Fototechnik_313[01]_Z2.04

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

SPIS TREŚCI

Wprowadzenie

Wymagania wstępne

Cele kształcenia

Materiał nauczania

4.1. Grafika rastrowa i wektorowa

4.1.1. Materiał nauczania

4.1.2. Pytania sprawdzające

4.1.3. Ćwiczenia

4.1.4. Sprawdzian postępów

4.2. Graficzne środowiska do edycji grafiki

4.2.1. Materiał nauczania

4.2.2. Pytania sprawdzające

4.2.3. Ćwiczenia

4.2.4. Sprawdzian postępów

4.3. Komputerowe przetwarzanie obrazu rastrowego

4.3.1. Materiał nauczania

4.3.2. Pytania sprawdzające

4.3.3. Ćwiczenia

4.3.4. Sprawdzian postępów

4.4. Tworzenie i edycja grafiki wektorowej

4.4.1. Materiał nauczania

4.4.2. Pytania sprawdzające

4.4.3. Ćwiczenia

4.4.4. Sprawdzian postępów

4.5. Graficzne środowiska do tworzenia publikacji

4.5.1. Materiał nauczania

4.5.2. Pytania sprawdzające

4.5.3. Ćwiczenia

4.5.4. Sprawdzian postępów

4.6. Komputerowe przetwarzanie dźwięku

4.6.1. Materiał nauczania

4.6.2. Pytania sprawdzające

4.6.3. Ćwiczenia

4.6.4. Sprawdzian postępów

4.7. Komputerowy montaŜ obrazów ruchomych

4.7.1. Materiał nauczania

4.7.2. Pytania sprawdzające

4.7.3. Ćwiczenia

4.7.4. Sprawdzian postępów

4.8. Optymalizacja grafiki rastrowej do publikacji internetowych

4.8.1. Materiał nauczania

4.8.2. Pytania sprawdzające

4.8.3. Ćwiczenia

4.8.4. Sprawdzian postępów

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.9. Wykonywanie elektronicznego portfolio

4.9.1. Materiał nauczania

4.9.2. Pytania sprawdzające

4.9.3. Ćwiczenia

4.9.4. Sprawdzian postępów

4.10. Publikowanie obrazów cyfrowych w Internecie

4.10.1. Materiał nauczania

4.10.2. Pytania sprawdzające

4.10.3. Ćwiczenia

4.10.4. Sprawdzian postępów

4.11. Rozliczenie kosztowo-materiałowe zamówienia

4.11.1. Materiał nauczania

4.11.2. Pytania sprawdzające

4.11.3. Ćwiczenia

4.11.4. Sprawdzian postępów

Sprawdzian osiągnięć

Literatura

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

WPROWADZENIE

Poradnik będzie Ci pomocny w przyswajaniu wiedzy umiejętności projektowania

i wykonywania złoŜonych prac związanych z cyfrową obróbką obrazu.

W poradniku zamieszczono:

−

wymagania wstępne, czyli wykaz niezbędnych umiejętności i wiedzy, które powinieneś
mieć opanowane, aby przystąpić do realizacji tej jednostki modułowej,

−

cele kształcenia tej jednostki modułowej,

−

materiał  nauczania  (rozdział  4),  który  umoŜliwia  samodzielne  przygotowanie  się  do
wykonania  ćwiczeń  i  zaliczenia  sprawdzianów.  Wykorzystaj  do  poszerzenia  wiedzy
wskazaną literaturę oraz inne źródła informacji.

−

wiczenia, które zawierają:

treść ćwiczeń,

sposób ich wykonania,

wykaz materiałów i sprzętu potrzebnego do realizacji ćwiczenia.

Przed przystąpieniem do wykonania kaŜdego ćwiczenia powinieneś:

−

przeczytać materiał nauczania z poradnika dla ucznia i poszerzyć wiadomości
z literatury zawodowej dotyczącej fotografii cyfrowej,

−

zapoznać się z instrukcją bezpieczeństwa, regulaminem pracy na stanowisku
komputerowym oraz ze sposobem wykonania ćwiczenia.
Po wykonaniu ćwiczenia powinieneś:

−

uporządkować stanowisko pracy po realizacji ćwiczenia,

−

dołączyć pracę do teczki z pracami realizowanymi w ramach tej jednostki modułowej,

−

sprawdzian postępów, który umoŜliwi Ci sprawdzenie opanowania zakres materiału po
zrealizowaniu kaŜdego podrozdziału - wykonując sprawdzian postępów powinieneś
odpowiadać na pytanie tak lub nie, co oznacza, Ŝe opanowałeś materiał albo nie,

−

sprawdzian osiągnięć, czyli zestaw zadań testowych sprawdzających Twoje opanowanie
wiedzy i umiejętności z zakresu całej jednostki. Zaliczenie tego ćwiczenia jest dowodem
osiągnięcia umiejętności praktycznych określonych w tej jednostce modułowej.
JeŜeli masz trudności ze zrozumieniem tematu lub ćwiczenia, to poproś nauczyciela

o wyjaśnienie i ewentualne sprawdzenie, czy dobrze wykonujesz daną czynność.
Po opracowaniu materiału spróbuj rozwiązać sprawdzian z zakresu jednostki modułowej.

Jednostka modułowa: Wykonywanie prac związanych z cyfrową obróbką obrazu, której

treści teraz poznasz jest jednostką porządkującą Twoje wiadomości i umiejętności nabyte na
zajęciach z modułu Elektroniczna technika rejestracji obrazu 313[01].Z2. Głównym celem tej
jednostki jest przygotowanie Ciebie do wykonywania prac związanych z cyfrową obróbką
obrazu.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

WYMAGANIA WSTĘPNE

Przystępując do realizacji programu jednostki modułowej powinieneś umieć:

−

dobierać techniki zapisu obrazu w zaleŜności od rodzaju informacji,

−

określać metody rejestracji informacji obrazowej,

−

charakteryzować elektroniczne i hybrydowe metody uzyskiwania obrazu ruchomego,

−

określać zasady cyfrowego zapisu i kompresji obrazu,

−

określać parametry obrazu cyfrowego,

−

określać sposoby wizualizacji obrazów cyfrowych w róŜnych technikach rejestracji,

−

wyjaśniać proces zapisu informacji obrazowej na nośnikach elektronicznych,

−

określać właściwości uŜytkowe elektronicznych detektorów obrazu,

−

charakteryzować przebieg procesów fotoelektrycznych związanych z zapisem informacji
obrazowej,

−

dobierać parametry pracy detektora do przeznaczenia obrazu,

−

określać sposób rejestracji informacji o barwach obrazu cyfrowego,

−

rozróŜniać podstawowe modele barw,

−

dokonywać konwersji pomiędzy trybami koloru obrazu cyfrowego,

−

dobierać nośnik pamięci do zapisu obrazu cyfrowego,

−

klasyfikować urządzenia do pozyskiwania, przetwarzania i wizualizacji obrazów
cyfrowych,

−

rozróŜniać elementy budowy podstawowych urządzeń fototechnicznych stosowanych
w fotografii cyfrowej,

−

wyjaśniać zasadę działania maszyn i urządzeń stosowanych w fotografii cyfrowej,

−

określać zasady obsługi sprzętu stosowanego w elektronicznych technikach obrazowania,

−

dobierać parametry rejestracji obrazu,

−

posłuŜyć się urządzeniami do pozyskiwania obrazów cyfrowych,

−

stosować urządzenia do przetwarzania obrazów cyfrowych,

−

stosować urządzenia do wizualizacji obrazów cyfrowych,

−

rozróŜniać urządzenia do projekcji obrazów cyfrowych,

−

stosować zasady kalibracji monitorów, skanerów i drukarek,

−

korzystać z dostępnych źródeł informacji, takich jak: prospekty, karty katalogowe,
instrukcje technologiczne, dokumentacja techniczna,

−

stosować przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ochrony przeciwpoŜarowej.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

CELE KSZTAŁCENIA

W wyniku realizacji programu jednostki modułowej powinieneś umieć:

−

rozróŜnić grafikę rastrową i wektorową,

−

posłuŜyć się specjalistycznym oprogramowaniem komputerowym do cyfrowego zapisu
i przetwarzania obrazu,

−

określić moŜliwości i zakres stosowania komputerowych środowisk graficznych do
cyfrowego przetwarzania obrazu,

−

posłuŜyć się specjalistycznym oprogramowaniem komputerowym do zapisu i przetwarzania
dźwięku,

−

posługiwać się specjalistycznym oprogramowaniem komputerowym do cyfrowego zapisu
i przetwarzania obrazów ruchomych,

−

zastosować środowiska graficzne do tworzenia elektronicznych publikacji i prezentacji,

−

zastosować podstawowe zasady posługiwania się standardowym oprogramowaniem
stosowanym przy cyfrowym zapisie i przetwarzaniu obrazów,

−

określić moŜliwości komputerowych środowisk graficznych dotyczące realizacji róŜnych
zadań,

−

przygotować obrazy grafiki rastrowej do publikacji w Internecie,

−

opublikować fotografie cyfrowe w Internecie,

−

sporządzić rozliczenie kosztowo-materiałowe zamówienia,

−

zastosować przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ochrony przeciwpoŜarowej.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

MATERIAŁ NAUCZANIA

4.1.

Grafika rastrowa i wektorowa

4.1.1.

Materiał nauczania

Grafika komputerowa dzieli się na: grafiki rastrowe i grafiki wektorowe.
W grafice rastrowej obrazy tworzone są z połoŜonych regularnie, obok siebie pikseli.

Posiadają one róŜne kolory lub odcienie jasności. Tworzone w ten sposób obrazy nazywamy
mapami  bitowymi  (bitmapami).  Obrazki  bitmapowe  są  uzaleŜnione  od  rozdzielczości
i  składają  się  z  określonej  liczby  pikseli,  zmiana  rozmiaru  lub rozdzielczości tych obrazków
moŜe  spowodować  rozmycie  i  utratę  szczegółów.  Zwiększenie  wielkości  mapy  bitowej
powoduje,  Ŝe  zwiększane  są  takŜe  punkty,  a  linie  i  krawędzie  stają  się  postrzępione.  Praca
z  obrazkami  bitmapowymi  polega  na  modyfikacji  grup  pikseli.    PoniewaŜ  kolor  kaŜdego
piksela  jest  definiowany  niezaleŜnie  od  pozostałych,  moŜna  na  mapach  bitowych  stosować
realistyczne  efekty  specjalne,  takie  jak  cieniowanie  lub  zwiększanie  nasycenia  kolorów
wybranego obszaru, piksel po pikselu.

Obrazki bitmapowe są najczęściej uŜywanym rodzajem grafiki przy pracy z obrazkami

o płynnych przejściach tonów.

Grafika rastrowa znajduje zastosowanie do: tworzenia obrazów o skomplikowanych

kolorach i przejściach tonalnych, obróbki zdjęć, tworzenia grafiki dla aplikacji
multimedialnych, przygotowania efektów specjalnych w filmie, do prostych animacji GIF.

Podstawowe formaty grafiki rastrowej: BMP, TIFF, JPG.

W grafice wektorowej obraz składa się z linii prostych, otwartych i zamkniętych

krzywych, figur geometrycznych i innych obiektów, zdefiniowanych matematycznie [7, s. 9].

Elementy graficzne rysunku wektorowego noszą nazwę obiektów. KaŜdy obiekt stanowi

niezaleŜną  część  obrazu,  zdefiniowaną  za  pomocą  takich  właściwości  jak:  kolor,  kształt,
kontur, wielkość i połoŜenie na rysunku. PoniewaŜ kaŜdy obiekt jest elementem niezaleŜnym,
moŜna  go  przesuwać  na  rysunku  i  zmieniać  pozostałe  jego  właściwości  przy  zachowaniu
czystości  kształtu,  bez  wpływu  na  pozostałe  obiekty  naleŜące  do  danego  rysunku.  Grafika
wektorowa  nie  zaleŜy  od  rozdzielczości,  jest  zawsze  odtwarzana  z  maksymalną
rozdzielczością dowolnego urządzenia wyjściowego (monitor lub drukarka). PoniewaŜ ekrany
monitorów  komputerowych  składają  się  z  siatki  pikseli,  to  zarówno  obrazki  wektorowe,  jak
i  bitmapowe  są  wyświetlane  w  postaci  pikseli.  Obiekty  są  wyświetlane  na  ekranie  monitora
z rozdzielczością, z jaką pracuje karta graficzna i drukowane z rozdzielczością drukarki.

Rys. 2. Porównanie grafiki rastrowej i wektorowej [15]

Najczęściej spotykane formaty plików z obrazami wektorowymi to: cdr (plik programu

CorelDraw), ai (plik programu Adobe Illustrator).

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Grafika wektorowa znajduje zastosowanie do tworzenia: wizytówek, znaków firmowych,

reklamy, wykresów 2D i 3D, funkcji matematycznych i fizycznych, histogramów i wykresów
kołowych, symulacji i animacji dla wizualizacji naukowej i rozrywki.

Konwersje formatu zapisu obrazu

Rasteryzacja oznacza przekształcenie obrazka wektorowego w rastrowy. Zastąpienie

pierwotnego  rysunku  wektorowego  otrzymanym  z  niego  obrazem  rastrowym  uniemoŜliwia
wykonanie  wielu  operacji  edycyjnych  (np. skalowania bez utraty jakości obrazu, aktualizacji
przebiegu krzywych i treści napisów).

Wektoryzacja oznacza przekształcenie obrazka rastrowego w wektorowy. Polega

na rozpoznaniu w układzie barwnych pikseli przebiegających linii, okręgów, liter i innych
znaków, obszarów jednobarwnych i ich brzegów.

Formaty zapisu obrazu cyfrowego

JeŜeli zarejestrowany obraz cyfrowy chcemy zachować naleŜy zapisać go.

Przechowywane  obrazy  są  najczęściej  poddawane  kompresji.  RozróŜniamy  dwa  rodzaje
kompresji:  kompresja  stratna  i  bezstratna.  Formaty  wykorzystujące  kompresję  ze  stratami
podczas kompresji obrazu tracą część zapisanych w nim informacji. Kompresja bez strat LZW
przechowuje obrazy bez jakichkolwiek strat informacji.

Format TIFF - format standardowy i podstawowy do zapisu mapy bitowej, moŜe

w bezstratny sposób zapisać informację o kaŜdej barwie obrazu cyfrowego. Format stosowany
do archiwizacji obrazów do obróbki cyfrowej oraz do druku.

Format JPEG, JPG - uniwersalny format obrazów rastrowych, wykorzystywany przede

wszystkim w aparatach cyfrowych i Internecie. UmoŜliwia zachowanie wysokiej jakości przy
niewielkich rozmiarach pliku. Jego kompresja jest stratna [5, s.137].

Format GIF - standard zapisu obrazów rastrowych do Internetu. Pliki w tym formacie są

małe, jakość obrazów nie najlepsza, a liczba kolorów ograniczona do 256.

Format RAW - nazywany jest cyfrowym odpowiednikiem filmowego negatywu. Plik

RAW to nienaruszone Ŝadną obróbką elektroniczną zdjęcie w postaci, w jakiej zostało
naświetlone na matrycy aparatu cyfrowego.

Format BMP - najprostszy format obrazu. Obrazy BMP mogą być 1-bitowe (grafika

liniowa),  4-bitowe  (16  kolorów  dla  obrazów  w  skali  szarości  lub  dwutonalnych),  8-bitowe
(256 kolorów dla obrazów w skali szarości lub dwutonalnych) 16-bitowe (65536 kolorów dla
obrazów  w  skali  szarości  lub  obrazów  dwutonalnych),  lub  24-bitowe  (RGB  –  8  bitów  na
kaŜdy  kolor  podstawowy).  Format  BMP  nie  kompresuje  danych,  w  związku  z  czym  są  to
przewaŜnie duŜe pliki.

Tryby koloru jest to informacja o kolorze obrazu rastrowego zapisana w pliku. Obrazy

mogą być zapisane w następujących trybach: RGB, CMYK, Lab, skala szarości, bitmapy.

Tryb RGB - tryb odpowiadający modelowi barw RGB, słuŜy do zapisywaniu obrazów

przeznaczonych do wyświetlania na monitorze komputera (np. do Internetu) lub naświetlania
na papierze fotograficznym, a takŜe archiwizacji zbiorów źródłowych. Obraz w trybie RGB
ma trzy czarno-białe kanały o wartościach od 0 (czerń) do 255 (biel). Daje na ekranie ponad
16,7 mln odcieni kolorów.

W trybie CMYK kaŜdy piksel obrazu jest opisany przez procentową wartość

poszczególnych barwników procesu drukarskiego. Daje moŜliwość uzyskania 4,3 mld
róŜnych kolorów (32-bitowa głębia koloru).

Tryb skali szarości o 8-bitowej głębi koloru, czyli 256 odcieniach szarości, jest

wykorzystywany do edycji i tworzenia czarno-białych zdjęć o pełnej skali tonów. Przy

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

zmianie trybu barwnego na skalę szarości program pozbawia piksele informacji o kolorze,
zachowując wartość ich luminancji. Wartość szarości moŜe być przedstawiana od 0 do 255
lub jako % wartość natęŜenia czarnego barwnika drukującego [5, s. 132].

Tryb bitmapy - obraz 1-bitowy, kaŜdy piksel ma przypisane tylko jedną z dwóch

wartości koloru: czerń lub biel, odpowiada zgrafizowanym, tradycyjnym zdjęciom czarno-
białym.

4.1.2.

Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

Jak dzielimy grafikę komputerową?

Jak zbudowany jest obraz w grafice rastrowej a jak w grafice wektorowej?

Jakie właściwości definiują obiekt w rysunku wektorowym?

Czy grafika wektorowa zaleŜy od rozdzielczości?

Czym róŜni się rasteryzacja od wektoryzacji?

Jakie znasz rodzaje kompresji zapisu obrazu cyfrowego?

Co to jest tryb koloru?

4.1.3.

Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Zaobserwuj róŜnice między obrazem rastrowym a obrazem wektorowym podczas

skalowania (powiększania i pomniejszania).

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

otworzyć w programie graficznym obraz wektorowy i taki sam obraz rastrowy,

powiększyć fragmenty obrazów, zaobserwować róŜnice w szczegółach obrazu,

pomniejszyć fragmenty obrazów, zaobserwować róŜnice w szczegółach obrazu,

zaprezentować w formie pisemnej wnioski z realizacji ćwiczenia,

porównać otrzymane wyniki, zapisać wnioski i przedstawić je na forum grupy.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

komputer z oprogramowaniem i programem graficznym,

−

obrazy zapisane w postaci pliku cyfrowego: obraz rastrowy i taki sam obraz wektorowy.

Ćwiczenie 2

WskaŜ zaleŜność liczby barw i wielkości pliku od głębi bitowej obrazu cyfrowego.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

uruchomić wskazany przez nauczyciela program graficzny,

otworzyć plik zapisany z 24-bitową głębią,

zrobić 4 kopie obrazu i zapisać je z głębią: 1-bitową, 4-bitową, 8-bitową, 16-bitową,

zrobić zestawienie w postaci tabeli,

sformułować wnioski, jak głębia bitowa wpływa na wielkość pliku.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

komputer z oprogramowaniem i programem graficznym Adobe Photoshop,

−

obraz zapisany w postaci pliku cyfrowego z 24-bitową głębią,

−

materiały piśmienne.

Ćwiczenie 3

Grafikę zapisaną w formacie BMP zapisz w formacie: JPEG, TIFF, PSD. Porównaj

wielkości plików, zapisz wyniki.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

uruchomić wskazany przez nauczyciela program graficzny,

otworzyć obraz cyfrowy zapisany w formacie BMP,

zrobić 3 kopie obrazu i zapisać je kolejno w formacie: JPEG, TIFF, PSD,

porównać wielkości plików,

zaprezentować w formie pisemnej wnioski z obserwacji.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

komputer z oprogramowaniem i programem graficznym,

−

obrazy zapisane w postaci pliku cyfrowego w formacie BMP.

4.1.4.

Sprawdzian postępów

Czy potrafisz:

Tak

Nie

zdefiniować pojęcie grafiki rastrowej?

zdefiniować pojęcie grafiki wektorowej?

wskazać zastosowanie grafiki rastrowej?

wskazać zastosowanie grafiki wektorowej?

wymienić podstawowe formaty grafiki rastrowej i wektorowej?

zapisać obraz rastrowy w róŜnych formatach?

scharakteryzować tryby zapisu obrazu?

wskazać róŜnice między grafiką rastrową a grafiką wektorową?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.2.

Graficzne środowiska do edycji grafiki

4.2.1.

Materiał nauczania

Programy graficzne (edytory graficzne)
Pod pojęciem programu graficznego moŜemy rozumieć zarówno aplikację o duŜych

moŜliwościach np. CorelDRAW i Adobe Photoshop, jak i program umoŜliwiający
wykonywanie jedynie prostych operacji. Liczba programów do tworzenia oraz obróbki plików
graficznych jest bardzo duŜa. Obok komercyjnych programów graficznych oferujących wiele
złoŜonych funkcji istnieją równieŜ programy typu shareware lub freeware.

Programy graficzne w zaleŜności od realizowanych przez nie funkcji i zastosowania,

moŜemy  podzielić  na  dwie  podstawowe  kategorie:  programy  do  edycji  i  przetwarzania  map
bitowych    i  programy  do  edycji  i  przetwarzania  grafik  wektorowych.  Od  pewnego  czasu
podział ten zaczyna się zacierać - programy wektorowe są wyposaŜone w zestawy narzędzi do
edycji  obrazów  rastrowych,  mogą  teŜ  wykorzystywać  bitmapy  jako  elementy  grafiki.
Podobnie programy rastrowe mogą tworzyć i importować wektorowe obiekty.

Pierwszą grupą są programy komputerowe umoŜliwiające edycję i przetwarzanie

map bitowych, zwane takŜe programami do retuszu i obróbki zdjęć. W programach tego typu
tworzymy  rysunki  od  podstaw,  lub  modyfikujemy  juŜ  istniejące.  Działanie  tego  typu
programów  polega  na  moŜliwości  ingerencji  w  dowolną  ilość  pojedynczych  pikseli  obrazu
bitowego,  pozwalającą  na  zmianę  informacji  zawartej  w  bitach  odpowiadających  danemu
pikselowi.  Szczególnie  dotyczy  to  atrybutów  barwy,  ale  takŜe  wielkości  piksela  i  liczby
wszystkich pikseli obrazu. Nie istnieje natomiast moŜliwość zmiany kształtu pikseli, gdyŜ są
one kwadratami [7, s. 116].

W tej grupie istnieje sporo programów przeznaczonych do domowych zastosowań jak

i  profesjonalnych,  uŜywanych  w  poligrafii  i  reklamie.  Zasadnicza  róŜnica  pomiędzy
programem  domowym  a  profesjonalnym  polega na moŜliwości wyprodukowania w aplikacji
pliku  przeznaczonego  do  wydruku.  Do  najciekawszych  popularnych  (i  profesjonalnych)
programów,  spełniających  praktycznie  wszystkie  potrzeby  związane  z  tworzeniem  i  obróbką
bitową obrazów, moŜna zaliczyć najnowsze wersje: Adobe Photoshop, Corel Photo-Paint oraz
Picture  Publisher.  Wymienione  programy  zawierają  wiele  wspólnych  opcji  (np.  moŜliwość
określania  barw  na  podstawie  modeli  RGB,  CMYK,  HSB)  ale  mają  równieŜ  specyficzne,
którymi nie dysponują pozostałe [7, s. 116].

Programy grafiki bitowej oprócz licznych narzędzi posiadają palety umoŜliwiające

ustawianie  opcji  tych  narzędzi.  Ponadto  zawierają  funkcje  wspomagające  odkształcenie
wybranych  obszarów  lub  całych  obrazków.  Mają  równieŜ  modyfikowane  przepisy  w  postaci
filtrów  przekształcających  obrazy  w  róŜne  formy  malarskie.  Profesjonalne  programy
umoŜliwiają  tworzenie  obrazu  bitowego  zgodnie  z  zasadą,  Ŝe  wszystko  co  jest  moŜliwe
do  namalowania  pędzlem,  jest  takŜe  realne  do  wykonania  przy  pomocy  programu,  a  nawet
więcej, gdyŜ moŜliwości narzędzi programowych są większe niŜ realnych [7, s. 117].

Spotykane w grafice komputerowej mapy bitowe mogą posiadać róŜny format. Jest to

spowodowane tym, Ŝe programy z tej grupy umoŜliwiają zapisywanie przetwarzanych plików
we własnym formacie. KaŜdy z tych programów posiada jednak moŜliwość konwersji obrazu
na format ogólnie dostępny.

Najpopularniejsze formaty map bitowych: BMP, JPEG, GIF, TIFF.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Programy do edycji i przetwarzania grafiki wektorowej
Niezbędnym czynnikiem wspomagającym wykorzystanie gotowych obrazków bitowych

w  złoŜonej  pracy  graficznej  są  narzędzia  programów  grafiki  wektorowej.  Programy  takie
działają na zasadzie tworzenia rysunków, często bardzo skomplikowanych, z moŜliwością ich
przekształcania  bez  zmiany  rozdzielczości  wynikowej  końcowego  efektu.  Ponadto  są  one
wyposaŜone  w  narzędzia  dające  moŜliwości  wypełnienia  utworzonych  zarysów  wzorami
zarówno  wektorowymi,  jak  i  bitowymi,  postsciptowymi,  teksturowymi.  Podstawową  zaletą
programów  do  grafiki  wektorowej  jest  moŜliwość  importowania  plików  bitowych  i  bardzo
precyzyjnego  ich  umieszczania  w  dowolnych  miejscach  tworzonej  grafiki.  PrzewaŜnie
programy  takie  mają  wiele  formatów  zapisu  obrazów bitowych, umoŜliwiający wczytywanie
plików  otrzymanych  z  róŜnych  źródeł.  Na  wczytanych  obrazkach  są  moŜliwe  takŜe  operacje
geometrycznego typu: obracania, skalowania, kadrowania itp [7, s. 119].

Programy grafiki wektorowej mają praktycznie nieograniczone moŜliwości rysunkowe.

Utworzone  obiekty  moŜna  dowolnie  skalować  i  przekształcać,  bez  jakiejkolwiek  straty
na  jakości.  Tworzone  obrazy  są  ciągiem  formuł  matematycznych  opisujących  kształty
obiektów,  ich  połoŜenie,  zarys  i  wypełnienie.  DuŜa  liczba  dodatkowych  opcji  umoŜliwia
utworzenie kaŜdego, dowolnie skomplikowanego rysunku [7, s. 118].

Istnieje cały szereg profesjonalnych programów umoŜliwiających tworzenie rysunków

w oparciu o grafikę wektorową. Najpopularniejszymi produktami w tej kategorii są programy
CorelDRAW, Adobe Illustrator, Windows Draw (Micrografx) i Macromedia Freehand.
Wybrane rozszerzenia plików wektorowych:

−

CDR - rozszerzenie plików zawierających grafikę wektorową utworzoną za pomocą
programu CorelDRAW.

−

CGM - rozszerzenie plików w formacie Computer Graphics Metafile, przechowujących
grafikę wektorową, rastrową i tekst.

−

DRW - rozszerzenie plików grafiki utworzonej w Micrografx Windows Draw.

−

WMF  -  Metaplik  Windows  to  standard  dla  plików  przechowujących  grafikę  wektorową
w pakiecie MS Office.

Oto krótka charakterystyka kilku znanych edytorów grafiki:
Najbardziej  znanym  (komercyjnym)  programem do obróbki cyfrowej zdjęć jest program

Adobe  Photoshop  od  lat  obecny  na  rynku  w  kolejnych  edycjach.  Jest  to  rozbudowany
program  do  tworzenia  i  obróbki  grafiki  rastrowej.  Program  współpracuje  z  wektorowym
Adobe  Ilustratorem.  W  skład  programu  wchodzi  równieŜ  Adobe  ImageReady,
rozszerzający  moŜliwości    o  tworzenie  animowanych  GIF-ów.  UmoŜliwia  optymalizację
grafiki internetowej. Photoshop Elements - to uboŜsza i tańsza, domowa wersja Photoshopa.

CorelDRAW - Pakiet programów graficznych wchodzących w skład jednego produktu,

słuŜący  początkowo  do  obróbki  grafiki  wektorowej,  a  potem  jako  cały  pakiet  programów
graficznych.  Skład  pakietu  Graphics  Suite  to:  CorelDraw  -  program  do  obróbki  obiektów
wektorowych,  PHOTO-PAINT  -  program  do  edycji  map  bitowych,  Corel  Prezentations  -  do
tworzenia  statycznych  i  dynamicznych  prezentacji,  Corel  PowerTRACE  -  do  wektoryzacji
map bitowych, CorelTexture - do tworzenia wypełnień teksturowych.

Program GIMP początkowo napisany na potrzeby systemu Linux, ale obecnie moŜna

z niego korzystać w systemie Windows. To bezpłatne narzędzie przetwarzania grafiki
cyfrowej i zdjęć umieszczanych w Internecie.

Macromedia Fireworks to aplikacja słuŜąca do przygotowywania grafiki do publikacji

multimedialnych i witryn WWW. Łączy w sobie moŜliwości programu do edycji grafiki
wektorowej i bitmapowej, umoŜliwia tworzenie przycisków oraz animowanych GIF-ów.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Rozbudowane funkcje eksportu pozwalają na zapis w wielu formatach, wygenerowanie kodu
HTML i JavaScript niezbędnego do umieszczenia grafiki na stronie WWW.

Micrografx Picture Publisher podobnie jak wcześniejsze daje wiele moŜliwości kreacji

obrazu.  Aplikacja  przyjazna  dla  twórców  stron  WWW,  posiada  algorytmy  kompresji,
dodatkowe  narzędzia  do  obróbki  grafiki  na  potrzeby  publikacji  internetowych  oraz
do tworzenia i optymalizacji animowanych GIF-ów. Potrafi generować kod w języku HTML.

Posługując się powyŜszymi programami naleŜy pamiętać, Ŝe choć oferują one podobne

moŜliwości kreacji obrazu: filtry, sposoby zaznaczania, retusze, sposoby montaŜu czy pracę
na warstwach, to jednak w kaŜdym programie działają w sposób jemu przynaleŜny.

4.2.2.

Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

Jak moŜna sklasyfikować programy graficzne?

Jaka jest róŜnica pomiędzy programem domowym a profesjonalnym?

W jakich formatach moŜna zapisać mapy bitowe?

Jakie znasz przykłady programów do edycji i przetwarzania grafiki rastrowej?

W jakie narzędzi wyposaŜone są programy do edycji grafiki wektorowej?

Jakie są programy do edycji i przetwarzania grafiki wektorowej?

Jakie rozszerzenia mogą mieć pliki wektorowe?

4.2.3.

Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Zapoznaj się z interfejsem i narzędziami programu do obróbki wektorowej np.

CorelDRAW (jeśli szkoła nie ma wersji licencjonowanej, pobierz z Internetu wersję
demonstracyjną).

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

uruchomić komputer i program CorelDRAW,

ciągnąć wersję demonstracyjną, w przypadku gdy szkoła nie posiada wersji

licencjonowanej,

zapoznać się z budową interfejsu programu: paski menu, pasek stanu, dokery, paleta
kolorów, przybornik,

zapoznać się z podstawowymi narzędziami programu,

zrobić pisemny opis interfejsu,

przedstawić wyniki na forum grupy.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

komputer z oprogramowaniem i dostępem do Internetu,

−

program graficzny Corel Draw,

−

karta pracy i przybory do pisania.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Ćwiczenie 2

Opisz narzędzia z głównego panelu narzędziowego programu graficznego Gimp.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

uruchomić przeglądarkę internetową, wyszukać stronę z wersją programu Gimp,

zapoznać się ze sposobem instalacji i zainstalować program w komputerze,

zapoznać się z panelem narzędziowym programu,

zrobić pisemny opis interfejsu,

przedstawić opis na forum grupy.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

komputer z oprogramowaniem i dostępem do Internetu,

−

zeszyt i przybory do pisania.

Ćwiczenie 3

Wykorzystując zasoby Internetu zrób zestawienie obecnie dostępnych edytorów do grafiki

rastrowej i wektorowej. Podaj strony www producentów.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

uruchomić komputer i przeglądarkę internetową,

wyszukać edytory do grafiki rastrowej i edytory do grafiki wektorowej,

wyszukać adresy producentów,

zrobić pisemne zestawienie,

przedyskutować wyniki na forum grupy.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

komputer z oprogramowaniem i dostępem do Internetu,

−

zeszyt i przybory do pisania.

4.2.4.

Sprawdzian postępów

Czy potrafisz:

Tak

Nie

wymienić programy do edycji i przetwarzania grafiki rastrowej?

wymienić programy do edycji i przetwarzania grafiki wektorowej?

nazwać poszczególne części interfejsu edytora do grafiki rastrowej?

nazwać poszczególne części interfejsu edytora do grafiki wektorowej?

wskazać rozszerzenia plików wektorowych?

wskazać rozszerzenia plików rastrowych?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.3.

Komputerowe przetwarzanie obrazu rastrowego

4.3.1.

Materiał nauczania

Tworzenie i edycja obrazu rastrowego
Nieograniczone są moŜliwości twórcze jakie dają programy graficzne do cyfrowej

obróbki zdjęć. Pozwalają one utworzyć nowy jak i edytować istniejące juŜ obrazy cyfrowe.
Oferują narzędzia potrzebne do malowania obrazów od podstaw, umoŜliwiają modyfikowanie
obrazów poprzez: retusz, zastosowanie efektów specjalnych, łączenie elementów kilku zdjęć,
wprowadzenie tekstu, korygowanie balansu kolorów, poprawę jakości zdjęć.

Oto niektóre z moŜliwości edycji obrazu rastrowego w programach grafiki bitmapowej.
Przygotowanie obrazu do edycji tj. kadrowanie, zmianę wymiarów i rozdzielczości

obrazu.  Po  zeskanowaniu  lub  zaimportowaniu  obrazka  trzeba  dopasować  jego  wielkość.
W  programie  Photoshop  czynność  tę  ułatwia  okno  dialogowe  Wielkość  obrazka,  za  pomocą
którego  moŜna  zmienić  rzeczywiste  wymiary  obrazka  (w  pikselach),  jego  wymiary
na wydruku oraz rozdzielczość. Obrazek moŜna kadrować za pomocą narzędzia Kadrowanie
oraz  polecenia  Kadruj  i  Przytnij.  MoŜemy  obrócić  fotografię,  wyprostować  a  takŜe  zmienić
perspektywę obrazu.

Udoskonalanie, naprawianie, korygowanie barw i tonów obrazka – wykorzystujemy

następujące polecenia do korekty kolorów:

−

Auto-kolor − pozwala szybko skorygować balans kolorów obrazka.

−

Poziomy  −  umoŜliwia  poprawienie  zakresu  tonów  i  balansu  kolorów  poprzez
dopasowanie  poziomów  intensywności  cieni,  półcieni  i  świateł  obrazka.  W  oknie
Poziomy  jest  wyświetlany  histogram,  który  pomaga  (wizualnie)  w  dopasowywaniu
kluczowych tonów obrazka.

−

Krzywe − polecenie zapewnia szereg punktów kontrolnych do sterowania światłami,
półcieniami i cieniami poszczególnych kanałów.

−

Balans kolorów − pozwala zmienić ogólną kompozycję kolorów obrazka.

−

Barwa/Nasycenie − pozwala dopasować barwę, nasycenie i jasność całego obrazka lub
poszczególnych kolorów składowych.

−

inne dostępne polecenia to Dopasuj kolor, Zastąp kolor, Kolor selektywny, Mikser
kanałów.
Retusz zdjęcia – usunięcie skaz technicznych, miejscowych przebarwień, niepoŜądanych

odbić światła czy rozdarć i zagięć. Najczęściej stosujemy narzędzie Stempel, umoŜliwia ono
pobranie próbki, która moŜe być potem zastosowana do innego obrazka lub innej części tego
samego  obrazka.  Z  narzędziem  moŜna  skojarzyć  dowolną  końcówkę  pędzla,  co  pozwala  na
sterowanie wielkością powielanego obszaru. Sposób malowania powielanego obszaru moŜna
takŜe  modyfikować  za  pomocą  ustawień  krycia  i  przepływu  na  pasku  opcji.  Inne    podobnie
działające  to  Pędzel  korygujący  i  Łatka.  Narzędzia  Rozjaśnianie  i  Ściemnianie  bazują  na
tradycyjnych technikach obróbki fotografii, polegających na zmianie naświetlenia określonego
obszaru na odbitce. Wykorzystując te narzędzia moŜemy dokonać retuszu zdjęć portretowych
tj:  wygładzania  cery,  usuwanie  piegów,  usuwanie  zmarszczek  i  cieni  pod  oczami,  zmiana
kształtu uszu, zmiana koloru oczu, wybielanie białka oczu i zębów itp.

Korekcja odwzorowania szczegółów. O ostrość obrazu naleŜy zadbać na etapie

fotografowania, w programie moŜemy tylko nieznacznie poprawić ostrość. Wyostrzanie
uwydatnia krawędzie obiektów na obrazku. Do wyostrzania obrazków moŜna uŜywać filtrów

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

z grupy Wyostrzanie i narzędzia Wyostrzanie. Wyostrzać moŜemy krawędzie obiektu, a takŜe
wybiórczo wyostrzać fragmenty obrazu.

FotomontaŜ to technika polegająca na łączeniu w jednym obrazku elementów

pochodzących z innych, w celu uzyskania określonego efektu artystycznego. Tworzenie takich
zdjęć wymaga dobrego opanowania róŜnych funkcji programu graficznego i posługiwania się
róŜnymi narzędziami min: narzędziami do tworzenia zaznaczeń, uŜywanie masek i filtrów.

Narzędzia do tworzenia zaznaczeń pozwalają na selekcję wybranych fragmentów

obrazka.  Zaznaczenie  określonych  obszarów  pozwala  ograniczyć  pewne  operacje  -  takie  jak
edycja,  definiowanie  efektów  i  stosowanie  filtrów  -  tylko  do  nich  (inne  obszary  pozostają
nienaruszone).  Do  zaznaczania  pikseli  rastrowych  moŜna  uŜyć  Narzędzia  do  zaznaczania
(prostokątne  i  eliptyczne)  albo  Lassa  (Lasso,  Lasso  wielokątne  i  Lasso  magnetyczne).
Narzędzie  RóŜdŜka  umoŜliwia  zaznaczenie  jednolicie  zabarwionego  fragmentu  obrazka.
Polecenia  dostępne  w  menu  Zaznaczanie  umoŜliwiają  zaznaczanie  wszystkich  pikseli,
usuwanie  zaznaczeń,  ponowne  zaznaczanie  i  odwrócenie  aktywnego  zaznaczenia.  Do
zaznaczania  danych  wektorowych  uŜywa  się  narzędzi  z  grupy  Piór  lub  Kształtów,  które
pozwalają tworzyć precyzyjne kontury nazywane ścieŜkami.

Maski

zapewniają

ochronę

wybranych

obszarów

obrazka

przed

zmianami

wprowadzanymi  w  innych  obszarach  (np.  korekta  kolorów  czy  stosowanie  filtrów).  Maski
i  kanały  są  obrazkami  w  trybie  skali  szarości,  moŜna  je  więc  edytować  jak  wszelkie  inne
obrazki. Kanały alfa - umoŜliwiają zapisywanie i wczytywanie zaznaczeń. Kanały alfa moŜna
edytować za pomocą dowolnego narzędzia do edycji.

Przy tworzeniu nowy obrazów jak i edycji istniejących wykorzystujemy narzędzia

do malowania, umoŜliwiają one zmianę kolorów pikseli. Narzędzia Pędzel i Ołówek działają
podobnie  do  swoich  tradycyjnych  odpowiedników  -  kolory  są  nanoszone  na  obrazek  za
pomocą  pociągnięć.  Narzędzie  Gradient  i  Wiadro  z  farbą,  polecenie  Wypełnij  pozwalają
kolorować  większe  obszary.  Narzędzia  tj.:  Gumka,  Rozmycie  i  SmuŜenie  słuŜą  do  zmiany
dotychczasowych  kolorów  obrazka.  Za  pomocą  opcji  moŜna  kontrolować  sposób  nakładania
i modyfikowania kolorów. Aerograf słuŜy do rozpylania kolorów.

Do obrazu rastrowego na pomocą narzędzia Tekst moŜna dodać efekty tekstowe. Są trzy

metody wprowadzania tekstu: począwszy od pewnego punktu, wewnątrz akapitu oraz wzdłuŜ
ś

cieŜki. Gdy utworzymy element tekstowy, na palecie Warstwy pojawia się nowa warstwa

tekstowa. MoŜna teŜ tworzyć krawędzie zaznaczenia w kształcie tekstu.

Za pomocą Filtrów moŜna zamienić fotografię w obraz artystyczny, lub w rysunek

graficzny  oraz  dodać  efekty  specjalne.    Filtry  moŜna  podzielić  na:  poprawiające  jakość
obrazka,  tworzące  efekty  artystyczne  i  tworzące  efekty  specjalne.  Filtry  poprawiające  jakość
obrazka to filtry: rozmywające, dodające szum i wyostrzające. Niektóre filtry umoŜliwiają teŜ
czyszczenie  i  retuszowanie  zdjęć.  Filtry  tworzące  efekty  artystyczne  -  pozwalają  zmieniać
wygląd  obrazków,  przekształcać  w  mozaiki  lub  na  róŜne  sposoby  zniekształcać.  Filtry
są stosowane do aktywnej, warstwy albo do zaznaczenia.

Warstwy umoŜliwiają izolowanie elementów obrazka. Operacje wykonywane

na  warstwach,  np.  zmiana  ich  kolejności  czy  atrybutów,  stanowią  jedną  z  metod
projektowania  obrazków.  Pewne  funkcje  specjalne  tj.  warstwy  dopasowania,  warstwy
wypełnienia  i  style  warstw,  pozwalają  wprowadzać  do  obrazków  efekty  specjalne.  Warstwy
dopasowania  pozwalają  zmieniać  kolory  i  tony  obrazka  bez  trwałej  ingerencji  w  kolory
przypisane  do  pikseli.  Warstwy  wypełnienia  umoŜliwiają  wypełnienie  warstwy  kolorem,
wzorkiem  lub  gradientem.  Efekty  i  style  warstw  –  to  wiele  gotowych  efektów,  które
umoŜliwiają  szybką  zmianę  wyglądu  warstwy  tj.  cienie,  blaski,  fazy,  nałoŜenia  i  obrysy.
Efekty warstwy są łączone z jej zawartością [15].

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.3.2.

Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

Jakie znasz polecenia do korekcji kolorów i tonów obrazka?

Przy uŜyciu jakich narzędzi moŜna wykadrować obrazek?

Jakie narzędzia słuŜą do retuszu zdjęć?

Na czym polega tworzenie zaznaczeń?

Jakie zadanie pełnią maski?

Do czego słuŜą warstwy?

Na jakie modyfikacje obrazu pozwalają warstwy dopasowania i warstwy wypełnienia?

Jakiego narzędzia uŜyjesz do kolorowania większych obszarów obrazu?

Jakie są metody wprowadzania tekstu w programie Adobe Photoshop?

4.3.3.

Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Wykonaj retusz zdjęcia barwnego − usuń plamy i rysy, dokonaj korekcji barw i tonów.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

otworzyć zdjęcie do retuszu w programie graficznym,

usunąć rysy i plamy na zdjęciu,

uzupełnić brakujące fragmenty obrazu,

skorygować barwy obrazka przy uŜyciu dostępnych poleceń do korekty kolorów,

skorygować tony obrazka przy uŜyciu dostępnych poleceń do korekty tonów,

wykadrować obraz i zapisać wyretuszowany obraz,

omówić zastosowane narzędzia programu i ocenić uzyskane efekty.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

komputer z oprogramowaniem i programem graficznym,

−

barwny obraz cyfrowy wymagający korekcji barwnej i tonalnej.

Ćwiczenie 2

Z przygotowanych wcześniej zdjęć cyfrowych wykonaj fotomontaŜ. Gotowy efekt zapisz

na płycie CD i wydrukuj na drukarce atramentowej.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

wykonać projekt – wybrać zdjęcia, zaplanować efekt jaki chcesz uzyskać,

utworzyć nowy obrazek, na który powklejasz elementy składowe fotomontaŜu,

usunąć niepotrzebne elementy (pamiętaj o opcji Wtapianie),

dopasować poszczególne fragmenty pod względem wielkości,

dokonać korekcji kolorów i kontrastu kaŜdej warstwy,

korzystać z trybów mieszania warstw i krycia podczas pracy,

zapisać efekty swojej pracy i wydrukować,

omówić zastosowane narzędzia programu i ocenić uzyskane efekty.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

komputer z oprogramowaniem i programem graficznym,

−

zdjęcia cyfrowe,

−

drukarka i papier fotograficzny do wydruku,

−

wymienny nośnik pamięci: płyta CD.

Ćwiczenie 3

W programie Adobe Photoshop pokoloruj obraz czarno-biały korzystając z warstw

dopasowania. Zapisz pokolorowany obraz na nośniku wymiennym i wydrukuj na drukarce.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

otworzyć zdjęcie w skali szarości,

utworzyć nową warstwę dopasowania - Balans kolorów,

ustalić kolor, jaki nadasz wybranym fragmentom w wyświetlonym oknie dialogowym,

wypełnić maskę kolorem czarnym, narzędziem Pędzel o kolorze białym i miękkiej
końcówce pędzla zamalować te fragmenty zdjęcia,

pokolorować tą samą metodą pozostałe fragmenty zdjęcia,

zapisać pokolorowane zdjęcia na nośniku wymiennym i wydrukować,

omówić zastosowane narzędzia programu i ocenić uzyskane efekty.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

komputer z oprogramowaniem i programem graficznym,

−

czarno-biały obraz cyfrowy,

−

wymienny nośnik pamięci: płyta CD, DVD,

−

drukarka i papier do wydruku.

Ćwiczenie 4

Wykonaj retusz zdjęcia portretowego tj.: usuń plamy na skórze i cienie pod oczami,

wybiel oczy i zęby, wygładź skórę. Wyretuszowany obraz zapisz na płycie CD.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

otworzyć plik z fotografią osoby, której skóra posiada pewne niedoskonałości,

usunąć przebarwienia na skórze narzędziem Stempel,

usunąć ciemne kręgi pod oczami,

wybielić białka oczu i wybielić zęby,

wygładzić skórę,

zapisać wyretuszowany obraz na nośniku wymiennym,

omówić zastosowane narzędzia programu i ocenić uzyskane efekty - porównać zdjęcie
przed retuszem i po retuszu.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

komputer z oprogramowaniem i programem graficznym,

−

obraz wymagający retuszu,

−

wymienny nośnik pamięci: płyta CD.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.3.4.

Sprawdzian postępów

Czy potrafisz:

Tak

Nie

usunąć plamy i rysy ze zdjęcia?

uzupełnić brakujące fragmenty obrazu?

przeprowadzić korekcję barw i tonów obrazka na zdjęciu barwnym?

wykonać fotomontaŜ?

pokolorować zdjęcie czarno-białe za pomocą warstw dopasowania?

uzyskać szkic ze zdjęcia?

wyretuszować zdjęcie portretowe?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.4.

Tworzenie i edycja grafiki wektorowej

4.4.1.

Materiał nauczania

Grafika wektorowa pozwala tworzyć:

−

obrazy precyzyjne zawierające duŜo szczegółów,

−

grafikę plakatową i inną tego typu operującą kontrastami,

−

plany architektoniczne, projekty produktów, precyzyjne rysunki techniczne,

−

grafiką prezentacyjną, tabele, wykresy, inne rysunki przedstawiające dane lub schematy,

−

tradycyjne znaki firmowe, logo, teksty wymagające cienkich i gładkich krawędzi,

−

broszury ulotki, jedno lub kilku stronicowe dokumenty, łączące: obrazki, logo, teksty.

Obiekty tworzone w grafice wektorowej definiuje się za pomocą równań algebraicznych

(wektorów). Program, który je wyświetla i pozwala edytować, przelicza wzory.

W praktyce kreowanie takiego obrazu polega na utworzeniu niezaleŜnych od siebie

obiektów.  Obiekty  moŜna  grupować,  powielać  i  aranŜować  na  wiele  sposobów.  Wszystkie
obiekty mogą zostać poddane skalowaniu, obracaniu, pochylaniu. Na obiektach wektorowych
jest  moŜliwość  zastosowania  róŜnorodnych  efektów  takich  jak  3d  z  moŜliwością  ustawienia
oświetlenia, głębi i kąta oraz manipulowania właściwościami na samym obiekcie w obszarze
roboczym.

KaŜdy obiekt posiada takie właściwości jak kontur, rozmiar, kolor i stanowi odrębną

całość.  Istnieje  moŜliwość  edycji  wypełnienia  i  konturu  -  moŜna  dokładnie,  numerycznie
określić  barwę  wypełnienia.  Okno  do  edycji  konturu  umoŜliwia  określenie  jego  grubości,
formy,  wykończenia  i  koloru.  Jest  moŜliwość  nadania  obiektom  wypełnienia  tonalnego,
przezroczystości jednolitej, kołowej, stoŜkowej lub liniowej z moŜliwością regulacji.

Obrazy i rysunki wektorowe moŜemy poddawać skalowaniu i modelowaniu bez utraty ich

jakości.  Tutaj  zmiana  kształtu  jakiegoś  obiektu  polega  na  modelowaniu  jego  konturu.
Modelowanie  wektorów  -  krzywych  odbywa  się  za  pomocą  manipulowania  tzw.  węzłami
i  punktami  kontrolnymi  przy  uŜyciu  narzędzi  dostępnych  w  przybornikach.  Dzięki  punktom
kontrolnym moŜna płynnie modelować wektory jako krzywe.

Dostępne są takŜe gotowe kształty (gwiazdy, strzałki, wielokąty z dobraniem ilości

kątów). Inne moŜliwości pracy to nadawanie obiektom perspektywy.

Narzędzia typograficzne pozwalają na dodanie do obrazu tekstu o róŜnym kroju pisma,

wielkości, tabulatorów, kerningu (odstępów między znakami).

Obiekty wektorowe moŜna rasteryzować, ustawiając przestrzeń kolorystyczną,

rozdzielczość, wygładzenie i przezroczystość.

Do obrazu wektorowego moŜna dodać bitmapę i dokonać jej modyfikacji: ingerencję

w kolor, nasycenie i kontrast oraz uŜywanie stosunkowo niezbyt zaawansowanych filtrów.

Do najwaŜniejszych opcji edycji grafiki wektorowej naleŜą między innymi:

−

moŜliwość pracy na warstwach, tj. układanie obiektów na przezroczystych kalkach,

−

rysowanie narzędziami kaligraficznymi linii o dowolnych krzywiznach,

−

dowolne odkształcanie geometryczne obiektów wraz z obwiedniami i perspektywami,

−

tworzenie efektów trójwymiarowości na płaszczyźnie z zastosowaniem wielopunktowego
oświetlenia,

−

przelewanie jednego obiektu w drugi wzdłuŜ dowolnej krzywej,

−

układanie tekstów na dowolnych obiektach krzywoliniowych,

−

kopiowanie i powielanie elementów rysunku,

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

−

precyzyjne wyrównywanie obiektów względem siebie,

−

zmiana kolejności nakładających się obiektów w ramach kaŜdej warstwy i kolejności
warstw,

−

unieruchamianie obiektów przed przypadkowym przesunięciem,

−

grupowanie obiektów,

−

tworzenie nowych obiektów przez przecinanie się obiektów istniejących,

−

traktowanie obiektu jako soczewki przybliŜającej, prześwitującej, termicznej itp.,

−

definiowanie zakończeń linii, wzorów wektorowych i bitowych do wypełniania
[6, s. 120].

4.4.2.

Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

Jakie są najwaŜniejsze opcje programów grafiki wektorowej?

Do czego słuŜą węzły i punkty kontrolne?

Jak moŜna edytować kontur obiektu?

Jakie ustawienia umoŜliwia nam okno zarządzania kolorem?

Jakie są moŜliwości pracy z obiektami?

Jakie kształty dostępne są w programach wektorowych?

4.4.3.

Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

W programie Corel Draw narysuj kwadrat, wypełnij go kolorem. Stosując kopiowanie

i przekształcanie otrzymaj następujący efekt:

Rys. do ćwiczenia 1. Gotowy efekt [10]

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

narysować kwadrat (z wciśniętym klawiszem Ctrl), a następnie nadać mu kolor,

utworzyć kopię obiektu, zmienić kolor na inny,

dokonać przekształcenia, obrotu i zmienić połoŜenie pierwszego i drugiego obiektu,

zaznaczyć oba obiekty i utworzyć kopię zaznaczonych obiektów,

dokonać przekształcenia i zgrupować obiekty,

zapisać wykonany obraz,

omówić zastosowane narzędzia programu,

ocenić uzyskane efekty.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

komputer z oprogramowaniem i programem Corel Draw,

−

materiały piśmienne.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Ćwiczenie 2

W programie Corel Draw wykonaj rysunek formatu A4, w którym wykorzystasz efekt

metamorfozy.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

otworzyć nowy dokument rozmiaru A4 w układzie poziomym,

utworzyć obiekty wyjściowe metamorfozy,

zaznaczyć oba obiekty narzędziem Wskaźnik,

wybrać polecenie Metamorfoza z menu Efekty,

określić parametry metamorfozy i kliknąć Zastosuj,

zapisać jako metamorfoza.cdr,

omówić zastosowane narzędzia programu i ocenić uzyskane efekty.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

komputer z oprogramowaniem i programem Corel Draw,

−

wymienny nośnik pamięci: płyta CD, DVD.

Ćwiczenie 3

Wykonaj kartkę kalendarza w formacie A4 zawierającą dane dla wybranego miesiąca.

Dodaj grafikę korespondująca z porą roku. Wydrukuj wykonaną kartkę.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczeniem, powinieneś:

otworzyć nowy dokument formatu A4, utworzyć tło,

utworzyć nagłówek – miesiąc, rok, wypełnić tekst np. wypełnieniem tonalnym i dodać do
tekstów kontur i cień,

utworzyć ramki - podkłady do wpisywania dni tygodnia,

dodać elementy graficzne,

dopracować całą stronę kalendarza,

zapisać i wydrukować kalendarz,

omówić zastosowane narzędzia programu i ocenić uzyskane efekty.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

komputer z oprogramowaniem i programem graficznym,

−

obrazki bitmapowe,

−

wymienny nośnik pamięci: płyta CD, DVD.

−

drukarka, papier fotograficzny do wydruku.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.4.4.

Sprawdzian postępów

Czy potrafisz:

Tak

Nie

wymienić najwaŜniejsze opcje programów grafiki wektorowej?

nadać dowolne wypełnienie obiektom?

dokonać transformacji obiektu?

zmienić kontury obiektu?

zgrupować i rozgrupować obiekty?

zastosować efekt metamorfozy?

wykonać projekt kartki kalendarza?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.5.

Graficzne środowiska do tworzenia publikacji

4.5.1.

Materiał nauczania

Skład komputerowy (DTP) uŜywany jest do tworzenia profesjonalnie wyglądających

dokumentów, o wyŜszym poziomie komplikacji niŜ te tworzone w edytorach tekstu.
UmoŜliwia teŜ stworzenie druków informacyjnych czy reklamowych. Pozwala na zachowanie
kontroli nad całym procesem tworzenia dokumentu, szybką korektę, zmianę informacji,
uaktualnienie.

Znane programy do składu to: Quark XPress, Adobe Pagemaker,

Adobe InDesign

Corel

Ventura, FrameMaker, a takŜe Microsoft Publisher.

Program do składu pozwala wprowadzać do tekstu róŜne kroje pisma, wielkości liter,

atrybuty  takie  jak  pogrubienie  czy  pochylenie,  podobnie  jak  edytory  tekstu.  Potrafi  równieŜ
operować  kerningiem  (przestrzenią  pomiędzy  parami  liter)  oraz  trackingiem  (przestrzenią
pomiędzy całą grupą liter). Tekst wpisywany w ramkach tekstowych, moŜe być umieszczony
pod dowolnym kątem. Grafika umieszczana jest w oddzielnych ramkach, moŜna ją skalować,
obracać, pozycjonować na stronie z dokładnością do ułamka milimetra.

Programy te mają narzędzia graficzne, ogólnie jednak korzysta się w składzie z grafiki

przygotowanej w programach graficznych. Program do składu pozwala na uzyskanie
wyciągów barwnych: CMYK, koloru według standardów Pantone i dowolnie zdefiniowanego.

Cechą programu do składu jest dobra współpraca z innymi programami przez filtry

importu formatów tekstowych, takich jak Microsoft Word i graficznych plików TIF czy EPS.
Dzięki  temu  moŜe  on  łączyć  materiał  przygotowany  w  innych  programach.  Najczęściej
program  DTP  ma  niewiele  filtrów  eksportowych,  zwykle  jest  to  kilka  formatów  tekstu,
zapisywanie  strony  w  postaci  graficznej,  w  nowszych  programach  takŜe  zapis  w  postaci
dokumentów HTML do publikacji w Internecie.

QuarkXPress jest potęŜnym profesjonalnym narzędziem do przygotowywania publikacji

do  druku,  jest  jednym  z  najwaŜniejszych  narzędzi  przemysłu  wydawniczego.  Dostępny  na
platformy  MAC  i  PC  jest  uŜywany  powszechnie  w  profesjonalnych  zastosowaniach
w  agencjach  reklamowych,  drukarniach,  wydawnictwach  i  redakcjach  prasowych  na  całym
ś

wiecie.

Adobe InDesign to profesjonalny program do składu publikacji firmy Adobe. Jego zalety

to: ścisła integracja z innymi programami graficznymi Adobe, łatwe w uŜyciu narzędzia, które
upraszczają  i  redukują  opracowywanie  złoŜonych  zadań  projektowych  do  kilku  szybkich
kroków  oraz  moŜliwość  przygotowywania  wszelkiego  rodzaju  publikacji  (do  druku,  PDF,
eBook, HTML i inne).

Adobe PageMaker to rozbudowana aplikacja do projektowania i składu publikacji.

UmoŜliwia  utworzenie  i  przygotowanie  do  druku  prostej  ulotki,  jak  i  kilkusetstronicowej
ksiąŜki.  Za  jego  pomocą  moŜna  równieŜ  opracować  publikacje  w  postaci  elektronicznej
w  formacie  PDF  lub  HTML.  MoŜliwości  PageMakera  pozwalają  na  kontrolowanie  kaŜdego
etapu  przygotowania  publikacji  od  zdefiniowania  układu  strony,  poprzez  wprowadzanie
i formatowanie tekstu i grafiki, aŜ po określenie parametrów druku lub eksportu.

Adobe Acrobat to program przeznaczony do obróbki dokumentów, który jest podstawą

rozwiązań Adobe "e-Paper". Dokumenty Adobe PDF zachowują dokładny wygląd i zawartość
oryginałów,  wraz  z  ich  czcionkami  i  grafikami,  mogą  być  drukowane,  wysyłane  pocztą
elektroniczną  lub  udostępniane  w  Internecie.  Dokumenty  w  formacie  Adobe  PDF  mogą  być
wyświetlane  na  platformach  Microsoft  Windows,  Mac  OS.  Dzięki  zautomatyzowanemu
zestawowi narzędzi do przeglądania i komentowania moŜna przeglądać dokumenty, dodawać

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

komentarze, zatwierdzać dokumenty za pomocą podpisów elektronicznych i wykonywać
wiele innych czynności przy pomocy poczty elektronicznej lub przeglądarki internetowej.

Adobe Illustrator – format Illustratora (.ai) jest jednym z najwaŜniejszych w DTP. Jest

to format uniwersalny, który potrafi odczytać praktycznie kaŜda inna aplikacja. Program łączy
w  sobie  łatwość  tworzenia  małych  i  bardzo  skomplikowanych  projektów  z  edycją  ksiąŜek,
gazet.  Najmocniejszą  jego  stroną  jest  moŜliwość  tworzenia  dowolnie  transparentnych  grafik
i moŜliwość zastosowania bardzo zaawansowanych stylów.

Corel Ventura jest zaawansowanym programem przeznaczonym do przygotowywania

publikacji graficznych dla celów biznesowych. Potrafi przetwarzać pliki XML, pliki graficzne
z takich programów jak CorelDRAW, Adobe Illustrator czy Photoshop, a takŜe zapisywać
w formacie PDF.

Microsoft Publisher to aplikacja DTP umoŜliwiająca przygotowanie drukowanych czy

publikowanych  on-line  dokumentów  takich  jak:  broszury,  wizytówki,  zaproszenia,  dyplomy.
Publisher  wchodzi  w  skład  pakietu  Office.  W  przeciwieństwie  do  zwykłego  edytora  tekstu
udostępnia  szereg  narzędzi  przydatnych  podczas  składu  publikacji  np.  łamanie  tekstu,  pracę
z ramkami, linie prowadzące czy widok wielostronicowy [11].

4.5.2.

Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

Jakie dokumenty tworzone są w DTP?

Wymień znane Ci programy do składu?

Jakie moŜliwości pracy z tekstem dają programy do składu?

Czy w programach do składu moŜna obrabiać grafikę?

Czy programy do składu współpracują z innymi programami?

4.5.3.

Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

W programie Publisher utwórz broszurę składającą się z 4 stron. Do tekstu dodaj obrazki

i grafikę.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

zrobić projekt broszury,

uruchomić program Publisher i wybrać pozycję z listy,

w sekcji Nowy z projektu zaznaczyć typ publikacji, którą chcesz utworzyć,

wypełnić treścią broszurę – wypełniając formularze,

dodać kolejne strony publikacji, wstawić obrazy i teksty,

moŜesz takŜe zmienić graficzny schemat broszury i wybrać takŜe jego układ barw,

zapisać utworzoną broszurę i wydrukować,

omówić zastosowane narzędzia programu i ocenić uzyskane efekty.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

komputer z oprogramowaniem i programem Publisher,

−

obrazy cyfrowe,

−

drukarka i papier do wydruku.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Ćwiczenie 2

W dowolnym programie do tworzenia prezentacji utwórz dwustronne zaproszenie na

wystawę fotograficzną. Do tekstu dodaj obrazki i grafikę. Zaproszenie wydrukuj.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

zrobić projekt zaproszenia,

utworzyć 2-e strony nowego dokumentu,

wypełnić treścią,

wstawić obrazy i grafikę,

zapisać utworzone zaproszenie,

wydrukować,

omówić zastosowane narzędzia programu,

ocenić uzyskane efekty.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

komputer z oprogramowaniem i programem do składu,

−

obrazy cyfrowe,

−

drukarka i papier do wydruku.

4.5.4.

Sprawdzian postępów

Czy potrafisz:

Tak

Nie

wskazać programy do składu komputerowego?

omówić programy do składu?

wstawić do publikacji obrazy i grafikę?

edytować w publikacji tekst?

utworzyć broszurę?

utworzyć zaproszenie?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.6.

Komputerowe przetwarzanie dźwięku

4.6.1.

Materiał nauczania

Dźwięki otaczające nas (np. głos ludzki, muzyka, odgłosy natury) są sygnałami

analogowymi (ciągłymi) w swojej naturze. Konieczna jest zatem digitalizacja, tj. ich
konwersja do postaci cyfrowej. Dopiero wtedy moŜliwe jest ich dalsze cyfrowe przetwarzanie
np. cyfrowa filtracja.

Proces przekształcania sygnału analogowego na cyfrowy przebiega w następujących

etapach: próbkowanie, kwantyzacja, kodowanie.

Próbkowanie jest to rejestracja chwilowych wartości sygnału w określonych odstępach

czasu. wybór częstotliwości próbkowania decyduje o zachowaniu wysokich częstotliwości
przetwarzanego dźwięku, a rozdzielczość kwantyzacji (ilość bitów na próbkę) decyduje
o poziomie szumu.

Kwantyzacja jest to proces mający na celu przedstawienie nieskończonej wartości

sygnału analogowego pod postacią skończonego ciągu zer i jedynek.

Wartość sygnału zapisywana jest skończoną liczbą bitów, dlatego przetwarzając wartość

analogową (która składa się z nieskończenie wielu punktów - np. sinusoida) na cyfrową
jesteśmy zawsze naraŜeni na utratę części informacji. Obrazuje to poniŜsza ilustracja:

Rys. 3. – Przetworzenie amplitudy sygnału na wartość cyfrową [13]

Sygnał analogowy został tutaj poddany kwantyzacji. W związku ze skończoną liczbą

moŜliwych do zarejestrowania wartości sygnału, ograniczono zakres do poziomów
reprezentowanych

przez

linie

przerywane.

Skutkiem

tego

jest

konieczność

przyporządkowania określonej wartości do najbliŜszego jej poziomu reprezentacji. Następnie
kaŜdemu poziomowi przypisuje się określoną wartość w procesie kodowania. Zakodowany
sygnał jest zapisywany [13].

Najpopularniejsze rodzaje formatów plików dźwiękowych to -WAV, MP3, WMA, MIDI.

Cyfrowa filtracja rozpoczyna się od dokładnej analizy nagrania w następujących etapach:

−

przesłuchanie nagrania: identyfikacja zakłóceń w dziedzinie czasu, określenie ich
charakterystyki (np. okresowość, amplituda),

−

analiza spektralna nagrania: określenie częstotliwości składowych niepoŜądanych
(zakłóceń, szumów), charakterystyki szumów i innych zakłóceń,

−

analiza  rozkładu  statystycznego  próbek  nagrania:  określenie  rozkładu  (histogramu)
próbek nagrania, obliczenie wartości mocy Min., Max., Avg. RMS.
Dzięki  wykonaniu  analizy  znamy  charakterystykę  nagrania  zarówno  w  dziedzinie

czasowej jak i częstotliwości. Określone mamy występujące zakłócenia, szumy i uŜyteczną
część sygnału. Mając te wszystkie informacje moŜemy przystąpić do wieloetapowego procesu
cyfrowej obróbki nagrania [9].

Wśród dostępnych aplikacji do nagrywania i edycji dźwięku jest: SoundEngine Free,

Adobe Adition, Audacity , n-Track Studio , REAPER.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Oto niektóre z moŜliwości edycji dźwięku w edytorach wyposaŜonych w narzędzia

przechwytujące dźwięk.
1)

Najprostszym zadaniem jest cięcie i wklejanie fragmentów mające zastosowanie przy:

−

usuwaniu obszarów ciszy z początku i końca utworów. Skracając utwory muzyczne
zaoszczędzamy miejsce na dysku, pozwala to na ominięcie długich przerw podczas
odtwarzania MP3,

−

wstawianiu obszaru rozbiegowego i zakończenia,

−

dzielenie pliku na ścieŜki,

−

w przypadku zgrania kilku utworów do jednego pliku- łączenie ścieŜek. Funkcja
przydatna gdy chcemy połączyć w grupę utwory, ustawić je we właściwej kolejności,

−

wyciszaniu utworów (np. na początku i na końcu utworu) [3, s. 202].

Nagrania  analogowe  (z  płyt  winylowych,  z  dyktafonu)  mogą  zawierać  róŜne
zniekształcenia  (trzaski,  szumy  i  zakłócenia).  NaleŜy  wykonać  odszumianie  nagrań
dźwiękowych i redukcję zakłóceń  za pomocą funkcji „czyszczenie” dźwięku lub innych
systemów filtrujących.

Optymalizacja zasięgu dynamicznego (normalizacja) - czyli optymalne dostosowanie
poziomu głośności utworu. Mające zastosowanie w przypadku gdy utwory zgrywane były
na zbyt niskim poziomie głośności, przez co odtwarzane są za cicho i gdy róŜne ścieŜki
audio zgrywane w innym czasie i na róŜnych urządzeniach posiadają odmienne poziomy
głośności. Normalizacja zapewni stosunkowo podobny poziom dla wszystkich
odtwarzanych utworów [3, s. 214].

Do tak przetworzonego materiału audio moŜemy następnie dodać róŜne efekty specjalne.

Tabela 1. Porównanie internetowych formatów zapisu dźwięku [8]

Format

Rozszerzenie

Jakość

dźwięku

Wielkość pliku

Uwagi

WAVE

.WAV

8-bitów średnia,
16-bitów dobra

8-bitów niewielki,
16-bitów duŜy

typowy format dla
Windows

AIFF

.AIF

8-bitów średnia,
16-bitów dobra

8-bitów niewielki,
16-bitów b. duŜy

typowy format dla
Macintosha

.AU

słaba

niewielka

typowy plik dla systemów
UNIX oraz PC i MAC
pracujących z Netscape
Navigatorem

Real
Audio

.RA

dobra przy
dobrym łączu i
szybkim
modemie

rednia (bez

znaczenia przy
odtwarzaniu w
sieci)

oprogramowanie do
odsłuchiwania wbudowane
w Windows 95

MIDI

.MID

zaleŜy od
jakości karty
muzycznej

ekstremalnie małe
pliki

nie moŜna zapisać głosu,
utwory nawet przy
najlepszej karcie
dźwiękowej, zawsze będą
"sztuczne"

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.6.2.

Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

Na czym polega digitalizacja?

Jakie są etapy przekształcania sygnału analogowego na cyfrowy?

Co to jest próbkowanie?

Na czym polega proces kwantyzacji?

Na czym polega etap przesłuchania nagrania?

Na czym polega analiza spektralna nagrania?

Jakie parametry określone są po analizie spektralnej nagrania?

Jakie są moŜliwości edycji dźwięku?

4.6.3.

Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Wykonaj łączenie ścieŜek dwóch plików muzycznych.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

otworzyć 2 pliki muzyczne we wskazanym przez nauczyciela programie do edycji,

zaznaczyć całość lub fragment drugiego utworu, skopiować,

ustawić kursor na końcu pierwszej ścieŜki (pierwszego utworu) i wkleić,

zapisać zmiany w pierwszym pliku jako format WAV lub MP3,

odtworzyć połączony utwór muzyczny,

omówić zastosowane narzędzia programu i ocenić uzyskane efekty.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

komputer z oprogramowaniem i programem do obróbki dźwięku,

−

pliki dźwiękowe zapisane w postaci pliku cyfrowego.

Ćwiczenie 2

Z danej ścieŜki dźwiękowej usuń obszary ciszy.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

otworzyć plik muzyczny we wskazanym przez nauczyciela programie do edycji,

powiększyć obraz fali dźwiękowej i myszką zaznaczyć całość płaskiej linii fali,

usunąć zaznaczony obszar,

zapisać zmiany i odtworzyć zmieniony utwór muzyczny,

omówić zastosowane narzędzia programu i ocenić uzyskane efekty.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

komputer z oprogramowaniem i programem do obróbki dźwięku,

−

pliki dźwiękowe zapisane w postaci pliku cyfrowego.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Ćwiczenie 3

Zmontuj ścieŜkę dźwiękową do filmu, wykorzystaj fragmenty muzyki, odgłosy oraz

efekty specjalne.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

włączyć komputer i uruchomić wskazany przez nauczyciela program,

obejrzeć film i odsłuchać zgromadzone fragment muzyczne,

dodać odgłosy i efekty specjalne,

zapisać zmiany i odtworzyć zmieniony utwór muzyczny,

omówić zastosowane narzędzia programu i ocenić uzyskane efekty.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

komputer z oprogramowaniem i programem do obróbki dźwięku,

−

pliki dźwiękowe zapisane w postaci pliku cyfrowego.

4.6.4.

Sprawdzian postępów

Czy potrafisz:

Tak

Nie

omówić etapy przekształcania sygnału analogowego na cyfrowy?

wymienić najpopularniejsze rodzaje formatów plików dźwiękowych?

wymienić etapy dokładnej analizy nagrania?

wskazać edytory do nagrywania i edycji dźwięku?

połączyć kilka utworów muzycznych?

usunąć obszary ciszy ze ścieŜki dźwiękowej?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.7.

Komputerowy montaŜ obrazów ruchomych

4.7.1.

Materiał nauczania

MontaŜ nieliniowy jest to proces komputerowego montaŜu obrazu wideo zapisanego

na twardym dysku komputera.

Pierwszą czynnością, od której rozpoczyna się kaŜdy montaŜ nieliniowy, jest

przeniesienie zapisanego materiału wideo z kasety na twardy dysk komputera określane
potocznie przechwytywaniem [14].

ródłem filmu moŜe być: magnetowid, kamera analogowa, kamera cyfrowa, kamera

internetowa.  KaŜde  z  tych  urządzeń  wymaga  innego  sposobu  połączenia  z  komputerem.
Do  zgrywania  filmów  z  analogowej kamery i magnetowidu  słuŜy karta graficzna VIVO lub
tuner  TV.  Film  z    kamery  cyfrowej  zgrywamy  przez  port  FireWire.  Kamerę  internetową
podłączamy do gniazda USB.

Gdy mamy na dysku zgrane sekwencje filmowe, w programach do montaŜu nieliniowego

moŜemy  połączyć  je  w  całość.  Oto  niektóre  z  programów  do  edycji  nieliniowej:
PinnacleStudio,  Microsoft  MovieMaker,  Adobe  Premiere,  AfterEffects,  Adobe  Premiere
Elements , Ulead Video Studio, Cyberlink Power Direktory.

Edycja

jest najwaŜniejszym procesem kaŜdego montaŜu. To dzięki niej mamy moŜliwość

uporządkowania

zarejestrowanych

ujęć.

Podstawowymi

zabiegami

edycyjnymi

są: precyzyjne docinanie, kopiowanie i układanie poszczególnych ujęć w Ŝądanej kolejności.
MoŜliwe jest: tworzenie stop-klatek, regulacja tempa oraz kierunku odtwarzania klipu wideo.
Wszystkie programy edycyjne wyposaŜone są w ścieŜki wideo i audio, oś lub linię czasu oraz
podstawowe narzędzia edycyjne. Edytowane ujęcia umieszczane są na poszczególnych
ś

cieŜkach wideo i audio. Podstawową operacją przeprowadzaną podczas edycji jest cięcie,

które ma wyodrębnić poszczególne ujęcia z materiału wideo. Precyzyjne dobieranie początku
i  końca  ujęcia  moŜliwe  jest  równieŜ  dzięki  zastosowaniu  znaczników  wejścia  i  wyjścia.
Stop-klatki  w  montowanym  materiale  wideo  moŜna  uzyskać  na  dwa  sposoby.  Pierwszym
z  nich  jest  zaimportowanie  do  programu  montaŜowego  klatki  w  postaci  pliku  graficznego
np.  BMP,  TIFF,  JPEG,  jak  równieŜ  ustawienie  jej  bezpośrednio  z  ujęcia  umieszczonego  na
ś

cieŜce wideo. Zmiana tempa odtwarzanego materiału wideo wpływa na zwolnienie lub

przyśpieszenie akcji filmu, natomiast zmianę kierunku odtwarzania moŜemy zastosować
w celu uzyskania efektu specjalnego [14].

Obecnie kaŜdy program edycyjny ma róŜnego rodzaju efekty specjalne, które moŜemy

podzielić na: efekty przejść, filtry obrazu, kluczowanie obrazu, nakładanie obrazu oraz
wprowadzanie napisów.

Z efektów przejść korzystamy w sytuacji, gdy zamierzamy w atrakcyjny sposób połączyć

ze  sobą  dwa  róŜne  ujęcia.  Efekty  przejść  moŜna  podzielić  na  dwuwymiarowe  (2D-
przenikania  obrazu  (miksy)  oraz  tzw.  kurtynki)  i  trójwymiarowe  (3D-  efektem  odwijanej
kartki  lub  transformacji  obrazu  w  trójwymiarową  bryłę).  Rodzaj  oraz  liczba  efektów  przejść
zaleŜne są od klasy i typu programu edycyjnego.

Filtry obrazu mogą spełniać rozmaite funkcje. Pierwszą z nich jest korekcja parametrów

obrazu - filtry regulujące balans kolorów (RGB), jasność, kontrast, nasycenie itp. Drugą z nich
jest wprowadzanie efektów, takich jak odwracanie obrazu w pionie i poziomie, docinanie itp.
Natomiast trzecią z nich jest wprowadzanie efektów specjalnych: rozmycia, wyostrzenia,
płaskorzeźby, kalejdoskopu, fali, deformacji, efektów świetlnych itp. [14].

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Efekt kluczowania polega na usunięciu z obrazu wideo obszarów charakteryzujących się

wspólnymi cechami (np. kolorem, jasnością itp.) i nadaniu im przezroczystości. Dzięki
kluczowaniu uzyskujemy moŜliwość nakładania na siebie poszczególnych warstw z kolejnymi
obrazami wideo lub grafiką [14].

Kolejnym efektem jest nakładanie obrazu. Mamy tu do czynienia z efektami powstałymi

w wyniku nałoŜenia na obraz wideo jednego lub więcej często zdeformowanych obrazów
pochodzących z plików wideo lub plików graficznych. Deformacje mogą dotyczyć zarówno
wielkości, jak i kształtu nakładanego obrazu, który moŜe być statyczny lub ruchomy [14].

Wprowadzanie napisów jest efektem polegającym na nałoŜeniu na obraz napisów, grafik

lub  małych  animacji.  Film  moŜemy  uzupełnić  o  napisy,  które  będą  go  rozpoczynały
i  kończyły,  mogą  one  pojawiać  się  i  zanikać  w  płynny  sposób,  a  takŜe  przesuwać  w  trakcie
wyświetlania.  MoŜemy  teŜ  wstawiać  napisy  do  filmu  w  dowolnym  miejscu  i  nakładać  na
obraz.  Większość programów do montaŜu wideo ma wbudowane proste funkcje do tworzenia
napisów, jednak oferują one jedynie podstawowe moŜliwości. Na rynku dostępne są równieŜ
dodatkowe wtyczki (ang. plug-ins), które rozszerzają moŜliwości tworzenia napisów.

Zapis i eksport

W zaleŜności od karty graficznej komputera oraz sprzętu wideo moŜliwy

jest  zapis  w  wielu  formatach  i  standardach.  Dzięki  dynamicznemu  rozwojowi  multimediów
oraz  Internetu  konieczny  jest  eksport  materiału  wideo  do  rozmaitych  formatów.  Ostatnio
najczęściej stosowanymi są Video-CD, Super Video-CD oraz DVD-Video. W tym przypadku
podstawą jest eksport materiału wideo wykorzystujący algorytmy kompresji  formatu MPEG.
Wiele programów edycyjnych standardowo zostało wyposaŜonych w obsługę tych formatów,
kiedy ich nie ma  istnieje moŜliwość zainstalowania wtyczek [14].

Formaty plików filmowych

−

Format Video for Windows (AVI)- standard w edycji wideo na PC. Pliki tego formatu
zwane są teŜ często plikami AVI, z powodu swego rozszerzenia: avi.

−

Format MPEG jest  zarówno formatem pliku, jak i algorytmem kompresji. Format MPEG
występuje  w  trzech  odmianach.  MPEG  wideo,  który  pozwala  zapisywać  tylko  obrazy,
MPEG  audio  oraz  system  MPEG,  który  pozwala  łączyć  obraz  ze  ścieŜką  dźwiękową.
Pliki MPEG zapewniają doskonałą jakość obrazu.

−

Format  Windows  Media-  umoŜliwia  obsługę  zarówno  plików  audio,  jak  i  audio-wideo.
W efekcie, program Media Player pozwala uŜytkownikom słuchać strumieniowy dźwięk
i oglądać strumieniowany obraz.

−

Format RealVideo - wykorzystuje efektywną metodą kompresji oraz niewielkie ramki.

−

Format QuickTime - najpopularniejszy format obok MPEG dla cyfrowego obrazu wideo.
Ma  uniwersalny,  międzyplatformowy  charakter  i  wyłącznie  programowe  odtwarzanie.
Dla  plików  w  tym  formacie  QuickTime  moŜemy  stosować  algorytm  kompresji  CinePak
lub IndeoVideo.

4.7.2.

Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

Co to jest montaŜ nieliniowy?

Na czym polega przechwytywanie?

Wymień podstawowe zabiegi edycyjne montaŜu nieliniowego?

Jakiego rodzaju efekty specjalne dostępne są w programie edycyjnym?

Na czym polega efekt kluczowania?

Wymień formaty plików filmowych?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.7.3.

Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

W programie Movie Maker połącz kilka sekwencji w całość, pomiędzy sekwencjami

zastosuj efekty przejść.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

w programie Windows Movie Maker przejrzeć fragmenty sekwencji filmowych,

usunąć zbędne fragmenty filmu,

wybrać kolejne sekwencje i połączyć je w całość,

rozwinąć listę Kolekcje zapoznać się z efektami przenikania,

wybranymi przejściami połączyć poszczególne ujęcia filmu,

włączyć odtwarzanie filmu aby sprawdzić jak wygląda całość po zastosowaniu przejść,

jeśli jest to konieczne dokonać korekty przejść, wybierając inne,

zapisać i ponownie odtworzyć film,

omówić zastosowane narzędzia programu i ocenić uzyskane efekty.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

komputer z programem Movie Maker,

−

pliki dźwiękowe zapisane w postaci pliku cyfrowego.

Ćwiczenie 2

Do wybranej sekwencji filmowej wstaw napisy.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

otworzyć film w programie Windows Movie Maker,

dodać tekst tytułu, wybrać czcionkę, kolor, przezroczystość, rozmiar i sposób ułoŜenia,

wybrać sposób pojawiania się napisów,

zapisać i odtworzyć film,

omówić zastosowane narzędzia programu i ocenić uzyskane efekty.

WyposaŜenie potrzebne do wykonania ćwiczenia:

−

komputer z programem Movie Maker,

−

pliki dźwiękowe zapisane w postaci pliku cyfrowego,

Ćwiczenie 3

W programie Movie Maker do wybranej sekwencji filmowej dodaj efekty specjalne.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

otworzyć program Windows Movie Maker i otworzyć film,

wybrać klip, do którego chcesz przypisać efekt specjalny,

w menu Narzędzia wybrać polecenie Efekty wideo i kliknąć efekt, który chcesz
zastosować do wybranego klipu,

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

aby zastosować efekt -w menu Klip wybrać funkcję Dodaj do serii ujęć,

obejrzeć zastosowany efekt,

omówić zastosowane narzędzia programu i ocenić uzyskane efekty.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

komputer z programem Movie Maker,

−

pliki dźwiękowe zapisane w postaci pliku cyfrowego.

4.7.4.

Sprawdzian postępów

Czy potrafisz:

Tak

Nie

wymienić programy do edycji nieliniowej?

omówić podstawowe zabiegi edycyjne montaŜu nieliniowego?

połączyć kilka sekwencji filmowych w całość?

zastosować efekty przejść pomiędzy sekwencjami?

dodać do filmu napisy?

dodać do filmu efekty specjalne?

zapisać film na płycie DVD?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.8.

Optymalizacja grafiki rastrowej do publikacji internetowych

4.8.1.

Materiał nauczania

Przed publikacją zdjęć w Internecie lub przed wysyłką pocztą elektroniczną, konieczne

jest

odpowiednie

przygotowanie

zdjęcia.

Nie

naleŜy

wysyłać

zdjęcia

wprost

z aparatu - plik długo załącza się do wiadomości, długo otwiera się u odbiorcy i obraz jest
zwykle większy od rozdzielczości ekranu.

Są trzy sposoby zmniejszenia rozmiarów pliku.
1 sposób - Zmniejszenie rozmiarów obrazu, tak aby jego wielkość na stronie www

dokładnie odpowiadała rzeczywistym potrzebom. Funkcja skalowanie grafiki w programach
pozwala określić liczbę pikseli w kaŜdym wymiarze. Rozmiar w granicach 768 x 1024 jest
odpowiedni dla monitora 17-calowego (przekątna ekranu ok.40 cm) [1, s. 135].

JeŜeli obrazek ma być przesłany pocztą elektroniczną zalecana wielkość to 600 pikseli

w dłuŜszym boku. Wstawiając obrazek do galerii internetowej naleŜy zapoznać się z jej
regulaminem, zwykle to maksymalnie 500 pikseli w dłuŜszym boku. Konieczna jest takŜe
odpowiednia kompresja obrazka.

2 sposób - Zapisanie pliku w mniejszej rozdzielczości naleŜy zacząć od rozdzielczości

72 dpi. Jest ona optymalna dla monitorów komputerowych, a zarazem pozwala zwykle bardzo
„odchudzić” plik [1, s. 135].

3 sposób - Kompresja pliku tj. zapisanie w formacie skompresowanym. Popularnym,

najpowszechniej  stosowanym  w  Internecie  formatem  jest  JPEG  (określany  takŜe  jako  JPG).
Powoduje on pewną utratę jakości,  jest ona jednak dostrzegalna przede wszystkim wtedy, gdy
procedurę  kompresji  powtarza  się  kilkakrotnie.  UŜytkownik  sam  moŜe  określić  stopień
kompresji.  Silnie  skompresowane  pliki  maja  małe  rozmiary  i  szybko  się  ładują,  ale  jakość
obrazu moŜe na tym cierpieć. Z kolei zbyt mały współczynnik kompresji oznaczać moŜe zbyt
duŜy  plik.  Jako  wskazówkę  moŜna  przyjąć,  Ŝe  obraz  o  rozmiarach  768x1024  powinien
zajmować ok. 100kB, co odpowiada średniemu współczynnikowi kompresji [1, s. 135].

Poczta elektroniczna. Wybór rozdzielczości i stopnia kompresji obrazów przesyłanych

pocztą elektroniczną zaleŜeć będzie w duŜym stopniu od tego, co odbiorca ma zamiar zrobić
z  otrzymanym  plikiem.  Do  wyświetlania  na  ekranie  mają  zastosowanie  te  same  wskazówki,
co w przypadku grafik zamieszczanych w Internecie; rozdzielczość 72 dpi, rozmiar 768 x1024
i  umiarkowany  współczynnik  kompresji,  przy  którym  objętość  pliku  nie  przekracza  100kB.
Jeśli  jednak  adresat  zamierza  wydrukować  zdjęcie  lub  zamieścić  je  w  biuletynie
informacyjnym,  kryteria  ulegną  zmianie.  MoŜe  być  zachowanie  wyŜszej  rozdzielczości,
240-300dpi  i  większej  liczby  pikseli,  nadal  jednak  trzeba  zastosować  średni  współczynnik
stopnia kompresji [1, s. 135].

Optymalizacja zdjęć to proces polegający na zmniejszeniu wielkości pliku zdjęcia, przy

jak  najmniejszej  utracie  jakości,  bez  konieczności  zmiany  rozmiarów  fotografii.  Photoshop
posiada  funkcje  optymalizacji  -  Zapisz  dla  Weba  z  menu  Plik.  które  umoŜliwiają  podgląd
zoptymalizowanych  obrazków  w  róŜnych  formatach  i  z  róŜnymi  atrybutami.  MoŜna
jednocześnie  wyświetlać  wiele  wersji  jednego  obrazka  i  modyfikować  ustawienia
optymalizacji,  podglądając  efekty  na  obrazkach.  Pozwala  to  wybrać  kombinację  ustawień
najlepiej  dostosowaną  do  potrzeb  uŜytkownika.  MoŜna  równieŜ  określać  opcje
przezroczystości  i  otoczki,  sterować  ditheringiem  oraz  zmieniać  wymiary  obrazka,  podając
nową  wielkość  w  pikselach  lub  jako  procent  oryginalnej  wielkości.  W  lewym  dolnym  rogu
okna  narzędzia  Zapisz  dla Weba znajduje się przewidywany rozmiar pliku po optymalizacji.
Jeśli  jego  wielkość  przekracza  100  KB,  naleŜy  zwiększyć  kompresję  przeciągając  suwak
Jakość  w  lewo.  Rozmiar  obrazu  po  optymalizacji  moŜe  być  teŜ  zmniejszony  suwakiem
Rozmycie.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.8.2.

Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

Dlaczego nie naleŜy wysyłać pocztą elektroniczną zdjęć wprost z aparatu?

Na czym polega optymalizacja zdjęć?

Jakie są sposoby zmniejszenia rozmiarów pliku?

Na czym polega zmniejszenie rozmiarów obrazu?

Jaki format zapisu pliku jest najczęściej stosowany w Internecie?

Jaką rozdzielczości powinny mieć grafiki zamieszczane w Internecie?

4.8.3.

Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Dokonaj optymalizacji obrazka, który umieścisz na stronie www.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

otworzyć zdjęcie w programie Photoshop,

wybrać Zapisz dla Weba z menu Plik,

wybrać format zapisu pliku w panelu z ustawieniami i określić parametry optymalizacji,

wybrać funkcję Wygładzanie dwusześcienne i wprowadzić nowe wartości w zakładce
Rozmiar obrazka, w polu Jakość,

zwiększyć kompresję przeciągając suwak Jakość w lewo, gdy przewidywany rozmiar
pliku po optymalizacji przekracza 60KB,

zatwierdzić zmiany w obrazie, wskazać miejsce i nazwę zapisu,

omówić zastosowane narzędzia programu i ocenić uzyskane efekty.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

komputer z oprogramowaniem i programem graficznym,

−

obrazy zapisane w postaci pliku cyfrowego.

Ćwiczenie 2

Dla zdjęć przeznaczonych do umieszczenia na stronie www przygotuj miniaturki

o wysokości 100 pikseli.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

otworzyć zdjęcie i z menu Plik wybrać Zapisz dla Weba,

w panelu z ustawieniami, wybrać formatu zapisu pliku - jpeg, jakość 40,

wybrać funkcję dwusześcienne i wprowadzić wartość wysokości 100 piks w zakładce
Rozmiar obrazka, w polu Jakość,

wybrać przycisk Zastosuj, wskazać miejsce i nazwę zapisu zoptymalizowanego pliku,

omówić zastosowane narzędzia programu i ocenić uzyskane efekty.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

komputer z oprogramowaniem i programem graficznym,

−

obrazy zapisane w postaci pliku cyfrowego w formacie JPG.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Ćwiczenie 3

Zapisz plik zdjęciowy przeznaczony do wysłania pocztą e-mail.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś

otworzyć obrazek w programie Photoshop i wybrać polecenie Plik / Zapisz dla Weba,

wybrać opcję JPEG niska jakość na zakładce Optymalizuj, menu Ustawienia,

wybrać zakładkę Wielkość obrazka,

zaznaczyć opcję Zachowaj proporcje i wpisać szerokość - max 400 piks.,

kliknąć na Zapisz, wprowadzić nazwę i miejsce zapisania pliku, przy opcji Format
ustawionej na Tylko obrazki,

omówić zastosowane narzędzia programu i ocenić uzyskane efekty.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

komputer z oprogramowaniem i programem graficznym,

−

obrazy zapisane w postaci pliku cyfrowego w formacie jpeg.

4.8.4.

Sprawdzian postępów

Czy potrafisz:

Tak

Nie

zmniejszyć wielkość pliku zdjęciowego?

zapisać plik w mniejszej rozdzielczości?

wybrać formatu zapisu pliku?

określić parametry optymalizacji?

przygotować miniaturki zdjęć?

zapisać plik zdjęciowy przeznaczony do wysłania pocztą e-mail?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.9.

Wykonywanie elektronicznego portfolio

4.9.1.

Materiał nauczania

Elektroniczne portfolio to kolekcja cyfrowych elementów (tekst, pliki multimedialne

i  inne,  notki  z  bloga,  linki,  itp.)  zebrana  w  całość  (lub  stale  uzupełniana),  zarządzana  przez
autora  i  często  słuŜąca  prezentacji  (zwykle  przez  Internet).  Osiągnięcia  mogą  być
dokumentowane w e-portfolio za pomocą np.: plików tekstowych, zdjęć, filmów, prezentacji
multimedialnych,  grafiki,  muzyki,  hiperłączy,  stron  internetowych  itp.  Obecnie  najtańszą
i  najbardziej  popularną  formą  prezentacji  własnego  portfolio  w  postaci  elektronicznej  jest
strona www lub dysk CD/DVD.

Strona www

Tworząc portfolio naleŜy wybrać jeden określony styl, w którym będzie prezentowana

osoba  i  stworzone  przez  nią  prace.  Ma  ona  w  przejrzysty  i  czytelny  sposób  prezentować
dokonania,  ale  musi  równieŜ  pełnić  funkcję  reklamy.  WaŜne  Ŝeby  Portfolio  nie  było  zbyt
długie  a  tym  samym  nuŜące.  Prezentując  prace  naleŜy  pamiętać  o  zasadzie,  Ŝe  nie  liczy  się
ilość,  a  jakość  przedstawianych  grafik.  Grafiki  na  pojedynczych  podstronach  nie  powinny
przekraczać  objętościowo  40-50  kB  (szybsze  wczytywanie  się  witryny  jest  sprawą
priorytetową).  Najpopularniejszym  sposobem  prezentacji  prac  jest  ich  przedstawienie
w  postaci  miniaturek  gdzie  kaŜda  z  nich  pełni  rolę  odnośnika  umoŜliwiającego  obejrzenie
danego  zdjęcia  w  powiększeniu.  Strona  bez  względu  na  swoje  wymiary  musi  się  poprawnie
wyświetlać  w  standartowych  rozdzielczościach  ekranowych  (800x600  piks.  oraz
1024x768  piks.).  Warto  ją  równieŜ  przetestować  pod  najpopularniejszymi  przeglądarkami
internetowymi: Internet Explorerem, Netscape Navigatorem, Mozillą czy Operą.

Struktura portfolio – moŜna podzielić prace na grupy tematyczne (rysunek, grafika 2D,

strony www), dodać krótką wzmiankę o osobie, umieścić dział - kontakt. Istotnym elementem
witryny jest przejrzysta nawigacja. Pamiętać naleŜy o aktualizacji istniejącej juŜ strony,
moŜna dodać podstronę z nowościami i informacjami o aktualnych realizacjach.

Zastosowanie przeźroczystego tła pozwala na umieszczenie grafiki o nieregularnych

kształtach  na  dowolnym  tle  na  stronie  WWW.  Powierzchnie,  które  znajdują  się  za  zewnątrz
obiektu,  definiuje  się  jako  przeźroczyste,  w  ten  sposób  tło  strony  jest  przez  nie  widoczne.
Istnieje moŜliwość utworzenia przeźroczystego tła w formatach GIF i PNG.

Zamiast wykorzystywania całego zdjęcia jako hiperłącza przygotowuje się mapy

obrazkowe  z  wyznaczonymi  aktywnymi  obszarami.  Na  obrazku  moŜna  ustawić  obszary
nazywane  obszarami  mapy  obrazka,  które  zawierają  łącza  do  róŜnych  stron  internetowych
i  plików  multimedialnych.  Mapy  obrazkowe  moŜna  utworzyć  z  kaŜdego  obrazu  zapisanego
w formacie obsługiwanym przez Internet.

Segmentowanie obrazu stosuje się do dzielenia na kawałki duŜych zdjęć lub grafiki, aby

przyspieszyć ich ładowanie. Funkcji tej uŜywa się równieŜ w celu przypisania róŜnych
atrybutów kompresji do poszczególnych segmentów, jeŜeli projekt składa się z mieszanki
tekstu, jednolitych kolorów i obrazków fotograficznych [2, s. 270].

Animacje internetowe. Animacja jest to seria obrazków zapisanych w GIF

wyświetlanych jeden po drugim, w określonym czasie. Kolejne ramki mają nieco inny
wygląd, co sprawia, Ŝe wyświetlając ramki szybko, jedna po drugiej, uzyskuje się efekt ruchu.

Specyfikacja formatu GIF pozwala na zapisanie do jednego pliku kilku obrazków

(w postaci map bitowych) oraz odpowiednich kodów sterujących, dzięki czemu obrazki
zostaną wyświetlone jeden po drugim - tak jak w filmie. Przy tworzeniu animowanego GIFa
moŜemy ustawić: czas pomiędzy pokazem kolejnych klatek, liczbę powtórzeń, paletę
kolorów, przezroczystość.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Większość świadomie zaprojektowanych witryn korzysta z efektów przeciągania, aby

ich  strony  wyglądały  bardziej  interaktywnie.  Najbardziej  powszechną  metodą  jest  uŜycie
dwóch prawie identycznych obrazków i zamienianie ich za kaŜdym razem gdy kursor będzie
znajdował  się  ponad  nimi.  Efekt  przeciągania  jest  sterowany  za  pomocą  drobnego  skryptu
Java,  który  podmienia  obrazy  po  najechaniu  na  nie  myszą.  Skrypty  Java  przydają  się
do tworzenia róŜnych interaktywnych eksperymentów takich jak pokaz slajdów, gdzie kaŜdy
obraz  jest  pokazywany  przez  określony  czas,  zanim  zostanie  zmieniony,  albo  losowego
wyświetlania zdjęcia ze zdefiniowanego wcześniej zestawu za kaŜdym razem, gdy strona jest
odwiedzana. Sterowane skryptem sekwencje dają się kontrolować bardziej niŜ sekwencje GIF
i  moŜna  w  nich  wykorzystywać  równieŜ  pliki  JPEG.  Animacje  tego  rodzaju  są  składane
z  plików  obrazowych,  których  czas  wyświetlania  jest  określany  w  skrypcie.  Ustalone
sekwencje łatwo modyfikować, podmieniając w skrypcie nazwy plików na nowe [2, s. 273].

Strony www moŜna wykonywać w technologii:
HTML to język składający się ze znaczników stosowany do pisania stron www.

Statyczne strony www to tradycyjne strony internetowe, których zawartość modyfikowana jest
poprzez zmiany w plikach html utrzymywanych na serwerze. Rozwiązanie to jest korzystne
dla serwisów o małej ilości podstron które będą rzadko modyfikowane. Wybór tej technologii
jest korzystny ze względu na relatywnie niski koszt wykonania.

Flash jest technologią, która najczęściej jest wykorzystywana do tworzenia animacji.

Adobe Flash to jedna z najbardziej atrakcyjnych i najszerzej rozpowszechnionych technologii
w internecie. Projektowane strony internetowe wyróŜniają się wizualnie, przyciągają odbiorcę
i łatwo zapadają w pamięć. Technologia flash zalecana jest w przypadku stron, które nie
zawierają duŜej ilości tekstu, mają natomiast wywrzeć wraŜenie na internautach.

PHP jest językiem skryptowym, słuŜący przede wszystkim do tworzenia dynamicznych,

skomplikowanych stron WWW, wykonywanym po stronie serwera, co sprawia, Ŝe nie jest
zaleŜny ani od rodzaju przeglądarki, ani od systemu operacyjnego, jest on wyłącznie zaleŜny
od oprogramowania serwera.

CSS (kaskadowe arkusze stylów) jest językiem stylów słuŜącym do opisu sposobu

prezentowania informacji na stronach WWW.

JS - JavaScript jest językiem skryptowym przystosowanym do tworzenia interaktywnych,

dynamicznych stron WWW. Skrypty pisane za pomocą JavaScript mogą być umieszczane
bezpośrednio w dokumentach HTML, a połączenie tych dwóch języków często jest określane
jako DHTML.

Przykładowe programy do tworzenia stron www: Adobe Flash, Adobe Dreamweaver,

Adobe Photoshop CE, WebSite PRO, Microsoft FrontPage.

Portfolio moŜemy równieŜ stworzyć w formie prezentacji na dysku CD
Pierwszy sposób na zrobienie prezentacji na dysku CD, to stworzenie strony WWW

z  galerią  zdjęć  i  nagranie  jej  na  dysk.  Drugi  sposób  to  nagranie  na  CD  pokazu  slajdów
w  postaci  filmu  (MOV,  DivX).  Pokaz  slajdów  powinien  mieć  postać  filmu,  a  nie  pliku  exe,
gdyŜ  pamiętajmy,  Ŝe  klient  moŜe  uŜywać  innej  niŜ  nasza  platformy  sprzętowej  (np.  Apple).
Trzeci  sposób  to  stworzenie  pliku  PDF  z  galerią  zdjęć.  Taki  plik  moŜe  mieć  formę  czasami
bardzo  rozbudowaną  -  w  pliku  PDF  moŜna  zapisać  dowolny,  wielostronicowy  projekt
graficzny.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.9.2.

Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

Co to jest elektroniczne portfolio?

Jakie są formy prezentacji własnego portfolio?

W jakich formatach istnieje moŜliwość utworzenia przeźroczystego tła?

W jakim celu stosuje się segmentowanie obrazu?

Co to są animacje internetowe?

Na czym polega efekt przeciągania?

W jakich technologiach moŜna tworzyć strony internetowe?

Jakie są programy do tworzenia stron www?

4.9.3.

Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

W programie ImageReady wykonaj animację internetową przemieszczania elementu

warstwy obrazu. Zapisz ją w pliku GIF.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

otworzyć obrazek przeznaczony do animacji w programie ImageReady,

dodać ramkę do palety Animacja,

zaznaczyć ramkę i dokonać edycji jej warstw,

dodać następne ramki ze zmienioną zawartością w ten sam sposób,

ustawić opóźnienia ramek i opcje zapętleń,

zoptymalizować animację pod kątem przyszłej efektywności pobierania,

obejrzeć animację i dokonać poprawek,

zapisać animację,

omówić zastosowane narzędzia programu i ocenić uzyskane efekty.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

komputer z oprogramowaniem i programem graficznym,

−

obrazy zapisane w postaci pliku cyfrowego w formacie JPEG.

Ćwiczenie 2

W programie MS FrontPage utwórz własną stronę www. Dodaj tekst i zdjęcia, wstaw

hiperłącze do najczęściej odwiedzanej przez Ciebie strony internetowej.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

otworzyć program MS FrontPage i wybrać szablon strony,

wypełnić stronę treścią,

wstawić wcześniej przygotowane zdjęcia,

wstawić hiperłącze do najczęściej odwiedzanej przez Ciebie strony internetowej,

zapisać stronę,

omówić zastosowane narzędzia programu i ocenić uzyskane efekty.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

komputer z oprogramowaniem i programem graficznym,

−

obrazy zapisane w postaci pliku cyfrowego w formacie JPEG.

Ćwiczenie 3

Znajdź w Internecie kurs tworzenia stron internetowych w języku HTML, kierując się

wskazówkami stwórz własną stronę i opublikuj ją w Internecie.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

wyszukać w Internecie adres kursu tworzenia stron internetowych w języku HTML,

zapoznać się dokładnie z zasadami tworzenia stron w html,

utworzyć stronę, postępując dokładnie ze wskazówkami,

−

utworzyć szkielet strony, wybrać układ strony - kolor, marginesy,

−

dodać tekst i sformatować go,

−

wstawić ilustracje, formularze,

−

dodać hiperłącz i odnośniki,

opublikować stronę: załoŜyć konto, wybrać serwer i wprowadzić stronę na serwer,

omówić zastosowane narzędzia programu i ocenić uzyskane efekty.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

komputer z oprogramowaniem i dostępem do Internetu,

−

obrazy zapisane w postaci pliku cyfrowego w formacie JPEG.

4.9.4.

Sprawdzian postępów

Czy potrafisz:

Tak

Nie

wskazać zasady tworzenia stron www?

omówić technologie w których mogą być wykonywane strony www?

wykonać animację internetową?

utworzyć stronę w programie MS FrontPage?

utworzyć własną stronę www w języku html?

dodać do strony hiperłącza i odnośniki?

opublikować stronę?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.10.

Publikowanie obrazów cyfrowych w Internecie

4.10.1.

Materiał nauczania

Internet to najpopularniejsze medium, umoŜliwiające prezentację zdjęć. Istotne znaczenie

ma  rozmiar  liczony  w  kilobajtach,  gdyŜ  im  większy  rozmiar,  tym  dłuŜej  ładują  się  strony.
Dlatego  teŜ  naleŜy  przed  publikacją  zdjęć  w  Internecie  zapisać  je  uŜywając  odpowiedniej
kompresji. Najczęściej wykorzystywaną w tym celu kompresją zapisu obrazu jest nadająca się
do  grafiki  24  bitowej,  kompresja  JPEG.  Profesjonalne  programy  graficzne  posiadają  gotowe
funkcje,  które  pozwalają  od  razu  na  umieszczenie  skompresowanych  obrazów  na  stronie
www.

Formaty plików graficznych
Do zapisu obrazów na potrzeby Internetu wykorzystuje się najczęściej trzy formaty:

JPEG, GIF oraz PNG. Ze względu na rodzaj kompresji danych, pliki te moŜemy podzielić na
dwie główne kategorie: stratne i bezstratne. Kompresja jest sposobem zmniejszania ilości
cyfrowych danych, by duŜe pliki zdjęciowe były wygodniejsze w zastosowaniach sieciowych.

Format JPG jest algorytmem stratnym, gdyŜ jakość obrazu pogarsza się za kaŜdym

razem,  kiedy  obraz  jest  otwierany  i  ponownie  zapisywany.  Kompresję  JPEG  moŜna  wybrać
korzystając z polecenia Zapisz jako lub Zapisz dla sieci. MoŜemy zapisać plik z jakością od 0
do10  lub  0  -  100,  przy  czym  zero  oznacza  największą  oszczędność  miejsca  na  dysku,  ale
najniŜszą  jakość  obrazu,  a  górna  wartość  skali  oferuje  najlepszą  jakość  obrazu  przy
najmniejszej  kompresji  danych.  Większość  obrazów  moŜe  być  zredukowana  do  60%  bez
znaczącej  straty  jakości.  JPG  jest  przeznaczony  do  obrazów  który  nie  posiadają  zbyt  wielu
szczegółów,  a  więc  nie  nadaje  do  obrazów  graficznych  zawierających  tekst  lub  logo,  gdyŜ
ostre  krawędzi  konturów  zostają  zmiękczone.  Dodatkowo  są  dostępne  dwie  opcje  kompresji
mające  zastosowanie  w  sieci:  Bazowa  i  Progresywna.  Aby  przyspieszyć  pobieranie  obrazów
przez  Internet,  opcja  Bazowa  zapewnia  wyświetlanie  obrazu  JPEG  linia  po  linii.  Bardziej
zaawansowany rodzaj progresywnej JPEG najpierw wyświetla obrazy w pełnym wymiarze ale
rozmyte, natomiast ostre szczegóły są wyświetlane wraz z postępem pobierania pliku. Format
ten obsługuje 24 bitową skale koloru, około 17 mln. kolorów [2, s. 266].

Format GIF zwykle uŜywany jest do zapisywania dla potrzeb Internetu obrazów

graficznych o jednolitych barwach i ostrych konturach. Obrazy fotograficzne zapisane w tym
formacie  ulegają  efektowi  posteryzacji,  który  będzie  bardziej  widoczny,  gdy  paleta  zostanie
zredukowana z 256 do 64 lub 32 kolorów. Format ten redukuje paletę 16,7 milionów barw do
najwyŜej 256 kolorów, opisując piksel liczbą 8-bitową zamiast 24-bitową. Format GIF oparty
jest  na  metodzie  kompresji  bezstratnej,  więc  obrazy  mogą  być  ponownie  zapisywane  bez
dalszego  spadku  jakości  obrazu,  pod  warunkiem  Ŝe  paleta  barw  nie  zostanie  bardziej
zredukowana.  Format  ten  obsługuje  takŜe  przeźroczystość.  Ten  format  pliku  moŜe  zawierać
kilka obrazów, co umoŜliwia tworzenie animacji [2, s. 268].

Format PNG jest połączeniem zalet obydwu wcześniej opisanych formatów plików. Jest

bardzo uniwersalny, uŜywa kompresji bezstratnej, tak jak GIF, ale jest ona bardziej wydajna
i nie posiada Ŝadnych ograniczeń licencyjnych i patentowych. W plikach o palecie 256
kolorów, lub mniejszej, moŜna nim zastąpić z powodzeniem format GIF. Pliki takie zajmują
znacznie mniej miejsca niŜ GIF-y i teŜ moŜna uczynić jeden kolor przezroczystym. PNG nie
moŜe zawierać w sobie animacji tak jak GIF. Pliki w formacie PNG moŜna teŜ zapisać z pełną

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

24  bitową  paletą  kolorów,  a  takŜe  moŜna  uzyskać  przezroczystość  o  256  stopniach.  Taka
przezroczystość  pozwala  na  wtapianie  grafiki  na  stronie  internetowej.  PNG  o  palecie  256
kolorów lub mniejszej stosuje się tak samo jak GIF-y. PNG z 24 bitową paletą kolorów (True
Color) stosuje się do zapisu zdjęć lub grafik z przejściami tonalnymi.

Galerie internetowe
W dzisiejszych czasach internetowe galerie fotograficzne cieszą się duŜą popularnością.

Zamieszczenie  w  nich  zdjęć  nie  wymaga  duŜych nakładów czasu i pieniędzy. Pozwala za to
dotrzeć  z  naszymi  fotografiami  do  duŜej  liczby  odbiorców.  Tworząc  galerie  internetowe
naleŜy  pamiętać  o  kilku  podstawowych  zasadach,  dzięki  którym    będą  bardziej  atrakcyjne
i  przyjazne  dla  uŜytkownika.  Najpierw  naleŜy  wybrać  tematykę  albumu.  Przede  wszystkim
musimy  odpowiedzieć  sobie  na  pytanie,  kto  będzie  głównym  odbiorcą,  czy  album  ma  być
skierowany  do  zwykłego  uŜytkownika  odwiedzającego  witrynę,  czy  teŜ  galeria  ma  spełniać
rolę    na  potrzeby  firmy.  Przydatna  jest  moŜliwość  powiększenia  wybranego  zdjęcia  -  w  tym
celu  naleŜy  stworzyć  miniaturki  zdjęć  przy  uŜyciu  dowolnego  edytora  graficznego,  które
zostaną zaprezentowane w galerii [12].

Nie kaŜdy chce stworzyć własne galerie, a chce jedynie opublikować parę zdjęć. Do tego

celu  słuŜą  istniejące  w  Internecie  witryny  oferujące  tworzenie  internetowego  albumu
fotograficznego.  Pierwszym  krokiem  jest  bezpłatna  rejestracja,  drugim  stworzenie  własnego
albumu lub jedynie dodanie zdjęcia do istniejącej galerii internetowej.

Standardową galerię internetową moŜemy stworzyć za pomocą darmowych programów

graficznych,  które  znajdziemy  w  Internecie.  Niektóre  z  programów  oferują  duŜy  wybór
szablonów  ułatwiających  uŜytkownikowi  zaprojektowanie  albumu.  Bardziej  rozbudowane
opcje  konfiguracyjne  mają  jednak  programy  komercyjne.  Ich  wielką  zaletą  jest  moŜliwość
obsługi nie tylko formatu JPG, ale równie BMP, GIF, PNG, TIF.

Oto niektóre z programów umoŜliwiające stworzenie galerii internetowej: darmowe

programy: Lakhei Photo Album, Photo2Web Publisher, Jalbum, ImCat. Programy
komercyjne: WWW Photo Album, Flash Album Kreator, Adobe Photoshop Elements, Front
Page, Media Resizer Pro [12].

Publikując cokolwiek w Internecie, musimy przestrzegać przepisów prawa, w tym prawa

własności. Dostępność róŜnorodnych materiałów w Internecie i łatwość kopiowania powoduje
Ŝ

e bardzo częste są sytuacje naruszania autorskich praw własności.

4.10.2.

Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

Jaka kompresja zapisu obrazu najczęściej wykorzystywana jest do publikacji zdjęć?

Jakie formaty zapisu obrazu wykorzystuje się na potrzeby Internetu?

Czy format JPEG jest algorytmem stratnym?

Do zapisu jakich obrazów nadaje się format JPEG?

Do zapisu jakich obrazów przeznaczony się format GIF?

Gdzie moŜna umieścić zdjęcia w Internecie?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.10.3.

Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Zapisz obraz w formacie JPEG z jakością 0, 30,60, 100, porównaj objętość pliku i jakość

obrazu przy róŜnych kompresjach.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

otworzyć obraz graficzny, zrobić 4-kopie,

kolejne kopie zapisać w formacie JPEG z jakością 0, 30, 60,100,

zaobserwować zmiany w obrazach,

porównać wielkości plików i wyciągnąć wnioski.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

komputer z oprogramowaniem i programem graficznym,

−

obrazy zapisane w postaci pliku cyfrowego w formacie bmp.

Ćwiczenie 2

Zapisz obraz w formacie GIF z paletą 64-kolorową, 32-kolorową, 16-kolorową,

8-kolorową, 4-kolorową, zaobserwuj zmiany w obrazie.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

otworzyć obraz graficzny, zrobić 5-kopii obrazu,

zapisać

formacie

GIF

paletą

64-kolorową,

32-kolorową,

16- kolorową, 8- kolorową, 4- kolorową kolejne kopie,

zaobserwować zmiany w obrazach, wyciągnąć wnioski.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

komputer z oprogramowaniem i programem graficznym,

−

obrazy zapisane w postaci pliku cyfrowego w formacie bmp.

Ćwiczenie 3

W programie Photoshop utwórz galerię zdjęć.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

zaznaczyć pliki lub folder z plikami, do których będzie stosowany program,

wybrać polecenie Plik / Automatyzacja / Galeria zdjęć WWW w programie Photoshop,

wybrać styl galerii z menu wysuwanego Styl,

wybrać pliki źródłowe galerii z menu UŜyj,

kliknąć na Cel, następnie zaznaczyć folder, w którym będą przechowywane obrazki
i strony HTML galerii, zatwierdzić,

zaznaczyć opcję formatu galerii zdjęć WWW, zastosować,

obejrzeć utworzoną galerię,

omówić zastosowane narzędzia programu i ocenić uzyskane efekty.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

komputer z oprogramowaniem i programem graficznym,

−

obrazy zapisane w postaci pliku cyfrowego w formacie bmp.

4.10.4.

Sprawdzian postępów

Czy potrafisz:

Tak

Nie

dobrać format zapisu zdjęcia do publikacji w Internecie?

wskazać do zapisu jakich zdjęć przeznaczony jest format JPEG?

rozróŜnić opcję kompresji bazowej od progresywnej?

wskazać format który przy zapisie uŜywa kompresji bezstratnej?

wskazać programy umoŜliwiające tworzenie galerii internetowych?

zapisać obrazy z róŜną kompresją?

zapisać obrazy w formacie GIF z róŜną paletą kolorów?

utworzyć galerię zdjęć?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.11.

Rozliczenie kosztowo-materiałowe zamówienia

4.11.1.

Materiał nauczania

Materiałami nazywa się te rzeczowe składniki majątku, które w procesie produkcji lub

innej działalności gospodarczej zuŜywają się jednorazowo. Określone tym pojęciem materiały
dzieli się często na surowce i materiały.

Materiały są to produkty otrzymane z surowców w wyniku określonego procesu

technologicznego i przeznaczonego do dalszego przerobu.

Klasyfikacja materiałów
Materiały mogą występować w przedsiębiorstwach pod róŜną postacią i mogą w nich

odgrywać róŜną rolę. Dlatego dzielimy je na kilka grup rodzajowych.

Materiały podstawowe stanowią główny składnik gotowego produktu bądź część

składową wyrobu lub teŜ są opakowaniem podstawowym produktu.

Materiały pomocnicze mogą być zuŜywane w produkcji wyrobów lecz nie stanowią ich

istotnego składnika, albo ułatwiają proces technologiczny czy teŜ słuŜą do konserwacji
maszyn, urządzeń.

Paliwa  są zuŜywane jako napęd oraz na cele technologiczne i gospodarcze.
Części zapasowe  są to części maszyn i urządzeń słuŜące do wymiany przy remoncie.
Opakowania  -  jako  oddzielna  grupa  róŜnią  się  od  opakowań  stanowiących  materiały

podstawowe tym, iŜ nie są nieodłącznie związane z produktem, słuŜą do owinięcia, ochrony,
zapakowania sprzedanych i wysłanych wyrobów i towarów (np. kartony, skrzynki, itp.)

Odpadki powstają jako produkt uboczny w procesie produkcji. Niektóre z nich mogą być

ponownie zuŜyte do produkcji, inne mogą być wykorzystywane do produkcji ubocznej
[4, s. 73−76].

Ze względu na kryterium własności materiały dzielimy na własne, czyli takie, które

stanowią własność przedsiębiorstwa oraz obce, które mimo, Ŝe zostały jednostce powierzone
(np. do przerobu) to nie są jej własnością (księgujemy je pozabilansowo).

Z punktu widzenia potrzeb ustalenia wysokości jednostkowego kosztu wytworzenia

produktu ( wyrobu lub usługi) moŜna wyodrębnić dwa podstawowe rodzaje kosztów: koszty
bezpośrednie i koszty pośrednie.

Koszty bezpośrednie to te, które na podstawie źródłowych dokumentów mogą być

odniesione bezpośrednio na poszczególne produkty. MoŜna np. do nich zaliczyć: materiały
bezpośrednie, płace bezpośrednie obejmujące pracowników bezpośrednio zatrudnionych przy
wytwarzaniu produktu (wraz z narzutami na płace - składka ZUS), inne koszty bezpośrednie,
które mogą na podstawie dokumentów źródłowych być odniesione do koszu wytwarzania
produktu ( np. paliwo, energia, usługi obce).

Koszty pośrednie to te, które na podstawie dokumentów źródłowych nie mogą być

bezpośrednio odniesione na koszty wytworzenia poszczególnych produktów. Ich rozliczenie
jest przeprowadzone na podstawie umownych kluczy podziałowych. Koszty te obejmują:

koszty wydziałowe (warsztatowe), koszty zarządu, koszty sprzedaŜy.

Rozliczenie kosztowo-materiałowe w pracach związanych z cyfrową obróbką obrazu

dokonuje  się  przez  porównanie  ilości  wykonanych  zdjęć  (dane  z liczników  maszyny)  z  ich
sprzedaŜą,  według  raportu  kasowego.  Bardziej  szczegółowe  rozliczenie  obejmuje  takŜe
rozliczenie zuŜytych materiałów, chemikaliów i innych materiałów eksploatacyjnych.

Cena usługi fotograficznej =
+ koszty materiałów + koszty amortyzacji sprzętu + koszty robocizny + inne koszty.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.11.2.

Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

Na jakie grupy rodzajowe dzielimy materiały?

Jakie dzielimy materiały ze względu na kryterium własności?

Co to są koszty pośrednie?

Co to są koszty bezpośrednie?

Jak wyliczana jest cena usługi fotograficznej?

4.11.3.

Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Sporządź rozliczenie kosztowo-materiałowe zamówienia na wykonanie strony www

składającej się ze strony wejściowej i 3 podstron. Oprawa graficzna powinna zawierać nazwę
i logo firmy, elementy multimedialne (grafika, dźwięk).

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

zrobić projekt strony www,

oszacować koszty poszczególnych elementów projektu,

oszacować koszty sprzętu i robocizny,

uwzględnić inne koszty pośrednie,

ustalić wielkość zysku,

przedstawić pracę nauczycielowi.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

zestaw ksiąŜek i czasopism zawodowych,

−

program graficzny.

Ćwiczenie 2

Sporządź rozliczenie kosztowo-materiałowe zamówienia na wykonanie archiwizacji

treści nagrań z kaset analogowych na płyty DVD. W zakres usługi wchodzi wykonanie
okładki, nadruk na płytę oraz poprawa jakości obrazu i dźwięku.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

oszacować koszty archiwizacji nagrań,

oszacować koszty wykonania okładki i nadruku na płytę,

oszacować koszty sprzętu i materiałów,

oszacować koszty robocizny,

uwzględnić inne koszty pośrednie,

ustalić wielkość zysku,

przedstawić pracę nauczycielowi.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

kosztorysy usług,

−

ceny materiałów zuŜytych do wykonania zamówienia,

−

materiały piśmienne.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.11.4.

Sprawdzian postępów

Czy potrafisz:

Tak

Nie

dokonać klasyfikacji materiałów?

rozróŜnić koszty bezpośrednie i pośrednie?

sporządzić rozliczenie kosztowo-materiałowe na wykonywanie prac
związanych z cyfrową obróbką obrazu?

sporządzić rozliczenie kosztowo-materiałowe na wykonywanie
archiwizacji treści nagrań z kaset analogowych na płyty DVD?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

SPRAWDZIAN WIADOMOŚCI

INSTRUKCJA DLA UCZNIA

Przeczytaj uwaŜnie instrukcję.

Podpisz imieniem i nazwiskiem kartę odpowiedzi.

Zapoznaj się z zestawem zadań testowych.

Test zawiera 20 zadań dotyczących jednostki modułowej „Wykonywanie prac
związanych z cyfrową obróbką obrazu”. Wszystkie

zadania są wielokrotnego wyboru

i tylko jedna odpowiedź jest prawidłowa.

Udzielaj odpowiedzi tylko na załączonej Karcie odpowiedzi: w zadaniach wielokrotnego
wyboru zaznacz prawidłową odpowiedź X (w przypadku pomyłki naleŜy błędną
odpowiedź zaznaczyć kółkiem, a następnie ponownie zakreślić odpowiedź prawidłową).

Pracuj samodzielnie, bo tylko wtedy będziesz miał satysfakcję z wykonanego zadania.

Kiedy udzielenie odpowiedzi będzie Ci sprawiało trudność, wtedy odłóŜ jego rozwiązanie
na później i wróć do niego, gdy zostanie Ci wolny czas.

Na rozwiązanie testu masz 45 minut.

Powodzenia!

ZESTAW ZADAŃ TESTOWYCH

WskaŜ format zapisu obrazu rastrowego
a)

cdr.

jpg.

ai.

drw.

Nienaruszonym cyfrowym odpowiednikiem filmowego negatywu jest format zapisu
obrazu cyfrowego
a)

RAW.

TIFF.

GIF.

JPEG.

Do tworzenia ścieŜek w programie Photoshop wybierzesz narzędzie
a)

Stempel.

Pióro.

Ołówek.

Pędzel.

Do obróbki map bitowych słuŜy program
a)

CorelDraw.

Adobe Ilustrator.

Picture Publisher.

Macromedia Freehand.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Do obróbki obrazu wektorowego słuŜy program
a)

Adobe Photoshop.

Corel Photo-Paint.

Picture Publisher.

Adobe Illustrator.

Rejestracja wartości chwilowych sygnału w określonych odstępach czasu następuje na
etapie
a)

Próbkowania.

Kwantyzacji.

Kodowania.

Przechwytywania.

MontaŜu obrazu ruchomego dokonuje się w programie
a)

PinnacleStudio.

Audacity.

Adobe Pagemaker.

Adobe InDesign.

Profesjonalnym programem do składu jest program
a)

Microsoft MovieMaker.

AfterEffects.

Quark Xpress.

Windows Draw.

Obrazy składające się z linii zdefiniowanych przez równania matematyczne to
a)

obrazy rastrowe.

obrazy bitmapowe.

obrazy wektorowe.

obrazy fotograficzne.

10.

Do wyświetlania obrazu na ekranie monitora z trybów koloru uŜywany jest
a)

Lab.

Bitmapa.

RGB.

CMYK.

11.

Plik przeznaczony do zastosowań internetowych powinien mieć rozdzielczość
a)

3200 dpi.

1600 dpi.

800 dpi.

95 dpi.

12.

Efekt przejścia z jednego obiektu do drugiego przez sekwencję pośrednich kształtów
i kolorów wzdłuŜ dowolnej ścieŜki to
a)

wypełnienie tonalne.

perspektywa.

soczewka.

metamorfoza.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

13.

Łączą obszar obrazka z adresem URL
a)

mapy przemieszczeń.

mapy obrazka.

mapy gradientu.

mapy przyrostowe.

14.

Stratny format zapisu zdjęcia to
a)

BMP.

TIFF.

PSD.

JPEG.

15.

Na palecie warstwy wskaŜ miniaturkę maski warstwy

16.

Do zapisu obrazków przeznaczonych do sieci www naleŜy zastosować jakość kompresji
a)

0%.

20%.

60%.

100%.

17.

MontaŜ nieliniowy polega na
a)

przegraniu z jednego magnetowidu na drugi wybranych wcześniej ujęć.

zgraniu materiału filmowego na dysk komputera i obróbce cyfrowej.

zgraniu z kamery na magnetowid i obróbka w mikserze wideo.

dodaniu efektownych przejść za pomocą miksera wideo.

18.

Technologia najczęściej wykorzystywana do tworzenia animacji to
a)

HTML.

PHP.

Flash.

CSS

19.

Dzielenie obrazu na kawałki w celu przyspieszenia ich ładowania to
a)

segmentowanie.

kadrowanie.

selekcjonowanie.

przeciąganie.

20.

Prawidłowo dobraną ekspozycję zdjęcia pokazuje histogram

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

KARTA ODPOWIEDZI

Imię i nazwisko.............................................................................................................................

Wykonywanie prac związanych z cyfrową obróbką obrazu

Zakreśl poprawną odpowiedź.

Nr
zadania

Odpowiedź

Punkty

10.

11.

12.

13.

14.

15.

16.

17.

18.

19.

20.

Razem:

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

LITERATURA

Bavister S.; Fotografia cyfrowa - Praktyczny przewodnik. Kluszczyński 2000

Dalt T.; Encyklopedia fotografii cyfrowej. SEPIA, Warszawa

Dave J., Broida R.: Jak zrobić wszystko korzystając z MP3 i cyfrowego dźwięku.
Wydawnictwo EDITION 2000, Kraków

Dębski S.; Ekonomika i organizacja przedsiębiorstw. WSiP, Warszawa 1998

Fedak J.; Fotografia cyfrowa od A do Z. MUZA S.A., Warszawa 2004

Kamiński B.; Prepress i barwy. Translator s.c., Warszawa 1997

Zimek R., Oberlan Ł.; ABC Grafiki Komputerowej. Wydanie II, Helion 2005

http://alfa.prz.rzeszow.pl/~pww21/s1.htm

http://www.digitallab.com.pl

10.

http://corel.wodip.opole.pl/proste_cwiczenia/proste_cwiczenia.htm

11.

http://dobreprogramy.pl

12.

http://goferstudio.com/files/MGRgofer_4.pdf

13.

http://technikalia.ovh.org/index.php/hardware/karty-dzwiekowe

14.

http://www.pcworld.pl/artykuly/22066.html

15.

pomoc do programu Adobe Photoshop