Kalkulacja kosztów cyklu
życia
produktu
PDF stworzony przez wersj
ę demonstracyjną pdfFactory Pro
Kalkulacja kosztów cyklu
życia
produktu
PDF stworzony przez wersj
ę demonstracyjną pdfFactory Pro
Definicja cyklu
życia produktu:
•
Cykl
życia produktu jest to okres, w którym produkt znajduje się na
rynku nabywców.
Cykl ten sk
łada się z czterech faz:
Ø wprowadzenie
Ø wzrost
Ø dojrza
łość
Ø spadek
PDF stworzony przez wersj
ę demonstracyjną pdfFactory Pro
Cykl
życia produktu zazwyczaj przedstawiany jest za
pomoc
ą wykresu funkcji. Oś „X" oznacza czas istnienia
produktu na rynku, natomiast o
ś „Y" oznacza wielkość
sprzeda
ży.
PDF stworzony przez wersj
ę demonstracyjną pdfFactory Pro
spadająca
liczba
stabilna
liczba
zaczynająca
się
zmniejszać
rosnąca
liczba
kilku
Konkurenci
maruderzy
późna
większość
wcześni
naśladowcy
innowatorzy
Nabywcy
spadające
wysokie
rosnące
ujemne
Zyski
niskie
niskie
średnie
wysokie
Koszty
spadek
sprzedaży
szczyt
sprzedaży
gwałtowny
wzrost
niewielka,
powolny
wzrost
Sprzedaż
IV FAZA
spadek
III FAZA
dojrzałość
II FAZA
wzrost
I FAZA
wprowadzenie
Wyszczególnieni
e
PDF stworzony przez wersj
ę demonstracyjną pdfFactory Pro
obniżenie
ceny
cena
konfrontacji
lub przebicia
konkurencji
cena przenikania
na rynek
pokrycie
kosztów
Strategia ceny
usuwanie
słabych
pozycji
różnicowanie
marek i
modeli
oferowanie
nowych
produktów,
usług, gwarancji
oferowanie
produktu
podstawowego
Strategia
produktu
obniżenie
wydatków,
wykorzystanie
znajomości
marki
maks. zysku,
obrona
udziałów w
rynku
maksymalizacja
udziału w rynku
kreowanie
produktu,
rozszerzenie
świadomości
Cele marketingu
IV FAZA
spadek
III FAZA
dojrzałość
II FAZA
wzrost
I FAZA
wprowadzenie
Wyszczególnienie
PDF stworzony przez wersj
ę demonstracyjną pdfFactory Pro
redukowanie
do poziomu
potrzeb
podkreślenie
różnic
markowych i
dodatkowych
korzyści
budowanie
świadomości i
zainteresowanie
na rynku
uświadomienie
istnienia
produktu u
wczesnych
naśladowców
Strategia
promocji
usuwanie
niezyskownych
kanałów
bardzo
intensywna
dystrybucja
intensywna
dystrybucja
selekcja
kanałów
Strategia
dystrybucji
IV FAZA
spadek
III FAZA
dojrzałość
II FAZA
wzrost
I FAZA
wprowadzenie
Wyszczególnienie
PDF stworzony przez wersj
ę demonstracyjną pdfFactory Pro
Koszty cyklu
życia produktu dzielimy na 4 kategorie
kosztów:
Koszty bada
ń i rozwoju
Koszty produkcji i monta
żu
Koszty wycofania
produktu z rynku
Koszty wsparcia procesu
produkcji
PDF stworzony przez wersj
ę demonstracyjną pdfFactory Pro
Kalkulacja kosztów cyklu
życia produktu
Istot
ą szacowania kosztów produkcji nowo wprowadzonego wyrobu
na rynek jest przede wszystkim ustalenie wielko
ści sprzedaży.
Prognozowanie wielko
ści sprzedaży można określić za pomocą
wielu metod ilo
ściowych:
Ø Modele ekonometryczne
Ø Modele analogowe
Ø Testy rynkowe
Ø Metody jako
ściowe
Obliczona w ten sposób prognoza sprzeda
ży służy do szacowania
kosztów produkcji nowego wyrobu. Kalkulacja kosztów wymaga
okre
ślenia wartości zużywanych zasobów na wiele okresów
naprzód.
PDF stworzony przez wersj
ę demonstracyjną pdfFactory Pro
Metody szacowania najwa
żniejszych kosztów
zwi
ązanych z produkcją:
Ø Koszty wytworzenia produktu
Ø Koszty utrzymania posiadanego potencja
łu technicznego
Ø Koszty jako
ści
PDF stworzony przez wersj
ę demonstracyjną pdfFactory Pro
Koszty wytworzenia produktu
Zgodnie z ustaw
ą o rachunkowości „koszt wytworzenia produktu
obejmuje koszty pozostaj
ące w bezpośrednim związku z danym
produktem oraz uzasadnion
ą
cz
ęść
kosztów po
średnio
zwi
ązanych z wytworzeniem tego produktu.”
Do kosztów wytworzenia produktu zaliczamy:
Ø Koszty zu
życia materiałów bezpośrednich
Ø Koszty robocizny bezpo
średniej
Ø Inne koszty, których wysoko
ść jest ustalana w stosunku do
liczby przepracowanych roboczogodzin bezpo
średnich
PDF stworzony przez wersj
ę demonstracyjną pdfFactory Pro
Koszty zu
życia materiałów bezpośrednich
Do okre
ślenia kosztów zużycia materiałów bezpośrednich służą:
Ø normy zu
życia materiałów lub komponentów określone w
stosunku do jednostki produktu
Ø przewidywana cena zakupu
W ca
łym cyklu życia produktu koszty zużycia materiałów można
wyznaczy
ć ze wzorów:
k
jmb
= n
mb
.
c
j
K
mb
= k
jmb
.
Q
k
jmb
- koszt jednostkowy zu
życia materiałów bezpośrednich
n
mb
- norma zu
życia materiałów bezpośrednich
c
J
- jednostkowa cena zakupu materia
łów bezpośrednich
K
mb
- ca
łkowity koszt zużycia materiałów bezpośrednich
Q - wielko
ść produkcji
PDF stworzony przez wersj
ę demonstracyjną pdfFactory Pro
Koszty robocizny bezpo
średniej
Do okre
ślenia kosztów robocizny bezpośredniej służy krzywa
uczenia si
ę. Teoria ta mówi, że wraz z wydłużaniem się czasu
produkcji
danego
wyrobu
maleje
jednostkowy
koszt
jego
wytworzenia. Spowodowane jest to tym,
że im dłużej dany produkt
jest wytwarzany tym organizacja procesu produkcji ulega ci
ągłemu
doskonaleniu. Dodatkowo wzrasta do
świadczenie pracowników,
wraz z up
ływem czasu zdobywają oni nowe umiejętności.
l
rbgm
= l
rbg1
+ Q
m
ß
l
rbgm
- liczba roboczogodzin na wyprodukowanie m-tej jednostki produktu
l
rbg1
- liczba roboczogodzin na wyprodukowanie na wyprodukowanie pierwszej
jednostki produktu
Q
m
- skumulowana wielko
ść produkcji (suma wyprodukowanych jednostek od 0 do
m-tej jednostki)
ß- parametr krzywej uczenia si
ę który determinuje procentowy współczynnik
zmniejszania si
ę roboczo-godzin na wytworzenie jednostki produktu przy
ka
żdorazowym podwojeniu skumulowanej wielkości produkcji
PDF stworzony przez wersj
ę demonstracyjną pdfFactory Pro
Kszta
łt krzywej uczenia się
Kszta
łt krzywej uczenia się zależy od wielu czynników:
Ø Specyfikacji procesu produkcji
Ø Stopnia standaryzacji produktu
Ø D
ługości serii produkcyjnych
Ø Wzajemnych relacji kierownictwa i pracowników
Ø Zakresu planowania przedprodukcyjnego
Przyk
ładowa krzywa
uczenia si
ę
PDF stworzony przez wersj
ę demonstracyjną pdfFactory Pro
Wyznaczenie krzywej uczenia si
ę
Wyznaczenie krzywej uczenia si
ę można oprzeć na założeniu, że przy
ka
żdym podwojeniu się skumulowanej wielkości produkcji czas
potrzebny do wytworzenia jednostki produktu ulega zmniejszeniu o
pewien sta
ły współczynnik procentowy.
Konstrukcj
ę krzywej uczenia się wyznacza się przy pomocy
nast
ępujących wzorów:
W
s
.
l
rbgk
= l
rbgt
2
.
Q
k
= Q
t
l
rbgk
- czas potrzebny na wytworzenie k-tej jednostki
l
rbgt
- czas potrzebny na wytworzenie t-tej jednostki
Q
k
- skumulowana wielko
ść produkcji (od 0 do k-tej jednostki)
Q
t
- skumulowana wielko
ść produkcji (od 0 do t-tej jednostki)
W
s
- wspó
łczynnik stały
l
rbgk =
l
rbg1
.
Q
k
ß
l
rbgt =
l
rbg1
.
Q
t
ß
PDF stworzony przez wersj
ę demonstracyjną pdfFactory Pro
Wyznaczenie krzywej uczenia si
ę
Po podzieleniu dwóch równa
ń otrzymujemy:
l
rbgk
l
rbg1
.
Q
k
ß
l
rbgt
l
rbg1
.
Q
t
ß
l
rbgk
l
rbg1
.
Q
k
ß
W
s
.
l
rbgk
l
rbg1
.
2
.
Q
k
ß
1
ß
W
s
1
2
PDF stworzony przez wersj
ę demonstracyjną pdfFactory Pro
Wyznaczenie krzywej uczenia si
ę dla parametru ß
Do
wyznaczenia
parametru
ß
mo
żna wykorzystać
metod
ę
najmniejszych kwadratów. W pierwszej kolejno
ści należy zapisać
równanie w postaci logarytmicznej.
∑A∑B
2
-
∑B∑A
.
B
K
.
∑B
2
– (
∑B)
2
K
.
∑B
.
A -
∑B∑A
K
.
∑B
2
– (
∑B)
2
A - log l
rbgm
B - log Q
m
K - oznacza liczb
ę danych
log l
rbg1
=
ß =
PDF stworzony przez wersj
ę demonstracyjną pdfFactory Pro
Wykorzystanie krzywej uczenia si
ę
Wyznaczona krzywa uczenia si
ę służy do określenia przeciętnego kosztu
jednostkowego
robocizny
bezpo
średniej oraz do oszacowania
ca
łkowitych kosztów robocizny bezpośredniej ponoszonych w całym cyklu
życia produktu. Wyznaczanie tych dwóch kategorii kosztów
przedstawiamy za pomoc
ą wzorów.
L
rgb
=
∑l
rbgi
L
rgb
=
∫l
rbg1
.
Q
i
ß
di
L
rgb
=
∫l
rbg1
.
Q
i
ß
di = l
rbg1
.
= l
rbg1
.
L
rgb
– ca
łkowita liczba roboczogodzin w całym cyklu życia produktu
L
rbgi
– czas potrzebny na wytworzenie i-tej jednostki produktu
m
i=0
Q
i
ß+1
ß+1
Q
i
ß+1
ß+1
m
0
PDF stworzony przez wersj
ę demonstracyjną pdfFactory Pro
Kalkulacja kosztów cyklu
życia produktu
Na podstawie wyliczonej warto
ści oraz informacji o stawce za jedną
roboczogodzin
ę można wyliczyć przeciętny koszt jednostkowy i koszt
ca
łkowity robocizny bezpośredniej w całym cyklu życia produktu.
k
jrb
= l
rbg
.
S
r
K
rb
= k
jrb
.
Q
m
k
jrb
- przeci
ętny koszt jednostkowy robocizny (zł/szt.)
l
rbg
- przeci
ętna liczba roboczogodzin przypadająca na wytworzenie
jednostki produktu (roboczogodziny/szt.)
S
r
- stawka wynagrodzenia (z
ł/roboczogodzinę)
K
rb
- koszt ca
łkowity robocizny bezpośredniej.
PDF stworzony przez wersj
ę demonstracyjną pdfFactory Pro
Kalkulacja kosztów cyklu
życia produktu
Obliczenie liczby roboczogodzin przypadaj
ących na wytworzenie
pojedynczego produktu mo
że posłużyć do oszacowania innych
kosztów, których wysoko
ść jest dobrze skorelowana z nakładami
robocizny bezpo
średniej. Obliczenie tych kosztów może być wykonane
za pomoc
ą wzorów:
k
jp
= l
rbg
.
S
p
K
p
= k
jp
.
Q
m
k
jp
- pozosta
ły koszt jednostkowy robocizny (zł/szt.)
l
rbg
- przeci
ętna liczba roboczogodzin przypadająca na wytworzenie
jednostki produktu (roboczogodziny/szt.)
S
p
- stawka kosztu (z
ł/roboczogodzinę)
K
p
- pozosta
ły koszt całkowity
PDF stworzony przez wersj
ę demonstracyjną pdfFactory Pro
Kalkulacja kosztów cyklu
życia produktu
Na podstawie pozyskanych informacji o kosztach jednostkowych
mo
żna wyliczyć całkowity jednostkowy koszt zmienny wytworzenia
produktu zgodnie z nast
ępującym wzorem:
k
jz
= k
jmb
+ k
jrb
+ k
jp
K
z
= k
jz
.
Q
m
k
jz
- jednostkowy koszt zmienny (z
ł/szt.)
k
jmb
- jednostkowy koszt zu
życia materiałów bezpośrednich (zł/szt.)
k
jrb
- jednostkowy koszt robocizny bezpo
średniej (zł/szt.)
k
jp
- jednostkowy koszt pozosta
ły (zł/szt.)
K
z
- ca
łkowity koszt zmienny
PDF stworzony przez wersj
ę demonstracyjną pdfFactory Pro
Koszty utrzymania potencja
łu technicznego
Koszty utrzymania potencja
łu technicznego mogą odgrywać
znaczn
ą rolę w całkowitych kosztach cyklu życia produktu. Koszty te
ukazuj
ą wartościowe zużycie zasobów na zapewnienie technicznej
sprawno
ści wykorzystywanych w produkcji urządzeń. Koszty te można
podzieli
ć na trzy podstawowe grupy:
1. Koszty okresowych przegl
ądów urządzeń
2. Koszty remontów planowanych
3. Koszty usuwania awarii
Na wysoko
ść kosztów utrzymania potencjału technicznego może
wp
ływać wiele czynników.
PDF stworzony przez wersj
ę demonstracyjną pdfFactory Pro
Czynniki wp
ływające na wysokość kosztów utrzymania
potencja
łu technicznego
Do najwa
żniejszych czynników wpływających na koszty utrzymania
potencja
łu technicznego możemy zaliczyć:
Ø Koszt wykorzystania specjalistycznych narz
ędzi
Ø Koszt cz
ęści zamiennych
Ø Koszt wynagrodze
ń pracowników odpowiedzialnych za dozór
techniczny
Ø Koszt szkole
ń pracowników
Ø Koszt utrzymywania zapasów cz
ęści zamiennych
Ø Koszt dost
ępu do fachowej literatury technicznej
PDF stworzony przez wersj
ę demonstracyjną pdfFactory Pro
Wysoko
ść planowanych kosztów utrzymania
potencja
łu technicznego
Szacowanie wysoko
ści planowanych kosztów utrzymania potencjału
technicznego wyznaczamy za pomoc
ą wielu metod. Do metod tych
mo
żemy zaliczyć między innymi:
Ø Okre
ślanie kosztów utrzymania potencjału technicznego jako
odsetek nak
ładów inwestycyjnych.
Ø Okre
ślanie kosztów utrzymania potencjału technicznego jako
odsetek kosztów zu
życia energii elektrycznej.
Ø Okre
ślanie kosztów utrzymania potencjału technicznego na
podstawie porówna
ń z tego rodzaju kosztami ponoszonymi przez
przedsi
ębiorstwa wykorzystujące podobne urządzenia.
PDF stworzony przez wersj
ę demonstracyjną pdfFactory Pro
Wysoko
ść rozpatrywanych kosztów utrzymania
potencja
łu technicznego
Wysoko
ść
rozpatrywanych
kosztów
utrzymania
potencja
łu
technicznego mo
żna również prognozować za pomocą metod
ilo
ściowych oraz opracowanych modeli ekonometrycznych i formuł
obliczeniowych. Formu
ły obliczeniowe dla tego rodzajów kosztów mają
zastosowanie w ró
żnych gałęziach przemysłu np. dla przedsiębiorstw
produkuj
ących napoje:
K
upt
= 0,004
.
A - 83091
K
upt
– utrzymanie potencja
łu technicznego
A =
∑NI
i
.
t
i
NI
i
– nak
łady inwestycyjne poniesione na urządzenia w i-tym zakładzie
produkcyjnym.
t
i
– czas mierzony w latach od momentu instalacji w i-tym zak
ładzie .
m – liczba zak
ładów.
m
i=1
PDF stworzony przez wersj
ę demonstracyjną pdfFactory Pro
Koszty usuwania awarii
Koszty usuwania awarii mo
żemy szacować za pomocą ogólnej formuły:
K
ua
= T
p
.
s
r
.
K
ua
–
roczny koszt zwi
ązany z usuwaniem awarii urządzeń
T
p
–
planowany roczny czas pracy urz
ądzeń
T
ua
–
przeci
ętny czas usuwania awarii
T
wa
–
przeci
ętny czas między awariami urządzeń
S
r
–
stawka za roboczogodzin
ę pracy serwisantów
Koszty usuwania awarii mog
ą znacząco ulec zmianie w przypadku
podpisania umowy serwisowej z producentem urz
ądzeń. Wpływa to na
wysoko
ść kosztów cyklu życia produktu.
T
ua
T
wa
PDF stworzony przez wersj
ę demonstracyjną pdfFactory Pro
Koszty jako
ści
Poj
ęcie jakości:
Jako
ść jest równoznaczna z posiadaniem przez produkt takich cech,
które w pe
łni satysfakcjonują konsumentów.
lub
Jako
ść to zbiór wszystkich właściwości produktu, które czynią go
zdolnym do zaspokojenia stwierdzonych b
ądź zasadnie domniemanych
potrzeb nabywcy.
Wa
żne miejsce w określeniu wysokości kosztów cyklu życia produktu
zajmuje zarz
ądzanie kosztami jakości. Wysokość kosztów jakości
mo
że sięgać 25% przychodów ze sprzedaży.
PDF stworzony przez wersj
ę demonstracyjną pdfFactory Pro
Kategorie kosztów jako
ści
Wyró
żnia się następujące składniki kosztów:
1.
Koszty prewencji, odpowiadaj
ące zużyciu zasobów ponoszonych
na zapobieganie powstawaniu wyrobów wybrakowanych.
2.
Koszty bada
ń i oceny, czyli koszty dotyczące oceny nabywanych
materia
łów, przebiegu procesów produkcyjnych w stosunku do
przyj
ętych standardów.
3.
Koszty strat w zwi
ązku z brakami z ujawnianymi wewnątrz i na
zewn
ątrz przedsiębiorstwa do tego rodzaju kosztów zalicza się
g
łównie koszty napraw, gwarancji, przyjmowania reklamacji,
kosztów odpadów.
PDF stworzony przez wersj
ę demonstracyjną pdfFactory Pro
Obliczenie kosztów jako
ści
Na podstawie przedstawionej klasyfikacji kosztów jako
ści można
wyznaczy
ć wzór na jego obliczenie:
K = K
p
+ K
o
+ K
bw
+K
zw
K
p
–
koszty prewencji
K
o
–
koszty oceny i bada
ń
K
bw
–
koszty zwi
ązane z brakami ujawnianymi wewnątrz
przedsi
ębiorstwa
K
zw
–
koszty zwi
ązane z brakami ujawnianymi na zewnątrz
przedsi
ębiorstwa
PDF stworzony przez wersj
ę demonstracyjną pdfFactory Pro
Szczegó
łowa klasyfikacja kosztów jakości
Koszty prewencji - koszty zwi
ązane z planowaniem, wdrażaniem i
zachowaniem systemu zarz
ądzania jakością:
Ø Koszty implementacji planu zachowania jako
ści
Ø Koszty projektowania oraz rozwijania narz
ędzi pomiaru i kontroli
jako
ści
Ø Koszty szkole
ń związanych z jakością
Koszty oceny - koszty zwi
ązane z porównywaniem określonych
parametrów jako
ści ze standardami:
Ø Koszty testowania przychodz
ących materiałów
Ø Koszty testowania gotowych produktów
Ø Koszty utrzymania wyposa
żenia służącego do oceny jakości
Ø Koszty przeprowadzenia audytu jako
ści
Ø Koszty materia
łów i usług wykorzystywanych podczas testowania
jako
ści
PDF stworzony przez wersj
ę demonstracyjną pdfFactory Pro
Szczegó
łowa klasyfikacja kosztów jakości
Koszty braków wewn
ętrznych – koszty ponoszone na usunięcie
usterek stwierdzonych przed sprzeda
żą produktu:
Ø Koszty analiz prowadzonych w celu stwierdzenia przyczyn
powstania braku
Ø Koszty napraw
Ø Koszty odpadów które dotycz
ą produktów niemożliwych do naprawy
Ø Koszty przeprowadzania testów na produktach które zosta
ły
naprawione
Koszty braków zewn
ętrznych – koszty ponoszone na usunięcie
usterek stwierdzonych po sprzeda
ży produktu:
Ø Koszty napraw produktów
Ø Koszty przyjmowania reklamacji
Ø Koszty gwarancji
Ø Koszty utylizacji zwróconych produktów nie nadaj
ących się do
naprawy
PDF stworzony przez wersj
ę demonstracyjną pdfFactory Pro
Podsumowanie
Podj
ęcie decyzji o wprowadzeniu nowego produktu na rynek nie
powinno opiera
ć się tylko na oczekiwanej wielkości zysku na sprzedaży
w ca
łym cyklu życia produktu.
Metody oceny projektów inwestycyjnych s
łużą do stwierdzania
rzeczywistej efektywno
ści przedsięwzięcia. Niezbędna jest więc
kalkulacja zmian warto
ści pieniądza w czasie.
Poj
ęcie rachunku kosztów cyklu życia produktu jest bardzo potrzebne i
wykorzystywane w ocenie projektów inwestycyjnych wykonywanych na
podstawie warto
ści zaktualizowanej netto (NPV) czy wewnętrznej stopy
zwrotu (IRR).
PDF stworzony przez wersj
ę demonstracyjną pdfFactory Pro
