background image

44.Zasady  państwa  burżuazyjnego  w  ustroju  Księstwa 
Warszawskiego. 
 
Konstytucja  Księstwa  Warszawskiego  nie  znosiła  podziału  na 
stany,  ale  znacznie  go  ograniczyła,  stwierdzając  w  art.  IV: 
„Znosi  się  niewolę.  Wszyscy  obywatele  są  równi  przed 
obliczem  prawa.  Stan  osób  zostaje  pod  opieką  trybunałów”. 
Określenie  „niewola”  oznaczało  tutaj  stosunek  poddaństwa. 
Według  konstytucji  Księstwa,  prawa  obywatelskie  ogółu 
ludności stanowią: 1) wolność osobista w znaczeniu możności 
swobodnego  przenoszenia  się  z  miejsca  na  miejsce,  2) 
równość  wobec  prawa  i  sądu,  podleganie  więc  wszystkich 
jednolitemu  prawodawstwu  i  systemowi  sądowemu. 
Zastrzegając w art. I, że religia rzymsko-  katolicka jest religią 
państwową, w artykule następnym konstytucja gwarantowała 
wolność  wyznania.  Prawa  polityczne  obejmowały:  1)  prawo 
piastowania urzędów, 2) czynne i bierne prawo wyborcze do 
sejmu, 3) prawo wyboru na obieralne urzędy samorządowe i 
sądowe. Mimo że konstytucja głosiła równość wobec prawa i 
sądu  oraz  zniesienie  poddaństwa,  to  utrzymała  znaczne 
uprzywilejowanie  szlachty  zarówno  w  dziedzinie  stosunków 
polityczno-  prawnych,  jak  i  cywilnoprawnych.  Właścicielom 
ziemskim,  będącym  szlachtą,  zapewniano  pierwszeństwo  i 
przewagę  w  sejmie,  w  samorządzie  i  w  pochodzących  z 
wyboru  sądach  pokoju.  W  miastach  uprzywilejowano 
politycznie i ekonomicznie (jak w stosunkach pracy) zamożne 
mieszczaństwo oraz inteligencję pochodzenia szlacheckiego i 
mieszczańskiego.