Arthur Conan Doyle 
         
         
         
                  Ostatnia zagadka  
                 Sherlocka Holmesa 
         
         
                        Tom 
         
                  Całość w tomach 
         
         
         
         
         
          Polski Związek Niewidomych 
          Zakład Wydawnictw i Nagrań 
                   Warszawa 1994 
 
 
 
 
 
 
          Tłumaczył  
        Jarosław Kotarski 
         
         
         
         

         
          Tłoczono pismem punktowym  
        dla niewidomych 
        w Drukarni PZN,  
        Warszawa,  
        ul. Konwiktorska 9 
         
          Przedruk z wydawnictwa  
        Biuro Promocji  
        i Reklamy Fantastyki 
        "Sfera" 
        oraz 
        Agencja Wydawniczo_Handlowa 
        "Passa" 
        Pisała K. Pabian 
        Korekty dokonali: 
          K. Kruk 
          i St. Makowski 
          Po raz pierwszy ujawnione!  
         
         Modny ostatnio trend usuwania  
        "Białych Plam" na historii nie  
        może ominąć i literatury  
        sensacyjnej.  
          Sir Arthur Conan Doyle napisał  
        kilkadziesiąt opowiadań, których  
        bohaterami byli Holmes i Watson.  
        W Polsce dotąd ukazała się  
        jedynie niewielka ich część.  
          Niniejszy tom jest prezentacją  
        premierową nigdy dotąd w Polsce  
        nie tłumaczonych opowiadań z tej  
        serii. Po raz pierwszy więc  
        czytelniku bierzesz do ręKi tom  
        Conan  
        Doyle'a, którego nikt dotąd poza  
        tobą nie czytał.  
         

          Trzej Garridebowie  
         
          Mogłaby to być historia  
        równie komiczna, co tragiczna.  
        Jednego człowieka kosztowała  
        spokój, mnie trochę krwi, a  
        jeszcze innego bliższą znajomość  
        z wymiarem sprawiedliwości. A  
        mimo to sprawa miała w sobie coś  
        z komedii. Czym była w  
        rzeczywistości, niech każdy  
 
 
 
 
 
 
        oceni sam.  
          Doskonale pamiętam, kiedy to  
        było, gdyż zdarzyło się w tym  
        samym miesiącu, w którym Holmes  
        odmówił przyjęcia szlachectwa za  
        usługi... być może pewnego dnia  
        je opiszę. Wspominam o tym tylko  
        zdawkowo, gdyż jako jego  
        towarzysz i osoba zaufana  
        zobligowany jestem do unikania  
        jakichkolwiek niedyskrecji.  
        Powtarzam jednak, iż dlatego  
        właśnie jestem w stanie podać  
        dokładną  datę, a mianowicie:  
        ostatnie dni czerwca 1902 roku,  
        krótko po rozstrzygnięciu wojny  
        burskiej Holmes spędził kilka  
        dni w łóżku, co było czasami  
        jego zwyczajem, lecz tego ranka  
        pojawił się na śniadaniu z  
        obszernym pismem w dłoni i  

        błyskiem zainteresowania w  
        oczach.  
          - Oto okazja zarobienia paru  
        groszy, mój drogi - oznajmił. -  
        Słyszałeś kiedyś nazwisko  
        "Garrideb"?  
          - Przyznam szczerze, że nie.  
          - Szkoda, gdybyś znał  
        jakiegoś, mógłbyś na tym  
        skorzystać.  
          - Dlaczego?  
          - O, to długa i oryginalna  
        historia. Nie sądzę, byśmy w  
        dotychczasowych badaniach natury  
        ludzkiej natrafili na coś  
        równie specyficznego. Nasz  
        klient będzie tu niedługo, toteż  
        poczekam z omówieniem problemu  
        do czasu jego przybycia.  
        Przedtem spróbujemy tego, co  
        najprostsze.  
          Książka telefoniczna leżała  
        obok mnie, toteż zabrałem się do  
        przerzucania jej stronic. Zwykle  
        takie poszukiwania nie dawały  
        efektu, ale tym razem, ku swemu  
        zaskoczeniu, znalazłem w niej  
        owo dziwne nazwisko.  
          - Mam, Holmesie! -  
        wykrzyknąłem.  
          - Garrideb N. - Przeczytał mój  
        przyjaciel pochylając się nad  
        stronicą - 136 Little Ryder  
        Street, W. Przykro mi cię  
 
 
 
 

 
 
        rozczarować, mój drogi, ale to  
        właśnie nasz człowiek. Ten adres  
        figuruje na jego liście.  
        Potrzebny nam jeszcze jeden,  
        żeby było do pary.  
          Pani Hudson pojawiła się w  
        drzwiach z wizytówką na tacy.  
        Wziąłem ją zaskoczony.  
          - Oto i on! John Garrideb,  
        radca prawny z Moorville w  
        Kansas, U$s$a - zawołałem.  
          Holmes uśmiechnął się,  
        spoglądając na wizytówkę.  
          - Obawiam się, że będziesz się  
        musiał zdobyć na jeszcze jeden  
        wysiłek, mój drogi. Ten  
        dżentelmen jest również  
        zamieszany w całą historię, choć  
        przyznaję, że nie spodziewałem  
        się dziś go ujrzeć. Jest on  
        jednak w stanie opowiedzieć nam  
        znacznie więcej o całej sprawie  
        i jestem tej opowieści nader  
        ciekaw.  
          W chwilę potem nasz gość był  
        już w pokoju. John Garrideb,  
        radca prawny, był krępym, silnym  
        mężczyzną o świeżo ogolonej,  
        rumianej twarzy,  
        charakterystycznej dla  
        przedstawiciela amerykańskich  
        sfer finansowych. Był to  
        młodzieniec o szerokim i  
        szczerym uśmiechu, choć  
        najbardziej przykuwały uwagę  
        jego oczy - rzadko bowiem widuje  

        się źrenice tak żywe, tak  
        wyraziście i gwałtownie  
        odzwierciedlające każdą myśl.  
        Miał amerykański akcent, ale nie  
        towarzyszyła mu typowa dla  
        przedstawicieli tej nacji  
        ekscentryczna wymowa.  
          - Pan Holmes? - spytał,  
        spoglądając wpierw na mnie,  
        potem na Sherlocka. - O, to pan!  
        Pańskie fotografie są dość  
        podobne do oryginału. Otrzymał  
        pan list od Nathana Garrideba,  
        prawda?  
          - Proszę usiąść. Jak sądzę,  
        mamy sporo spraw do omówienia -  
        zaproponował mój przyjaciel. -  
        Pan jest oczywiście tym Johnem  
        Garridebem, o którym wspomina  
 
 
 
 
 
 
        niniejszy dokument. Przebywa pan  
        w Anglii już od dość dawna, czyż  
        nie?  
          - Co pana skłania do takiego  
        wniosku?  
          Wydawało mi się, że w oczach  
        naszego gościa czai się  
        podejrzliwość.  
          - Pańskie ubranie jest  
        angielskie.  
          - Czytałem o pańskich metodach  
        - Garrideb roześmiał się  
        nieszczerze. - Ale nigdy nie  

        sądziłem, że sam będę obiektem  
        tych pańskich sztuczek. Jak pan  
        to zauważył?  
          - Krój płaszcza w ramionach,  
        noski butów. Czy ktokolwiek może  
        wątpić?  
          - Cóż, nie miałem pojęcia, że  
        się tak zanglizowałem. Interesy  
        przywiodły mnie tu już jakiś  
        czas temu i stąd to ubranie,  
        prawie w całości kupione w  
        Londynie. Sądzę jednakże, że  
        pański czas jest zbyt cenny, zaś  
        moje skarpetki nie są celem  
        naszego spotkania, toteż, jeśli  
        pan pozwoli, proponowałbym  
        przejść do tych papierów, które  
        ma pan w ręku.  
          Zachowanie Holmesa musiało  
        nieco dotknąć naszego gościa,  
        gdyż jego twarz straciła sporo  
        ze swego radosnego wyglądu i  
        przybrała poważny wyraz.  
          - Spokój i cierpliwość, panie  
        Garrideb - odparł mój przyjaciel  
        łagodnie. - Doktor Watson może  
        panu powiedzieć, że te moje  
        dygresyjki niejednokrotnie  
        kończyły się w całkowicie  
        poważny sposób. Przechodząc zaś  
        do rzeczy, dlaczego pan Nathan  
        Garrideb nie przybył z panem?  
          - Należałoby raczej zadać  
        pytanie, dlaczego on w ogóle  
        pana w to mieszał? - warknął z  
        nagłym gniewem zapytany. - Nie  
        ma pan z tym nic wspólnego.  
        Dwóch dżentelmenów załatwia ze  

        sobą pewną sprawę i oto jeden z  
        nich postanawia wezwać detektywa  
        na pomoc. Widziałem go rano i  
        jestem tu dlatego, że powiedział  
 
 
 
 
 
 
        mi o tym, co zrobił. Nie zmienia  
        to jednak mojej oceny jego  
        postępowania.  
          - O panu nie ma w tym liście  
        nic, poza niewielką wzmianką. Po  
        prostu prosi mnie o pomoc w  
        osiągnięciu celu, który, jeśli  
        się nie mylę, jest równie ważny  
        dla obu panów. Wie, że mam różne  
        możliwości uzyskiwania  
        informacji i jest rzeczą  
        zupełnie normalną, że zwrócił  
        się do mnie.  
          Wyraz rozdrażnienia powoli  
        znikał z twarzy naszego gościa.  
          - Cóż, to zmienia postać  
        rzeczy. Kiedy zobaczyłem się z  
        nim dziś rano i dowiedziałem  
        się, że udał się po pomoc do  
        detektywa, wziąłem jedynie  
        pański adres i z miejsca  
        przybyłem tutaj. Nie lubię  
        policji grzebiącej w prywatnych  
        sprawach. Ale jeśli ograniczy  
        się pan do pomocy w odnalezieniu  
        brakującego nam człowieka, to  
        może to jedynie znacznie ułatwić  
        nasze zadanie.  

          - O to właśnie chodzi -  
        zapewnił go Holmes. - A teraz  
        korzystając z tego, że już pan  
        tu jest, może usłyszymy od pana  
        jak mają się sprawy. Obecny tu  
        mój przyjaciel nie ma pojęcia, o  
        co chodzi, a i ja z  
        przyjemnością posłucham pańskiej  
        relacji.  
          Garrideb przyjrzał mi się  
        niezbyt przychylnym wzrokiem.  
          - Czy on musi wiedzieć? -  
        spytał.  
          - Zazwyczaj pracujemy razem.  
          - No cóż, właściwie nie jest  
        to żadna tajemnica. By  
        oszczędzić czasu, podam panom  
        fakty pokrótce. Gdybyście  
        panowie pochodzili z Kansas,  
        tłumaczenie, kto to taki  
        Alexander Hamilton Garrideb,  
        byłoby niepotrzebne. Zrobił  
        pieniądze na handlu nieruchomościami, a potem 
zbożem w  
        Chicago. Kupił za nie tyle  
        ziemi, że mógłby zmierzyć nią  
        obszar niektórych państw w  
        Europie. Wszystko, co leży na  
 
 
 
 
 
 
        zachód od Fort Dodge, wzdłuż  
        Arkansas River, to jego  
        posiadłości. Łąki, pola i lasy,  
        które razem wzięte przynoszą  

        komuś, kto wie, jak z nich  
        korzystać, fortunę. Nie miał  
        krewnych ani rodziny (a jeśli  
        miał, to ja nigdy o nich nie  
        słyszałem), ale był dumny z  
        dziwności i unikalności swojego  
        nazwiska. I to nas właśnie  
        połączyło.  
          Studiowałem prawo w Topeka.  
        Pewnego dnia odwiedził mnie  
        starszy człowiek, uradowany  
        niepomiernie, iż spotkał kogoś,  
        kto nosi to samo nazwisko. To  
        był jego pomysł, by poszukać,  
        czy są na świecie jeszcze inni  
        ludzie o takim nazwisku. Kazał  
        mi znaleźć jeszcze jednego, a  
        gdy mu oznajmiłem, że jestem  
        zbyt zajęty, by włóczyć się po  
        świecie, złożył mi propozycję,  
        która diametralnie zmieniła moje  
        podejście do sprawy. 
          Zmarł rok później,  
        pozostawiając testament, chyba  
        najdziwniejszy, jaki  
        kiedykolwiek sporządzono w  
        stanie Kansas. Podzielił w nim  
        swój majątek na trzy części,  
        jedna z nich przypada mnie pod  
        warunkiem, że znajdę dwóch  
        innych Garridebów, dla których  
        są pozostałe części. Wypada  
        tego po pięć milionów dolarów  
        dla każdego, ale nie mogę dostać  
        z nich ani centa, póki pozostali  
        nie stawią się przed sądem i nie  
        potwierdzą oficjalnie swych  
        nazwisk.  

          Szansa była zbyt kusząca,  
        toteż zawiesiłem praktykę  
        prawniczą i zająłem się  
        poszukiwaniami. W Stanach nie  
        znalazłem ani jednego, a  
        szukałem, proszę mi wierzyć,  
        naprawdę uczciwie. Zająłem się  
        więc starym krajem i w książce  
        telefonicznej Londynu znalazłem  
        pierwszego. Zjawiłem się u niego  
        dwa dni temu, wyjaśniając mu  
        całą sprawę. Ale człowiek ten,  
        podobnie jak i ja, jest samotny,  
 
 
 
 
 
 
        a w testamencie wyraźnie  
        napisano, że chodzi o trzech  
        dorosłych mężczyzn. Jak pan  
        widzi, mamy jeszcze jeden wakat  
        i jeśli pomoże nam go pan  
        zapełnić, z przyjemnością  
        zapłacimy panu honorarium.  
          - Cóż, Watsonie - odezwał się  
        mój przyjaciel - powiedziałem  
        ci, że to niecodzienna sprawa.  
        Dla mnie oczywistym posunięciem  
        jest danie ogłoszenia w  
        gazetach.  
          - Zrobiłem tak, panie Holmes,  
        i nie uzyskałem żadnej  
        odpowiedzi.  
          - No, no. To doprawdy  
        ciekawostka, którą trzeba będzie  
        zająć się poważniej. A tak przy  

        okazji, skoro pan jest z Topeka.  
        Miałem tam znajomego, niestety  
        już nie żyje. Stary doktor  
        Lysander Starr, był burmistrzem  
        w 1890 roku. Znał go pan?  
          - Dobry, poczciwy doktor  
        Starr! - ucieszył się nasz gość.  
        - Jego imię nadal jest żywe w  
        tym mieście. Sądzę, panie  
        Holmes, że najlepiej zrobimy,  
        jeśli każdy z nas spróbuje dalej  
        szukać brakującej osoby i będzie  
        na bieżąco informować  
        pozostałych o postępach.  
        Proponuję spotkanie za dzień lub  
        dwa.  
          Po tych słowach skłonił się i  
        wyszedł.  
          Holmes zapalił fajkę i przez  
        chwilę siedział w milczeniu, z  
        dziwnym uśmieszkiem na ustach.  
          - I cóż? - spytałem w końcu.  
          - Zastanawiam się, mój drogi.  
          - Nad czym?  
          - Zastanawiam się, Watsonie -  
        powiedział biorąc fajkę w rękę. -  
        Dlaczego na Boga, ten człowiek  
        naopowiadał nam tyle bzdur.  
        Niewiele brakowało, a spytałbym  
        go o to wprost. Wiesz przecież,  
        że czasami najlepszą bronią jest  
        frontalny atak, ale doszedłem w  
        końcu do wniosku, że lepiej  
        będzie pozostawić go chwilowo w  
        przekonaniu, iż udało mu się nas  
        oszukać. Zacznijmy od tego, że  
 
 

 
 
 
 
        nosi angielską marynarkę,  
        wytartą nieco na łokciach, i  
        takież spodnie z wypchniętymi,  
        od co najmniej rocznego  
        noszenia kolanami, a według  
        dokumentów i jego własnych słów  
        jest prowincjonalnym  
        Amerykaninem przybyłym tu nie  
        tak dawno. W londyńskich  
        gazetach nie było żadnych  
        ogłoszeń. Wiesz, że ten dział  
        jest moją ulubioną lekturą i coś  
        takiego nie uszłoby mojej  
        uwadze. Poza tym nigdy nie  
        znałem doktora Starra z Topeka i  
        nie mam pojęcia, czy ktoś taki  
        kiedykolwiek istniał. Sądzę, że  
        nasz gość faktycznie jest  
        Amerykaninem, ale od lat  
        przebywa w Londynie, co znacznie  
        wygładziło jego akcent.  
        Natomiast godny uwagi jest cel,  
        jaki chce osiągnąć poprzez to  
        niewiarygodne poszukiwanie  
        Garridebów, gdyż, zakładając, iż  
        jest to kanalia, przyznać  
        należy, że inteligentna i  
        pomysłowa. Teraz musimy  
        stwierdzić, czy autor tego listu  
        nie jest także oszustem. Zadzwoń  
        do niego, jeśli łaska.  
          Wykręciłem numer i usłyszałem  
        po drugiej stronie piskliwy,  
        drżący nieco głos:  

          - Tak, tu Nathan Garrideb. Czy  
        to pan Holmes? Bardzo chciałbym  
        z nim mówić.  
          Mój przyjaciel wziął słuchawkę  
        i usłyszałem następującą połówkę  
        dialogu: 
          - Tak, był tutaj. Rozumiem, że  
        pan go nie zna... Jak długo?...  
        Tylko dwa dni!... Tak,  
        oczywiście, perspektywa nader  
        nęcąca. Będzie pan w domu  
        wieczorem? Przypuszczam, że nie  
        w jego towarzystwie?...  
        Doskonale, zjawimy się wobec  
        tego. Wolałbym porozmawiać pod  
        jego nieobecność... doktor  
        Watson będzie mi towarzyszył...  
        Z pańskiego listu wnoszę, że nie  
        wychodzi pan często... Tak,  
        około szóstej idealnie mi  
        odpowiada... Nie musi pan o tym  
 
 
 
 
 
 
        informować naszego  
        amerykańskiego przyjaciela...  
        Doskonale, wobec tego do  
        zobaczenia.  
         
          Zmierzchało już, gdy  
        znaleźliśmy się na Little Ryder  
        Street, jednej z najmniejszych  
        przecznic Edgware Road o rzut  
        kamieniem od osławionego Tyburrn  
        Tree, o którym złe wspomnienia  

        żywe są jeszcze w pamięci co  
        starszych londyńczyków. Dom, do  
        którego kierowaliśmy swe kroki,  
        był dużym budynkiem, zbudowanym  
        we wczesnogregoriańskim stylu,  
        o regularnej fasadzie i jedynie  
        dwóch oknach na parterze. Tam  
        właśnie mieszkał nasz klient, a  
        okna wychodziły z dużego pokoju,  
        w którym spędzał dzień. Holmes  
        zwrócił uwagę na mosiężną  
        tabliczkę z wygrawerowanym  
        nazwiskiem na drzwiach.  
          - Wisi ładnych parę lat,  
        Watsonie. Jest to zatem jego  
        prawdziwe nazwisko, co wydaje  
        się w tej sprawie dość istotne.  
          Klatka schodowa była wspólna  
        dla całego domu, a z listy  
        lokatorów poznać można było  
        innych mieszkańców, oraz  
        instytucje, które miały tu swe  
        biura. Ogólnie wyglądało to  
        bardziej na kącik starych  
        kawalerów, niż na rezydencję  
        mieszczańskich rodzin. Nasz  
        klient otworzył nam drzwi  
        osobiście, gdyż, jak oznajmił,  
        kobieta, która u niego sprząta,  
        wychodzi o #/16#00. Nathan  
        Garrideb okazał się wysokim,  
        chudym osobnikiem, bladym i  
        łysym jak kolano, w wieku mniej  
        więcej sześćdziesięciu lat. Miał  
        trupią twarz o bladej cerze  
        człowieka, któremu obce jest  
        słońce i spacery, a kozia bródka  
        i duże, okrągłe okulary nadawały  

        mu wygląd kogoś wiecznie  
        ciekawego nowinek. Ogólnie  
        sprawiał wrażenie przyjaznego  
        ekscentryka.  
          Pokój, do którego nas  
        wprowadził, był równie dziwny  
 
 
 
 
 
 
        jak jego właściciel. Wypełniały  
        go szafki i gabloty z okazami  
        geologicznymi i anatomicznymi.  
        Na ścianach wisiały oprawione  
        kolekcje motyli. Na środku  
        pomieszczenia stał stół zawalony  
        najrozmaitszymi szczątkami,  
        spośród których wyzierała  
        mosiężna tuba silnego  
        mikroskopu. Rozglądałem się po  
        wnętrzu zaskoczony  
        wszechstronnością zainteresowań  
        gospodarza - od monet, poprzez  
        instrumenty muzyczne, do  
        skamielin. Nad biurkiem wisiał  
        rząd gipsowych czaszek,  
        opatrzonych napisami  
        "Neandertalczyk", "Heidelberg",  
        "Cromagnon". Nasz gospodarz  
        tymczasem stał przed nami,  
        wycierając kawałkiem skóry jakąś   
        monetę.  
          - Syrakuzy z okresu świetności  
        - wyjaśnił widząc moje  
        zainteresowanie. - Pod koniec  
        znacznie się zdegenerowali.  

        Niektórzy wolą szkołę  
        aleksandryjską, ale ja uważam  
        ich za najlepszych. Krzesło jest  
        tutaj, panie Holmes, tylko  
        proszę mi pozwolić uprzątnąć te  
        kości. A pan... no tak, doktor  
        Watson, jeśli byłby pan tak  
        uprzejmy i odstawił tę japońską  
        wazę... o, doskonale, proszę  
        spocząć. Co prawda, mój lekarz  
        ma mi za złe, że nie wychodzę na  
        powietrze, ale to, co panowie  
        widzą, to całe moje życie. A  
        poza tym, po co mam wychodzić,  
        skoro tyle jest tutaj  
        interesujących problemów.  
        Dokładne skatalogowanie  
        którejkolwiek z tych szaf  
        zabrałoby około trzech miesięcy.  
          Holmes rozejrzał się z  
        ciekawością.  
          - I nigdy pan stąd nie  
        wychodzi? - spytał.  
          - Czasami do Sotheby'ego lub  
        Christee, ale poza tym naprawdę  
        rzadko. Nie jestem już młody, a  
        moje badania zabierają mi sporo  
        czasu. Może pan sobie wyobrazić,  
        panie Holmes, jaki szok,  
 
 
 
 
 
 
        przyjemny co prawda, przeżyłem,  
        słysząc o tym niespodziewanym  
        uśmiechu fortuny. Potrzeba  

        jeszcze tylko jednego Garrideba,  
        z pewnością go znajdziemy.  
        Miałem brata, ale niestety, nie  
        żyje, a żeńskie przedstawicielki  
        rodu nie wchodzą w grę. Ale  
        przecież na świecie musi być  
        jeszcze jakiś Garrideb.  
        Słyszałem, że zajmuje się pan  
        dziwnymi przypadkami i dlatego  
        napisałem do pana. Oczywiście  
        ten dżentelmen z Ameryki miał  
        całkowitą rację, iż najpierw  
        powinienem spytać go o radę,  ale  
        działałem w jak najlepszej  
        wierze.  
          - Osobiście sądzę, że postąpił  
        pan rozsądnie - wtrącił Holmes.  
        - Ale, tak na marginesie,  
        zamierza pan osiąść w Stanach?  
          - Ależ skąd! Nic nie skłoni  
        mnie do opuszczenia zbiorów,  
        lecz ten dżentelmen zapewnił  
        mnie, że jak tylko ustalimy  
        nasze prawa, wykupi moją część  
        za pięć milionów dolarów. Jest  
        na rynku z tuzin okazów, które  
        doskonale pasowałyby do mojej  
        kolekcji, a których nie mogę  
        nabyć z powodu braku paruset  
        funtów. A tu! Aż strach  
        pomyśleć, co mógłbym zrobić  
        mając te pieniądze. Stworzyłbym  
        zalążek muzeum narodowego,  
        byłbym Hansem Sloane naszego  
        wieku.  
          Oczy za szkłami błyszczały mu  
        gorączkowo i jasne było, że  
        gotów jest na wszystko, byle  

        tylko znaleźć brakującego  
        przedstawiciela rodu. 
          - Zadzwoniłem jedynie po to,  
        by pana poznać, toteż nie ma  
        powodu, dla którego miałby pan  
        przerywać swe studia - odezwał  
        się mój przyjaciel. - Zawsze  
        wolę osobiście poznać tych, z  
        którymi wiążą mnie interesy. Mam  
        do pana parę pytań, które  
        uzupełnią obraz całej sprawy, w  
        czym i tak znacznie pomógł mi  
        już nasz amerykański przyjaciel.  
        Rozumiem, że do tego tygodnia w  
 
 
 
 
 
 
        ogóle nie wiedział pan o jego  
        istnieniu?  
          - Dokładnie tak. Zadzwonił w  
        zeszłą środę.  
          - Czy opowiedział panu o  
        naszej dzisiejszej rozmowie?  
          - Tak, przybył tu prosto od  
        pana i był bardzo zdenerwowany.  
          - Dlaczego?  
          - Zdawał się sądzić, że moja  
        prośba do pana stanowi jakąś  
        ujmę na jego honorze.  
          - Czy zaproponował jakieś  
        konkretne działanie?  
          - Nie.  
          - Czy otrzymał lub prosił pana  
        o jakieś pieniądze?  
          - Dotąd nie.  

          - Nie widzi pan też niczego,  
        co chciałby osiągnąć?  
          - Poza celem, o którym mówi od  
        początku, nie.  
          - Czy powiedział mu pan o  
        naszym spotkaniu?  
          - Tak.  
          Holmes pogrążył się w zadumie  
        i zauważyłem, że jest  
        zaskoczony.  
          - Czy w swej kolekcji ma pan  
        jakieś cenne eksponaty? - spytał  
        po chwili.  
          - Nie, nie jestem bogaty i  
        choć ten zbiór jest  
        interesujący, nie jest cenny.  
          - Nie obawia się pan złodziei?  
          - Nie.  
          - Jak długo mieszka pan pod  
        tym adresem?  
          - Prawie pięć lat.  
          Dalsze wypytywanie przerwało  
        niecierpliwe pukanie do drzwi.  
        Ledwie nasz gospodarz je  
        otworzył, do wnętrza wpadł  
        podniecony gość z Ameryki.  
          - Jest! - krzyknął wymachując  
        nad głową jakimś papierem. -  
        Pomyślałem, panie Garrideb, że  
        natychmiast dam panu znać i  
        pogratuluję osobiście. Jest pan  
        teraz bogatym człowiekiem, a  
        nasz wspólny interes został  
        szczęśliwie zakończony. Co do  
        pana, panie Holmes, to możemy  
        jedynie przeprosić za zbędny  
        kłopot.  
 

 
 
 
 
 
          Wręczył naszemu gospodarzowi  
        trzymany w ręku papier. Ten  
        wpatrywał się weń zachłannie.  
        Obaj z Holmesem pochyliliśmy się  
        i przez ramię przeczytaliśmy  
        następujące ogłoszenie:  
         
          Howard Garrideb 
          Konstruktor maszyn rolniczych.  
        Grabie, łopaty, parowe i ręczne  
        płógi, świdry, wozy, brony i  
        inne narzędzia farmerskie.  
        Urządzenia do studni  
        artezyjskich. Grosvenor  
        Building. Aston.  
         
          - Wspaniale - gospodarz  
        odzyskał głos. - Mamy wobec tego  
        trzeciego.  
          - Rozpocząłem poszukiwania w  
        Birmingham - wyjaśnił nowo  
        przybyły. - Mój agent przysłał  
        mi to ogłoszenie z lokalnej  
        gazety. Musimy jednak dopilnować  
        sprawy na miejscu. Napisałem do  
        tego dżentelmena i wyjaśniłem  
        mu, że zobaczy się pan z nim  
        jutro w jego biurze około  
        #/16#00. 
          - Chce pan, żebym tam jechał?  
          - A co pan radzi, panie  
        Holmes? Nie sądzi pan, że to  
        byłoby najrozsądniejsze?  

        Dlaczego miałby uwierzyć mnie,  
        obywatelowi obcego państwa?  
        Tymczasem jest tutaj obywatel  
        imperium, z solidnymi  
        referencjami i to, co on powie,  
        w uszach rodaka będzie miało  
        zupełnie inną wagę. Pojechałbym  
        z panem, ale akurat jutro jestem  
        bardzo zajęty, a poza tym zawsze  
        mogę tam dojechać, jeśli tylko  
        napotka pan jakieś problemy.  
          - Cóż, nie jeździłem tak  
        daleko już od paru ładnych lat.  
          - Drobiazg, panie Garrideb.  
        Spisałem rozkład jazdy pociągów.  
        Wyjedzie pan o #/12#00, a po  
        #/14#00 powinien pan być już na  
        miejscu. Wrócić może pan tej  
        samej nocy. Wszystko, co ma pan  
        tam do zrobienia, to tylko  
        zobaczyć się z tym człowiekiem,  
        wyjaśnić mu sytuację i otrzymać  
 
 
 
 
 
 
        dokument potwierdzający jego  
        nazwisko. Do diabła! W  
        porównaniu z tym, co ja musiałem  
        zrobić, żeby pana znaleźć, ta  
        stumilowa przejażdżka to nic  
        wielkiego.  
          - Zgadzam się - wtrącił nagle  
        Holmes. - W tym, co pan mówi,  
        jest wiele racji.  
          Nathan Garrideb wzruszył z  

        rezygnacją ramionami. - Cóż,  
        jeśli panowie nalegacie, to  
        pojadę. Trudno mi czegokolwiek  
        odmówić zwiastunowi tak wielkich  
        i wspaniałych nowin.  
          - Wobec tego uzgodnione -  
        powiedział mój przyjaciel. - Mam  
        nadzieję, że da mi pan znać  
        zaraz po powrocie.  
          - Osobiście tego dopilnuję -  
        ucieszył się Amerykanin,  
        spoglądając na zegarek. -  
        Przykro mi, ale muszę już iść.  
        Zadzwonię jutro, panie Garrideb,  
        i odwiozę pana na dworzec. Idzie  
        pan, panie Holmes? Nie? W takim  
        razie do zobaczenia, mam  
        nadzieję, że jutro będziemy  
        mieli dla pana ciekawe  
        wiadomości.  
          Zauważyłem, że twarz mego  
        towarzysza rozjaśniła się, gdy  
        niespodziewany gość wyszedł.  
        Poprzednio wyrażała skupienie.  
          - Chciałbym dokładniej  
        zapoznać się z pańskimi zbiorami  
        - zwrócił się Holmes do  
        gospodarza. - W moim zawodzie  
        wszystkie wiadomości, nawet  
        najdziwniejsze, mogą się  
        przydać. A ten pokój jest ich  
        pełen.  
          Po usłyszeniu tych słów  
        Garrideb wyraźnie poweselał.  
          - Wiedziałem, że jest pan  
        inteligentnym człowiekiem.  
        Oprowadzę pana natychmiast,  
        jeśli ma pan oczywiście czas.  

          - Niestety, teraz nie mam, ale  
        okazy są tak doskonale opisane,  
        że nie musi się pan trudzić.  
        Gdybym znalazł czas jutro, czy  
        nie miałby pan nic przeciwko  
        temu, żebym je obejrzał pod pana  
        nieobecność?  
 
 
 
 
 
 
          - Absolutnie nie. Mieszkanie  
        będzie oczywiście zamknięte, ale  
        pani Sanders jest do #/16#00 w  
        suterenie i wpuści pana.  
          - Doskonale się składa. Mam  
        akurat wolne popołudnie i gdyby  
        pan ją uprzedził o mojej  
        wizycie, zjawię się z prawdziwą  
        przyjemnością. Tak na  
        marginesie, kto jest  
        właścicielem tego budynku?  
          - "Hollowey i Steele" z  
        Edgware Road. A dlaczego pan  
        pyta?  
          - Jeśli chodzi o budynki, to  
        jestem archeologiem amatorem -  
        roześmiał się Holmes. -  
        Zastanawiałem się, czy zbudowano  
        go za królowej Anny, czy później?  
          - Bez wątpienia później.  
          - Tak też sądziłem, ale to i  
        tak bez znaczenia. Do  
        zobaczenia, panie Garrideb,  
        życzę udanej podróży do  
        Birmingham.  

         
          Ponieważ firma na Edgware  
        Road była już zamknięta,  
        poszliśmy do domu i dopiero po  
        kolacji Holmes wrócił do tego  
        tematu.  
          - Nasza mała sprawa zbliża się  
        ku końcowi - oznajmił. - Nie  
        wątpię, że również wpadłeś na  
        ogólne zarysy rozwiązania.  
          - Przyznam ci się, że nie mam  
        o nim zielonego pojęcia.  
          - Pojęcie powinieneś mieć,  
        gdyż widać jasno jak na dłoni, a  
        kolor ustalimy jutro. Nie  
        zauważyłeś niczego dziwnego w  
        tym ogłoszeniu?  
          - Zauważyłem, że "pługi" było  
        napisane z błędem.  
          - O, dostrzegłeś to! Moje  
        gratulacje. Drukarz złożył tak,  
        jak dostał w oryginale, ale nie to  
        jest akurat istotne. "Studnie  
        artezyjskie" to typowo  
        amerykańskie określenie. Zresztą  
        samo urządzenie jest w Anglii  
        dość rzadko spotykane. To typowe  
        ogłoszenie z amerykańskiej  
        gazety, a ma być rzekomo anonsem  
        brytyjskiej firmy. Co o tym  
 
 
 
 
 
 
        sądzisz?  
          - Mogę jedynie przypuszczać,  

        że ten Amerykanin sam je ułożył,  
        choć nie wiem, co chciał przez  
        to osiągnąć.  
          - Wyjaśnień jest kilka, ale  
        tylko jedno pasować będzie do  
        jego poczynań. Pewne jest, że  
        chce się pozbyć naszego  
        niedawnego gospodarza z domu i  
        wysyła go do Birmingham. Mogłem  
        go ostrzec, ale po namyśle  
        stwierdziłem, że lepiej będzie  
        oczyścić scenę i przyspieszyć  
        bieg wydarzeń. Jutro, Watsonie,  
        dowiemy się wszystkiego.  
         
          Holmes wyszedł wcześnie rano,  
        a gdy powrócił na lunch,  
        zauważyłem, że ma zatroskany  
        wyraz twarzy.  
          - Sprawa jest znacznie  
        poważniejsza, niż sądziłem,  
        Watsonie - oznajmił. - Muszę cię  
        uprzedzić, że staje się  
        niebezpieczna, choć wiem  
        równocześnie, że to cię i tak  
        nie powstrzyma. Powinieneś  
        jednak wiedzieć, że kryje się w  
        niej niebezpieczeństwo, i to  
        znaczne.  
          - Cóż, nie pierwszy raz, i mam  
        wrażenie, że nie ostatni. Co  
        konkretnie grozi nam tym razem?  
          - Mamy do czynienia z trudnym  
        przeciwnikiem. Zidentyfikowałem  
        bowiem Johna Garrideba, radcę  
        prawnego z Ameryki. To "Killer"  
        Evans, osobnik o reputacji  
        mordercy.  

          - Wydaje mi się, że nie miałem  
        dotąd przyjemności bliższego  
        poznania go.  
          - No cóż, nie nosisz w pamięci  
        przenośnego archiwum Newgate.  
        Widziałem się z komisarzem  
        Lestrade'em w Scotland Yardzie i  
        choć nie są tam obdarzeni  
        nadmiernie wyobraźnią, to jednak  
        cechuje ich dokładność i rutyna.  
        Pomyślałem sobie, że może uda mi  
        się rozpoznać naszego  
        podopiecznego w ich archiwum, i  
        faktycznie znalazłem jego  
        radosną podobiznę w Galerii  
 
 
 
 
 
 
        Przestępców. Jones Winter, alias  
        Morecroft, alias "Killer" Evans,  
        tak głosił podpis. - Holmes  
        wyjął z kieszeni kopertę. -  
        Zapisałem parę szczegółów jego  
        kariery. Lat czterdzieści sześć,  
        urodzony w Chicago i ścigany za  
        potrójne morderstwo. Dzięki  
        politycznym koneksjom uciekł do  
        Anglii w 1893 roku. W styczniu  
        1895 w nocnym klubie na Waterloo  
        Road, zastrzelił przy kartach  
        człowieka, ale okazało się, że  
        to tamten zaczął. Zabitym był  
        niejaki Rodger Prescot, słynny  
        fałszerz z Chicago. Evansa  
        zwolniono w 1901 roku. Był pod  

        nadzorem policji, lecz jak dotąd  
        prowadził uczciwe i przykładne  
        życie. To człowiek  
        niebezpieczny, zawsze ma broń i  
        jest gotowy jej użyć w każdej  
        chwili.  
          - Ale o co mu chodzi?  
          - I to zaczyna się wyjaśniać.  
        Byłem w hipotece. Nasz klient,  
        jak sam mówił, mieszka na Little  
        Ryder Street od pięciu lat.  
        Wcześniej mieszkanie stało puste  
        przez cały rok, a poprzednim  
        lokatorem był człowiek o  
        nazwisku Waldron, którego wygląd  
        dobrze tam zapamiętano i który  
        nagle zniknął, nie dając do tej  
        pory znaku życia. Był wysokim  
        mężczyzną, z ciemną brodą i  
        takimiż włosami. Prescot,  
        którego zabił Evans, według  
        danych Scotland Yardu wyróżniał  
        się takim właśnie wyglądem. Jako  
        hipotezę roboczą przyjąłem, że  
        to on właśnie zamieszkiwał ten  
        sam pokój, który nasz  
        nieświadomy przyjaciel zamienił  
        na muzeum.  
          - A dalej?  
          - Musimy to sprawdzić.  
          Wyjął z szuflady rewolwer i  
        wręczył mi go ze słowami: - Swój  
        ulubiony mam w kieszeni. Jeśli  
        nasz przyjaciel z Dzikiego  
        Zachodu będzie się starał  
        potwierdzić swój przydomek, to  
        lepiej, żebyśmy byli na to  
        przygotowani. Daję ci godzinę na  

 
 
 
 
 
 
        sjestę, a potem pora na finał na  
        Ryder Street.  
         
          Było już po czwartej, kiedy  
        dotarliśmy do dziwnego  
        apartamentu Nathana Garrideba.  
        Pani Sanders szykowała się  
        wprawdzie do wyjścia, ale  
        wpuściła nas bez wahania,  
        wyjaśniając, że drzwi mają  
        sprężynowy zatrzask, który  
        Holmes solennie obiecał  
        sprawdzić przed wyjściem.  
        Wkrótce potem trzasnęły frontowe  
        drzwi, jej kapelusz  
        przedefilował przed naszym oknem  
        i wiedzieliśmy, że zostaliśmy  
        sami. Holmes błyskawicznie  
        zbadał otoczenie i wybrał  
        stojącą w mrocznym kącie szafkę,  
        odstającą nieco od ściany.  
        Odsunęliśmy ją jeszcze dalej  
        przycupnęliśmy za nią, podczas  
        gdy mój przyjaciel wyjaśniał mi  
        szeptem swe zamiary:  
          - Chciał pozbyć się stąd  
        gospodarza, to nie ulega  
        wątpliwości, a ponieważ ten  
        rzadko wychodzi, wymagało to  
        sporego zachodu. Cały pomysł z   
        Garridebami służył właśnie temu  
        celowi i muszę przyznać,  

        Watsonie, że na swój sposób jest  
        genialny. To wykorzystanie  
        dziwacznego nazwiska, przy braku  
        innych możliwości legalnego  
        wejścia, jest doprawdy godne  
        podziwu. Wykazał w tej sprawie  
        dużo pomysłowości i  
        cierpliwości.  
          - A co jest jego celem?  
          - Właśnie po to tu jesteśmy,  
        żeby się tego dowiedzieć. Nie ma  
        to nic wspólnego z naszym  
        klientem, przynajmniej o ile  
        wiem. Natomiast jest powiązane z  
        człowiekiem, którego zastrzelił  
        i który, być może, był jego  
        wspólnikiem. W tym pokoju kryje  
        się jakiś mroczny sekret. Z  
        początku sądziłem, że Garrideb  
        ma w swych zbiorach jakiś cenny  
        eksponat i nie zdaje sobie z  
        tego sprawy, ale fakt, że  
        niesławnej pamięci Rodger  
 
 
 
 
 
 
        Prescot zamieszkiwał ten pokój,  
        wskazuje na głębsze podłoże  
        sprawy. Cóż, mój drogi, możemy  
        jedynie ćwiczyć cierpliwość i  
        czekać na to, co przyniosą nam  
        najbliższe godziny.  
          Trzeba przyznać, że nie  
        czekaliśmy długo - może po pół  
        godzinie usłyszeliśmy  

        skrzypienie drzwi wejściowych i  
        głośny szczęk klucza w zamku. Po  
        chwili nasz znajomy z Ameryki  
        znalazł się wewnątrz zamykając  
        za sobą cicho drzwi. Rozejrzał  
        się wokół, po czym  
        stwierdziwszy, że jest  
        bezpieczny, zdjął płaszcz i  
        zdecydowanym krokiem kogoś, kto  
        doskonale wie, czego chce,  
        podszedł do stojącego na środku  
        pokoju stołu. Przesunął go na  
        bok, zwinął dywan i wyjętym z  
        kieszeni dłutem zabrał się do  
        usuwania deski w podłodze.  
        Usłyszeliśmy serię niezbyt  
        głośnych trzasków. W chwilę  
        później otworzył się w podłodze  
        prostokąt wejścia, w którym  
        przybysz zniknął z ogarkiem  
        świeczki w dłoni. 
          Nasza chwila nadeszła. Holmes  
        dotknął mojej ręki i razem  
        ruszyliśmy ku drzwiom w  
        podłodze. Poruszaliśmy się  
        ostrożnie, ale mimo to stara  
        podłoga skrzypnęła pod naszymi  
        stopami i głowa Amerykanina  
        wynurzyła się nagle z otworu.  
        Spojrzał na nas z  
        niedowierzaniem, które  
        błyskawicznie zmieniło się we  
        wściekłość, a ta z kolei w  
        niewyraźny uśmiech przywołany na  
        twarz, gdy uzmysłowił sobie, że  
        są weń wycelowane dwa pistolety.  
          - No, cóż - mruknął gramoląc  
        się na górę. - Nie mogę się z  

        panem równać, panie Holmes.  
        Przejrzał pan moją grę od samego  
        początku i szpetnie mnie  
        wykiwał. Przyznaję, że mnie pan  
        pokonał i... 
          Szybkim jak mgnienie oka  
        ruchem wyciągnął zza paska  
        spodni rewolwer i dwukrotnie  
 
 
 
 
 
 
        nacisnął spust. Poczułem na  
        udzie dotyk rozpalonego żelaza i  
        ujrzałem, jak broń Holmesa opada  
        na głowę strzelającego. Ten  
        rozciągnął się na podłodze, z  
        krwawiącą raną na czole. Mój  
        przyjaciel zabrał mu broń i  
        sprawdził, czy przypadkiem nie  
        ma drugiego rewolweru. Następnie  
        podszedł do mnie i ostrożnie  
        poprowadził w stronę krzesła.  
          - Nie jesteś ranny? Watsonie,  
        na Boga, to chyba nic poważnego?  
          To stwierdzenie warte było  
        rany, nawet nie jednej - poznać  
        tę głębię lojalności i  
        przywiązania, jaka kryła się  
        pod zimną maską. Jego błękitne  
        oczy przez moment były zamglone,  
        a pewne zwykle dłonie drżały.  
        Przez tę chwilę widziałem serce  
        równie wielkie, co umysł, choć  
        przez wszystkie te lata nie  
        zdawałem sobie sprawy z tej  

        wielkości. 
          - To nic, Holmesie, zwykłe  
        skaleczenie.  
          Holmes rozciął mi nogawkę  
        spodni i odetchnął z ulgą. -  
        Masz rację, to tylko  
        powierzchowny postrzał -  
        spojrzał płonącym wzrokiem na  
        ruszającego się więźnia. - Masz  
        szczęście, gdybyś zabił Watsona,  
        nie wyszedłbyś stąd żywy. A  
        teraz, co masz nam do  
        powiedzenia?  
          Okazało się, że nic.  
        Wspierając się na ramieniu  
        Holmesa zajrzałem do otworu.  
        Prowadził do niewielkiej  
        piwniczki, oświetlonej  
        migotliwym blaskiem świeczki  
        przyniesionej przez Evansa. Na  
        pierwszy rzut oka dostrzegłem  
        jakąś przerdzewiałą maszynerię,  
        bele papieru i rzędy butelek, a  
        potem niewielkie, starannie  
        poukładane na stole paczuszki.  
          - Prasa drukarska - mruknął  
        Holmes.  
          - I owszem - nasz więzień z  
        trudem dobrnął do krzesła i  
        opadł na nie z ulgą. -  
        Największy i najlepszy punkt  
 
 
 
 
 
 
        fałszowania funtów w całym  

        Londynie. Pordzewiałe urządzenie  
        to maszyna Prescota, a w  
        paczuszkach na stole jest dwa  
        tysiące banknotów po sto funtów  
        każdy, które bez mrugnięcia  
        okiem zostaną przyjęte w każdym  
        banku. Proszę wziąć ile chcecie,  
        i zakończmy tym samym sprawę.  
          Holmes parsknął śmiechem.  
          - Nie robimy takich rzeczy,  
        panie Evans. W tym kraju nie ma  
        dla pana kryjówki. To pan  
        zastrzelił Prescota?  
          - Ja... I uczciwie  
        odsiedziałem za to pięć lat,  
        choć to on pierwszy wyciągnął  
        broń. Za ten dobry uczynek  
        powinienem dostać od was medal,  
        i to wielkości talerza. Nikt nie  
        jest w stanie odróżnić jego  
        banknotów od tych, jakie emituje  
        Bank Anglii. Gdybym go nie  
        zastrzelił, zalałby nimi całe  
        państwo. Byłem jedynym, który  
        wiedział, gdzie je produkuje, i  
        chyba was nie dziwi, że chciałem  
        się tu dostać. Możecie sobie  
        panowie wyobrazić, jak się  
        czułem, stwierdziwszy, że siedzi  
        tu ten łowca robaków o głupim  
        nazwisku, nie mający o niczym  
        pojęcia i nie opuszczający tych  
        czterech ścian ani na krok. Może  
        byłoby rozsądniej usunąć go z  
        drogi definitywnie, co nie  
        stanowiłoby żadnego problemu,  
        ale nigdy dotąd nie zastrzeliłem  
        nikogo, kto nie miał w ręku  

        broni. Proszę mi powiedzieć,  
        panie Holmes, kiedy popełniłem  
        błąd? Nic nie zrobiłem temu  
        staremu; nie drukowałem tych  
        pieniędzy. O co więc mnie pan  
        oskarży?  
          - O usiłowanie zabójstwa. Ale  
        to już nie ja, zajmie się tym  
        policja. Nam zależało jedynie na  
        wyjaśnieniu całej sprawy. Bądź  
        tak uprzejmy Watsonie, i zadzwoń  
        do Scotland Yardu. Nie będzie to  
        całkiem niespodziewany telefon,  
        ale lepiej ich nie denerwować.  
          Tak przedstawiają się fakty w  
        sprawie "Killera" Evansa i jego  
 
 
 
 
 
 
        godnej uwagi pomysłowości.  
        Dowiedzieliśmy się potem, że  
        Nathan Garrideb nigdy nie  
        doszedł do siebie po ciosie  
        spowodowanym rozwianiem marzeń o  
        fortunie. Ostatnie, co o nim  
        wiem, to że znalazł się w domu  
        opieki społecznej w Brixton. W  
        Scotland Yardzie natomiast  
        odkrycie warsztatu Prescota było  
        świętem - wiedzieli, że taki  
        istniał, ale nie mieli pojęcia  
        gdzie; a po śmierci fałszerza  
        stracili nadzieję na jego  
        odnalezienie. Było  
        niezaprzeczalnym faktem, że  

        banknoty stanowiły klasę wśród  
        fałszerstw i gdyby znalazły się  
        na rynku, byłyby bardzo trudne  
        do wychwycenia. Chciano nawet  
        dać Evansowi ten medal wielkości  
        talerza, ale sąd miał inny  
        pogląd na całą sprawę i "Killer"  
        wrócił w cień murów, które tak  
        niedawno opuścił.  
         
          Zaginiony sportowiec 
         
          Co prawda, byliśmy już z  
        Holmesem przyzwyczajeni do  
        dziwnych telegramów  
        przychodzących na Baker Street,  
        ale ten, który nadszedł owego  
        zimowego poranka przed siedmiu  
        czy ośmiu laty utkwił mi  
        szczególnie w pamięci. Był  
        zaadresowany do Sherlocka i  
        brzmiał następująco:  
         
          "Proszę mnie oczekiwać.  
        Straszne nieszczęście. Zaginął  
        prawoskrzydłowy, nie zastąpiony  
        jutro.  
          Overton" 
         
          - Nadany na Strand o #/10#30 -  
        oznajmił Holmes oglądając  
        depeszę.  
          Overton musiał być mocno  
        podniecony, gdy go wysyłał, stąd  
        ta nielogiczność i  
        nieprzejrzystość. Myślę, że  
        zjawi się tu niebawem, i to  
        zanim skończę czytać "Timesa".  

        Od niego dowiemy się  
 
 
 
 
 
 
        wszystkiego. Nawet najgłupsza  
        sprawa będzie jakąś odmianą w  
        tych nudnych czasach.  
          Od dłuższego czasu nic  
        ciekawego nam się nie trafiło.  
        Zacząłem się już nawet bać o  
        Holmesa, gdyż dotychczasowe  
        doświadczenia nauczyły mnie, iż  
        takie przedłużające się okresy  
        bezczynności są niebezpieczne  
        dla aktywnego umysłu mego  
        przyjaciela przyzwyczajonego do  
        ciągłej pracy. Przez lata  
        odzwyczajałem go od uciekania  
        się w takich przypadkach do  
        narkotyków, ale wiedziałem też,  
        że przeciwnik nie zginął, a  
        jedynie zasnął, gotów w każdej  
        chwili zbudzić się z letargu.  
        Poznawałem to po oczach Holmesa,  
        gdy przeciągały się okresy  
        bezczynności, i dlatego  
        wdzięczny byłem temu Overtonowi,  
        kimkolwiek był, za przerwanie  
        ową wiadomością apatii,  
        groźniejszej dla mojego  
        przyjaciela niż wszystkie  
        związane z jego zajęciem  
        niebezpieczeństwa razem wzięte.  
          Jak się spodziewaliśmy,  
        telegram niewiele wyprzedził  

        nadawcę, którego przybycie  
        oznajmił nam bilet wizytowy.  
        Cyril Overton z Cambridge,  
        potężnie zbudowany i umięśniony,  
        wypełniał prawie całą futrynę  
        swymi barami atlety,  
        przyglądając się nam kolejno  
        sympatycznymi, choć  
        zaniepokojonymi oczyma.  
          - Pan Sherlock Holmes?  
          Mój towarzysz skłonił się w  
        milczeniu.  
          - Byłem w Scotland Yardzie i  
        widziałem się z inspektorem  
        Hopkinsem, który poradził mi  
        zwrócić się do pana. Powiedział  
        też, że jego zdaniem moja sprawa  
        bardziej nadaje się dla pana,  
        niż dla policji.  
          - Proszę więc usiąść i  
        wyjaśnić mi, o co chodzi.  
          - To okropne, panie Holmes!  
        Sam się dziwię, że jeszcze nie  
        osiwiałem. Godfrey Staunton:  
 
 
 
 
 
 
        słyszał pan oczywiście o nim?  
        Jest on po prostu centralnym  
        elementem planu gry całej  
        drużyny. Wolałbym, żeby mi  
        zabrakło trzech innych graczy  
        niż jego. Obojętnie, w ataku czy  
        obronie, nie ma sobie równych.  
        Co teraz robić? Mam co prawda  

        rezerwowego, nazywa się  
        Moorhause, ale został źle  
        przeszkolony i ciągle zapuszcza  
        się na prawo, zamiast pilnować  
        swego miejsca w linii. Ma dobry  
        wykop, ale zły sprint i brak mu  
        wyczucia sytuacji. Morton czy  
        Johnson z Oxfordu załatwią się z  
        nim bez problemów. Stevenson z  
        kolei dobrze biega, ale nie  
        trafi z dwudziestki piątki, a  
        skrzydłowy, który tego nie umie  
        nie wart jest w ogóle wzmianki.  
        Nie, panie  Holmes, jeśli nie  
        pomoże mi pan odnaleźć Godreya,  
        jesteśmy skończeni.  
          Holmes przysłuchiwał się temu  
        z rozbawieniem, zwłaszcza że  
        przemowa obfitowała w gwałtowne  
        gesty i ożywioną mimikę gościa  
        akcentującego każde zdanie  
        silnym uderzeniem pięści w  
        kolano. Gdy zamilkł, mój  
        przyjaciel sięgnął po "leksykon"  
        i przestudiował uważnie literę  
        "S".  
          - Jest tu Arthur H. Staunton,  
        początkujący fałszerz - mruknął.  
        - I Henry Staunton, którego  
        pomogłem powiesić. Ale Godfrey  
        jest dla mnie zupełnie nową  
        postacią.  
          Teraz nasz gość wyglądał na  
        zupełnie zaskoczonego. - Ale...  
        słyszałem, że pan wie o  
        wszystkim, co się dzieje na  
        świecie - wyjąkał. - Przepraszam  
        pana. Wobec tego, jeśli nie  

        słyszał pan o Godfreyu  
        Stauntonie, to nie zna pan  
        również Cyrila Overtona?  
          Holmes przytaknął z uśmiechem.  
          - Święty Boże! - jęknął  
        Overton. - Byłem rezerwowym  
        Anglii przeciwko Walii, i to  
        przez cały rok. Ale nie o to  
        chodzi. Nigdy bym nie  
 
 
 
 
 
 
        przypuścił, że jest ktoś w tym  
        kraju, kto nie słyszał o  
        Godfreyu Stauntonie, najlepszym  
        prawoskrzydłowym z Cambridge,  
        Blackheth. Dobry Boże! Panie  
        Holmes, na jakim świcie pan  
        żyje?  
          Tym razem Holmes, nie mogąc  
        się opanować, parsknął śmiechem.  
          - Pan żyje w innym świecie,  
        niż ja - odparł. - W świecie  
        znacznie zdrowszym i  
        przyjemniejszym. Moje  
        zainteresowania rozciągają się  
        na wszystkie prawie afery  
        towarzyskie, ale sportu jak  
        dotąd nie objęły, co jest  
        zresztą najlepszym dowodem  
        zdrowia i pogody tej sfery  
        zainteresowań angielskiego  
        społeczeństwa. Jednakże pańska  
        wizyta przekonuje mnie, że tu  
        również jest pole do popisu dla  

        moich umiejętności. Proszę więc  
        się uspokoić, przejść do  
        porządku nad tym, że nie  
        orientuję się w ogóle w tych  
        sprawach i dokładnie opowiedzieć  
        mi, co się stało i jak mogę panu  
        pomóc.  
          Twarz młodzieńca wskazywała  
        jasno, że jest on bardziej  
        przyzwyczajony do używania  
        mięśni, niż głowy, ale  
        stopniowo, z powtórzeniami i  
        przerwami, których pozwolę sobie  
        nie przytaczać, opowiedział nam  
        dziwną historię.  
          - Wygląda to tak, panie  
        Holmes. Jestem kapitanem zespołu  
        piłkarskiego Unirex Cambridge, a  
        Godfrey to mój najlepszy  
        zawodnik. Jutro gramy mecz z  
        Oxfordem, tu, w Londynie.  
        Przyjechaliśmy wszyscy wczoraj i  
        zamieszkaliśmy w prywatnym  
        hotelu "Bentley". O #/10  
        wieczorem sprawdziłem, czy  
        wszyscy udali się na spoczynek,  
        jako że mocny i długi sen jest  
        niezbędny do tego, by być w  
        dobrej formie. Zamieniłem też  
        przy okazji parę słów z  
        Godfreyem, zanim położył się  
        spać. Wydał mi się blady i  
 
 
 
 
 
 

        zaniepokojony, ale na moje  
        pytania odparł, że nic mu nie  
        jest, tylko trochę boli go  
        głowa. Wyszedłem życząc mu  
        dobrej nocy. Jednakże niepokoił  
        mnie jego stan.  
          W pół godziny później portier  
        poinformował mnie, że zjawił się  
        jakiś podejrzany typ z  
        wiadomością dla niego. Godfrey  
        jeszcze nie spał, gdy mu ją  
        doręczono do pokoju. Przeczytał  
        i jak rażony gromem padł na  
        krzesło, co tak przeraziło  
        portiera, że chciał biec po  
        lekarza i po mnie. Ale Godfrey  
        powstrzymał go, wypił nieco wody  
        i najwyraźniej zebrał się w  
        sobie, gdyż zszedł do  
        oczekującego posłańca. Zamienili  
        parę słów i wyszli. Portier  
        zauważył, że udali się w  
        kierunku Strand.  
          Dziś rano pokój Godfreya  
        okazał się pusty, a łóżko nadal  
        pościelone. Wszystkie jego  
        rzeczy były na tym samym  
        miejscu, co wczoraj, gdy się  
        rozstaliśmy. A zatem oddalił  
        się poprzedniego wieczora po  
        otrzymaniu nagłej wiadomości,  
        wraz z tym obcym i zniknął, nie  
        dając znaku życia. To prawdziwy  
        sportowiec, panie Holmes, i z  
        całą pewnością nie zrobiłby tego  
        dobrowolnie przed tak ważnym  
        meczem, gdyby nie zaszło coś  
        nagłego i nieprzewidzianego. Mam  

        przeczucie, że zniknął na dobre  
        i że nigdy go więcej nie  
        ujrzymy.  
          Holmes wysłuchał opowieści z  
        uwagą, po czym zapytał:  
          - Co pan zrobił?  
          - Zatelegrafowałem do  
        Cambridge, czy mają jakieś  
        wiadomości od niego i dostałem  
        odpowiedź, że nikt go nie  
        widział.  
          - Mógł tam dojechać w nocy?  
          - Owszem kwadrans po #/23#00  
        jest ostatni pociąg.  
          - Ale z tego, co pan wie, nie  
        pojechał nim?  
          - Nikt go tam nie widział.  
 
 
 
 
 
 
          - Co pan uczynił dalej?  
          - Zatelegrafowałem do Lorda  
        Mount_Janesa.  
          - Dlaczego?  
          - Godfrey jest sierotą, a  
        najbliższym jego krewnym jest  
        właśnie Lord Mount_Janes. O ile  
        dobrze pamiętam, jest on wujem  
        Godfreya.  
          - Rzuca to nowe światło na  
        sprawę - mruknął mój przyjaciel.  
          - To jeden z najbogatszych  
        ludzi w Anglii. Tak mówił  
        Godfrey.  
          - I byli blisko spokrewnieni?  

          - Jest jego jedynym  
        spadkobiercą, a stryj ma już  
        ponad osiemdziesiąt lat i  
        podagrę, która mocno mu dokucza.  
        Poza tym, jak słyszałem, jest  
        strasznym skąpcem. Nigdy nie dał  
        Godfreyowi ani szylinga, choć  
        trzeba przyznać, że zapisał mu  
        wszystko.  
          - Czy dostał pan odpowiedź na  
        swój telegram?  
          - Nie.  
          - A jaki, pańskim zdaniem, cel  
        miałby Godfrey, by się tam udać?  
          - No cóż, coś go trapiło.  
        Jeśli chodziło o pieniądze, to  
        zrozumiałe, że udał się do  
        najbliższego krewnego, zwłaszcza  
        że ten ma ich w bród. Co prawda,  
        szansa na ich uzyskanie byłaby  
        nikła, ale jeśli nie miał innego  
        wyjścia... 
          - Cóż, wyjaśnimy to, sądzę,  
        dość szybko, ale nie rozwiązuje  
        to sprawy nocnych odwiedzin i  
        wrażenia, jakie wywarła na nim  
        otrzymana wiadomość.  
          Overton złapał się za głowę  
        szepcząc: - Nic z tego nie  
        rozumiem.  
          - Proszę się uspokoić, mamy  
        piękny dzień, a ja z  
        przyjemnością zajmę się tą  
        sprawą - pocieszył go Holmes. -  
        Radziłbym panu przygotować się  
        do meczu nie biorąc pod uwagę  
        tego młodzieńca. Powodem jego  
        nieobecności musi być, jak sam  

        pan powiedział, nader istotna  
        przyczyna, która może zatrzymać  
 
 
 
 
 
 
        go przez jakiś czas. Chodźmy do  
        hotelu zobaczyć, czy portier  
        może coś dodać do tego, co już  
        panu powiedział. 
         
          Holmes był mistrzem w  
        wydobywaniu prawdy od świadków i  
        dość szybko w opuszczonym  
        pokoju Stauntona dowiedział się  
        wszystkiego, co wiedział lub  
        przypuszczał portier. Nocny gość  
        nie był ani robotnikiem, ani  
        dżentelmenem. Portier opisał go  
        jako "średnio zamożnego", około  
        pięćdziesiątki, o potarganej  
        brodzie, bladej twarzy i  
        spokojnym w kolorach i kroju  
        ubraniu. Sam wydawał się mocno  
        zdenerwowany - drżała mu ręka,  
        gdy podawał list. Godfrey wsunął  
        go w kieszeń, wychodząc z  
        pokoju, a obecnemu nie podał  
        nawet ręki. Zamienili kilka  
        słów, z których portier usłyszał  
        jedynie "czas", i wyszli - zegar  
        hotelowy wskazywał wtedy  
        #/22#30. 
          - Podsumujmy - Holmes usiadł  
        na łóżku Stauntona. - Jesteście  
        dziennym portierem, nieprawdaż?  

          - Tak, sir. Kończę pracę o  
        jedenastej.  
          - Nocny portier, jak rozumiem,  
        nic nie zauważył?  
          - Nie, sir. Jedna para wróciła  
        późno z teatru, poza tym nikogo  
        nie było.  
          - Cały dzień byliście wczoraj  
        na służbie?  
          - Oczywiście, sir.  
          - Czy przed nocną wizytą nie  
        było żadnych listów do pana  
        Stauntona?  
          - Był telegram.  
          - Ciekawe, o której?  
          - Około osiemnastej.  
          - Gdzie przebywał Staunton,  
        gdy mu go doręczyliście?  
          - Tutaj, w swoim pokoju.  
          - Byliście przy tym, gdy go  
        czytał?  
          - Tak, czekałem, czy będzie  
        odpowiedź.  
          - Była?  
          - Tak, sir. Sam ją napisał. 
 
 
 
 
 
 
          - Wysłaliście ją?  
          - Nie, sir. Sam ją zaniósł na  
        pocztę.  
          - Ale pisał w waszej  
        obecności?  
          - Tak, sir. Ja czekałem przy  
        drzwiach, a on siedział przy  

        stole. Gdy skończył pisać,  
        powiedział, że sam ją wyśle.  
          - Czym pisał?  
          - Piórem.  
          - Czy na tych formularzach  
        telegraficznych, które leżą na  
        stole?  
          - Tak, sir. Na pierwszym z  
        góry.  
          Holmes podniósł się żywo,  
        wziął ze stołu leżący tam stosik  
        i dokładnie obejrzał przy oknie.  
          - Szkoda, że nie użył ołówka -  
        mruknął rozczarowany. - Jak z  
        pewnością zauważyłeś, Watsonie,  
        tekst często odbija się na  
        następnej stronicy, co  
        niejednego złoczyńcę  
        zaprowadziło już za kratki. Tu  
        jednak nie ma ani śladu.  
        Natomiast bibularz powinien nam  
        być wielce pomocny, jeśli tylko  
        pióro było grube... O, nie  
        mówiłem? - Wyjął z bibularza  
        kartkę, na której znajdowały się  
        następujące hieroglify: 
          "Eżkat 
          ąksob ćotil an,  
          iman z źdąb" 
         
          - Niech pan przyłoży to do  
        lustra. - Overton był silnie  
        podniecony.  
          - Nie ma potrzeby - uspokoił  
        go Holmes. - Bibuła jest cienka,  
        wystarczy spojrzeć na odwrotną  
        stronę. Patrzcie. - Odwrócił  
        kartkę i przeczytaliśmy:  

          "Także  
          bądź z nami  
          na litość boską".  
         
          - Jest to więc zakończenie  
        telegramu, który wysłał na parę  
        godzin przed swym zniknięciem.  
        Co najmniej sześć słów tej  
        wiadomości umknęło nam, ale to,  
        co zostało, wskazuje wyraźnie,  
 
 
 
 
 
 
        że piszącemu zagrażało poważne  
        niebezpieczeństwo, z którego  
        ktoś mógł go wybawić. Wraz z nim  
        wplątana w sprawę była  
        przynajmniej jeszcze jedna  
        osoba, stąd użyta w telegramie  
        liczba mnoga. Najprawdopodobniej  
        był to ów blady brodacz o  
        niezbyt silnych nerwach.  
        Pozostaje pytanie: co mają ze  
        sobą wspólnego? I jeszcze jedno:  
        kto jest adresatem tego wezwania  
        o pomoc? Praktycznie nasze  
        zadanie sprowadza się do  
        znalezienia odpowiedzi na te dwa  
        pytania - zakończył mój  
        przyjaciel.  
          - W zasadzie wystarczyłoby  
        znaleźć adresata -  
        zasugerowałem.  
          - Właśnie, mój drogi Watsonie.  
        To samo przyszło mi do głowy.  

        Ale pozwolę sobie zauważyć, że  
        gdybyśmmy poszli na pocztę i  
        zażądali wglądu w depesze, nie  
        spotkalibyśmy się ze  
        zrozumieniem i pomocą ze strony  
        urzędników tej instytucji. Nie  
        wątpię jednak, że przy odrobinie  
        sprytu i finezji uda nam się ten  
        cel osiągnąć. Teraz chciałbym w  
        pana obecności, panie Overton,  
        przejrzeć leżące na stole  
        papiery.  
          Leżało tam sporo listów,  
        rachunków i notatek, które  
        Holmes przejrzał uważnie.  
          - Nic - mruknął w końcu. -  
        Pański przyjaciel był, jak  
        rozumiem, zupełnie zdrowy i nie  
        uskarżał się na żadne  
        dolegliwości?  
          - Był zdrów jak ryba.  
          - Czy kiedykolwiek chorował w  
        czasie, w którym panowie się  
        znacie?  
          - Nie. Raz skaleczył się w  
        rękę, innym razem skręcił nogę,  
        ale przy czynnym uprawianiu  
        sportu to się zdarza.  
          - Być może nie był tak całkiem  
        zdrów, jak się panu wydaje.  
        Myślę, że coś mu jednak  
        dolegało, ale zachował to w  
        tajemnicy. Jeśli nie ma pan nic  
 
 
 
 
 

 
        przeciwko temu, zabiorę te dwie  
        kartki. Mogą nam być nader  
        pomocne w ustaleniu prawdy.  
          - Chwileczkę! - rozległo się  
        za naszymi plecami.  
          Głos był dość żałosny, toteż  
        obejrzeliśmy się jak na komendę.  
        W drzwiach stał, postękując i  
        trzęsąc się, zasuszony starzec,  
        niewysokiego wzrostu, ubrany w  
        staromodne, zużyte czarne  
        ubranie i takiż cylinder. Na  
        szyi nosił białą chustę.  
        Sprawiał wrażenie biednego  
        pastora albo emerytowanego  
        urzędnika niższego szczebla.  
        Jednakże mimo dziwnego,  
        niepokaźnego wyglądu jego głos  
        przyzwyczajony był do  
        rozkazywania, a zachowanie  
        zwracało uwagę.  
          - Kim pan jest i jakim prawem  
        dotyka pan tych papierów? -  
        spytał.  
          - Jestem prywatnym detektywem,  
        zobowiązanym do wyjaśnienia  
        zagadki zniknięcia ich  
        właściciela.   
          - O, doprawdy? A wobec kogo  
        jest pan zobowiązany?  
          - Wobec mojego klienta, tu  
        obecnego przyjaciela pana  
        Stauntona, którego skierował do  
        mnie Scotland Yard.  
          - A kim pan jest? - to pytanie  
        skierowane było do Overtona.  
          - Cyril Overton.  

          - Aa, to pan wysłał do mnie  
        telegram! Jestem Lord  
        Mount_Janes i przybyłem tu tak  
        szybko, jak mógł mnie przywieźć  
        autobus. Wynająłeś więc pan  
        detektywa?  
          - Tak, sir.  
          - I gotów pan jesteś zapłacić  
        za jego usługi?  
          - Nie wątpię, że uczyni to  
        Godfrey, gdy go znajdziemy.  
          - A jeśli go nie odnajdziecie?  
        No, odpowiedz pan.  
          - W takim przypadku bez  
        wątpienia zapłaci jego rodzina.  
          - Nic podobnego! Jestem całą  
        rodziną, jaką ma ten młody  
        człowiek, i nie ponoszę  
 
 
 
 
 
 
        odpowiedzialności za jego  
        zobowiązania. Nie dam ani pensa!  
        Rozumiesz pan, panie detektyw?  
        Jeśli wydaje mu się inaczej to  
        dlatego, że zebrałem trochę  
        grosza dzięki mej oszczędności i  
        nie zamierzam jej teraz  
        zaprzestać. Co zaś się tyczy  
        papierów, w których żeś pan tak  
        beztrosko grzebał, to oznajmiam,  
        że jeśli było tam cokolwiek  
        wartościowego, to będziesz pan  
        dokładnie rozliczony z tego, co  
        pan z nimi zrobisz.  

          - Doskonale - odparł Holmes. -  
        A teraz mógłby mi pan  
        powiedzieć, co sądzi o  
        zniknięciu tego młodego  
        człowieka?  
          - Nic nie sądzę, mój panie.  
        Jest za duży i  za stary, by nie  
        potrafić zatroszczyć się o  
        siebie. A jeśli był na tyle  
        głupi, że zaginął, to ja  
        bynajmniej nie zamierzam ponosić  
        kosztów poszukiwań.  
          - Rozumiem dokładnie pańskie  
        stanowisko - w oczach Holmesa  
        czaiła się złośliwość, co tylko  
        ja zauważyłem - ale z całą  
        pewnością pan niedokładnie  
        rozumie moje. Godfrey Staunton  
        zdaje się być nierozważnym  
        człowiekiem. Jeśli go porwano,  
        to nie dla czegokolwiek, co sam  
        posiada. Wieść o pańskim majątku  
        jest szeroko rozpowszechniona,  
        nie tylko w Anglii, ale i poza  
        jej granicami, sir. Jest całkiem  
        możliwe, że gang złodziei porwał  
        pańskiego siostrzeńca, by  
        uzyskać od niego informacje  
        dotyczące pańskiego domu,  
        skarbów i przyzwyczajeń.  
          Twarz nowo przybyłego zbladła  
        tak bardzo, że dorównała  
        kolorowi chustki na szyi. 
          - Wielki Boże! - pisnął. - Co  
        za pomysł? Nic podobnego nawet  
        mi na myśl nie przyszło! Co za  
        łotry! Ale Godfrey to dobry  
        chłopak, nie zdradziłby własnego  

        stryja. Srebra jeszcze dzisiaj  
        oddam do banku, a pan niech nie  
        szczędzi trudów. Proszę zrobić  
 
 
 
 
 
 
        wszystko, żeby go sprowadzić  
        całego i zdrowego. Co do  
        pieniędzy, to na piątkę, czy  
        dziesiątkę może pan zawsze u  
        mnie liczyć.  
          Choć udobruchany i  
        wstrząśnięty, nie był nam w  
        stanie jednakże udzielić  
        informacji, które mogłyby być  
        pomocne, gdyż prawie nic nie  
        wiedział o prywatnym życiu swego  
        siostrzeńca. Naszą jedyną  
        nadzieją pozostał telegram,  
        toteż pozbyliśmy się zarówno  
        lorda, jak i Overtona, który  
        udał się na konferencję z resztą  
        drużyny, by powiedzieć im o  
        nieszczęściu, jakie ich spotkało  
        i skierowaliśmy się do  
        najbliższego urzędu  
        telekomunikacyjnego.  
          - Spróbujemy szczęścia -  
        powiedział Holmes, gdy  
        zatrzymaliśmy się przed  
        drzwiami. - Rzecz jasna, mając  
        nakaz moglibyśmy oficjalnie  
        przejrzeć te telegramy, ale  
        jeszcze nie teraz. Nie sądzę  
        też, żeby w tak wielkim urzędzie  

        zapamiętywali twarze klientów.  
        Chodźmy zatem.  
          - Przepraszam, że panią  
        fatyguję - odezwał się uprzejmie  
        do młodej urzędniczki w okienku  
        "telegramy". - Wczoraj nadałem  
        tu telegram i zrobiłem niewielki  
        błąd. Nie mam dotąd odpowiedzi i  
        obawiam się, że go nie  
        podpisałem. Mogłaby mi pani  
        pomóc?  
          Panienka wzięła do ręki stertę  
        formularzy.  
          - O której godzinie pan tu  
        był? - spytała.  
          - Tuż po osiemnastej.  
          - Do kogo był adresowany?  
          Holmes spojrzał na nią  
        błagalnie i położył palec na  
        ustach. Ostatnie słowa brzmiały:  
        "na litość boską!" - szepnął  
        zmartwiony. - Jestem  
        niepocieszony, że nie mam  
        odpowiedzi. 
          Urzędniczka wyciągnęła jeden z  
        formularzy.  
 
 
 
 
 
 
          - Zgadza się, jest bez podpisu  
        - oznajmiła, kładąc go przed  
        Holmesem.  
          - To dlatego nie ma odpowiedzi  
        - ucieszył się mój przyjaciel. -  
        Ależ głupiec ze mnie. Do  

        widzenia pani i serdecznie  
        dziękuję.  
          Ledwie znaleźliśmy się na  
        zewnątrz, zachichotał i zatarł  
        ręce z radości.  
          - I co? - spytałem.  
          - Robimy postępy, mój drogi.  
        Miałem siedem różnych pomysłów,  
        jak obejrzeć telegram, ale,  
        doprawdy, nie liczyłem na to, że  
        już pierwszy okaże się  
        skuteczny.  
          - A co przez to uzyskałeś?  
          - Punkt wyjścia naszego  
        śledztwa - oznajmił zatrzymując  
        dorożkę. - Kings Cross Station.  
          - Wybieramy się więc w podróż?  
          - Pojedziemy odwiedzić stare  
        Cambridge. Wszystko wskazuje na  
        to, iż tam właśnie znajdzie się  
        rozwiązanie.  
          - Powiedz mi - zapytałem, gdy  
        znaleźliśmy się w pojeździe -  
        czy masz jakieś podejrzenia co  
        do powodów jego zniknięcia? Nie  
        sądzę, bym spotkał dotąd sprawę,  
        której motywy byłyby bardziej  
        niejasne. Tego, co powiedziałeś  
        jego stryjowi, nie myślisz chyba  
        naprawdę? 
          - Przyznaję, mój drogi, że nie  
        wydaje mi się to zbyt  
        prawdopodobne. Ale było  
        doskonałym pretekstem, by  
        zainteresować tego wielce  
        nieprzyjemnego starca.  
          - I w rzeczy samej  
        zainteresowało. Ale jaką masz  

        alternatywę?  
          - Mógłbym wymienić parę.  
        Musisz przyznać, że dość  
        zastanawiający jest fakt, iż  
        wypadek ów miał miejsce na  
        krótko przed meczem. Nieobecność  
        Godfreya  na boisku przesądza o  
        wyniku spotkania. Może to być  
        oczywiście przypadek, ale dość  
        niezwykły. Sport amatorski wolny  
        jest od zakładów, ale nikt nie  
 
 
 
 
 
 
        broni publiczności obstawiać  
        wygranych. Niewykluczone, że  
        komuś opłacało się wyeliminować  
        zawodnika na podobieństwo konia  
        z wyścigów. To jedno  
        wyjaśnienie. Po drugie, jest on  
        dziedzicem fortuny i może  
        chodzić o najzwyklejsze w  
        świecie porwanie dla okupu.  
          - Żadna z tych wersji nie  
        wyjaśnia jednakże sprawy  
        telegramu.  
          - Słusznie, Watsonie. Telegram  
        nadal pozostaje jedyną konkretną  
        przesłanką, z jaką mamy do  
        czynienia, i nie możemy sobie  
        pozwolić na to, by o nim  
        zapomnieć. Właśnie aby wyjaśnić  
        jego znaczenie, jesteśmy teraz w  
        drodze do Cambridge i, choć  
        sprawa jest nieco zagmatwana,  

        byłbym zaskoczony, gdybyśmy  
        przed wieczorem jej nie  
        wyjaśnili lub nie dokonali  
        znacznych postępów.  
         
          Było już ciemno, gdy  
        znaleźliśmy się w starym,  
        uniwersyteckim mieście. Ze  
        stacji wzięliśmy dorożkę i  
        pojechaliśmy do oddalonego  
        ledwie o parę minut jazdy domu  
        doktora Leslie Armstronga. Dom  
        był przestronny, położony przy  
        jednej z głównych ulic. Po dość  
        długim oczekiwaniu znaleźliśmy  
        się w gabinecie gospodarza,  
        który przyjął nas siedząc za  
        biurkiem.  
          O tym, jak dalece przestałem  
        być na bieżąco ze swoim zawodem,  
        świadczy fakt, że nazwisko  
        Armstrong było mi całkowicie  
        obce, a był on wówczas nie tylko  
        jednym z najznakomitszych  
        profesorów swej uczelni, ale  
        także jedną z najtęższych głów w  
        tej gałęzi nauki, uczonym o  
        europejskiej sławie. Mimo to,  
        nawet jeśli się go nie znało,  
        nie sposób było, nie być pod  
        wrażeniem tej twarzy,  
        przenikliwych, ukrytych pod  
        krzaczastymi brwiami oczu, oraz  
        masywnej, wykutej jakby z  
 
 
 
 

 
 
        granitu szczęki. Człowiek  
        bystrego umysłu i głębokiego  
        charakteru, uważny i rzutki,  
        pewny siebie, lecz uczynny dla  
        innych - tak oceniłem go jeszcze  
        przed rozmową. Trzymał w dłoni  
        wizytówkę mojego przyjaciela i  
        przyglądał się jej z niezbyt  
        miłym wyrazem twarzy.  
          - Słyszałem o panu, panie  
        Holmes i zdaję sobie sprawę, czym  
        pan się zajmuje, choć z góry  
        uprzedzam, że nie pochwalam tego  
        zajęcia.  
          - Podobnie jak wszyscy  
        przestępcy tego kraju - odparł  
        Holmes spokojnie.  
          - Dopóki pańskie wysiłki są  
        skierowane na zwalczanie  
        przestępczości, powinny mieć  
        poparcie każdego uczciwego  
        członka społeczeństwa, choć  
        osobiście nie wątpię, że  
        oficjalny aparat ścigania jest  
        wystarczająco sprawny. Zupełnie  
        inna sprawa, gdy wdziera się pan  
        w czyjeś prywatne życie, wywleka  
        na światło dzienne sekrety  
        rodzinne i marnuje czas osób,  
        które są bardziej zajęte niż  
        pan. W tej chwili powinienem pisać  
        rozprawę naukową, a nie  
        rozmawiać z panem.  
          - Nie wątpię w to, a jednak ta  
        rozmowa może okazać się  
        ważniejsza od rozprawy naukowej.  

        Tak na marginesie, zmuszony  
        jestem poprawić pana. Robimy  
        dokładnie coś przeciwnego niż  
        to, co pan powiedział: staramy  
        się, by jak najmniej osobistych  
        spraw przeniknęło do wiadomości  
        publicznej, co niechybnie  
        nastąpiłoby, gdyby sprawą zajęły  
        się czynniki oficjalne. Może pan  
        mnie uważać za pioniera, który  
        wyprzedza regularne siły  
        policyjne w tym kraju. Pana  
        natomiast chciałbym zapytać o  
        Godfreya Stauntona.  
          - A konkretnie?  
          - Zna go pan, prawda?  
          - Jest moim bliskim  
        przyjacielem.  
          - Wie pan o tym, że zniknął?  
 
 
 
 
 
 
          - Ach, w rzeczy samej? - wyraz  
        twarzy naszego gospodarza nie  
        uległ zmianie. 
          - Zeszłej nocy opuścił hotel i  
        do tej pory nie dał znaku życia.  
          - Powróci bez wątpienia.  
          - Jutro jego drużyna gra  
        bardzo ważny mecz.  
          - Nie interesują mnie te  
        chłopięce zabawy, w  
        przeciwieństwie do losów i  
        przyszłości tego młodzieńca,  
        jako że znam go i lubię  

        serdecznie. Mecz piłkarski  
        natomiast zupełnie mnie nie  
        obchodzi.  
          - W takim razie liczę na  
        pańską pomoc w odnalezieniu  
        Godfreya. Wie pan, gdzie on  
        jest?  
          - Skądże znowu! 
          - Nie widział go pan od  
        wczoraj?  
          - Nie.  
          - Czy Staunton jest zdrowym  
        człowiekiem?  
          - Absolutnie.  
          - Czy wiadomo panu, by  
        kiedykolwiek chorował?  
          - Nigdy.  
          Holmes położył na jego biurku  
        kartkę papieru wyjętą z  
        kieszeni. 
          - To może wyjaśni mi pan, skąd  
        rachunek opiewający na  
        trzynaście gwinei, zapłacony  
        przez Godfreya Stauntona w  
        zeszłym miesiącu panu Leslie  
        Armstrongowi z Cambridge.  
        Znalazłem go w papierach  
        zaginionego w jego pokoju  
        hotelowym.  
          Doktor poczerwieniał z gniewu.  
          - Nie widzę najmniejszego  
        powodu, dla którego musiałbym to  
        robić, panie Holmes.  
          Mój przyjaciel schował  
        rachunek do notesu.  
          - Jeśli woli pan publiczne  
        wyjaśnienia, to mogę zapewnić,  
        że niedługo do nich dojdzie -  

        oznajmił sucho. - Mówiłem już  
        panu przed chwilą, że mogę  
        wyciszyć niejedną sprawę, która  
        w przeciwnym wypadku dostałaby  
 
 
 
 
 
 
        się do publicznej wiadomości, i  
        wielokrotnie już to robiłem.  
        Doprawdy, rozsądniej z pana  
        strony byłoby obdarzyć mnie  
        zaufaniem.  
          - Nie mam nic do powiedzenia.  
          - Miał pan jakieś wiadomości  
        od Stauntona z Londynu?  
          - Żadnych.  
          - No, patrzcie państwo! Jakaż  
        ta poczta jest opieszała -  
        westchnął Holmes. - Bardzo pilny  
        telegram został wysłany przez  
        niego do pana wczoraj wieczorem,  
        a pan go jeszcze nie otrzymał.  
        Ma to bez wątpienia związek z  
        jego zniknięciem. Na pana  
        miejscu udałbym się na pocztę i  
        złożył zażalenie.  
          Gospodarz poderwał się na  
        nogi, czerwony z wściekłości.  
          - Zmuszony jestem prosić pana,  
        by pofatygował się razem z  
        przyjacielem za drzwi - warknął.  
        - Może pan oznajmić swemu  
        zwierzchnikowi, Lordowi  
        Mount_Janesowi, że nie życzę  
        sobie mieć nic wspólnego z nim  

        samym ani z ludźmi nasłanymi  
        przez niego. Ani słowa więcej!  
          Z furią pociągnął za sznur  
        dzwonka i oznajmił lokajowi, gdy  
        ten stanął w drzwiach:  
          - Johnie, wskaż panom wyjście.  
          Służący wyprowadził nas  
        uprzejmie, acz zdecydowanie. Gdy  
        już znaleźliśmy się na ulicy,  
        Holmes parsknął śmiechem.  
          - Doktor Armstrong z pewnością  
        jest człowiekiem energicznym i  
        zdecydowanym - powiedział po  
        chwili. - Nie spotkałem dotąd  
        człowieka, który gdyby skierował  
        w tę stronę swe talenty, byłyby  
        bardziej predestynowany do  
        zajęcia wolnego miejsca po  
        niesławnej pamięci profesorze  
        Moriartym. Tak oto, mój biedny  
        przyjacielu znaleźliśmy się,  
        niebożęta, w niegościnnym  
        mieście, którego jednak nie  
        możemy opuścić, jeśli chcemy  
        rozwiązać tę zagadkę. Gospoda po  
        przeciwnej stronie ulicy zdaje  
        się być wprost wymarzona dla  
 
 
 
 
 
 
        naszych potrzeb. Gdybyś był tak  
        uprzejmy i zajął się wynajęciem  
        pokoi oraz nabyciem paru  
        drobiazgów potrzebnych do  
        noclegu, mógłbym się tymczasem  

        nieco rozejrzeć.  
           
           Rozglądanie okazało się jednak  
        dłuższe niż Holmes przypuszczał,  
        gdyż w gospodzie znalazł się  
        dopiero po dziewiątej wieczorem.  
        Był blady i zmęczony, a ubranie  
        pokryte miał kurzem; do chwili  
        spożycia oczekującej na stole  
        kolacji nie odezwał się słowem.  
        Dopiero gdy zapalił fajkę, był w  
        stanie spojrzeć na sytuację na  
        wpół ironicznie, na wpół  
        filozoficznie, co było dla niego  
        naturalne, gdy sprawy nie  
        układały się po jego myśli.  
        Odgłos kopyt końskich skłonił go  
        do podejścia do okna. Przed  
        drzwiami doktora stał powóz  
        zaprzężony w parę gniadoszy. 
          - Nie było go trzy godziny -  
        mruknął. - Wyjechał o wpół do  
        siódmej, a wrócił dopiero teraz.  
        To daje odległość około dwunastu  
        mil. Jeździ tam codziennie, a  
        zdarza się, że i dwukrotnie w  
        ciągu dnia. 
          - Jest to dość naturalne dla  
        lekarza z praktyką.  
          - On w istocie nie jest  
        praktykującym lekarzem. To  
        teoretyk i konsultant, ale bez  
        praktyki z pacjentami, która  
        rozpraszałaby go i zajmowała  
        czas potrzebny na pracę naukową.  
        Te wyjazdy są jak na niego czymś  
        niezwykłym. Rodzi się zatem  
        pytanie, do kogo tak zapamiętale  

        jeździ?  
          - Jego woźnica... 
          - Mój drogi, a jak sądzisz, od  
        kogo zacząłem? Nie wiem, czy  
        powodowany własną złośliwością,  
        czy poleceniem chlebodawcy,  
        poszczuł mnie psem. Ani pies,  
        ani on nie polubili mojej laski  
        i sprawa się nie udała. Po  
        incydencie uzgodniliśmy poglądy  
        i z tych uzgodnień jasno wynika,  
        że dalsze próby dowiedzenia się  
 
 
 
 
 
 
        czegokolwiek z tego źródła  
        skazane są na niepowodzenie.  
        Wszystko, czego się  
        dowiedziałem, pochodzi od  
        przyjaznej duszy z tutejszej  
        gospody. Ona właśnie powiedziała  
        mi o zwyczajach doktora i  
        codziennych podróżach powozem.  
          Jakby potwierdzając jego  
        słowa, ten ostatni podjechał pod  
        dom.  
          - Nie mogłeś go śledzić?  
          - Doskonale, Watsonie! Masz  
        dziś genialne pomysły. Rzecz  
        jasna, przyszło mi to do głowy,  
        a jak zapewne zauważyłeś, nie  
        opodal jest sklep z rowerami. Od  
        właściciela wypożyczyłem rower i  
        wyjechałem jeszcze przed  
        powozem, starając się, by  

        odległość między nami nie  
        przekraczała stu jardów. W  
        mieście pomagały mi go śledzić  
        tylne światła, ale gdy  
        znaleźliśmy się na wsi, zdarzył  
        się niezbyt miły wypadek. Otóż  
        powóz zatrzymał się nagle,  
        doktor wysiadł, zbliżył się do  
        mnie i w sardoniczny sposób  
        oznajmił mi, iż choć droga jest  
        wąska, obawia się, że nie na  
        tyle, by jego pojazd blokował mi  
        drogę. Przyznaję, że zrobił to  
        naprawdę w doskonały sposób.  
          Przejechałem obok powozu i  
        trzymając się głównej drogi  
        ujechałem parę mil, po czym  
        zatrzymałem się w dogodnym  
        miejscu, by nań poczekać. Nie  
        pojawił się jednak, widać  
        skręcił w którąś z licznych  
        bocznych dróg. Przyjechałem z  
        powrotem, nadal nie widząc jego  
        śladu, i oto teraz dopiero  
        powrócił. Naturalnie z początku  
        nie miałem żadnych powodów, by  
        łączyć te wyjazdy ze sprawą  
        Godfreya; zająłem się nimi  
        jedynie dlatego, by mieć  
        pełniejszy obraz poczynań  
        doktora Armstronga, ale po tym  
        wydarzeniu sprawa nabiera nowego  
        znaczenia. Jeśli ktoś spodziewa  
        się, że będzie śledzony, jest to  
        już samo w sobie podejrzane. Nie  
 
 
 

 
 
 
        spocznę, dopóki nie wyjaśnię tej  
        zagadki.  
          - Możemy jutro za nim  
        pojechać.  
          - Naprawdę? To nie jest takie  
        proste, jak ci się wydaje. Nie  
        znasz okolic Cambridge, a jest  
        to teren płaski i nie zalesiony,  
        w którym naprawdę trudno się  
        ukryć. W dodatku człowiek, który  
        nas interesuje, nie jest  
        głupcem, co dobitnie dziś  
        wykazał. Zadepeszowałem do  
        Owertona, by pod ten adres dał  
        mi znać o każdym nowym  
        wydarzeniu w Londynie, tymczasem  
        możemy skoncentrować się na  
        osobie doktora Armstronga,  
        którego nazwisko pozwoliła mi  
        przeczytać w urzędzie pocztowym  
        ta miła osóbka. Mogę się  
        założyć, że wie on doskonale,  
        gdzie jest ten młody człowiek, i  
        jeśli się tego nie zdołamy  
        dowiedzieć, będzie to wyłącznie  
        nasza wina. Jak dotychczas, on  
        jest górą, ale znasz mnie i  
        wiesz, że nie pozwolę, by ten  
        stan rzeczy trwał zbyt długo.  
         
          Mimo tego zapewnienia następny  
        dzień minął nie zbliżając nas  
        ani o krok do rozwiązania  
        zagadki, a przy lunchu  
        dostarczono nam następujący  

        liścik:  
          "Sir,  
          Mogę Pana zapewnić, że śledząc  
        mnie traci Pan czas. Jak odkrył  
        Pan ostatniej nocy, mam okno w  
        tylnej ściance powozu, a zatem  
        jeśli życzy Pan sobie  
        dwudziestomilowej przejażdżki,  
        która przywiedzie Pana do  
        miejsca, z którego Pan wyjechał  
        - służę uprzejmie: wystarczy, by  
        jechał Pan za mną. Pragnę też  
        poinformować Pana, że  
        szpiegowanie mnie w żadnym razie  
        nie pomoże Stauntonowi.  
        Natomiast przekonany jestem, iż  
        największą przysługą, jaką może  
        mu Pan oddać, jest  
        natychmiastowy powrót do Londynu  
        i poinformowanie swego  
 
 
 
 
 
 
        chlebodawcy o Pańskich  
        bezowocnych poszukiwaniach. Czas  
        spędzony tutaj, to dla Pana czas  
        stracony. 
          Z poważaniem 
          Leslie Armstrong" 
          - Szczery i otwarty przeciwnik  
        - skomentował Holmes. - No cóż,  
        list ten wzmaga tylko moją  
        ciekawość; zanim stąd wyjadę,  
        muszę ją zaspokoić.  
          - Jego powóz zajechał -  

        poinformowałem go. - Właśnie  
        wsiada, spoglądając w nasze  
        okna. Może ja spróbowałbym  
        szczęścia na rowerze?  
          - Nie, mój drogi. Z całym  
        szacunkiem dla ciebie, ale nie  
        sądzę, byś był godnym dlań  
        przeciwnikiem. Raczej spróbuję  
        coś osiągnąć za pomocą innych  
        środków. Obawiam się, że będę  
        zmuszony pozostawić cię samego,  
        gdyż pojawienie się dwóch obcych  
        wypytujących się o różne rzeczy  
        w tej sielankowej wiejskiej  
        okolicy mogłoby wzbudzić więcej  
        plotek, niż to potrzebne. NIe  
        wątpię, że znajdziesz coś  
        interesującego w tym szacownym  
        mieście i mam nadzieję, że  
        wieczorem będę miał dla ciebie  
        lepsze nowiny.  
         
          Holmes wrócił ponownie  
        zmęczony i rozczarowany.  
 
          - Zmarnowałem dzień, Watsonie  
        - oświadczył. - Znając kierunek,  
        w którym się udał nasz doktor,  
        spędziłem dzisiejszy dzień na  
        odwiedzaniu wiosek leżących po  
        tamtej stronie Cambridge i  
        rozmowach z gospodarzami.  
        Przyznaję, że zwiedziłem spory  
        szmat kraju: Chesterton, Histon,  
        Waterbeach, Oakington. Nigdzie  
        jednak nie natrafiłem na  
        najmniejszy nawet ślad. Nie  
        można przeoczyć czegoś takiego,  

        jak codzienne wizyty powozu, i  
        to zupełnie nieznanego. Doktor  
        wygrał drugą rundę. Czy jest  
        jakiś telegram?  
          - Owszem, pozwoliłem go sobie  
        otworzyć. Oto treść:  
 
 
 
 
 
 
          "O Pompeya spytać Jeamy  
        Dixona, Trinity College".  
          - Zupełnie go nie rozumiem.  
          - Och, to jasne. Jest to  
        odpowiedź naszego przyjaciela  
        Overtona na pewne pytanie, które  
        mu wcześniej wysłałem. Prześlę  
        wiadomość do Dixona i pewien  
        jestem, że tym razem szczęście  
        się do nas uśmiechnie.  
        $~a propos, czy są jakieś  
        wiadomości o tym meczu?  
          - Owszem, lokalna  
        popołudniówka zamieściła  
        doskonałe sprawozdanie z jego  
        przebiegu. Oxford wygrał, i to  
        dzięki, co wyraźnie napisano,  
        nieszczęśliwej absencji Godfreya  
        Stauntona, którego nieobecność  
        na boisku dała się odczuć już w  
        pierwszych minutach meczu. Brak  
        tego zawodnika tak osłabił atak  
        i obronę, że udaremnił zupełnie  
        wysiłki drużyny.  
          - Zatem obawy Owertona były  
        uzasadnione - mruknął Holmes.  

          - W pełni zgadzam się z  
        doktorem Armstrongiem. Futbol  
        nie interesuje mnie zupełnie.  
        Kładziemy się spać, Watsonie,  
        gdyż dzień jutrzejszy, jak  
        sądzę, będzie męczący i, mam  
        nadzieję, rozstrzygający.  
         
          Następnego ranka, tuż po  
        przebudzeniu, przestraszył mnie  
        widok Holmesa, który siedział  
        przy kominku ze strzykawką w  
        dłoni. Widząc wyraz mojej  
        twarzy, roześmiał się i położył  
        strzykawkę na stole.  
          - Nie, mój drogi, tym razem to  
        nie morfina. Ten drobiazg jest  
        kluczem do naszej zagadki, a  
        przynajmniej mam taką nadzieję.  
        Właśnie wróciłem z małego zwiadu  
        i sądzę, że wszystko jest na  
        najlepszej drodze. Zjedz dobre  
        śniadanie, gdyż udamy się śladem  
        doktora Armstronga i nie  
        będziemy się zatrzymywać na  
        posiłki, dopóki nie znajdziemy  
        tajemniczego miejsca  
        przeznaczenia.  
          - Wobec tego najlepiej będzie  
 
 
 
 
 
 
        zabrać ze sobą drugie śniadanie.  
        Jego powóz zajechał -  
        oznajmiłem.  

          - Spokojnie, niech sobie  
        jedzie. Jeśli nam się tym razem  
        nie uda, to przeproszę go  
        osobiście na piśmie. Zjedz  
        teraz, a potem przedstawię cię  
        komuś, kto jest niezastąpionym  
        specjalistą w rozwiązywaniu  
        takich zadań.  
          Gdy wyszliśmy, Holmes udał się  
        ku stajni. Tu otworzył drewniany  
        kojec, z którego wyskoczył  
        średnich rozmiarów pies, cały  
        biały w brązowe łaty i z długimi  
        uszami - coś pośredniego między  
        wyżłem a ogarem.  
          - Pozwól przedstawić sobie  
        Pompeya - powiedział mój  
        przyjaciel. - Jest chlubą  
        tutejszej sfory. Choć niezbyt  
        szybki, co widać po jego  
        budowie, jest niezastąpiony na  
        tropie. Cóż, Pompeyu, może nie  
        jesteś szybki na polowaniu, ale  
        obawiam się, że dwóch  
        londyńczyków i tak ci nie  
        dotrzyma kroku. Wobec tego  
        pozwól, że założę ci smycz. A  
        teraz chodź i pokaż, co  
        potrafisz.  
          Poprowadził psa do bramy  
        wjazdowej domu doktora. Zwierzę  
        obwąchało  ją i z piskiem  
        podniecenia ruszyło w dół ulicy,  
        ciągnąc smycz z całych sił.  
         
          Po pół godzinie byliśmy już za  
        miastem, żwawo maszerując  
        wiejską drogą. 

          - Co ty właściwie zrobiłeś? -  
        spytałem.  
          - Użyłem nietrwałego i może  
        niehonorowego, ale za to  
        skutecznego w takich wypadkach  
        środka. Dziś rano spryskałem  
        zawartością strzykawki, którą  
        widziałeś, tylne koła powozu  
        Armstronga. To anyż, mój drogi,  
        a pies myśliwski pójdzie za tym  
        zapachem na koniec świata.  
        Armstrong musiałby przejechać  
        przez rzekę, żeby zgubić trop, a  
        nie sądzę, by mu to przyszło do  
 
 
 
 
 
 
        głowy. O, szelma! To w ten  
        sposób wtedy mi zniknął!  
          Pies skręcił nagle z drogi na  
        porośnięty trawą trakt, który  
        pół mili dalej wychodził na inną  
        drogę, a trop skręcał ostro w  
        prawo, w stronę miasta, z  
        którego właśnie przyszliśmy.  
        Droga biegła na południe,  
        omijając Cambridge, i dalej w  
        przeciwnym kierunku niż ten, w  
        którym szliśmy.  
          - A więc to kółko było tylko  
        na naszą cześć - warknął  
        rozeźlony Holmes. - Nic  
        dziwnego, że moje poszukiwania w  
        tych wioskach nie dały  
        rezultatu. Trzeba przyznać, że  

        doktorek rozegrał partię jak  
        prawdziwy zawodowiec grający o  
        dużą stawkę. Na prawo powinno  
        być Trumpington i, na Boga, oto  
        i powóz wyjeżdżający zza rogu.  
        Szybko, Watsonie, albo koniec z  
        nami.  
          Skoczył w pole, ciągnąc za  
        sobą psa, a ja za nim. Ledwie  
        zdążyliśmy się skryć, gdyż powóz  
        minął nas z turkotem. Dojrzałem  
        przelotnie doktora Armstronga  
        siedzącego ze zwieszonymi  
        ramionami i twarzą ukrytą w  
        dłoniach - przedstawiał sobą  
        obraz najwyższej rozpaczy.  
        Sądząc po wyrazie twarzy mego  
        przyjaciela, także to zauważył.  
          - Obawiam się, że nasze  
        poszukiwania mogą się smutno  
        skończyć - powiedział po chwili.  
        - Chodź, Pompeyu, otóż i dom  
        stojący w polu.  
          Nie mogło być wątpliwości, że  
        oto osiągnęliśmy cel naszych  
        poszukiwań. Pompey z radosnym  
        skowytem minął bramę, za którą w  
        miękkiej ziemi widać było ślady  
        kół powozu. Przez trawnik, w  
        stronę drzwi prowadziła wąska  
        ścieżka, toteż Holmes przywiązał  
        psa do pompy i ruszyliśmy ku  
        budynkowi. Mój towarzysz zapukał  
        lekko zardzewiałą kołatką, ale  
        nie wywołało to żadnego odzewu.  
        Domek jednak nie był opuszczony,  
        gdyż do naszych uszu dobiegł  
 

 
 
 
 
 
        niski dźwięk - coś jakby  
        zawodzenie po niepowetowanej  
        stracie.  
          Holmes zatrzymał się na  
        chwilę, po czym spojrzał na  
        drogę. Zbliżał się nią powóz,  
        którego zaprzęgu nie sposób było  
        zapomnieć.  
          - Doktorek wraca! - krzyknął.  
        - To upraszcza sprawę. Musimy  
        zobaczyć, co się tam dzieje,  
        zanim się tu zjawi.  
          Otworzył drzwi i znaleźliśmy  
        się w hallu - zawodzenie było  
        teraz głośniejsze i dochodziło z  
        góry, toteż pognaliśmy tam co  
        sił w nogach. Mój przyjaciel  
        otworzył uchylone drzwi i obaj  
        zamarliśmy na progu.  
          Młoda, piękna kobieta leżała  
        martwa na łóżku. Otwartymi,  
        błękitnymi i niewidzącymi oczyma  
        wpatrywała się w sufit. W nogach  
        posłania klęczał młody  
        mężczyzna, z twarzą ukrytą w  
        pościeli; jego ciałem wstrząsał  
        szloch. Był tak pogrążony w  
        rozpaczy, że nie zauważył nas,  
        dopóki Holmes nie położył mu  
        ręki na ramieniu.  
          - Pan Godfrey Staunton? 
          - Tak, ale... spóźnił się pan.  
        Ona odeszła.  

          Był zbyt przytłoczony  
        nieszczęściem, by zrozumieć, że  
        nie jesteśmy lekarzami  
        przysłanymi do pomocy. Holmes  
        chciał mu wyjaśnić  
        nieporozumienie i poinformować o  
        niepokoju, jaki wywołało jego  
        zniknięcie, gdy na schodach  
        zadudniły ciężkie kroki, a po  
        chwili w drzwiach pojawił się  
        zaskoczony doktor Armstrong.  
          - Więc to tak - wykrztusił po  
        chwili. - Osiągnął pan swój cel  
        i z wrodzoną sobie delikatnością  
        wybrał stosowny do tego moment.  
        Nie będę nic więcej mówił w  
        obliczu śmierci, ale zapewniam,  
        że gdybym był młodszy, nie  
        uszłoby panu takie postępowanie  
        na sucho.  
          - Proszę mi wybaczyć,  
        doktorze, sądzę, że niedokładnie  
 
 
 
 
 
 
        się rozumiemy - odparł Holmes. -  
        Gdyby był pan łaskaw zejść z  
        nami na dół, wyjaśnilibyśmy  
        sobie to nieporozumienie.  
          W parę minut później  
        znaleźliśmy się we trójkę w  
        salonie.  
          - Słucham.  
          - Chciałbym na wstępie panu  
        wyjaśnić, że nie jestem opłacany  

        przez Lorda Mount_Janesa, a moje  
        prywatne sympatie nie znajdują  
        się po stronie tegoż szlachcica.  
        Gdy ktoś ginie, a jego  
        przyjaciel zwraca się do mnie z  
        prośbą o pomoc, bym odszukał  
        zaginionego, dokładam wszelkich  
        starań, by to wykonać -  
        tłumaczył mój towarzysz. - Jeśli  
        stwierdzę, że nie miało miejsca  
        żadne przestępstwo, to robię co  
        mogę, by zatuszować całą sprawę  
        zamiast rozgłaszać ją wszem i  
        wobec. Skoro w tym przypadku,  
        jak sądzę, nie zostało naruszone  
        prawo, może pan całkowicie  
        polegać na mojej dyskrecji.  
          Doktor Armstrong złapał rękę  
        Holmesa i potrząsnął nią silnie.  
          - Jest pan uczciwym  
        człowiekiem - powiedział. - Źle  
        pana oceniłem i dziękuję  
        Niebiosom, że wyrzuty sumienia  
        wobec biednego, pozostawionego  
        tu samotnie Godfreya skłoniły  
        mnie do powrotu i bliższego  
        poznania pana. Wie pan już  
        wystarczająco wiele, reszta jest  
        prosta do wyjaśnienia. Rok temu  
        ten młodzieniec mieszkał przez  
        pewien czas w Londynie. Zakochał  
        się tam w córce kobiety, u  
        której wynajmował mieszkanie.  
        Pokochali się, pobrali. Żona  
        jego była równie miła, co piękna  
        i nie musiał się jej wstydzić.  
        Ale Godfrey jest dziedzicem tego  
        skretyniałego sknery i był  

        zupełnie pewien, że gdyby  
        dotarła do jego uszu wieść o  
        małżeństwie, byłoby to  
        równoznaczne z końcem  
        sprzyjającej mu fortuny.  
          Znam Godfreya dobrze i darzę  
        go głębokim uczuciem. Zrobiłem  
 
 
 
 
 
 
        co można, by pomóc im utrzymać  
        ten związek w tajemnicy. Dzięki  
        temu domkowi i wrodzonej  
        dyskrecji Godfrey do tej pory  
        zachował sekret. Poza mną i  
        służącym, który udał się właśnie  
        po pomoc do wioski, nikt o  
        niczym nie wiedział. Niestety,  
        cios nadszedł z zupełnie  
        nieoczekiwanej strony: żona  
        Godfreya zachorowała nagle i to  
        poważnie. Biedak omal nie  
        oszalał, a musiał jechać do  
        Londynu na ten głupi mecz, gdyż  
        bez wyjaśnienia całej sytuacji  
        nie miał żadnych powodów, by tam  
        nie być. Starałem się  
        telegraficznie informować go o  
        stanie zdrowia żony i  
        podtrzymywać na duchu. W  
        odpowiedzi na mój telegram  
        wysłał mi depeszę, o której pan  
        się dowiedział, choć pojęcia nie  
        mam jakim cudem. Nie  
        powiedziałem mu oczywiście jak  

        groźna jest sytuacja, wiedząc,  
        że jego obecność i tak nic nie  
        pomoże. Ale ojcu dziewczyny  
        napisałem całą prawdę. On też  
        natychmiast skontaktował się z  
        Godfreyem i obaj przyjechali  
        tutaj. Dziś rano śmierć położyła  
        kres jej cierpieniom. I to  
        wszystko, panie Holmes. Jestem  
        pewien, że mogę polegać na  
        dyskrecji pana i pańskiego  
        przyjaciela.  
          Holmes uścisnął mu dłoń i bez  
        słowa odwrócił się. Wyszliśmy w  
        milczeniu z tego domu żałoby na  
        dwór, gdzie świeciło słabe,  
        zimowe słońce.  
         
          Szlachetnie urodzony kawaler 
         
          Zarówno małżeństwo lorda  
        St. Simona, jak i dziwne  
        unieważnienie tego związku dawno  
        już przestało być tematem  
        zainteresowania w kręgach, w  
        których obracał się nieszczęsny  
        oblubieniec. Nowe skandale  
        przyćmiły to pechowe małżeństwo,  
        a rozmaite pikantne szczegóły  
        odciągnęły plotki od  
 
 
 
 
 
 
        czteroletniego już dramatu. Mam  
        jednakże podstawy sądzić, że nie  

        wszystkie fakty są znane  
        szerokiemu ogółowi, a ponieważ  
        mój przyjaciel Sherlock Holmes,  
        miał znaczny udział w  
        rozwikłaniu całej zagadki, śmiem  
        twierdzić, że żadne wspomnienia  
        nie są kompletne bez tego  
        epizodu.  
          Było to na parę tygodni przed  
        moim własnym małżeństwem, kiedy  
        wciąż jeszcze mieszkałem z  
        Holmesem na Baker Street. Wrócił  
        on wieczorem tegoż dnia i zastał  
        list adresowany do siebie. Przez  
        cały dzień nie wychodziłem z  
        mieszkania, gdyż niespodziewanie  
        zaczęło padać i zrobiło się  
        wietrznie, co powodowało  
        nieodmiennie przypominanie się  
        rany od kuli po afgańskiej  
        kampanii. Siedząc w fotelu, z  
        nogami opartymi na drugim,  
        otoczony stertą gazet, które  
        zdążyłem już przeczytać, na wpół  
        leżąc oglądałem imponujący herb  
        i monogram na kopercie,  
        zastanawiając się leniwie, kim  
        też może być szlachetny  
        korespondent mojego przyjaciela.  
          - Jest tu godna uwagi epistoła  
        - poinformowałem go, gdy wszedł.  
        - Twoja poranna korespondencja,  
        jeśli dobrze pamiętam, składa  
        się przeważnie z listów od  
        sklepikarzy i agentów  
        ubezpieczeniowych.  
          - Istotnie, twój sąd nie jest  
        pozbawiony podstaw - zgodził się  

        z uśmiechem. - Ten zaś tutaj  
        wygląda jak jedno z tych  
        niepożądanych i uciążliwych  
        zaproszeń na zebrania  
        towarzyskie, na których zmuszają  
        człowieka bądź do nudzenia się,  
        bądź do kłamania.  
          Złamał pieczęć i przebiegł  
        wzrokiem treść listu.  
          - Patrzcie państwo - mruknął.  
        - Okazuje się, że to jednak coś  
        interesującego.  
          - Od szlachetnie urodzonego  
        klienta?  
          - Jednego z najlepiej  
 
 
 
 
 
 
        urodzonych w tym kraju.  
          - Moje serdeczne gratulacje.  
          - Mogę cię zapewnić, Watsonie,  
        że wysokie urodzenie, czy też  
        jego brak, nie ma dla mnie  
        żadnego znaczenia, w  
        przeciwieństwie do tego, czy  
        sprawa jest interesująca, czy  
        też nie. Możliwe, że ta okaże  
        się zupełnie banalna. Czytałeś,  
        jak widzę, najświeższe gazety?  
          - Owszem - przytaknąłem -  
        patrząc na stertę papierów koło  
        fotela. - Z braku lepszego  
        zajęcia...  
          - Dobrze się składa, oszczędzi  
        nam to wiele czasu. Osobiście  

        poza rubryką kryminalną i  
        ogłoszeniami nie czytałem nic.  
        Jeśli zaś przeglądałeś  
        najnowsze wydarzenia, to musiała  
        ci wpaść w oko notatka o lordzie  
        St. Simonie i jego ślubie.  
          - I owszem.  
          - Doskonale. List, który mam w  
        ręku, jest właśnie od niego.  
        Przeczytam ci go, a ty przewróć  
        te papierzyska i poszukaj mi  
        wszystkiego, co wiąże się z tą  
        sprawą.  
          Oto, co przeczytał mi  
        Sherlock:  
          "Drogi Panie Holmes!  
          Lord Backwater powiedział mi,  
        że mogę mieć zaufanie do Pana  
        sądów i dyskrecji. Zdecydowałem  
        się wobec tego napisać i prosić  
        Pana o radę w kwestii nader  
        bolesnej. Wiąże się to z moim  
        ślubem. Pan Liestrade ze  
        Scotland Yardu działa już w tej  
        sprawie, ale zapewnił mnie, że  
        nie ma nic przeciwko pańskiej  
        współpracy. Obaj sądzimy, że  
        może być nam wielce pomocna.  
        Zjawię się o #/4 po południu i  
        byłbym bardzo zobowiązany, gdyby  
        znalazł Pan dla mnie czas, gdyż  
        sprawa jest, przynajmniej dla  
        mnie, najwyższej wagi.  
          Z poważaniem 
          Robert St. Simon" 
          - Wysłany z Grosvenor  
        Mansions, pisany piórem, a autor  
        miał pecha i umazał się  

 
 
 
 
 
 
        atramentem na zewnętrznej  
        powierzchni małego palca prawej  
        dłoni - dodał Holmes składając  
        list. - Napisał, że będzie tu o  
        czwartej, a więc mamy godzinę,  
        by wyrobić sobie zdanie na  
        podstawie tego, co piszą w  
        prasie. Zajmij się tymi  
        artykułami, a ja sprawdzę, kim  
        jest konkretnie nasz gość.  
          Z półki nad kominkiem wziął  
        oprawny w skórę tom i zaczął  
        kartkować.  
          - Jest. "Robert Walsingham de  
        Vere St. Simon, drugi syn  
        księcia Balmoral. Herb -  
        czerwone tło, trzy kotwice nad  
        sobolem. Urodzony w 1846 roku".  
        Ma wobec tego 41 lat, co w  
        zupełności wystarczy do  
        małżeństwa. Był podsekretarzem  
        do spraw zagranicznych. Są  
        bezpośrednimi potomkami  
        Plantagenetów, a pośrednimi  
        Tudorów. Poza tym nic ciekawego.  
        Mam nadzieję, że tobie się  
        lepiej powiodło.  
          - To, co potrzebne, znalazłem  
        bez problemów. Wydarzenia są  
        zupełnie świeże, a cała sprawa  
        utkwiła dość silnie w mej  
        pamięci. NIe chciałem ci jednak  

        nic mówić, bo wiem, że masz w  
        tej chwili na głowie dochodzenie  
        i nie lubisz, jak coś innego  
        odrywa cię od tej pracy.  
          - Och, masz na myśli tę błahą  
        sprawę wozu meblowego z  
        Grosvenor Square? Wszystko jest  
        już zupełnie jasne, właściwie od  
        początku nie wzbudzało  
        wątpliwości. Streść mi, proszę,  
        co piszą w gazetach.  
          - Oto pierwsza wzmianka, na  
        jaką się natknąłem. Zamieszczona  
        była w "Morning Post" przed paru  
        tygodniami. Tytuł brzmi:  
        "Uzgodnione małżeństwo":  
         
          Jeśli wiadomości nasze zostaną  
        potwierdzone, wkrótce zostanie  
        zawarty związek małżeński  
        pomiędzy lordem Robertem  
        St. Simonem, drugim synem  
        księcia Balmoral a Katty Doran,  
 
 
 
 
 
 
        jedyną córką Aloysiusa Dorana,  
        Esg. Z San Francisco,  
        Kalifornia, U$s$a.  
         
          - Zwięzłe i jasne - wtrącił  
        Holmes wyciągając nogi w stronę  
        ognia.  
          - W tym samym tygodniu był o  
        tym cały artykuł w jednej z  

        gazet towarzyskich. O, mam:  
         
          Wkrótce będzie trzeba ogłosić  
        przepisy antyeksportowe na  
        małżeńskim rynku, gdyż obecnie  
        trwająca wolna konkurencja zdaje  
        się zdecydowanie nie sprzyjać  
        naszemu rodzimemu produktowi.  
        Szlachetne damy Wielkiej  
        Brytanii przechodzą po kolei w  
        ręce naszych kuzynów zza oceanu.  
        W ostatnim tygodniu do  
        imponującej listy łupów tych  
        uroczych najeźdźców dołączył  
        lord St. Simon, który przez  
        ponad dwadzieścia lat okazał się  
        odporny na strzały Amora.  
        Obecnie ogłosił on o swym  
        zbliżającym się małżeństwie z  
        panną Katty Doran, fascynującą  
        córką kalifornijskiego  
        milionera. 
          Panna Doran, której zgrabna  
        postać i pociągająca twarz  
        zwracały uwagę w Westbury House,  
        jest jedynaczką i najświeższe  
        notowania jej posagu  
        przekraczają sześć cyfr. Dodając  
        do tego fakt, który jest  
        wszystkim znany, a mianowicie,  
        że książę Balmoral zmuszony był  
        w ostatnich latach wyzbyć się  
        części kolekcji obrazów, a lord  
        St. Simon nie posiada żadnych  
        nieruchomości poza niewielką  
        posiadłością w Birchmoor,  
        oczywiste jest, że nie tylko  
        amerykańska oblubienica  

        skorzysta na tym związku, który  
        z republikańskiej damy zmieni ją  
        w szlachetnie urodzoną lady.  
         
          - Coś jeszcze? - spytał Holmes  
        ziewając.  
          - Och, całe mnóstwo. Choćby  
        notatka z "Morning Post"  
 
 
 
 
 
 
        oświadczająca, że związek  
        zawarty będzie po cichu w  
        Kościele St. George na Hanover Square z udziałem 
jedynie pół  
        tuzina najbliższych przyjaciół,  
        a nowożeńcy powrócą do domu na  
        Lancaster Gate zakupionego przez  
        pana Dorana. Dwa dni później  
        jest krótka notatka, iż  
        małżeństwo odbyło się, a miesiąc  
        miodowy spędzony zostanie w  
        posiadłości lorda Backwatera  
        koło Petersfield. To wszystko,  
        co pojawiło się w prasie przed  
        zniknięciem panny młodej.  
          - Przed czym? - Holmes aż się  
        poderwał.  
          - Przed zniknięciem  
        oblubienicy.  
          - Kiedy to się stało?  
          - Na ślubnym śniadaniu.  
          - To zaczyna być bardziej  
        obiecujące, niż się zapowiadało.  
        Powiedziałbym, że wręcz  

        dramatyczne.  
          - Owszem, mnie też uderzyło.  
        Trochę odbiega to od zwyczaju.  
          - Bywa, jak zauważyłeś, że  
        panny znikają przed ceremonią,  
        a czasami w trakcie miodowego  
        miesiąca. Ale nie mogę sobie  
        przypomnieć podobnego przypadku.  
        Podaj mi szczegóły.  
          - Ostrzegam cię, że z  
        pewnością nie są kompletne.  
          - Nie szkodzi.  
          - Na szczegóły składa się  
        jeden artykuł we wczorajszej  
        gazecie, który ci przeczytam.  
        Zatytułowany jest: "Szczególne  
        wydarzenie na weselu". Oto jego  
        treść: 
         
          "Rodzina lorda St. Simona  
        doznała niemałej konsternacji w  
        związku z dziwnym wypadkiem na  
        jego weselu. Ceremonia ślubna -  
        co zostało podane w gazetach  
        wczorajszych - miała miejsce  
        poprzedniego ranka, ale dopiero  
        teraz możliwym stało się  
        potwierdzenie dziwnych plotek,  
        które się po niej pojawiły.  
        Wbrew usiłowaniom przyjaciół, by  
        wyciszyć całą sprawę, rzecz  
        stała się przedmiotem  
 
 
 
 
 
 

        powszechnych rozmów.  
          Ceremonia odbyła się w  
        Kościele St. George na Hanover Square. Była cicha 
i skromna, a  
        uczestniczyli w niej jedynie:  
        ojciec panny młodej, księżna  
        Balmoral, lord Eustace i lady  
        Clara St. Simon (młodszy brat i  
        siostra pana młodego) oraz lady  
        Alicja Whittington.  
          Całe towarzystwo udało się do  
        domu Pana Dorana na Lancaster  
        Gate, gdzie przygotowano  
        śniadanie. Wygląda na to, że  
        kłopoty sprawiła pewna kobieta o  
        nieznanym nazwisku, która wdarła  
        się do domu w ślad za gośćmi  
        twierdząc, iż ma prawo widzieć  
        się z lordem St. Simonem.  
        Dopiero po długiej i bolesnej  
        scenie udało się lokajowi i  
        odźwiernemu ją usunąć. Panna  
        młoda, która na szczęście  
        zdążyła wejść przed tym przykrym  
        wydarzeniem, zasiadła ze  
        wszystkimi do śniadania, gdy  
        niespodziewanie zdjęta nagłą  
        niedyspozycją, musiała wycofać  
        się do swego pokoju. Jej  
        przedłużająca się nieobecność  
        wywołała sporo komentarzy, zatem  
        ojciec panny młodej udał się po  
        nią. Od pokojówki dowiedział  
        się, że pani pojawiła się tylko  
        na chwilę, wzięła pelerynę,  
        kapelusz i wybiegła. Jeden ze  
        służących twierdzi, że widział,  
        jak młoda kobieta opuszcza dom,  

        ale nie rozpoznał panny młodej,  
        o której sądził, że przebywa z  
        gośćmi.  
          Stwierdziwszy, że jego córka  
        zniknęła, Pan Doran wraz z panem  
        młodym natychmiast skontaktowali  
        się z policją, która wszczęła  
        nader energiczne śledztwo.  
        Powinno ono wkrótce przynieść  
        wyjaśnienie tego niespotykanego  
        wypadku. Do późnych godzin  
        nocynych jednak nie było  
        wiadomo, gdzie przebywa  
        zaginiona dama. Chodzą słuchy o  
        zagrażającym jej  
        niebezpieczeństwie i mówi się,  
        że policja aresztowała kobietę,  
        która była sprawczynią  
 
 
 
 
 
 
        zamieszania przed wejściem do  
        domu, podejrzewając, że z  
        zazdrości lub innych powodów  
        mogła ona przyczynić się do  
        dziwnego zaginięcia panny  
        młodej".  
         
          - To wszystko?  
          - Jest jeszcze wzmianka w  
        porannej gazecie, krótka, ale za  
        to nader agresywna.  
          - I co ona głosi?  
          - Że panna Flora Millar, która  
        wywołała zamieszanie, w rzeczy  

        samej została aresztowana. Była  
        poprzednio baletnicą w teatrze i  
        znała pana młodego przez parę  
        lat. Nie ma dalszych szczegółów;  
        sprawa jest teraz w twoich  
        rękach. To wszystko, na co  
        możesz liczyć, jeśli chodzi o  
        gazety.  
          - Sprawa wydaje się nader  
        oryginalna. Za nic w świecie nie  
        chciałbym, żeby wymknęła mi się  
        z rąk. Ale cóż i dzwonek do  
        drzwi. Zegar wskazuje trzy  
        minuty po czwartej i można  
        spokojnie założyć, że to nasz  
        zapowiedziany klient. NIe  
        zbieraj się do wyjścia,  
        Watsonie, gdyż bez ciebie  
        zmuszony byłbym rzucić całą  
        sprawę, a wolałbym tego uniknąć.  
        Poza tym chcę mieć świadka na  
        wypadek nagłej utraty pamięci.  
          - Lord Robert St. Simon -  
        zaanonsował nasz służący  
        otwierając drzwi.  
          Do pokoju wszedł dżentelmen o  
        miłym, kulturalnym obliczu,  
        ozdobionym spiczastym nosem  
        znamionującym zarówno  
        opanowanie, jak i  
        przyzwyczajenie do posłuchu.  
        Jego ruchy były żywe, ale  
        sprawiał wrażenie osoby mającej  
        już swoje lata. Chodził lekko  
        przygarbiony, z nieznacznie  
        ugiętymi kolanami. Gdy zdjął  
        kapelusz, można było dostrzec,  
        że na czubku głowy włosy  

        zaczynają mu już rzednąć. Ubrany  
        był nader starannie, w czarne  
        ubranie nienagannego kroju i  
 
 
 
 
 
 
        śnieżnobiałą koszulę. Stroju  
        dopełniały skórzane rękawiczki i  
        takież buty. Wszedł rozglądając  
        się uważnie, trzymając w dłoni  
        okulary w złotej oprawie.  
          - Witam milordzie - Holmes  
        wstał i ukłonił się uprzejmie. -  
        Proszę usiąść i pozwolić  
        przedstawić sobie mojego  
        najlepszego przyjaciela i  
        współpracownika, doktora  
        Watsona. Proszę się przysiąść do  
        ognia i powiedzieć nam, co pana  
        sprowadza.  
          - Nader bolesna dla mnie  
        sprawa, jak pan może z łatwością  
        sobie wyobrazić, panie Holmes.  
        Wiem, że miał pan już w swojej  
        karierze parę spraw równie  
        delikatnej natury, choć ośmielę  
        się zauważyć, że dotyczyły ludzi  
        z trochę niższych klas  
        społecznych.  
          - Powiedziałbym raczej, że  
        wręcz przeciwnie.  
          - Przepraszam?  
          - Ostatnim moim klientem był  
        król.  
          - Och, przepraszam! Nie  

        wiedziałem. A który, jeśli wolno  
        spytać?  
          - Król Skandynawii.  
          - Czyżby on też stracił żonę?  
           - Niezupełnie. Ale rozumie  
        pan, obowiązuje mnie wobec moich  
        klientów taka sama dyskrecja,  
        jaką obiecałem panu.  
           - Oczywiście! Bardzo słusznie  
        i proszę mi wybaczyć niestosowną  
        ciekawość. Co do mojej sprawy,  
        to naturalnie gotów jestem podać  
        panu wszelkie informacje, jakich  
        tylko będzie pan potrzebował.  
          - Dziękuję. Dowiedziałem się  
        już tego, co podano do  
        publicznej wiadomości, ale jak  
        dotąd jest to wszystko, co wiem.  
        Zakładam, że artykuły te, ot,  
        chociażby ten o zniknięciu panny  
        młodej, są napisane rzetelnie.  
          Lord St. Simon przejrzał  
        podaną mu gazetę. 
          - Tak, to, co tu napisano,  
        zgodne jest z prawdą.  
          - Ale zanim ktoś wyrobi sobie  
 
 
 
 
 
 
        na tej podstawie jakąś rozsądną  
        opinię, należałoby tę informację  
        uzupełnić - dodał mój  
        przyjaciel. - Prosiłbym, żeby  
        udzielił mi pan odpowiedzi na  
        parę pytań.  

          - Proszę bardzo.  
          - Kiedy po raz pierwszy  
        spotkał pan pannę Katty Doran?  
          - Rok temu, w San Francisco.  
          - Podróżował pan po Stanach?  
          - Tak.  
          - Czy wówczas się  
        zaręczyliście?  
          - Nie.  
          - Ale wasza znajomość stała  
        się dość bliska?  
          - Podobała mi się i  
        wiedziałem, że o tym wie.  
          - Jej ojciec jest bardzo  
        bogaty?  
          - Mówią, że jest najbogatszym  
        człowiekiem na wybrzeżach  
        Pacyfiku.  
          - Wie pan, jak doszedł do  
        pieniędzy?  
          - Kopalnie. Parę lat temu miał  
        niewiele, ale znalazł złoto i  
        mądrze inwestował.  
          - Jaka jest pana opinia o tej  
        młodej damie? Jaki ma charakter?  
          Nasz gość poruszył okularami i  
        zapatrzył się na długą chwilę w  
        ogień.  
          - Widzi pan, panie Holmes -  
        powiedział wolno - moja żona  
        miała dwadzieścia lat, kiedy jej  
        ojciec stał się bogaty.  
        Wcześniej mieszkała w obozach  
        górniczych, wśród lasów i gór,  
        co spowodowało, że swą edukację  
        bardziej zawdzięcza naturze niż  
        nauczycielom. Jest - jak to  
        nazywamy w Anglii - "swobodna i  

        świeża". Ma silny charakter, nie  
        skażony żadnymi tradycjami czy  
        zwyczajami. Jest wybuchowa i  
        szybka w decyzjach. Z drugiej  
        strony nie dałbym jej nazwiska,  
        które noszę, gdybym nie był  
        przekonany, że jest kobietą  
        szlachetną i honorową. Jestem  
        pewien, że zdolna jest do  
        wielkich poświęceń i nigdy nie  
        zrobiłaby niczego niezgodnego ze  
 
 
 
 
 
 
        swoim honorem.  
          - Ma pan jej portret?  
          - Przyniosłem jeden, sądząc,  
        że będzie panu potrzebny -  
        otworzył portfel i pokazał nam  
        twarz uroczej kobiety. NIe była  
        to fotografia, lecz miniatura z  
        kości słoniowej, na której  
        artysta doskonale oddał  
        kruczoczarne loki, wielkie,  
        ciemne oczy i doskonale  
        wykrojone usta. Holmes przyjrzał  
        jej się uważnie, po czym oddał  
        miniaturę właścicielowi.  
          - Młoda dama przybyła więc do  
        Londynu i odnowiliście państwo  
        znajomość? - spytał. 
          - Ojciec przywiózł ją na ten  
        sezon. Spotkaliśmy się  
        kilkakrotnie, zaręczyliśmy, a w  
        ostatnim czasie pobraliśmy.  

          - Jak rozumiem, wniosła panu  
        pokaźny posag?  
          - Nie większy, niż jest to  
        przyjęte w mojej rodzinie.  
          - Skoro małżeństwo zostało  
        zawarte, posag pozostanie rzecz  
        jasna w pana rodzinie?  
          - Przyznam, że nie orientuję  
        się w tej kwestii.  
          - Oczywiście. Widział pan  
        pannę Doran w przeddzień tej  
        uroczystości?  
          - Tak.  
          - W jakim była nastroju?  
          - Doskonałym. Rozmawialiśmy o  
        tym, co będziemy robili w  
        przyszłości.  
          - Ciekawe. A rankiem, w dniu  
        ślubu?  
          - Była taka jak zwykle,  
        przynajmniej do zakończenia  
        ceremonii.  
          - Czy wówczas zaobserwował pan  
        jakąś zmianę w jej zachowaniu?  
          - Cóż, prawdę mówiąc,  
        zauważyłem wtedy, że ma ostry  
        temperament i zmienne nastroje.  
        Sam incydent był jednak zbyt  
        trywialny, by o nim mówić, a  
        poza tym nie ma żadnego związku  
        ze sprawą.  
          - Chciałbym jednak, by pan o  
        tym opowiedział.  
          - Och, to dziecinne. Gdy  
 
 
 
 

 
 
        szliśmy do wyjścia, upuściła  
        bukiet. Akurat mijaliśmy  
        przednie ławki i bukiet wpadł  
        pomiędzy nie, co na moment nas  
        opóźniło, ale siedzący tam  
        dżentelmen podał jej kwiaty, a  
        upadek nie wyrządził im żadnej  
        szkody. Mimo to, gdy ją o to  
        spytałem, odpowiedziała mi dość  
        gwałtownie, a w powozie przez  
        całą drogę wydawała się  
        absurdalnie podenerwowana tym  
        drobiazgiem.  
          - Powiedział pan, że ktoś tam  
        siedział. Ceremonia była więc  
        dostępna publiczności.  
          - Cóż, nie da się tego  
        uniknąć, gdy kościół jest  
        otwarty.  
          - Ten dżentelmen był znajomym  
        pańskiej żony? 
          - Nie. Nazwałem go  
        dżentelmenem tylko przez  
        grzeczność, ale wyglądał  
        pospolicie, zresztą nie  
        zapamiętałem go prawie wcale.  
        Doprawdy sądzę, że odbiegliśmy  
        od tematu.  
          - Tak więc lady St. Simon  
        wróciła z ceremonii ślubnej w  
        mniej radosnym nastroju, niż na  
        nią pojechała. Co zrobiła, gdy  
        znalazła się w domu ojca?  
          - Widziałem, jak rozmawia ze  
        swoją służącą.  
          - Kto to taki?  

          - Na imię ma Alice, jest  
        Amerykanką i przyjechała ze  
        swoją panią z Kalifornii.  
          - To zaufana służąca?  
          - Nawet zbyt zaufana. Zdaje mi  
        się, że jej pani pozwala na zbyt  
        wiele swobody. Choć muszę  
        przyznać, że w Ameryce patrzą na  
        te sprawy zupełnie inaczej.  
          - Ile czasu rozmawiały?  
          - Och, parę minut. Miałem co  
        innego na głowie w tym momencie  
        i nawet mi to odpowiadało.  
          - Nie słyszał pan przypadkiem,  
        o czym mówiły?  
          - Lady St. Simon powiedziała  
        coś o "skoczeniu po swoje". Była  
        przyzwyczajona do używania  
        pewnych gminnych wyrażeń.  
 
 
 
 
 
 
        Pojęcia nie mam, co to może  
        znaczyć.  
          - Amerykański slang jest  
        czasami nader obrazowy - wtrącił  
        mój przyjaciel. - Co pańska żona  
        zrobiła po rozmowie ze służącą?  
          - Weszła do jadalni.  
          - Wsparta na pańskim ramieniu? 
          - Nie, w takich drobiazgach  
        była niezależna. Po jakichś  
        dziesięciu minutach posiłku  
        wstała pospiesznie i wyszła  
        przepraszając. Nigdy potem już  

        jej nie widziałem.  
          - Ale, jak rozumiem, to  
        służąca Alece oświadczyła, że  
        jej pani poszła do swojego  
        pokoju, założyła pelerynę,  
        kapelusz i opuściła dom.  
          - Właśnie. Potem widziano ją  
        idącą w stronę Hyde Parku w  
        towarzystwie Flory Millar, która  
        przebywa obecnie w areszcie i  
        która tego ranka wywołała już  
        pewne zamieszanie w domu pana  
        Dorana.  
          - Hm, tak. Chciałbym poznać  
        parę szczegółów dotyczących tej  
        młodej damy i pańskich z nią  
        stosunków.  
          Lord St. Simon wzruszył  
        ramionami i uniósł w górę brwi w  
        niemym zdumieniu.  
          - Byliśmy na przyjacielskiej  
        stopie od paru lat. Mogę  
        powiedzieć, że nawet na bardzo  
        przyjacielskiej stopie. Nie  
        byłem oszczędny, więc nie miała  
        podstaw, by zgłaszać pretensje,  
        ale sam pan wie, jakie są  
        kobiety. Flora to kochane  
        stworzenie, może tylko nader  
        lekkomyślne i zbyt silnie do  
        mnie przywiązane. Gdy  
        dowiedziała się, że zamierzam  
        wstąpić w związek małżeński,  
        pisywała do mnie tragiczne listy  
        i, prawdę powiedziawszy, dlatego  
        właśnie zdecydowałem się na  
        cichy ślub. Po prostu obawiałem  
        się, by nie wywołała skandalu w  

        kościele. Zjawiła się pod  
        drzwiami domu tuż po naszym  
        powrocie z kościoła i wepchnęła  
        się do środka, wyrażając się  
 
 
 
 
 
 
        przy tym dość sugestywnie o  
        mojej żonie, a nawet jej grożąc.  
        Przewidziałem coś podobnego i  
        wydałem służbie odpowiednie  
        instrukcje, toteż szybko  
        znalazła się na zewnątrz.  
        Wówczas uspokoiła się,  
        rozumiejąc najwyraźniej, że nic  
        dobrego nie wyniknie z awantury.  
          - Czy żona to słyszała?  
          - Dzięki Bogu nie.  
          - I potem widziano ją, jak  
        spaceruje z tą kobietą?  
          - Tak i dlatego pan Lestrade  
        ze Scotland Yardu potraktował to  
        tak poważnie. NIe jest zresztą  
        wykluczone, że Flora mogła  
        wywabić dokądś moją żonę i  
        zastawić na nią groźną pułapkę.  
          - Cóż, to możliwe - przyznał z  
        wahaniem Holmes.  
          - Pan w to nie wierzy?  
          - Powiedziałbym, że jest to  
        mało prawdopodobne. A co pan o  
        tym sądzi?  
          - Myślę, że Flora nie  
        skrzywdziłaby nawet muchy.  
          - Mimo tego, że zazdrość  

        dziwnie zmienia charaktery? Jaka  
        jest pańska teoria na temat  
        tego, co się wydarzyło? 
          - Prawdę mówiąc, po to właśnie  
        do pana przyszedłem.  
        Powiedziałem panu wszystko, co  
        wiem. Skoro jednak pan o to  
        pyta, to wydaje się zupełnie  
        możliwe, że podniecenie i  
        świadomość tego, jak dalece  
        polepszyła swoją pozycję  
        społeczną, mogły wywołać pewne  
        zakłócenia w systemie nerwowym  
        mojej żony.  
 
          - Mówiąc krótko: załamanie?  
          - Cóż, gdy się weźmie pod  
        uwagę z czego nagle  
        zrezygnowała... NIe mówię o  
        sobie, ale o pozycji, o którą  
        tak wielu stara się bez sukcesu.  
        Nie mogę znaleźć innego  
        wytłumaczenia.  
          - Jest to godna rozważenia  
        hipoteza - uśmiechnął się  
        Holmes. - Myślę, lordzie  
        St. Simon, że mam już teraz  
        prawie wszystkie potrzebne  
 
 
 
 
 
 
        informacje. Muszę jeszcze  
        spytać, czy przy śniadaniu mógł  
        pan widzieć, co dzieje się za  
        oknem?  

          - Widać było przeciwną stronę  
        ulicy i park.  
          - Cóż, wobec tego nie sądzę,  
        abym musiał zatrzymywać pana  
        dłużej. Proszę oczekiwać  
        wiadomości ode mnie w  
        najbliższym czasie.  
          - Oby był pan w stanie  
        rozwiązać ten problem -  
        oświadczył nasz klient wstając.  
          - Rozwiązałem go.  
          - Hm... słucham?  
          - Powiedziałem, że go  
        rozwiązałem.  
          - Wobec tego gdzie jest moja  
        żona?  
          - To jest właśnie ten  
        szczegół, którego jeszcze muszę  
        się dowiedzieć i dowiem się tak  
        szybko, jak tylko będę mógł.  
          - Obawiam się, że ta zagadka  
        wymaga mądrzejszych głów niż  
        pańska czy moja - nasz gość  
        potrząsnął ze smutkiem głową, po  
        czym skłonił się uprzejmie i  
        wyszedł.  
          - To nader wielkoduszne z jego  
        strony, że zniżył się do  
        porównania mojej głowy ze swoją  
        - roześmiał się Holmes. - Myślę,  
        że zasłużyłem sobie na cygaro i  
        whisky. Przyznaję, że opinia,  
        jaką wyrobiłem sobie o całej  
        sprawie, zanim nasz gość się tu  
        zjawił, jak dotąd sprawdziła się  
        w całej pełni.  
          - Mój drogi! - oburzyłem się.  
          - Mam notatki dotyczące paru  

        podobnych spraw, choć żadna,  
        przyznaję, nie była aż tak  
        oczywista. Moje pytania miały  
        jedynie na celu zmianę  
        przypuszczeń w pewność. Dowody  
        poszlakowe są częstokroć równie  
        przekonywające jak naoczni  
        świadkowie.  
          - Ależ ja słyszałem to samo co  
        ty!  
          - Nie znasz natomiast  
        podobnych przypadków, które  
        ułatwiły mi niezmiernie całą  
 
 
 
 
 
 
        sprawę. Istnieje spore  
        podobieństwo na przykład ze  
        sprawą z Aberdeen i nader  
        zbliżoną z Monachium z czasów  
        wojny francusko_pruskiej. To  
        jedna z... o, oto i Lestrade!  
        Dobry wieczór. Szklankę znajdzie  
        pan w szafce, a cygara są tu.  
          Detektyw odziany był w  
        marynarkę piaskowego koloru i  
        podobnej barwy krawat, co  
        nadawało mu tropikalny zgoła  
        wygląd, w ręku zaś miał czarną  
        torbę. Usiadł po krótkim  
        przywitaniu i zapalił podane mu  
        przez Holmesa cygaro.  
          - O co chodzi? - spytał mój  
        przyjaciel. - Wygląda pan na  
        rozczarowanego.  

          - I tak też się czuję. To  
        przez tę przeklętą sprawę tego  
        arystokratycznego małżeństwa. W  
        ogóle nie mogę się w niej  
        połapać.  
          - Doprawdy? Zadziwia mnie pan.  
          - Czy kto kiedy słyszał o tak  
        pokrętnej sprawie? Każdy ślad  
        zdaje się przeciekać między  
        palcami. Cały dzień się nad nią  
        męczyłem.  
          - Co, zdaje się, przemoczyło  
        pana solidnie - dodał Holmes,  
        dotykając rękawa jego piaskowej  
        marynarki.  
          - Owszem, przeszukiwaliśmy  
        Serpentine.  
          - Po co, na miłość boską?  
          - Szukaliśmy ciała lady  
        St. Simon.  
          Sherlock odchylił się w  
        fotelu, tłumiąc chichot.  
          - A basen na Trafalgar Square  
        też? - spytał, uspokoiwszy się  
        nieco.  
          - Co? Co pan ma na myśli?  
          - To, że szanse, iż ją tam  
        znajdziecie, są w obu  
        przypadkach takie same.  
          Lestrade posłał mu niezbyt  
        miłe spojrzenie.  
          - Przypuszczam, że pan już zna  
        rozwiązanie - warknął.  
          - Przyznaję, że poznałem  
        jedynie przebieg faktów, ale mam  
        już wyrobioną opinię.  
 
 

 
 
 
 
          - Och, doprawdy? I sądzi pan,  
        że Serpentine nie ma tu nic do  
        rzeczy?  
          - Myślę, że jest to nader mało  
        prawdopodobne.  
          - To może uprzejmie wyjaśni mi  
        pan, jakim cudem znaleźliśmy to  
        w rzece? - spytał, otwierając  
        torbę i wyrzucając na podłogę  
        suknię ślubną, parę białych  
        pantofelków i wianek wraz z  
        welonem, wszystko przesiąknięte  
        wodą. - Oto - dołożył obrączkę -  
        jest mały orzech do zgryzienia  
        dla pana, panie Holmes.  
          - I wyciągnęliście to wszystko  
        z Serpentine? - spytał Sherlock  
        puszczając symetryczne kółka  
        dymu.  
          - Nie, znalazł je stróż  
        pływające przy brzegu. Zostały  
        zidentyfikowane jako jej rzeczy  
        i sądzę, że ciało powinno być  
        gdzieś niedaleko.  
          - Według tych błyskotliwych  
        zasad dedukcji ciało każdego  
        człowieka powinno znajdować się  
        w pobliżu jego szafy. Można  
        wiedzieć, co zamierza pan  
        osiągnąć dzięki temu? - Holmes  
        wskazał na stertę Ml    `a@C`a--@qC---@qC@C@qC-
1@LC`a   --@LC-  -`a-- -@LB-@B-@LC-`a@AB@`C-     ---
`a--3        -@IC`a# - @IC-@LC-      ``- -@LB- -'-@B`a-- --  -
`a--@qC`a@C~--  @IC@IC- -@B`a@IC@LC@C--        @C-     

@C`a@qC@B- @LC-         -@IB@qC`a       @qB-`a--8@C-
`a- kieszonce sukni jest  
        niewielki pugilares, wewnątrz  
        którego znajduje się kartka -  
        położył ją przed sobą na stole.  
        - Proszę posłuchać jej treści:  
         
          "Zobaczymy się, gdy wszystko  
        będzie gotowe.  
          F$h$m" 
         
          - Teraz moja teoria o  
        zwabieniu lady St. Simon przez  
        Florę Millar, która wraz ze  
        wspólnikami jest bez wątpienia  
        odpowiedzialna za jej  
        zniknięcie, potwierdza się. Tu  
        oto jest podpisana jej  
        inicjałami notatka, która  
        naturalnie została wsunięta w  
        dłoń damy, aby wywabić ją na  
        zewnątrz. 
          - Doskonale - zachichotał  
        Holmes. - Wspiął się pan na  
        szczyty. Mógłbym zobaczyć tę  
        kartkę?  
 
 
 
 
 
 
          Obejrzał ją bez  
        zainteresowania, ale stan ten  
        błyskawicznie uległ zmianie, gdy  
        zbadał ją dokładniej.  
          - To faktycznie bardzo ważne  
        - mruknął po chwili.  

          - Ha! Przyznaje mi pan rację!  
          - Szczerze gratuluję.  
          Lestrade'a rozpierała duma.  
        Spojrzał uważnie na mojego  
        przyjaciela.  
          - Przecież pan ogląda nie tę  
        stronę! - pisnął.  
          - Ta właśnie jest przypadkowo  
        właściwa.  
          - Zwariował pan? Notatka  
        napisana jest ołówkiem na  
        drugiej stronie.  
          - A tu jest najwyraźniej  
        fragment rachunku hotelowego,  
        który bardzo mnie zainteresował.  
          - Nic ciekawego tam nie ma -  
        skrzywił się Lestrade. - Czwarty  
        października. Pokoje osiem  
        szylingów, śniadanie dwa  
        szylingi sześć pensów, cocktail  
        jeden szyling, lunch dwa  
        szylingi sześć pensów, sherry  
        osiem pensów. Nic  
        nadzwyczajnego.  
          - A jednak. Co do samej  
        notatki, to również jest  
        istotna, a przynajmniej  
        inicjały. Pozwolę sobie ponownie  
        panu pogratulować.  
          - Straciłem już wystarczająco  
        wiele czasu - rzucił Lestrade  
        wstając. - Wierzę w ciężką  
        pracę, a nie w snucie teorii  
        przy kominku. Do widzenia, panie  
        Holmes. Zobaczymy, kto pierwszy  
        dojdzie prawdy.  
          Zebrał rzeczy do torby i  
        skierował się ku drzwiom.  

          - Dam panu ślad - odezwał się  
        niespodziewanie mój przyjaciel.  
        - Podam panu prawdziwe  
        rozwiązanie całej sprawy. Lady  
        St. Simon to mit. Nie ma i nigdy  
        nie było takiej osoby.  
          Lestrade spojrzał na niego z  
        żalem, po czym zwrócił się do  
        mnie i potrząsnął smutno głową,  
        pukając się w czoło, a następnie  
        pospieszył ku drzwiom. Ledwie  
 
 
 
 
 
 
        zdołał je za sobą zamknąć, gdy  
        Holmes wstał i nałożył  
        pospiesznie płaszcz. 
          - Coś jest w tej wychwalanej  
        przez niego ciężkiej pracy -  
        oznajmił. - Pozwolisz, że  
        zostawię cię na jakiś czas z  
        papierami, Watsonie.  
         
          Sherlock wyszedł około piątej  
        po południu. NIe zdążyłem poczuć  
        się samotny, gdy po niespełna  
        godzinie od jego wyjścia zjawił  
        się na Backer Street właściciel  
        pobliskiej restauracji, z  
        kelnerem i wielkim pudłem. Ku  
        memu zaskoczeniu zawierało ono  
        wystawną zimną kolację, która  
        zaraz też znalazła się na naszym  
        stole. Była tam kaczka, bażant,  
        zestaw ciast i serów, a do tego  

        odpowiednia kolekcja butelek.  
        Nakrywszy stół, obaj zniknęli  
        bez słowa, niczym dżiny z  
        arabskich opowieści. Jedyne, co  
        zdołałem od nich wyciągnąć, to  
        wyznanie, że posiłek został  
        opłacony i bez dwóch zdań  
        polecono im dostarczyć go pod  
        ten właśnie adres.  
         
          Tuż przed dziewiątą wieczorem  
        zjawił się w pokoju Sherlock.  
        Minę miał poważną, ale błysk w  
        jego oczach przekonał mnie, że  
        nie zawiódł się.  
          - Przynieśli kolację - mruknął  
        na widok stołu.  
          - Zdaje się, że oczekujesz  
        gości. Jest pięć nakryć.  
          - Wydaje mi się, że ktoś do  
        nas wpadnie. Powiem więcej,  
        dziwi mnie, że lord St. Simon  
        jeszcze się nie zjawił. Aha,  
        jeśli się nie mylę, to właśnie  
        jego kroki słychać na schodach.  
          Faktycznie, nasz poranny gość  
        niemal wpadł do pokoju,  
        zawzięcie machając okularami, z  
        dość dziwnym wyrazem na  
        arystokratycznym obliczu. 
          - Czy mój posłaniec zdołał  
        pana odnaleźć? - spytał Holmes.  
          - Tak, i muszę przyznać, że  
        wiadomość wstrząsnęła mną do  
 
 
 
 

 
 
        głębi. Jest pan pewien tego, co  
        napisał?  
          - Najzupełniej.  
          Lord St. Simon opadł na fotel  
        i gestem rozpaczy potarł czoło.  
          - Co powie książę - jęknął -  
        gdy się dowie, że ktoś z naszej  
        rodziny doznał takiego  
        upokorzenia?  
          - To czysty przypadek. NIe  
        widzę w tym żadnego upokorzenia  
        - sprzeciwił się Holmes.  
          - Spogląda pan na to z  
        niewłaściwej strony.  
          - Nie widzę winnego. Naprawdę,  
        ta młoda dama nie mogła postąpić  
        inaczej, choć gwałtowna metoda,  
        jaką przyjęła, godna jest  
        ubolewania. Ale dziewczyna nie  
        ma matki, ani nikogo, kogo  
        mogłaby się poradzić w tak  
        krytycznej chwili.  
          Nasz gość zaczął bębnić  
        palcami w stół.  
          - Nie zmienia to faktu, że  
        zostałem zlekceważony, i to  
        publicznie.  
          - Musi być pan wyrozumiały dla  
        tej biednej dziewczyny, która  
        znalazła się w tak  
        nieoczekiwanej sytuacji.  
          - Nie mogę być wyrozumiały.  
        Prawdę powiedziawszy, zły  
        jestem, że wykorzystano mnie, i  
        to w taki sposób.  
          - Chyba ktoś dzwonił - odezwał  

        się po chwili milczenia mój  
        przyjaciel. - Skoro ja nie  
        jestem w stanie zmienić  
        pańskiego podejścia do sprawy,  
        mam nadzieję, że adwokat,  
        którego pozwoliłem sobie  
        zaprosić, odniesie na tym polu  
        większe sukcesy. 
          Otworzył drzwi, wpuszczając do  
        środka damę i towarzyszącego jej  
        dżentelmena.  
          - Lordzie St. Simon -  
        powiedział Holmes - proszę  
        pozwolić przedstawić sobie  
        państwa Moultonów. Panią  
        Moulton, jak sądzę, miał pan już  
        okazję poznać.  
          Na widok nowo przybyłych nasz  
        klient zerwał się na równe nogi  
 
 
 
 
 
 
        i zamarł bez ruchu. Stał ze  
        wzrokiem wbitym w ziemię i  
        dłonią założoną za kieszeń,  
        stanowiąc doskonały obraz  
        urażonej godności. Dama  
        postąpiła krok do przodu,  
        wyciągając ku niemu dłoń, ale  
        on nadal nie podnosił oczu.  
        Było to rozsądne posunięcie,  
        gdyż wyraz jej twarzy mógłby  
        łatwo skruszyć twardsze, niż  
        jego, sumienie.  
          - Jesteś zły na mnie, Robercie  

        - powiedziała. - Nie przeczę, że  
        masz wszelkie po temu powody.  
          - Nie przepraszaj - odparł  
        kwaśno lord St. Simon.  
          - Och, wiem, że potraktowałam  
        cię okrutnie i że najpierw  
        powinnam była z tobą  
        porozmawiać. Ale od momentu, gdy  
        zobaczyłam Franka, nie  
        wiedziałam, co mówię czy robię.  
        Do tej pory nie mogę się  
        nadziwić, że nie zemdlałam w  
        kościele.  
          - Może woli pani, byśmy z  
        przyjacielem wyszli, póki nie  
        skończy pani wyjaśnień -  
        zaproponował Holmes.  
          - Jeśli mogę się wtrącić -  
        rzekł milczący dotąd nowo  
        przybyły - to uważam, że wokół  
        tej sprawy zebrało się i tak  
        zbnyt wiele tajemnic. Jeśli o  
        mnie chodzi, nie mam nic  
        przeciwko temu, by cała Europa  
        do spółki z Ameryką znały  
        prawdę.  
          Był niezbyt wysoki, ale  
        zgrabny, o opalonej twarzy,  
        ostrych rysach i żywym  
        usposobieniu. 
          - I tak wreszcie muszę o  
        wszystkim powiedzieć - zgodziła  
        się z nim kobieta. - Frank i ja  
        spotkaliśmy się w 1881 roku w  
        obozie Mc Quire w pobliżu  
        Rockies, gdzie tata prowadził  
        prace. Zaręczyliśmy się, ale  
        pewnego dnia tata trafił na  

        żyłę, stając się bogaty, podczas  
        gdy działka Franka okazała się  
        całkowicie pusta. Im szybciej  
        tata się bogacił, tym szybciej  
 
 
 
 
 
 
        Frank biedniał. I w końcu tata  
        nie chciał więcej słyszeć o  
        naszych zaręczynach. Zabrał mnie  
        do Frisco, ale Frank nie  
        rezygnował tak łatwo. Pojechał  
        za nami i mimo przeszkód  
        spotykał się ze mną bez wiedzy  
        ojca, wiedząc, że to by go tylko  
        rozwścieczyło. Obiecał, że nie  
        spocznie, dopóki nie dorówna  
        ojcu, a ja przyrzekłam mu, że  
        będę na niego czekać i nie wyjdę  
        za innego. W końcu  
        zdecydowaliśmy się pobrać w  
        tajemnicy, zachowując całą rzecz  
        w sekrecie, dopóki Frank po mnie  
        nie przyjedzie. Tak też  
        zrobiliśmy i Frank pojechał  
        szukać fortuny, a ja wróciłam do  
        ojca.  
          Dochodziły mnie o nim wieści,  
        że jest w Montanie, potem w  
        Arizonie, a na końcu w Nowym  
        Meksyku. Potem długo nic i  
        wreszcie artykuł w gazecie o  
        tym, jak to obóz górników w tych  
        okolicach został zaatakowany  
        przez Apaczów. Wśród zabitych  

        znajdował się Frank. Na tę  
        wiadomość zemdlałam i przez  
        długie miesiące chorowałam.  
        Ojciec szukał porady u  
        najlepszych lekarzy, ale nie  
        przyznałam się, co jest powodem  
        mej słabości. Ponad rok nie  
        miałam żadnych wieści i nie  
        wątpiłam w to, że Frank nie  
        żyje. Po roku lord St. Simon  
        zjawił się w Stanach, potem ja w  
        Londynie i uzgodniliśmy, że się  
        pobieramy. Ale w głębi serca  
        czułam, że nikt inny i tak nie  
        zajmie w mym sercu miejsca,  
        które miał biedny Frank. Nie  
        można kierować swymi uczuciami,  
        ale można i należy swoimi  
        czynami. Poszłam do ołtarza ze  
        szczerym zamiarem poślubienia  
        lorda St. Simona i przekonaniem,  
        że będę tak dobrą żoną, jak  
        tylko potrafię. 
          Możecie wyobrazić sobie, co  
        czułam, gdy tuż przy ołtarzu  
        ujrzałam Franka wpatrującego się  
        we mnie z pierwszej ławki.  
 
 
 
 
 
 
        Pomyślałam z początku, że to  
        jego duch, ale gdy obejrzałam  
        się powtórnie, nadal tam był i  
        miał taki wyraz oczu, jakby  
        pytał, czy cieszy mnie, czy też  

        martwi jego widok. Dziwię się, że  
        nie zemdlałam. Czułam, że  
        wszystko wokół mnie wiruje, a  
        słowa księdza były dla mnie  
        pustym dźwiękiem. NIe  
        wiedziałam, co czynić: czy  
        przerwać uroczystość i zrobić  
        scenę w kościele, czy też  
        pozwolić, by wszystko toczyło  
        się swoją koleją. Zerknęłam na  
        Franka, który zdawał się  
        wiedzieć, jakie myśli przelatują  
        mi przez głowę, gdyż uniósł  
        palec do ust. Zobaczyłam, że  
        pisze coś na skrawku papieru i  
        wiedziałam, że to wiadomość dla  
        mnie.  
          Gdy mijałam jego ławkę,  
        odchodząc od ołtarza, upuściłam  
        bukiet. Podając go, wsunął mi w  
        dłoń karteczkę. Była to prośba,  
        żebym się z nim spotkała.  
        Oczywiście ani przez moment nie  
        miałam wątpliwości, wobec kogo w  
        tej sytuacji powinnam być  
        lojalna; gotowa byłam na  
        wszystko, byle dotrzymać słowa.  
        Ledwie znalazłam się w domu,  
        opowiedziałam o wszystkim Alice,  
        która znała Franka jeszcze z  
        Kalifornii i zawsze była doń  
        przyjaźnie nastawiona. Nakazałam  
        jej całkowite milczenie i  
        poleciłam przygotować parę  
        rzeczy, w tym moją pelerynę.  
        Wiedziałam, że powinnam  
        porozmawiać z Robertem, ale przy  
        jego matce i tych wszystkich  

        gościach było to po prostu  
        niemożliwe. Postanowiłam zniknąć  
        i wyjaśnić wszystko później.  
        Siedziałam przy stole nie dłużej  
        niż dziesięć minut i wtedy  
        ujrzałam Franka po drugiej  
        stronie ulicy. Skinął głową i  
        ruszył w stronę parku.  
          Wymknęłam się z domu i  
        ruszyłam za nim. Po drodze  
        przyłączyła się do mnie jakaś  
        kobieta, mówiąc różne rzeczy o  
 
 
 
 
 
 
        lordzie St. Simonie. Wyglądało  
        na to, że on też miał swoje małe  
        sekrety przedmałżeńskie. Udało  
        mi się jej pozbyć i wreszcie  
        spotkałam się z Frankiem.  
        Wsiedliśmy do dorożki i  
        pojechaliśmy do hotelu na Gordon Square. Po tylu 
latach  
        oczekiwania miałam prawdziwe  
        wesele. Frank, jak się okazało,  
        był przez długi czas więźniem  
        Apaczów, zanim udało mu się  
        uciec. Przybył do Frisco,  
        stwierdził, że uznałam go za  
        zmarłego i pojechał za mną do  
        Londynu po to, by znaleźć mnie w  
        dzień mojego ślubu.  
          - Zobaczyłem wiadomość w  
        gazecie - wyjaśnił Amerykanin. -  
        Podano tam tylko, gdzie odbędzie  

        się ślub. Nie było natomiast jej  
        adresu.  
          - RozmawialiśMy o tym, co  
        dalej robić; Frank był zdania,  
        że należy wszystko ujawnić, ale  
        mnie było tak wstyd, że  
        najchętniej zniknęłabym i nigdy  
        więcej nikomu nie pokazywała się  
        na oczy, przysyłając tylko ojcu  
        wiadomość, że żyję i nic mi nie  
        jest. Wobec takiego stanowiska  
        Frank zabrał mój ślubny strój i  
        pozbył się go, żeby nie można  
        było mnie wyśledzić. Nazajutrz  
        mieliśmy zamiar wyjechać do  
        Paryża. Pan Holmes przyszedł do  
        nas po południu, choć pojęcia  
        nie mam, jak nas znalazł, i  
        wyjaśnił nam, że to Frank, a nie  
        ja, miał rację i że błędem było  
        tak długo to wszystko ukrywać.  
        Zaofiarował się dać nam szansę  
        spotkania z lordem St. Simonem  
        sam na sam. Przybyliśmy tu nie  
        zwlekając. Teraz, Robercie,  
        usłyszałeś całą historię. Bardzo  
        mi przykro, że sprawiłam ci ból.  
        Mam nadzieję, że nie będziesz  
        długo żywił do mnie urazy.  
          Lord St. Simon stał  
        nieporuszony, ale słuchał całej  
        tej wypowiedzi ze zmarszczonym  
        czołem i wyrazem napięcia na  
        twarzy.  
          - Proszę mi wybaczyć - odezwał  
        się, gdy skończyła - ale nie  
 
 

 
 
 
 
        leży w moich zwyczajach  
        omawianie najintymniejszych  
        spraw publicznie.  
          - Więc mi nie przebaczysz?  
        Nie podasz mi ręki zanim się  
        rozstaniemy?  
          - Och, jeśli ci to sprawi  
        przyjemność - wyciągnął dłoń i  
        chłodno uścisnął podaną mu rękę.  
          - Miałem nadzieję - wtrącił  
        się Holmes - że zjemy wspólnie  
        kolację.  
          - Myślę, że zbyt wiele pan ode  
        mnie wymaga - odparł  
        arystokrata. - Byłem zmuszony  
        przyjąć do wiadomości te  
        wyjaśnienia, ale trudno  
        oczekiwać, by mnie one cieszyły.  
        Za pozwoleniem państwa, życzę  
        wszystkim dobrej nocy.  
          Skłonił się nam oficjalnie i  
        wyszedł.  
          - Wobec tego mam nadzieję, że  
        państwo zaszczycicie nas swym  
        towarzystwem - Holmes zwrócił  
        się do stojącej niepewnie pary.  
        - Zawsze sprawia mi przyjemność  
        poznanie przedstawiciela  
        pańskiego narodu, gdyż jestem jednym z  
        tych, którzy wierzą, że mimo  
        głupoty ministrów i błędów  
        monarchy nasze dzieci pewnego  
        dnia staną się obywatelami kraju  
        podobnego do pańskiego nie tylko  

        pod względem języka i barw na  
        fladze.  
         
          - Sprawa była dość  
        interesująca - zauważył Holmes,  
        gdy nasi goście wyszli - choćby  
        jako dowód, że najprostsze  
        wyjaśnienie jest słuszne. Nic  
        nie może być naturalniejszego,  
        niż przebieg tych wypadków, o  
        których opowiedziała nam panna  
        młoda. Podobnie jak nic nie może  
        być dziwniejszego, jeśli patrzy  
        się na te sprawy z punktu  
        widzenia Lestrade'a.  
          - Którego ty nie podzielałeś.  
          - Od początku były dla mnie  
        oczywiste dwa fakty: pierwszy,  
        że dama zupełnie dobrowolnie  
        wzięła udział w ceremonii  
        zaślubin i drugi, że pożałowała  
 
 
 
 
 
 
        swej decyzji w parę minut po  
        powrocie do domu. Najwyraźniej  
        zaszło coś, co spowodowało  
        zmianę jej nastawienia. Rodziło  
        się pytanie: co też to było? Nie  
        mogła z nikim rozmawiać, gdyż  
        przez cały czas pozostawała w  
        towarzystwie pana młodego. Wobec  
        tego musiała kogoś zobaczyć.  
        Jeśli tak, to musiał to być ktoś  
        z Ameryki, gdyż w Anglii  

        przebywała zbyt krótko, by ktoś  
        mógł wywrzeć na niej tak silne  
        wrażenie.  
          Pozostawała kwestia: kim jest  
        ów Amerykanin i dlaczego ma na  
        nią tak wielki wpływ? Mógł to  
        być kochanek, mógł to być mąż -  
        to było najbardziej oczywiste.  
        Wiedziałem, że spędziła młodość  
        w różnych dziwnych miejscach i w  
        dziwnym towarzystwie, i to zanim  
        jeszcze powiedział nam o tym  
        lord St. Simon. Gdy mówił o  
        mężczyźnie, który podał bukiet  
        jego żonie i zmianie w jej  
        zachowaniu (zresztą upuszczenie  
        bukietu jest tak trywialnym  
        sposobem, by przy tej okazji móc  
        otrzymać jakąś karteczkę, że  
        szkoda mówić), byłem już bliski  
        rozwiązania zagadki. Dalej, ta  
        konferencja tuż po powrocie do  
        domu z zaufaną służącą i  
        wypowiedź, której lord nie  
        zrozumiał, a która w górniczym  
        slangu oznacza objęcie w  
        posiadanie działki, do której  
        ktoś inny miał prawo  
        pierwszeństwa. Cała sprawa stała  
        się zupełnie jasna. Zniknęła z  
        mężczyzną, który był bądź jej  
        kochankiem, bądź mężem.  
          - A jak udało ci się ich  
        odnaleźć?  
          - Byłoby to znacznie  
        trudniejsze, gdyby nie to, że  
        Lestrade miał w swych rękach  
        informację, z której wartości  

        sam nie zdawał sobie sprawy.  
        Inicjały są tu naturalnie bardzo  
        istotne, ale większe znaczenie  
        miał fakt, że autor notatki  
        zamieszkał w zeszłym tygodniu  
        w jednym z najlepszych hoteli  
 
 
 
 
 
 
        Londynu.  
          - Skąd wiedziałeś, że w jednym  
        z najlepszych?  
          - Zorientowałem się po cenach.  
        Osiem szylingów za pokój i osiem  
        pensów za sherry wskazywały  
        wyraźnie, że to jeden z  
        najdroższych hoteli. Niewiele  
        jest takich w tym mieście. W  
        drugim, który odwiedziłem,  
        dowiedziałem się z książki  
        meldunkowej, że Francis  
        H. Moulton, Amerykanin,  
        wymeldował się zaledwie wczoraj.  
        Zauważyłem też notatkę, że  
        korespondencję do niego należy  
        przesyłać na 226 Gordon Square.  
        Tam też się udałem i miałem na  
        tyle szczęścia, że udało mi się  
        zastać zakochaną parę.  
        Pozwoliłem sobie udzielić im  
        ojcowskiej rady, że dla  
        wszystkich zainteresowanych  
        byłoby lepiej, gdyby wyjaśnili  
        motywy swegho postępowania  
        zarówno opinii publicznej, jak i  

        lordowi St. Simonowi. Zaprosiłem  
        ich więc tutaj i jego też  
        nakłoniłem do przybycia.  
          - Z niezbyt dobrymi  
        rezultatami - zauważyłem. - Jego  
        reakcja nie była zbyt przyjazna.  
          - Cóż, Watsonie - uśmiechnął  
        się Holmes - myślę, że twoja  
        reakcja również nie byłaby zbyt  
        przyjazna, gdybyś po całych  
        problemach z zalotami i ze  
        ślubem znalazł się w sytuacji  
        osoby pozbawionej nie tylko  
        uroczej żony, ale w dodatku i  
        jej fortuny. Myślę, że  
        powinniśmy traktować lorda  
        St. Simona wyrozumiale, nie  
        mówiąc już o tym, że mało  
        prawdopodobne wydaje mi się,  
        byśMy kiedykolwiek znaleźli się  
        w jego sytuacji. A teraz bądź  
        tak uprzejmy i podaj mi  
        skrzypce, gdyż jedynym  
        problemem, jaki nam pozostał, to  
        jak spędzić te przygnębiające,  
        jesienne wieczory.