utraconych bądź zniszczonych przedmiotów. 

4. W razie uzyskania informacji o przedmiotach zaginionych, skradzionych lub zrabowanych, 
ubezpieczający obowiązany jest zawiadomić o tym niezwłocznie policję i PZU SA oraz 
uczestniczyć w czynnościach zmierzających do rozpoznania i odzyskania tych przedmiotów. 
Jeżeli ubezpieczający przedmioty te odzyskał po wypłacie odszkodowania, obowiązany jest 
zwrócić PZU SA odszkodowanie wypłacone za te przedmioty lub przedmioty pozostawić w 
dyspozycji PZU SA. 

5. W razie niedopełnienia przez ubezpieczającego któregokolwiek z obowiązków 
wymienionych w ust. 3 pkt 1- 5, ust. 4 , § 2 ust. 5 oraz § 18- PZU SA może odmówić 
odszkodowania w części lub w całości, chyba że niedopełnienie obowiązku nie miało wpływu 
na wyjaśnienie okoliczności powstania szkody lub ustalenie jej rozmiaru i wysokości. 

WYMOGI W ZAKRESIE ZABEZPIECZEŃ ANTYWŁAMANIOWYCH 

§ 18. 

1. PZU SA odpowiada za szkodę spowodowaną przez kradzież z włamaniem, pod 
warunkiem, że mieszkanie lub pomieszczenie było należycie zabezpieczone. 

2. Mieszkanie uważa się za należycie zabezpieczone, jeżeli spełnione zostały łącznie 
następujące warunki: 

1/ drzwi zewnętrzne prowadzące do mieszkania były zamknięte co najmniej na dwa zamki 
wielozastawkowe lub na jeden zamek wielopunktowy, bądź na zamek mechaniczno-
elektroniczny; 

 

73 

drzwi zewnętrzne oszklone nie mogą być zaopatrzone w zamki, które można otworzyć bez 
użycia klucza przez otwór wybity w szybie, 

2/ drzwi zewnętrzne, drzwi balkonowe i tarasowe, okna oraz zamknięcia znajdowały się w 
należytym stanie technicznym i były tak umocowane, osadzone i zamknięte, że wyłamanie 
ich lub wyważenie nie było możliwe bez pozostawienia śladów stanowiących dowód użycia 
siły lub narzędzi, 

3/ w ścianach i stropach nie było otworów umożliwiających wydostanie przedmiotów bez 
włamania; nie dotyczy to otworów na kondygnacjach powyżej parteru - z wyjątkiem drzwi 
balkonowych - jeżeli nie ma do tych otworów dostępu z położonych pod nimi lub obok nich 
przybudówek, balkonów, tarasów, schodów lub zamontowanych na stałe drabinek, 

4/ klucze (przyrządy) od zamków były w wyłącznym posiadaniu ubezpieczającego lub osoby 
uprawnionej do ich przechowywania. 

ROZDZIAŁ III - UBEZPIECZENIE W WYBRANYM ZAKRESIE RYZYK I GRUP 

MIENIA 

PRZEPISY OGÓLNE 

§ 19. 

1. Do ubezpieczeń wybranych ryzyk oraz grup mienia stosuje się postanowienia rozdziału I i 
II, o ile przepisy niniejszego rozdziału nie wprowadzają uregulowań odmiennych. 

2. Umowa ubezpieczenia może obejmować: 

1/ wybrane ryzyka, 

2/ wybrane grupy mienia. 

3. Ubezpieczający określa jakie grupy mienia zgłasza do ubezpieczenia i od jakich ryzyk oraz 
określa sumę lub sumy ubezpieczenia. 

4. W mieszkaniu na parterze lub samodzielnym domu - zawarcie umowy ubezpieczenia 
ruchomości domowych oraz stałych elementów mieszkania od kradzieży z włamaniem i 
rabunku może zostać uzależnione od tego aby: 

1/ jeden z zamków, o których mowa w §18 był o zwiększonej odporności na sforsowanie, 
potwierdzonej atestem/certyfikatem jednostki badawczej posiadającej akredytację Polskiego 
Centrum Badań i Certyfikacji. Za równorzędne zabezpieczenie uznaje się zamek 
wielopunktowy względnie drzwi o zwiększonej odporności na włamanie posiadające 
atest/certyfikat polskiej jednostki badawczej, 

2/ okna, drzwi balkonowe (tarasowe) i inne części oszklone były zabezpieczone okiennicami 
lub żaluzjami lub kratami lub szkłem antywłamaniowym lub elektronicznymi urządzeniami 
sygnalizacyjno-alarmowymi. 

UBEZPIECZENIE WYBRANYCH RYZYK 

 

74 

§ 20. 

Ubezpieczający może ubezpieczyć ruchomości domowe wraz ze stałymi elementami 
mieszkania w wybranym przez siebie zakresie ryzyk obejmującym: 

- kradzież z włamaniem i rabunek, 

- zalanie, 

- ogień i pozostałe zdarzenia losowe wymienione w § 4 pkt 2, z wyłączeniem ryzyka zalania. 

UBEZPIECZENIE WYBRANYCH GRUP MIENIA 

§ 21. 

1. Ubezpieczający może zawrzeć umowę ubezpieczenia obejmującą ubezpieczeniem wybrane 
grupy mienia (rodzaj mienia) a mianowicie: 

1/ stałe elementy mieszkania, urządzenia domowe, odzież, książki i inne przedmioty 
osobistego użytku, 

2/ sprzęt audiowizualny, komputerowy, fotograficzny, instrumenty muzyczne, 

3/ przedmioty ze srebra, złota i platyny, monety, biżuterię, dzieła sztuki, znaczki 
filatelistyczne. 

2. Ubezpieczeniem mogą zostać objęte szkody powstałe wskutek: 

1/ kradzieży z włamanie i rabunku, 

2/ zdarzeń losowych wymienionych w § 4 pkt 2 

USTALENIE WYSOKOŚCI SZKODY 

§ 22. 

1. W przypadku ubezpieczenia wybranych ryzyk (§ 20) - ustalenie wysokości szkody 
następuje z uwzględnieniem zasad określonych w § 12 ust. 7. 

2. Z tytułu ubezpieczenia wybranych grup mienia (§ 21) -PZU SA wypłaca należne 
odszkodowanie w kwocie odpowiadającej wysokości szkody, nie więcej jednak niż wynosi 
suma ubezpieczenia, określona w umowie ubezpieczenia (poszczególnej pozycji polisy), 
stanowiąca górną granicę odpowiedzialności PZU SA. 

3. Górną granicę odpowiedzialności za szkody powstałe wskutek rabunku poza mieszkaniem 
- w ruchomościach domowych wymienionych w § 21 - stanowi kwota odpowiadająca 10% 
sumy ubezpieczenia, określonej dla mienia (grupy mienia), ubezpieczonego od kradzieży z 
włamaniem i rabunku. 

ROZDZIAŁ IV - UBEZPIECZENIA ZA OPŁATĄ DODATKOWEJ SKŁADKI 

 

75 

PRZEPISY OGÓLNE 

§ 23. 

1. Do ubezpieczeń za opłatą dodatkowej składki stosuje się postanowienia rozdziału I, II i III, 
o ile przepisy niniejszego rozdziału nie wprowadzają uregulowań odmiennych. 

2. Ubezpieczający może - za opłatą dodatkowej składki ubezpieczyć: 

1/ ruchomości domowe wraz ze stałymi elementami mieszkania - od aktów terroryzmu z tym, 
że z odpowiedzialności wyłączone są szkody powstałe w mieniu osób przeciwko którym akt 
terroryzmu został wymierzony. 

2/ aparaty i inne domowe urządzenia elektryczne od przepięć spowodowanych 
wyładowaniami atmosferycznymi, 

3/ anteny telewizyjne i radiowe, elektroniczne urządzenia monitorujące - zainstalowane poza 
mieszkaniem - od kradzieży i dewastacji oraz zdarzeń losowych wymienionych w § 4 pkt 2, 

4/ odpowiedzialność cywilną - pod warunkiem zawarcia umowy ubezpieczenia w wybranym 
zakresie ryzyk lub grup mienia. 

3. Warunkiem przyjęcia odpowiedzialności za szkodę z tytułu ryzyka przepięcia jest 
zawiadomienie PZU SA o powstaniu szkody najpóźniej w terminie 3 dni roboczych od 
zaistnienia szkody lub uzyskania o niej informacji oraz potwierdzenie przez dokonującego 
naprawy, że przyczyną szkody było przepięcie. 

ROZDZIAŁ V - PRZEPISY KOŃCOWE 

POSTANOWIENIA KOŃCOWE 

§ 24. 

1. W porozumieniu z ubezpieczającym mogą być wprowadzone do umowy ubezpieczenia 
postanowienia dodatkowe lub odmienne od ustalonych w niniejszych ogólnych warunkach 
ubezpieczenia. 

Postanowienia te powinny być sporządzone na piśmie pod rygorem ich nieważności i 
dołączone do polisy. 

2. Tracą moc ogólne warunki ubezpieczenia mieszkań, zatwierdzone Uchwałą Zarządu 
Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń S.A. Nr UZ/130/93 z dnia 22 grudnia 1993 roku. 

3. Wymienione w ust. 2 ogólne warunki ubezpieczenia stosuje się do umów zawartych przed 
wejściem w życie niniejszych ogólnych warunków - do końca okresu ubezpieczenia, 
określonego w tych umowach. 

4. Powództwo o roszczenia wynikające z umowy ubezpieczenia można wytoczyć albo według 
przepisów o właściwości ogólnej albo przed sąd właściwy dla miejsca za mieszkania lub 
siedziby ubezpieczającego lub ubezpieczonego. 

 

76 

5. Ogólne warunki ubezpieczenia w niniejszym brzmieniu maja zastosowanie do umów 
zawieranych począwszy od 1 stycznia 2004 r. 

Ogólne warunki ubezpieczenia budynków i lokali mieszkalnych - 
o

sób fizycznych 

ustalone uchwałą Nr UZ/552/2004 

Zarządu Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń S.A. 

z dnia 16 listopada 2004r. 

ROZDZIAŁ I 

§ 1. Postanowienia ogólne 

1.  Niniejsze ogólne warunki ubezpieczenia mają zastosowanie do umów ubezpieczenia 

zawieranych przez Powszechny Zakład Ubezpieczeń Spółka Akcyjna (zwany dalej 
"PZU S.A".) z osobami fizycznymi (zwanymi dalej "ubezpieczającym"), w celu 
ubezpieczenia mienia tych osób, nie stanowiącego przedmiotu działalności 
gospodarczej.  

2.  W porozumieniu z ubezpieczającym mogą być wprowadzone do umowy 

ubezpieczenia postanowienia dodatkowe lub odmienne od ustalonych w niniejszych 
ogólnych warunkach ubezpieczenia. Postanowienia te nie mogą być sprzeczne 
z bezwzględnie obowiązującymi przepisami prawa.  

3.  Postanowienia dodatkowe lub odmienne, o których mowa w ust. 2, powinny być 

sporządzone na piśmie pod rygorem ich nieważności i dołączone do polisy.  

4.  W razie wprowadzenia do umowy ubezpieczenia postanowień dodatkowych lub 

odmiennych, ogólne warunki ubezpieczenia mają zastosowanie w zakresie nie 
uregulowanym postanowieniami dodatkowymi lub odmiennymi.  

5.  PZU S.A. jest zobowiązany, w formie pisemnej pod rygorem nieważności, 

przedstawić ubezpieczającemu różnice między postanowieniami umowy a ogólnymi 
warunkami ubezpieczenia. 

 

§ 2. Definicje 

Przez przyjęte - dla potrzeb niniejszego ubezpieczenia - pojęcia, należy rozumieć:  

1.  akty terroryzmu - nielegalne akcje (indywidualne lub grupowe) organizowane 

z pobudek ideologicznych, politycznych, ekonomicznych czy socjalnych, skierowane 
przeciwko osobom lub obiektom w celu wprowadzenia chaosu, zastraszenia ludności 
i dezorganizacji życia publicznego;  

2.  budowa - wznoszenie nowego budynku a także rozbudowa lub nadbudowa budynku 

istniejącego, przy czym przyjmuje się, że:  

a.  rozpoczęcie budowy następuje z chwilą podjęcia prac przygotowawczych na 

terenie budowy tj.:  

 

wytyczenia geodezyjnego budynku w terenie,  

 

wykonania niwelacji terenu,  

 

77 

 

zagospodarowania terenu budowy wraz z budową tymczasowych 
obiektów,  

 

wykonania przyłączy do sieci infrastruktury technicznej na potrzeby 
budowy, 

b.  budynek przestaje być w stadium budowy- w momencie całkowitego 

zakończenia wewnętrznych robót wykończeniowych; 

 

3.  budowla - przydomowe tunele i namioty foliowe, ogrodzenie posesji (z bramą), 

nawierzchnia placu lub podjazdów, wiaty, szopy; 

4.  budynek - obiekt budowlany trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za 

pomocą przegród budowlanych, posiadający fundamenty i dach, wbudowane 
podstawowe instalacje (wodna, kanalizacyjna, gazowa, ogrzewania centralnego, 
elektryczna, odgromowa) i ich wyposażenie (za które należy uważać m.in. umywalki, 
zlewy, wanny, piece, podgrzewacze ciepłej wody, hydrofory), wykładziny podłóg 
i ścian trwale związane z podłożem, meble wbudowane;  

5.  dewastacja - rozmyślne zniszczenie lub uszkodzenie ubezpieczonego mienia przez 

osoby trzecie; 

6.  eksplozja - gwałtowna zmiana stanu równowagi układu z jednoczesnym wyzwoleniem 

się gazów, pyłów lub pary, wywołane ich właściwością rozprzestrzeniania się; 
w odniesieniu do naczyń ciśnieniowych i innych tego rodzaju zbiorników warunkiem 
uznania szkody za spowodowaną eksplozją jest aby ściany tych naczyń i zbiorników 
uległy rozdarciu w takich rozmiarach, iż wskutek ujścia gazów, pyłów, pary lub cieczy 
nastąpiło nagłe wyrównanie ciśnień; za spowodowane eksplozją uważa się również 
szkody powstałe wskutek implozji, polegające na uszkodzeniu zbiornika lub aparatu 
próżniowego ciśnieniem zewnętrznym; 

7.  grad - opad atmosferyczny składający się z bryłek lodu; 

8.  huragan - wiatr o prędkości nie mniejszej niż 24 m/s (ustalanej przez Instytut 

Meteorologii i Gospodarki Wodnej - IMiGW), którego działanie wyrządza masowe 
szkody. W uzasadnionych przypadkach lub braku możliwości uzyskania opinii 
IMiGW wystąpienie huraganu stwierdza się na podstawie stanu faktycznego 
i rozmiaru szkód w miejscu ich powstania bądź w bezpośrednim sąsiedztwie; 

9.  instalacje dodatkowe - instalacje: alarmowa, monitorująca, telewizyjna, radiowa, 

automatyka bramy wjazdowej (przesuwnej lub uchylnej),bramofon, wideobramofon, 
zamontowane na stałe instalacje ogrodowe (zraszająca, oświetleniowa); 

10. kradzież - zabór cudzego mienia w celu jego przywłaszczenia, z zastrzeżeniem, iż 

odpowiedzialność PZU S.A. ograniczona jest tylko do przypadków gdy zachowały się 
bezsporne ślady materialne świadczące o dokonaniu kradzieży ubezpieczonego 
mienia; 

11. lawina - gwałtowne zsuwanie się lub staczanie mas śniegu, lodu, skał lub kamieni ze 

zboczy górskich; 

 

78 

12. mienie - będące przedmiotem ubezpieczenia: budynki, budowle, lokale mieszkalne (w 

tym przynależne do lokalu miejsce postojowe w garażu wielostanowiskowym), 
obiekty małej architektury, instalacje dodatkowe; 

13. modernizacja - wykonanie robót (budowlanych, instalacyjnych, itp.) polegających na 

podwyższeniu standardów wykończenia lub wyposażenia; 

14. nadbudowa - podwyższenie istniejącego budynku, przy niezmienionej powierzchni 

zabudowanej; 

15. następstwa szkód wodnych i kanalizacyjnych - szkody w ubezpieczonym mieniu 

powstałe wskutek bezpośredniego działania wody lub innych cieczy, jeżeli przyczyną 
tych szkód było:  

a.  spowodowane awarią wydostanie się wody, pary i płynów z prawidłowo 

konserwowanych instalacji wodnych i kanalizacyjnych - znajdujących się 
wewnątrz ubezpieczonego obiektu (budynku, lokalu) bądź poza nim,  

b.  cofnięcie się wody lub ścieków z instalacji kanalizacyjnej - usytuowanej 

wewnątrz ubezpieczonego obiektu (budynku, lokalu) bądź poza nim,  

c.  zalanie wodą pochodzącą z urządzeń domowych - znajdujących się wewnątrz 

ubezpieczonego obiektu (budynku, lokalu) bądź poza nim,  

d.  nieumyślne pozostawienie otwartych kranów lub innych zaworów 

zamontowanych na instalacji - wewnątrz ubezpieczonego obiektu (budynku, 
lokalu) bądź poza nim; 
ponadto szkody w samych elementach instalacji (w przypadku pęknięcia tych 
elementów) znajdującej się wewnątrz ubezpieczonego budynku lub lokalu, 

 

16. obiekty małej architektury - elementy wyposażenia posesji (posągi, murki ogrodowe, 

grile murowane, fontanny, baseny, pergole, altany, urządzenia sportowe służące do 
rekreacji, piaskownice, śmietniki itp.), nagrobki cmentarne; 

17. obsunięcie się ziemi - widoczne zapadanie się ziemi oraz usuwanie się ziemi, przy 

czym:  

a.  zapadanie się ziemi - widoczne obniżenie się terenu z powodu zawalenia się 

podziemnych pustych przestrzeni w gruncie,  

b.  usuwanie się ziemi - nie spowodowane działalnością ludzką widoczne ślady 

ruchu mas ziemi na stokach; 

 

18. ogień - ogień, który przedostał się poza palenisko lub powstał bez paleniska 

i rozszerzył się o własnej sile; 

19. posesja - plac stanowiący czyjąś własność, z budynkiem mieszkalnym (i ewentualnie 

innymi zabudowaniami); 

20. powódź:  

a.  zalanie terenów w następstwie podniesienia się poziomu wody w korytach wód 

płynących lub stojących,  

 

79 

b.  zalanie terenów wskutek deszczu nawalnego, przy czym za deszcz nawalny - 

uważa się deszcz o współczynniku wydajności co najmniej 4, który ustala 
IMiGW. W przypadku braku możliwości ustalenia tego współczynnika, bierze 
się pod uwagę stan faktyczny i rozmiar szkód w miejscu ich powstania, 
świadczące wyraźnie o działaniu deszczu nawalnego,  

c.  spływ wód po zboczach lub stokach na terenach górskich i falistych; 

 

21. przepięcie - gwałtowny wzrost napięcia w sieci elektrycznej powstały w wyniku 

wyładowań atmosferycznych; 

22. remont - wykonanie robót (budowlanych, instalacyjnych, itp.) wykraczających poza 

zakres bieżącej konserwacji - polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego; 

23. rozbudowa - powiększenie powierzchni zabudowanej istniejącego budynku; 

24. stopień zużycia technicznego - miara utraty wartości mienia, wynikająca: z czasu 

eksploatacji ubezpieczanego mienia, z trwałości zastosowanych materiałów, z jakości 
wykonawstwa budowlanego lub instalacyjnego, ze sposobu użytkowania, 
z prowadzonej gospodarki remontowej itp.; 

25. śnieg - opad atmosferyczny, którego bezpośrednie działanie na ubezpieczone mienie 

spowodowało w nim szkody; również przewrócenie się pod wpływem ciężaru śniegu 
obiektu sąsiedniego na ubezpieczone mienie, powodujące szkody w ubezpieczonym 
mieniu traktowane jest jako szkoda powstała w wyniku opadów śniegu;  

26. ubezpieczający - osoba zawierająca z PZU S.A. umowę ubezpieczenia; 

27. ubezpieczony - osoba na rzecz której zawarto umowę ubezpieczenia; 

28. uderzenie piorunu - gwałtowne wyładowanie atmosferyczne pozostawiające bezsporne 

ślady tego zdarzenia na ubezpieczonym mieniu; 

29. uderzenie pojazdu - bezpośrednie uderzenie jakiegokolwiek pojazdu drogowego lub 

szynowego nie należącego do ubezpieczającego i nie będącego pod jego kontrolą - 
w ubezpieczony przedmiot; odszkodowanie z tego ryzyka wypłacane jest tylko wtedy 
gdy nie przysługuje z innego ubezpieczenia; 

30. upadek pojazdu powietrznego - katastrofa bądź przymusowe lądowanie samolotu 

silnikowego, bezsilnikowego lub innego obiektu latającego, a także upadek ich części 
lub przewożonego ładunku. 

 

§ 3. Przedmiot ubezpieczenia 

1. Ubezpieczenie może obejmować określone w umowie ubezpieczenia i stanowiące własność 
lub będące w posiadaniu osoby fizycznej:  

1.  budynki - w stadium użytkowania lub budowy:  

 

80 

a.  mieszkalne - budynki jednorodzinne (w tym domy jednorodzinne w spółdzielni 

mieszkaniowej), budynki wielomieszkaniowe, przy czym stadium budowy dla 
domów jednorodzinnych w spółdzielni mieszkaniowej ogranicza się do 
rozbudowy lub nadbudowy domu już wybudowanego,  

b.  niemieszkalne (magazyny, garaże, szklarnie i cieplarnie przydomowe, budynki 

inwentarskie); 

 

2.  budowle zdefiniowane w §2 pkt 3, usytuowane w obrębie posesji - w stadium 

użytkowania; 

3.  lokale mieszkalne - w stadium użytkowania:  

a.  własnościowe stanowiące odrębne nieruchomości w budynkach 

wielomieszkaniowych z tytułem własności potwierdzonym aktem notarialnym,  

b.  o statusie własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego; 

 

4.  obiekty małej architektury zdefiniowane w § 2 pkt 16; 

5.  instalacje dodatkowe zdefiniowane w § 2 pkt 9.. 

 
2. Przedmiotem ubezpieczenia mogą być również:  

1.  będące w stadium budowy (z wyłączeniem rozbudowy lub nadbudowy)  

a.  budynki w gospodarstwach rolnych (osób fizycznych),  
b.  budynki letniskowe oraz budynki gospodarcze usytuowane na terenie posesji 

domu letniskowego, 

 

2.  będące w stadium użytkowania - przynależne do lokalu mieszkalnego, miejsce 

postojowe w garażu wielostanowiskowym, usytuowane w tym samym budynku 
wielomieszkaniowym co ubezpieczany lokal, pod warunkiem, że wartość rynkowa 
tego miejsca została wyszczególniona w akcie notarialnym.  

3.  Warunkiem ubezpieczenia budynków niemieszkalnych, o których mowa w ust.1 pkt 

1lit.b (z wyłączeniem garaży) lub namiotów i tuneli foliowych, wiat, szop, 
nawierzchni placu lub podjazdów jest ubezpieczenie w PZU SA budynku 
mieszkalnego,o którym mowa w ust.1 pkt 1lit.a, usytuowanego na terenie ogrodzonej 
posesji. 

 

§ 4. Zakres ubezpieczenia - ubezpieczone ryzyka 

1. PZU S.A. odpowiada za szkody w ubezpieczonych budynkach, budowlach, lokalach, 
miejscach postojowych w garażu - spowodowane w wyniku zadziałania:  

 

81 

1.  ryzyk podstawowych, obejmujących:  

a.  ogień,  
b.  uderzenie piorunu,  
c.  powódź,  
d.  śnieg,  
e.  grad,  
f.  huragan,  
g.  eksplozję,  
h.  obsunięcie się ziemi,  
i.  lawinę,  
j.  upadek pojazdu powietrznego,  
k.  uderzenie pojazdu,  
l.  dewastację (w odniesieniu do budynków mieszkalnych w stadium 

użytkowania, usytuowanych na terenie ogrodzonej posesji); 

 

2.  ryzyk dodatkowych (wykupionych na wniosek ubezpieczającego za opłatą dodatkowej 

składki) obejmujących:  

a.  następstwa szkód wodnych i kanalizacyjnych,  
b.  akty terroryzmu. 

 
2. PZU S.A. odpowiada również (w granicach sumy ubezpieczenia) za szkody 
w ubezpieczonych budynkach, budowlach, lokalach - spowodowane akcją ratowniczą 
prowadzoną w związku z wystąpieniem:  

a.  ryzyk podstawowych (wymienionych w ust.1 pkt 1),  
b.  ryzyk dodatkowych (wymienionych w ust.1 pkt 2), o ile zostały one wykupione za 

opłatą dodatkowej składki. 

 

§ 5. Wyłączenia odpowiedzialności 

PZU SA nie odpowiada za szkody:  

1.  powstałe wskutek:  

a.  braku konserwacji i okresowych remontów w ubezpieczonym mieniu,  
b.  procesu starzenia się (zużycia czasowego),  
c.  błędów konstrukcyjnych w ubezpieczonym mieniu (zaistniałych na etapie 

projektu lub wykonawstwa),  

d.  zalania, przez okna, balkony lub niezabezpieczone otwory - wodą pochodzącą 

z opadów atmosferycznych, rynien dachowych, rur spustowych,  

e.  przenikania wód gruntowych,  
f.  systematycznego zawilgocenia pomieszczeń z powodu nieszczelności 

instalacji wodnych, centralnego ogrzewania, kanalizacyjnej oraz niewłaściwej 
wentylacji pomieszczeń,  

g.  pocenia się rur lub tworzenia się grzyba,  
h.  pęknięcia - za przyczyną zamarznięcia wody - elementów instalacji wodnych,  

 

82 

i.  przemarzania elementów konstrukcyjnych budynków lub budowli,  
j.  obsunięcia się ziemi gdy są to szkody:  

 

górnicze w rozumieniu prawa górniczego,  

 

powstałe w związku z prowadzonymi robotami ziemnymi, 

 

2.  będące bezpośrednim lub pośrednim następstwem:  

a.  działań wojennych, wszelkiego rodzaju wewnętrznych zamieszek lub 

rozruchów,  

b.  aktów terroryzmu, o ile ryzyko to nie zostało ubezpieczone za opłatą 

dodatkowej składki, przy czym wówczas ochroną ubezpieczeniową nie są 
objęte szkody w mieniu należącym do osób, przeciwko którym akt terroryzmu 
został wymierzony,  

c.  trzęsienia ziemi,  
d.  działania energii jądrowej,  
e.  umyślnego działania lub rażącego niedbalstwa ubezpieczającego lub osób, za 

które ubezpieczający ponosi odpowiedzialność lub które pozostają 
z ubezpieczającym we wspólnym gospodarstwie domowym,  

f.  decyzji administracyjnej wydanej na podstawie odrębnych przepisów, 

 

3.  powstałe w wyniku huraganu w przydomowych tunelach lub namiotach foliowych. 

 

§ 6. Suma ubezpieczenia i jej zmiany 

1. Sumę ubezpieczenia - odrębną dla poszczególnych rodzajów mienia - ustala 
ubezpieczający w porozumieniu z PZU SA. 
 
2. Suma ubezpieczenia powinna odpowiadać:  

1.  w ubezpieczeniu budynków:  

a.  wartości rzeczywistej, przy czym za wartość tą rozumie się wartość budynku 

w stanie nowym pomniejszoną o stopień zużycia technicznego, albo  

b.  wartości nowej - w odniesieniu do budynków, których stopień zużycia 

technicznego w dniu zawarcia umowy ubezpieczenia nie przekracza 20%, albo  

c.  wartości rynkowej tj. wartości budynku możliwej do uzyskania na drodze 

transakcji sprzedaży, przy czym w wartości tej można ubezpieczyć budynki 
mieszkalne, których stopień zużycia technicznego w dniu zawarcia umowy 
ubezpieczenia - nie przekracza 50%, albo  

d.  wartości w stadium budowy - odnoszącej się do budynku wznoszonego oraz 

rozbudowy lub nadbudowy budynku istniejącego, przy czym wartością tą jest 
wartość budynku na dzień zawarcia ubezpieczenia, powiększona o koszt robót 
budowlanych, planowanych do wykonania w okresie ubezpieczenia; 

 

 

83 

2.  w ubezpieczeniu budowli - wartości rzeczywistej, przy czym za wartość tą rozumie się 

wartość budowli w stanie nowym pomniejszoną o stopień zużycia technicznego; 

3.  w ubezpieczeniu lokali mieszkalnych:  

a.  ilości rzeczywistej, tj. wartości lokalu w stanie nowym, pomniejszonej 

o stopień zużycia technicznego, albo  

b.  wartości nowej - w odniesieniu do lokali, których stopień zużycia technicznego 

w dniu zawarcia umowy ubezpieczenia nie przekracza 20%, albo  

c.  wartości rynkowej tj. wartości lokalu możliwej do uzyskania w wyniku 

transakcji sprzedaży; w wartości rynkowej może być również ubezpieczone 
przynależne do ubezpieczonego lokalu miejsce postojowe w garażu pod 
warunkiem, że wartość tego miejsca została wyszczególniona w akcie 
notarialnym. 

 
3. Suma ubezpieczenia może być ustalona na podstawie:  

1.  cenników do szacowania wartości budynków, stosowanych przez PZU SA, 

opracowanych przy współudziale jednostek wyspecjalizowanych w zakresie 
budownictwa, albo  

2.  ceny 1 m

2

 powierzchni lokalu przyjętej przez PZU SA m.in. z ogólnie dostępnych 

notowań i publikacji, albo  

3.  cen transakcyjnych budynków uzyskanych przez PZU S.A. m.in. z ogólnie dostępnych 

notowań i publikacji, albo  

4.  przedłożonego PZU S.A. powykonawczego kosztorysu budowlanego, sporządzonego 

zgodnie z zasadami kalkulacji i ustalania cen robót budowlanych stosowanymi 
w budownictwie, przez osobę posiadającą uprawnienia w tym zakresie, albo  

5.  wyceny rzeczoznawcy, albo  
6.  innych wiarygodnych dokumentów, świadczących o wartości ubezpieczanego mienia. 

4. Stopień zużycia technicznego ubezpieczonego mienia ustala PZU S.A. w porozumieniu 
z ubezpieczającym. 

5 Jeżeli w czasie okresu ubezpieczenia nastąpi wzrost wartości ubezpieczonego mienia, 
spowodowany m.in. przeprowadzonymi pracami modernizacyjnymi lub remontowymi, 
ubezpieczający może w porozumieniu z PZU S.A. podwyższyć sumę ubezpieczenia. 

6. Jeżeli w czasie okresu ubezpieczenia nastąpił spadek wartości ubezpieczonego mienia, 
ubezpieczający może żądać odpowiedniego zmniejszenia sumy ubezpieczenia.  

7. Po wypłacie odszkodowania suma ubezpieczenia nie ulega pomniejszeniu o wartość 
wypłaconego odszkodowania. 

 
§ 7. Zawarcie umowy ubezpieczenia 

1. Umowę ubezpieczenia zawiera się na wniosek ubezpieczającego na okres 12 miesięcy bądź 
okres krótszy (ubezpieczenie krótkoterminowe). 

 

84 

2. Z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w ust. 3 - 5, umowę uważa się za zawartą 
z chwilą doręczenia ubezpieczającemu dokumentu ubezpieczenia. 

3. Jeżeli przed upływem czternastu dni od daty otrzymania wniosku o ubezpieczenie na 
piśmie, PZU SA nie doręczył dokumentu ubezpieczenia, umowę uważa się z piętnastym 
dniem od otrzymania wniosku zawartą na podstawie niniejszych ogólnych warunków 
ubezpieczenia. 

4. Jeżeli dokument ubezpieczenia zawiera postanowienia, które odbiegają na niekorzyść 
ubezpieczającego od treści złożonego wniosku o ubezpieczenie lub od ogólnych warunków 
ubezpieczenia, PZU SA zobowiązany jest zwrócić ubezpieczającemu na to uwagę na piśmie 
przy doręczeniu dokumentu ubezpieczenia, wyznaczając mu co najmniej siedmiodniowy 
termin zgłoszenia sprzeciwu. W razie nie wykonania tego obowiązku przez PZU SA, zmiany 
dokonane na niekorzyść ubezpieczającego są nieważne. 

5. W przypadku nie złożenia przez ubezpieczającego sprzeciwu w terminie określonym 
w ust.4, umowę uważa się za zawartą zgodnie z treścią dokumentu ubezpieczenia, następnego 
dnia po upływie wyznaczonego terminu do złożenia sprzeciwu. 

 
§ 8. Składka ubezpieczeniowa 

1. Składka ubezpieczeniowa:  

1.  ustalana jest w zależności od:  

a.  przedmiotu ubezpieczenia,  
b.  sumy ubezpieczenia,  
c.  okresu ubezpieczenia,  
d.  zakresu udzielanej ochrony ubezpieczeniowej,  
e.  zastosowanych zwyżek taryfowych (za palną konstrukcje materiałową 

budynku; okresowe zamieszkiwanie na posesji lub w lokalu),  

f.  uwzględnionych obniżek w składce (za kontynuację ubezpieczenia, 

jednorazową opłatę składki, bezszkodowy przebieg ubezpieczenia, z innego 
powodu); 

2.  powinna być zapłacona jednocześnie z zawarciem umowy ubezpieczenia, w formie 

gotówkowej lub w porozumieniu z PZU S.A. w formie bezgotówkowej (chyba, że 
umówiono się inaczej). Jeżeli zapłata składki albo raty składki dokonywana jest 
w formie przelewu bankowego lub przekazu pocztowego, za datę zapłaty uważa się 
datę złożenia zlecenia zapłaty w banku lub urzędzie pocztowym na właściwy rachunek 
PZU S.A pod warunkiem, że na rachunku ubezpieczającego znajdowała się 
wystarczająca ilość wolnych środków; w innym przypadku za datę zapłaty uważa się 
datę, w której pełna kwota składki lub jej pierwszej raty znalazła się na rachunku PZU 
S.A. w taki sposób, że mógł nią dysponować;  

3.  nie podlega indeksacji. 

2. Na wniosek ubezpieczającego płatność składki może być rozłożona na dwie raty, przy 
czym pierwsza rata w wysokości nie mniejszej niż 60 % składki należnej płatna jest przy 
zawieraniu umowy, a druga w trybie i terminie określonym w umowie ubezpieczenia. W razie 
zaistnienia szkody przed upływem terminu płatności raty składki, nie zapłaconą kwotę raty 
potrąca się z kwoty przyznanego odszkodowania. 

 

85 

3. W przypadku odstąpienia od umowy przez ubezpieczającego lub rozwiązania umowy za 
wypowiedzeniem, PZU S.A. dokonuje zwrotu składki za niewykorzystany okres 
ubezpieczenia. Przy ustalaniu kwoty składki podlegającej zwrotowi za niewykorzystany okres 
ubezpieczenia z powodu wypowiedzenia umowy, stosuje się zasadę - miesiąc rozpoczęty 
uważa się za pełny. 

4. W przypadku wypowiedzenia umowy ubezpieczenia, zwrot składki nie przysługuje, jeżeli 
w okresie ubezpieczenia zaistniało zdarzenie, w związku z którym PZU S.A. wypłacił 
odszkodowanie lub zobowiązany jest do wypłaty odszkodowania. 

5. Składkę podlegającą zwrotowi pomniejsza się o 20% tytułem kosztów poniesionych przy 
obsłudze umowy ubezpieczenia. Pomniejszenia składki nie stosuje się w przypadku 
odstąpienia od umowy w trybie określonym w § 9 ust. 5 oraz w przypadku gdy umowę 
ubezpieczenia wypowiedział PZU S.A.  

6. Jeżeli z indywidualnej oceny ryzyka, albo przebiegu ubezpieczenia wynika, że zgłoszone 
do ubezpieczenia mienie jest szczególnie narażone na powtarzające się szkody, PZU SA 
może:  

a.  odpowiednio podwyższyć składkę,  
b.  odmówić przyjęcia ryzyka dodatkowego,  
c.  odmówić zawarcia umowy ubezpieczenia. 

 

§ 9. Początek i koniec odpowiedzialności PZU SA  

1. Odpowiedzialność PZU SA rozpoczyna się od dnia następnego po zawarciu umowy, nie 
wcześniej jednak niż dnia następnego po zapłaceniu składki, chyba że w umowie 
przewidziano inny termin początku odpowiedzialności. 

2. Zasadę określoną w ust. 1 stosuje się odpowiednio w przypadku podwyższenia sumy 
ubezpieczenia, o którym mowa w § 6 ust. 5. 

3. W przypadku zmniejszenia sumy ubezpieczenia w sytuacji o której mowa w § 6 ust. 6, 
odpowiedzialność PZU S.A. do zmniejszonej sumy ubezpieczenia obowiązuje od dnia 
następnego po dniu zgłoszenia PZU S.A. przez ubezpieczającego spadku wartości 
ubezpieczonego mienia.  

4. Ciągłość odpowiedzialności PZU SA zostaje zachowana:  

1.  w przypadku umowy zawartej na okres 12 miesięcy - przez opłacenie składki na 

następny okres ubezpieczenia najpóźniej w terminie 30 dni po upływie 
dotychczasowego okresu ubezpieczenia,  

2.  w przypadku umowy zawartej na okres krótszy niż 12 miesięcy - przez opłacenie 

składki na następny okres ubezpieczenia przed upływem dotychczasowego okresu 
ubezpieczenia. 

5. Jeżeli umowa została zawarta na okres dłuższy niż 6 miesięcy, ubezpieczający może 
odstąpić od umowy ubezpieczenia, nie później jednak niż w terminie 30 dni od jej zawarcia. 

 

86 

Odstąpienie od umowy nie zwalnia ubezpieczającego od obowiązku opłacenia składki za 
okres w jakim PZU SA udzielał ochrony ubezpieczeniowej. 

6. Każda ze stron może w ciągu miesiąca od daty wypłaty odszkodowania lub doręczenia 
ubezpieczającemu pisma o odmowie wypłaty odszkodowania - wypowiedzieć umowę 
ubezpieczenia z zachowaniem miesięcznego okresu wypowiedzenia. 

7. Jeżeli po zawarciu umowy ubezpieczenia własność ubezpieczonego mienia przeszła na 
inną osobę, to prawa i obowiązki z umowy tej wynikające przechodzą na nowego właściciela. 
Ubezpieczający powinien bezzwłocznie poinformować PZU S.A. o zmianie właściciela, 
przedstawiając dokumenty potwierdzające zmianę właściciela. Jednakże zarówno PZU SA 
jak i nowy właściciel mogą umowę wypowiedzieć w ciągu jednego miesiąca od dnia przejścia 
własności ubezpieczonego mienia na inną osobę. 

8. Umowa ubezpieczenia ulega rozwiązaniu:  

1.  z upływem terminu określonego w umowie, za wyjątkiem przypadku, o którym mowa 

w ust.4 pkt 1,  

2.  w razie nie opłacenia drugiej raty składki - z upływem określonego w dokumencie 

ubezpieczenia terminu płatności raty składki,  

3.  w przypadku wypowiedzenia umowy - z upływem okresu wypowiedzenia,  
4.  w przypadku odstąpienia od umowy - z dniem odstąpienia. 

 

§ 10. Ustalenie wysokości odszkodowania 

1. Za szkodę uważa się utratę lub zmniejszenie wartości ubezpieczonego mienia, z powodu 
jego zniszczenia lub uszkodzenia wskutek zdarzeń objętych umową ubezpieczenia. 

2. PZU SA ustala należne odszkodowanie z tytułu ubezpieczenia w kwocie odpowiadającej 
wysokości poniesionych strat, nie większej jednak od sum ubezpieczenia określonych 
w polisie dla poszczególnych rodzajów mienia.  

3. Po otrzymaniu zawiadomienia o szkodzie PZU SA przeprowadza postępowanie dotyczące 
ustalenia stanu faktycznego szkody, zasadności zgłoszonych roszczeń, wysokości 
odszkodowania i sposobu rozliczenia szkody. 

4. Za wysokość odszkodowania:  

1.  w budynkach ubezpieczonych w:  

a.  wartości rzeczywistej - przyjmuje się wartość kosztów odbudowy lub naprawy, 

obliczonych zgodnie z zasadami kalkulacji i ustalania cen robót budowlanych 
stosowanymi w budownictwie - przy uwzględnieniu dotychczasowych 
wymiarów, konstrukcji, materiałów oraz faktycznego stopnia zużycia 
technicznego, zniszczonego lub uszkodzonego budynku,  

b.  wartości nowej, wartości rynkowej, wartości w stadium budowy - przyjmuje 

się wartość kosztów obliczonych wg zasad określonych w lit. a, bez 
uwzględnienia stopnia zużycia technicznego zniszczonego lub uszkodzonego 
budynku; 

 

87 

2.  w budowlach ubezpieczonych w wartości rzeczywistej - przyjmuje się wartość 

kosztów odbudowy lub naprawy, obliczonych zgodnie z zasadami określonymi w pkt 
1 lit. A;  

3.  w lokalach mieszkalnych - przyjmuje się wartość kosztów odbudowy lub naprawy, 

obliczonych wg zasad określonych w pkt 1 lit. a, z uwzględnieniem postanowień ust.5 
i:  

a.  z pominięciem stopnia zużycia technicznego - w odniesieniu do lokali lub 

miejsca postojowego w garażu, ubezpieczonych w wartości rynkowej,  

b.  z uwzględnieniem stopnia zużycia technicznego - w odniesieniu do lokali 

ubezpieczonych w wartości rzeczywistej,  

c.  z pominięciem stopnia zużycia technicznego - w odniesieniu do lokali 

ubezpieczonych wartości nowej.  

 
5. W przypadku szkody:  

1.  częściowej w lokalu, o którym mowa w § 3 ust.1 pkt 3 lit.a, ochroną PZU S.A. - objęte 

są:  

a.  elementy wykończeniowe (ścian, podłóg i stropów) w postaci tynków, powłok 

malarskich, wykładzin na trwale związanych z podłożem,  

b.  wewnętrzne ścianki działowe,  
c.  części - według procentowego udziału w "częściach wspólnych" (zgodnie 

z aktem notarialnym) dachu, klatek schodowych, stropów, ścian (poza 
ścianami działowymi wewnętrznymi),  

d.  meble wbudowane,  
e.  podstawowe instalacje znajdujące się w lokalu (elektryczna, gazowa, wodna, 

kanalizacyjna),  

f.  wyposażenie instalacyjne (m.in. umywalki, zlewy, wanny); 

2.  częściowej w lokalu, o którym mowa w §3 ust.1 pkt 3 lit.b, ochroną PZU S.A - objęte 

są:  

a.  elementy wykończeniowe ścian, podłóg i stropów - w postaci tynków, powłok 

malarskich, wykładzin na trwale związanych z podłożem,  

b.  wewnętrzne ścianki działowe,  
c.  meble wbudowane,  
d.  podstawowe instalacje znajdujące się w lokalu (elektryczna, gazowa, wodna, 

kanalizacyjna),  

e.  wyposażenie instalacyjne (m.in. umywalki, zlewy, wanny); 

3.  w miejscu postojowym w garażu - ochrona PZU S.A. obejmuje jedynie szkodę 

całkowitą w budynku wielomieszkaniowym, w którym znajduje się miejsce 
postojowe. 

 
6. Wysokość odszkodowania ustala się na podstawie:  

1.  cenników do szacowania wartości budynków stosowanych przez PZU SA, 

opracowanych przy współudziale jednostek wyspecjalizowanych w zakresie 
budownictwa; ustalenie wysokości odszkodowania na podstawie cenników następuje 
w przypadku:  

a.  niepodejmowania przez ubezpieczającego odbudowy lub naprawy 

zniszczonego lub uszkodzonego mienia,  

 

88 

b.  braku rachunków, o których mowa w pkt 2,  
c.  braku kosztorysu, o którym mowa w pkt 3, 

2.  rachunków odbudowy lub naprawy (przedłożonych przez ubezpieczającego 

w terminie 12 miesięcy od dnia powstania szkody), potwierdzonych:  

a.  kosztorysem powykonawczym sporządzonym przez jednostkę dokonującą 

odbudowy lub naprawy zgodnie z zasadami określonymi w ust.4 pkt 1,  

b.  specyfikacją zakresu wykonanych robót sporządzoną przez jednostkę 

dokonującą odbudowy lub naprawy, w odniesieniu do szkody nie 
przekraczającej (przed naliczeniem zużycia technicznego) równowartości 
w złotych - 2500 euro, wg średniego kursu (z daty wypłaty odszkodowania ), 
ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski, 

3.  kosztorysu, sporządzonego zgodnie z zasadami podanymi w ust.4 pkt 1 

(przedłożonego w terminie 12 miesięcy od dnia powstania szkody) na odbudowę lub 
naprawę, dokonaną przez ubezpieczającego systemem gospodarczym,  

4.  ceny 1 m

2

 powierzchni lokalu przyjętej do ubezpieczenia wg zasad określonych w §6 

ust 3 pkt 2 - dla szkody całkowitej w lokalu,  

5.  ceny rynkowej, przyjętej do ubezpieczenia wg zasad określonych w §6 ust.3 pkt 3 - 

dla szkody całkowitej w budynku ubezpieczonym w wartości rynkowej,  

6.  innych wiarygodnych dokumentów - w odniesieniu do miejsca postojowego w garażu. 

7. Przedłożone przez ubezpieczającego dokumenty, o których mowa w ust. 6 pkt 2 i 3.,PZU 
SA weryfikuje pod kątem wysokości kosztów, zakresu robót i użytych materiałów.  

8. Przy ustalaniu wysokości odszkodowania:  

1.  uwzględnia się:  

a.  wartość pozostałości,  
b.  stopień zużycia technicznego (chyba, że zapisy niniejszych ogólnych 

warunków stanowią inaczej),  

c.  udokumentowane koszty uprzątnięcia miejsca szkody w wysokości do 5 % 

wyliczonego odszkodowania (w granicach sumy ubezpieczenia); 

2.  pomija się wartość zabytkową ubezpieczonego mienia. 

9. Odszkodowanie ustala się na podstawie cen z dnia powstania szkody. W przypadku gdy 
ubezpieczający w terminie 12 miesięcy od dnia powstania szkody, przedstawi dokumenty, 
o których mowa w ust.6 pkt 2-3, wysokość odszkodowania ustala się według cen z daty 
wypłaty odszkodowania.  

 
§ 11. Postępowanie likwidacyjne z udziałem rzeczoznawców 

1. Ubezpieczający i PZU S.A. mogą uzgodnić w umowie lub każda ze stron może zażądać, by 
przyczyny szkody i wysokość odszkodowania, zostały ustalone przez rzeczoznawcę 
(rzeczoznawców). 

2. Ekspertyzy rzeczoznawców powinny zawierać m.in.:  

1.  ustalenie przyczyny szkody,  
2.  wykaz będącego przedmiotem szkody mienia, wraz z jego wartością ubezpieczeniową 

(określoną zgodnie z postanowieniami § 6),  

 

89 

3.  koszty odbudowy lub naprawy zniszczonego lub uszkodzonego mienia. 

3. Każda ze stron ponosi koszty rzeczoznawcy, którego powołała. 

4. W razie rozbieżności w opiniach rzeczoznawców strony mogą zgodnie powołać 
rzeczoznawcę opiniującego, który na podstawie przedłożonych do wglądu ekspertyz i własnej 
oceny stanu faktycznego wyda wiążącą opinię. 

5. Koszty rzeczoznawcy, o którym mowa w ust.4, ponoszą obie strony po połowie. 

6. Ubezpieczający jest obowiązany dostarczyć PZU S.A. lub wyznaczonemu ekspertowi 
wszystkie dokumenty, które PZU S.A. lub wyznaczony ekspert uważa za niezbędne do 
rozpatrzenia wniosku o wypłatę odszkodowania. 

 
§ 12. Wypłata odszkodowania, obowiązki informacyjne PZU S.A., skargi i zażalenia 

1. Odszkodowanie za ubezpieczone mienie wypłaca się:  

a.  właścicielowi mienia,  
b.  posiadaczowi, który dokonał odbudowy lub naprawy zniszczonego lub uszkodzonego 

mienia i udokumentował poniesione koszty odbudowy lub naprawy - jeżeli miejsce 
pobytu właściciela nie jest PZU S.A. znane,  

c.  spadkobiercom, gdy szkoda powstała w mieniu należącym do spadku. 

2. PZU S.A. wypłaca odszkodowanie w terminie 30 dni od dnia otrzymania zawiadomienia 
o szkodzie. 

3. Jeżeli, w terminie określonym w ust.2, wyjaśnienie okoliczności koniecznych do ustalenia 
odpowiedzialności PZU S.A. albo wysokości odszkodowania okazało się niemożliwe, 
odszkodowanie powinno zostać wypłacone w ciągu 14 dni od dnia, w którym przy 
zachowaniu należytej staranności wyjaśnienie tych okoliczności było możliwe. 
Jednakże bezsporną część odszkodowania PZU S.A. wypłaca w terminie określonym w ust.2. 

4. PZU S.A. jest zobowiązany:  

1.  po otrzymaniu zawiadomienia o zajściu zdarzenia losowego objętego ochroną 

ubezpieczeniową, w terminie 7 dni od dnia otrzymania tego zawiadomienia, do 
poinformowania o tym ubezpieczającego i ubezpieczonego oraz przeprowadzenia 
postępowania dotyczącego ustalenia stanu faktycznego zdarzenia, zasadności 
zgłoszonych roszczeń i wysokości odszkodowania, a także poinformowania 
ubezpieczającego lub ubezpieczonego - pisemnie lub drogą elektroniczną, jakie 
dokumenty są potrzebne do ustalenia odszkodowania,  

2.  jeżeli w terminach określonych w ust. 2 i 3 nie wypłaci odszkodowania, do pisemnego 

zawiadomienia osoby zgłaszającej roszczenie o przyczynach niemożności 
zaspokojenia jej roszczeń w całości lub w części, a także do wypłacenia bezspornej 
części odszkodowania,  

3.  jeżeli odszkodowanie nie przysługuje lub przysługuje w innej wysokości, niż 

określona w zgłoszonym roszczeniu, do poinformowania o tym pisemnie osoby 
występującej z roszczeniem, w terminach o których mowa w ust. 2 i 3, wskazując na 

 

90 

okoliczności oraz podstawę prawną uzasadniającą całkowitą lub częściową odmowę 
wypłaty odszkodowania- informacja ta powinna zawierać pouczenie o możliwości 
dochodzenia roszczeń na drodze sądowej,  

4.  do udostępniania osobom, o których mowa w pkt 1 informacji i dokumentów, które 

miały wpływ na ustalenie odpowiedzialności odszkodowawczej PZU S.A. i wysokości 
odszkodowania; osoby te mają prawo wglądu do akt szkodowych i sporządzania na 
swój koszt odpisów lub kserokopii dokumentów akt szkodowych,  

5.  na żądanie ubezpieczającego lub ubezpieczonego, do udostępniania posiadanych przez 

siebie informacji związanych z wypadkiem lub zdarzeniem będącym podstawą 
ustalenia odpowiedzialności PZU S.A. oraz ustalenia okoliczności wypadków 
i zdarzeń losowych, jak również wysokości odszkodowania. 

5. Ubezpieczającemu i ubezpieczonemu przysługuje prawo do wniesienia pisemnej skargi 
bądź zażalenia, dotyczących realizacji przez PZU SA umowy ubezpieczenia. Adresatem 
skargi lub zażalenia, właściwym do ich rozpatrzenia jest osoba kierująca jednostką 
organizacyjną, której działania skarga lub zażalenie dotyczy. PZU SA udziela na piśmie 
odpowiedzi na skargę lub zażalenie, w terminie 30 dni od ich otrzymania.  

 
§ 13. Roszczenia regresowe 

1. Z dniem wypłaty odszkodowania przez PZU S.A. roszczenia ubezpieczającego przeciwko 
osobie trzeciej odpowiedzialnej za szkodę przechodzą z mocy prawa na PZU S.A. do 
wysokości wypłaconego odszkodowania. Jeżeli PZU SA pokrył tylko część szkody, 
ubezpieczającemu przysługuje co do pozostałej części pierwszeństwo zaspokojenia przed 
roszczeniami PZU SA. 

2. Nie przechodzą na PZU SA roszczenia ubezpieczającego przeciwko osobom, z którymi 
ubezpieczający pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym lub za które ponosi 
odpowiedzialność. 

3. Ubezpieczający obowiązany jest udzielić PZU S.A. wszelkiej pomocy w dochodzeniu 
roszczenia od osoby odpowiedzialnej za szkodę, dostarczając informacji oraz dokumentów 
niezbędnych do skutecznego dochodzenia roszczeń regresowych.  

4. W przypadkach społecznie uzasadnionych PZU SA może ograniczyć roszczenie regresowe 
lub od niego odstąpić. Nie dotyczy to jednak przypadków, gdy szkoda została spowodowana 
umyślnie. 

5. Jeżeli ubezpieczający bez zgody PZU SA zrzekł się roszczenia w części lub w całości 
przeciwko osobie trzeciej odpowiedzialnej za szkodę, PZU SA może odmówić 
odszkodowania lub je zmniejszyć. Jeżeli zrzeczenie się lub ograniczenie roszczenia zostanie 
ujawnione po wypłaceniu odszkodowania, PZU SA może żądać od ubezpieczającego zwrotu 
całości lub części wypłaconego odszkodowania.  

 
§ 14. Obowiązki ubezpieczającego 

1. Ubezpieczający zobowiązany jest podać do wiadomości PZU SA wszystkie znane sobie 
okoliczności istotne dla ważności umowy lub oceny ryzyka, ustalenia zakresu 

 

91 

odpowiedzialności lub mające wpływ na wysokość składki, o które PZU SA zapytywał przed 
zawarciem umowy. Jeżeli PZU SA zawarł umowę ubezpieczenia mimo braku odpowiedzi 
ubezpieczającego na poszczególne pytania, pominięte okoliczności uważa się za nieistotne. 

2. Ubezpieczający zobowiązany jest:  

1.  zawiadomić PZU S.A. o wszystkich zmianach okoliczności (w trakcie trwania 

ubezpieczenia), o których mowa w ust. 1, zwiększających niebezpieczeństwo 
powstania szkody,  

2.  w przypadku posiadania ubezpieczenia od szkód wodnych i kanalizacyjnych:  

a.  stosować właściwe środki ochronne w celu zabezpieczenia instalacji wodnych 

przed mrozem,  

b.  zamknąć, opróżnić z wody i utrzymywać opróżnione instalacje wodne 

w obiektach nieużywanych lub niedozorowanych; to samo odnosi się do 
instalacji czasowo nieczynnych,  

c.  wykonywać niezwłocznie wszelkie inwestycje i przeróbki - niezbędne 

w ocenie rzeczoznawców lub w świetle obowiązujących przepisów 
dotyczących prawidłowego działania instalacji; 

3.  przestrzegać ogólnie obowiązujących przepisów bezpieczeństwa mających na celu 

zapobieganie powstaniu szkody, a w szczególności przepisów o ochronie 
przeciwpożarowej;  

4.  przeprowadzać konserwacje i okresowe remonty w ubezpieczonym mieniu, 

 
a w przypadku szkody: 

5.  niezwłocznie, a najpóźniej w terminie 3 dni roboczych od chwili uzyskania 

wiadomości o szkodzie, powiadomić PZU SA o szkodzie, podając rozmiar i rodzaj 
szkody,  

6.  o ile zachodzi taka potrzeba, wezwać straż pożarną oraz zawiadomić jednostkę policji,  
7.  użyć wszelkich dostępnych środków w celu ograniczenia rozmiaru szkody oraz 

zabezpieczenia bezpośrednio zagrożonego mienia przed dalszą szkodą,  

8.  bez dokonywania zmian pozostawić miejsce szkody do czasu oględzin i likwidacji 

szkody przez przedstawiciela PZU SA, chyba że:  

a.  zmiana jest niezbędna w celu zabezpieczenia mienia pozostałego po szkodzie 

lub zmniejszenia szkody,  

b.  wymagają tego inne okoliczności, 

9.  udzielić przedstawicielowi PZU SA pomocy i wyjaśnień w ustalaniu okoliczności 

powstania szkody, jej przedmiotu i wysokości,  

10. w ciągu 14 dni od daty zawiadomienia o szkodzie przedłożyć PZU SA rachunek strat. 

3. W razie niedopełnienia przez ubezpieczającego któregokolwiek z obowiązków 
wymienionych w ust. 2 pkt 1, pkt 2 lit.b,c, pkt 3 lub pkt 5-10, PZU SA może odmówić 
odszkodowania w części lub w całości, chyba że niedopełnienie obowiązku nie miało wpływu 
na ustalenie odpowiedzialności lub zwiększenie rozmiarów szkody. 

4. W przypadku zawarcia umowy na rzecz osoby trzeciej, PZU S.A. może podnieść również 
przeciwko osobie trzeciej zarzuty, które mają wpływ na odpowiedzialność PZU S.A. z tytułu 
umowy ubezpieczenia.  

 

92 

 

ROZDZIAŁ II 

§ 15. Ubezpieczenie obiektów małej architektury 

1. W ubezpieczeniu obiektów małej architektury stosuje się postanowienia rozdziału I, o ile 
przepisy niniejszego rozdziału nie wprowadzają uregulowań odmiennych. 

2. Na wniosek ubezpieczającego, w oparciu o niniejsze ogólne warunki, można ubezpieczyć 
w stadium użytkowania obiekty małej architektury, o których mowa w §2 pkt 16, usytuowane 
(z wyłączeniem nagrobków cmentarnych) w obrębie posesji budynku mieszkalnego. 

3. Ochroną PZU S.A. objęta jest konstrukcja materiałowa tych obiektów w zakresie:  

1.  ryzyk podstawowych - wymienionych w §4 ust.1 pkt 1(z wyłączeniem ryzyka 

obsunięcia się ziemi w odniesieniu do ubezpieczenia nagrobków) oraz ryzyka 
dewastacji,  

2.  ryzyka dodatkowego - w postaci ryzyka kradzieży (wykupionego za opłatą dodatkowej 

składki). 

4. PZU S.A. odpowiada również (w granicach sumy ubezpieczenia) za szkody 
w ubezpieczonym wyposażeniu posesji - spowodowane akcją ratowniczą prowadzoną na 
terenie posesji, w związku z wystąpieniem ryzyk podstawowych, o których mowa w ust.3 pkt 
1. 

5. Sumę ubezpieczenia obiektów małej architektury, określa się w wartości rzeczywistej, przy 
czym za wartość tą rozumie się wartość obiektu w stanie nowym, pomniejszoną o stopień 
zużycia technicznego. 

6. Za wysokość odszkodowania przyjmuje się wartość kosztów odbudowy lub naprawy, 
zdefiniowanych w §10 ust.4 pkt 1 lit.a. 

7. W przypadku wystąpienia niewielkich strat, szkoda może być określona w porozumieniu 
z ubezpieczającym - "procentowo", jako utrata wartości obiektu. Od ustalonej wartości należy 
odliczyć zużycie techniczne. 

8. W przypadku szkody - pod rygorem, o którym mowa w §14 ust.3 - do obowiązków 
ubezpieczającego (poza wymienionymi w §14 ust.2 pkt 5-10) należy również zawiadomienie:  

1.  policji - niezwłocznie w przypadku kradzieży lub dewastacji,  
2.  zarządu cmentarza - w każdym przypadku uszkodzenia nagrobka. 

 
9. W ubezpieczeniu nagrobków, PZU S.A. nie odpowiada za szkody określone w § 5 a także 
powstałe wskutek:  

1.  obsunięcia się ziemi spowodowanego przez zapadanie się ziemi oraz usuwanie się 

ziemi,  

 

93 

2.  działalności Zarządów Cmentarzy, przedsiębiorstw pogrzebowych, firm 

kamieniarskich. 

 
10. Warunkiem ubezpieczenia:  

a.  elementów wyposażenia posesji - jest ubezpieczenie w PZU SA budynku 

mieszkalnego (o którym mowa w §3 ust.1 pkt 1 lit.a) w stadium użytkowania, 
usytuowanego na terenie ogrodzonej posesji;  

b.  nagrobka cmentarnego - jest załączenie aktualnej fotografii nagrobka w ujęciu 

obrazującym jego ogólny wygląd i sposób wykonania. 

11. W ubezpieczeniach nowych, zawieranych bez dokonania oględzin nagrobka, 
odpowiedzialność PZU S.A. rozpoczyna się z 15-tym dniem od daty zawarcia umowy 
i zapłacenia składki. 

 

ROZDZIAŁ III 

§ 16. Ubezpieczenie instalacji dodatkowych 

1. W ubezpieczeniu instalacji dodatkowych mają zastosowanie postanowienia rozdziału I, 
o ile przepisy niniejszego rozdziału nie wprowadzają uregulowań odmiennych. 

2. Na wniosek ubezpieczającego, w oparciu o niniejsze ogólne warunki, można ubezpieczyć 
w stadium użytkowania - instalacje dodatkowe (o których mowa w §2 pkt 9), usytuowane 
w obrębie posesji budynku mieszkalnego. 

3. W ramach ubezpieczenia instalacji dodatkowych, ochroną PZU S.A. objęte jest również 
oprzyrządowanie tych instalacji np.: "centralki", urządzenia rejestrujące, wzmacniacze 
antenowe - z wyłączeniem odbiorników telewizyjnych i radiowych. 

4. Ochroną PZU S.A. objęta jest konstrukcja materiałowa instalacji dodatkowych - 
w zakresie:  

1.  ryzyk podstawowych - wymienionych w §4 ust.1 pkt 1 oraz ryzyka dewastacji,  
2.  ryzyka dodatkowego - w postaci ryzyka przepięcia (wykupionego za opłatą 

dodatkowej składki). 

5. PZU S.A. odpowiada również (w granicach sumy ubezpieczenia) za szkody 
w ubezpieczonych instalacjach dodatkowych, spowodowane akcją ratowniczą prowadzoną na 
terenie posesji, w związku z wystąpieniem ryzyk podstawowych, o których mowa w ust.4 pkt 
1. 

6. Sumę ubezpieczenia instalacji dodatkowych, określa się w wartości rzeczywistej, przy 
czym za wartość tą przyjmuje się wartość instalacji w stanie nowym, pomniejszoną o stopień 
zużycia technicznego. 

 

94 

7. Za wysokość odszkodowania przyjmuje się wartość kosztów naprawy obliczonych zgodnie 
z zasadami kalkulacji i ustalania cen, stosowanymi w wykonawstwie robót instalacyjnych - 
przy uwzględnieniu dotychczasowych wymiarów, konstrukcji, materiałów oraz faktycznego 
stopnia zużycia technicznego, zniszczonej lub uszkodzonej instalacji. 

8. Warunkiem ubezpieczenia instalacji dodatkowych jest ubezpieczenie w PZU SA budynku 
mieszkalnego (o którym mowa w §3 ust.1pkt 1 lit.a) w stadium użytkowania, usytuowanego 
na terenie ogrodzonej posesji. 

 

ROZDZIAŁ IV 

§ 17. Postanowienia końcowe 

1. W sprawach nie uregulowanych w ogólnych warunkach ubezpieczenia - do umów 
ubezpieczenia mają zastosowanie odpowiednie przepisy kodeksu cywilnego oraz inne 
stosowne przepisy prawa polskiego. 

2. Powództwo o roszczenia wynikające z umowy ubezpieczenia można wytoczyć albo według 
przepisów o właściwości ogólnej albo przed sąd właściwy dla miejsca zamieszkania lub 
siedziby ubezpieczającego lub ubezpieczonego. 

3. Tracą moc ogólne warunki ubezpieczenia budynków i lokali mieszkalnych - nie związanych 
z działalnością gospodarczą, zatwierdzone Uchwałą Zarządu PZU SA Nr UZ/170/98 z dnia. 
21 lipca 1998r ze zmianami zatwierdzonymi uchwałą Zarządu PZU S.A. Nr UZ/498/2003 
z dnia 7 października 2003r. 

4. Niniejsze ogólne warunki ubezpieczenia mają zastosowanie do umów ubezpieczenia 
zawieranych począwszy od dnia 1 stycznia 2005r. 

 

 

95 

 

Bibliografia 

 

1.  U  progu  trzeciego  stulecia  ubezpieczeń  praca  zbiorowa  red.  Marian 

Szczęśniak, Warszawa 1993,Powszechny  Zakład Ubezpieczeń S.A 

2.  Vademecum  ubezpieczeń  komunikacyjnych”  Andrzej  Makowski, 

Agencja Likwidacji Szkód Komunikacyjnych 

3.  Kodeks cywilny – C.H BECK Warszawa 2005r 

4.  Podstawy  Ubezpieczeń  Tom  III  Przedsiębiorstwo,  Monkiewicz,  J.  (red.) 

2003 Warszawa: Poltext. 

5.  Ubezpieczenia.  Rynek  i  ryzyko,  Ronka-Chmielowiec,  W.  (red.)  2002. 

Warszawa: PWE. 

6.  Ubezpieczenia  gospodarcze,  Sangowski  T.  (red.)  2001.  Warszawa: 

Poltext 

7.  Umowa 

ubezpieczenia 

gospodarczego 

i 

inne 

zagadnienia 

ubezpieczeniowości dla praktyków, M. Drzewicki, Jaktorów 1996  

8.  Kodeks cywilny z komentarzem, red. J. Winiarz, Warszawa 1989  

9.  Charakter  prawny  ogólnych  warunków  ubezpieczenia,  W.  Mogilski, 

("Prawo Asekuracyjne)" 1995 nr 2 

10. Prawo  ubezpieczeniowe,  W.  Warkałło,  W.  Marek,  W.  Mogilski 

Warszawa 1983 

 

 

96 

Spis tabel 

 
Tab. 1 Zestawienie ilości i wartości ubezpieczeń OC właścicieli pojazdów mechanicznych w 

latach 2004 i 2005 …………………………………………………………………………... 34 

 

Spis rysunków 

 

Rysunek 1: Zestawienie liczby zawartych umów ubezpieczeń OC właścicieli pojazdów 

mechanicznych w latach 2004 i 2005. ..................................................................................... 34 

Rysunek 2: Zestawienie wartości składek umów ubezpieczeń OC właścicieli pojazdów 

mechanicznych w latach 2004 i 2005. ..................................................................................... 35 

Rysunek 3: Zestawienie ilości szkód z umów ubezpieczeń OC właścicieli pojazdów 

mechanicznych w latach 2004 i 2005. ..................................................................................... 35 

Rysunek 4: Zestawienie wartości wypłaconych odszkodowań z umów ubezpieczeń OC 

właścicieli pojazdów mechanicznych w latach 2003, 2004 i 2005. ......................................... 36 

Rysunek 5. Wypłacone odszkodowania z tytułu obowiązkowego ubezpieczenia OC 

(odpowiedzialności cywilnej) rolników z tytułu posiadania ziemi, grupa statystyczna 900 

(PLN). ....................................................................................................................................... 39 

Rysunek 6. Wypłacone odszkodowania z grupy mienie od ognia i innych żywiołów, grupa 

statystyczna wg instrukcji PZU 020 (PLN) .............................................................................. 43 

Rysunek 7. Wypłacone odszkodowania z tytułu kradzieży z włamaniem i rabunku, grupa 

statystyczna 260 (PLN). ........................................................................................................... 46 

Rysunek 8.Odszkodowania z tytułu ubezpieczenia mieszkań grupa statystyczna 930 (Ko-93) 

(PLN) ........................................................................................................................................ 48 

Rysunek 10. Wypłacone odszkodowania z tytułu ubezpieczenia budynków, lokali 

mieszkalnych nie związanych z działalnością gospodarczą grupa statystyczna 920 (Ko-92) 

(PLN) ........................................................................................................................................ 51 

 

 

97 

Spis treści 

 
Wstęp .......................................................................................................................................... 1 

Rozdział 1. Ogólna charakterystyka ubezpieczeń. ..................................................................... 3 

1.1. Geneza ubezpieczeń ........................................................................................................ 3 
1.2. Powstanie i rozwój ubezpieczeń w Polsce ...................................................................... 4 
1.3. Cel i istota ubezpieczeń ................................................................................................. 12 
1.4. Funkcje i klasyfikacja ubezpieczeń. .............................................................................. 17 
1.5. Źródła prawa ubezpieczeń ............................................................................................. 21 

Rozdział 2. Analiza ubezpieczeń obowiązkowych w latach 2004-2005 na przykładzie 

Inspektoratu PZU S.A. w Wołominie. ..................................................................................... 26 

2.1. Pojęcie ubezpieczeń obowiązkowych ........................................................................... 26 
2.2. Rodzaje ubezpieczeń obowiązkowych .......................................................................... 28 

2.2.1. OC obowiązkowe posiadaczy pojazdów mechanicznych ...................................... 31 
2.2.2. OC obowiązkowe rolników .................................................................................... 37 

Rozdział 3. Analiza ubezpieczeń dobrowolnych w latach 2004-2005 na przykładzie 

Inspektoratu PZU S.A. w Wołominie. ..................................................................................... 40 

3.1.Pojęcie ubezpieczeń dobrowolnych ............................................................................... 40 
3.2.Rodzaje ubezpieczeń dobrowolnych .............................................................................. 40 

3.2.1. ubezpieczenie od ognia .......................................................................................... 40 
3.2.2. ubezpieczenie od kradzieży .................................................................................... 44 
3.2.3. ubezpieczenie mieszkań Ko-93 .............................................................................. 46 
3.2.4. ubezpieczenie budynków Ko-92 ............................................................................ 49 

Zakończenie ............................................................................................................................. 52 

Załączniki ................................................................................................................................. 55 

Ogólne warunki ubezpieczenia mieszkań ............................................................................ 55 
Ogólne warunki ubezpieczenia budynków i lokali mieszkalnych - osób fizycznych .......... 76 

Bibliografia ............................................................................................................................... 95 

Spis tabel .................................................................................................................................. 96 

Spis rysunków .......................................................................................................................... 96 

Spis treści ................................................................................................................................. 97