Kazimiera Szczuka, Krystyna Mazur, Tomasz Basiuk :
Groteska i wzniosłość.
Strategie oporu wobec koncepcji tożsamości, ciała i pożądania w powieści
modernistycznej i w gotyku na przykładzie „Nightwood”, „Ferdydurke” i
„Poganki” (w: Wielokulturowość: postulat i praktyka)
•
Djuna Barnes – pisarka modernizmu, autorka
Nightwood (1936), powieści uznanej
za wyrazisty znak pisarstwa lesbijskiego.
•
Krytyka feministyczna wskazuje na palimpsestowy charakter całego pisarstwa
kobiet.
•
Twórczość autorek i autorów homoseksualnych staje się sama dla siebie
kontekstem, który dopiero po rozpoznaniu własnej odrębności daje się odczytać na
tle procesów historycznych, filozoficznych idei czy zmiennych zasad estetyki.
•
Narcyza Żmichowska
Poganka (1846)
◦
Traktowana jako bajka, zakonspirowana przypowieść fantastyczno-patriotyczna;
przetworzenie romantycznego mitu femme fatale.
◦
OBECNIE – tekst lesbijskiego gotyku.
•
Witold Gombrowicz
Ferdydurke (1938) – zróżnicowanie pod względem płci.
•
Ferdydurke i Nightwood łączy modernistyczny postulat tożsamościowej
heterogeniczności, realizowany na poziomie tematycznymi stylistycznym. Oba teksty
tropią zależności między ciałem, tożsamością a pożądaniem.
•
HOMOSEKSUALIZM – w obu powieściach funkcjonuje jako znak pewnej
niedookreśloności płciowej, niedorosłości, braku ostatecznej formy (efekt
groteskowy). Jednocześnie odczytywane jest to jako wzniosłe, paradoksalne
odwołanie do tego, co pozostaje nieprzedstawialne, lecz również wskazuje na
możliwość doskonalszej, choć jeszcze nieznanej formy.
•
W obu powieściach homoseksualizm jest nie tylko pożądaniem innego, ale
pożądaniem skierowanym do tego samego – idem et idem, pożądanie jakiejś
utopijnej, możliwej do pomyślenia, ale wręcz niewyobrażalnej identyczności z
samym sobą.
•
Różnice:
◦
Józio ( Ferdydurke) jest narratorem swojej powieści, a Robin ( Nightwood) nie
zabiera głosu.
◦
Medium Józia – język.
