Jacek Piekara - Ja, inkwizytor - Bicz Boży
   
   
  
 
 
  
 
           
     
 Rozdział I 
 
 Stos 
 
 
   I daj nam siłę, byśmy nie przebaczali naszym winowajcom... – modlił się 
Andreas Voerter tępo wpatrzony w ogień trawiący stojącego pośrodku stosu 
mężczyznę. Ja również przyglądałem się uważnie, gdyż płonący na stosie biskup 
to niezwyczajny widok i zapewniam was, mili moi, że obraz skwierczącego w 
płomieniach dostojnika każdemu zapadłby w pamięć. Hierarcha był odziany w 
fioletową sutannę, haftowaną złotem infułę i mucet obficie wyszywany 
szlachetnymi kamieniami. W prawej dłoni dzierżył pastorał, a jak się później 
przekonaliśmy, przywiązano mu go do palców sznurem, by nie upadł za wcześnie 
na ziemię. Wszystko to płonęło już na Jego Ekscelencji i pomyślałem sobie, że 
tak zapewne wyglądałby Mojżesz, gdyby jego konwersacja z ognistym krzewem 
potoczyła się mniej udanie niż w rzeczywistości. 
  – Wody! Wody! – ryknął Hugon Hoffman i rozejrzał się bezradnie wokół. 
Potem zerknął 
w niebo, jakby spodziewał się, że Bóg odpowie na jego prośby i co najmniej 
ześle rzęsistą ulewę. Ale dobremu Panu niespieszno było do gaszenia ciała 
świątobliwego pasterza i nawet lamenty inkwizytora nie mogły niczego zdziałać. 

  Nie ukrywam, iż ja przede wszystkim z żalem spoglądałem na dobra, które się 
marnowały, gdyż wartość biskupich szat z całą pewnością przewyższała wartość 
kilku wiosek. Poza tym biskup i tak już nie żył, więc nie miało znaczenia, czy 
wyjmiemy ze stosu jedynie jego podwędzonego w dymie trupa, czy też na wpół 
spopielony kadłub. 
  – Na gwoździe i ciernie! Na straszliwy gniew Pana! – wyjąkał zduszonym 
głosem Andreas Voerter. – Co się tutaj wyprawia? – Potoczył po nas takim 
wzrokiem, jakbyśmy mogli odpowiedzieć na jego pytanie. – Co się wyprawia? – 
powtórzył już żałosnym tonem. 
  Uniosłem wzrok i spojrzałem w granatowe niebo zasnute szarymi strzępami 
chmur. Gdzieś daleko zobaczyłem cieniutkie pasemko błyskawicy. 
  – Burza idzie – powiedziałem. 
 *** 
 
  Wszystko zaczęło się trzy dni wcześniej, kiedy do siedziby Inkwizytorium w 
Bielstadt, gdzie miałem zaszczyt służyć, nadszedł tajemniczy list. Oznajmiał on, 
że jeśli chcemy ujrzeć zbrodnicze skutki działalności sekty obmierzłych 
heretyków, powinniśmy pojawić się pod Szubieniczną Górą, w okolicach 
Lowenbergu, w sobotę po południu. Rzecz jasna, podobnych doniesień nie należy 
lekceważyć, lecz nikt przy zdrowych zmysłach nie wysłałby czterech 
inkwizytorów tylko z powodu jednego świstka papieru wrzuconego przez okno. 
Jednak list oprócz zdawkowej informacji zawierał również fragment, który 
podziałał na nas niczym uderzenie bata na leniwą chabetę. Otóż autor zapisał 
cytat z Ewangelii brzmiący: Oto już siekiera do korzenia drzew jest przyłożona, 
mieszając słowa łacińskie z greckimi i hebrajskimi. Niestety, rozpoznałem 
zaledwie grekę oraz łacinę, lecz przełożony naszego oddziału Inkwizytorium, 
Gregor Vogelbrandt, znał hebrajski na tyle, by przeczytać najprostsze słowa. A że 
w tym języku zapisano jedynie słowo „drzewo”, więc sprawa była prosta i nawet 
bez znajomości hebrajskiego rozpoznalibyśmy fragment Biblii. Cóż autor pisma 
chciał nam przez to powiedzieć? Niewątpliwie pragnął, byśmy wiedzieli, że jest 
człowiekiem znakomicie wykształconym. A jeśli tak, istnieją duże szanse, że 
pochodząca od niego informacja nie jest wymysłem półgłówka lub byle 
żartownisia. Zresztą, zapewniam was, mili moi, niewiele na świecie spotkaliśmy 

osób, które miałyby ochotę pożartować ze Świętego Officjum. Tak jakoś sprawy 
się ułożyły, że kiedy ludzie słyszeli „inkwizytor” lub „Inkwizytorium”, 
największym dowcipnisiom uśmiech umierał na ustach. W dodatku list napisano 
na kosztownym, spokojnie można rzec: wielce wykwintnym papierze, takim 
samym, na którym bogacze wymieniają miłosne wyznania z kochankami. A styl 
pisma autora wydawał się wskazywać człowieka świetnie znającego sztukę 
kaligrafii. 
  – Przypatrzcie się dobrze – poinstruował nas Gregor Vogelbrandt. – I zwróćcie 
uwagę na literę „t”, która wbija się w kartę niczym miecz. Tak pisać może 
jedynie człowiek dumny i pewny siebie. A spójrzcie na to drapieżne „s” stawiane, 
jakby miało być błyskawicą. Tak pisze jedynie człowiek zdecydowany i 
odważny. Z kolei inne symptomy, które tu wyraźnie rozpoznaję, mogą 
świadczyć, iż autora listu cechują bezwzględność oraz okrucieństwo. 
    Wszyscy pokiwaliśmy mądrze głowami, chociaż przyznam, że obserwacje 
Gregora dotyczące stylu pisma ludzi, z którymi to obserwacjami miał okazję 
zapoznawać nas już wcześniej, wywierały na mnie niespecjalne wrażenie. Nie 
sądziłem, by po tym, w jaki sposób kto stawia litery, można wysnuć wnioski 
dotyczące charakteru, postępowania czy przeszłości lub przyszłości piszącego. 
Uważałem raczej, że podobna nauka jest w równym stopniu przydatna co 
wróżenie z gwiazd, wnętrzności zwierząt lub linii dłoni. Zresztą do wyciągnięcia 
wniosków takich, jakie wyciągnął Vogelbrandt, nie trzeba stosować 
kaligraficznych czarów-marów. Bo niby kto mógł wysłać 
podobnie bezczelne pismo do Inkwizytorium? Miał to być człowiek słaby, 
lękliwy i łagodny niczym owieczka? Wolne żarty! Gregor jednak traktował swoje 
spostrzeżenia oraz wynikające z nich wnioski nadzwyczaj poważnie. Tak samo 
jak i potraktował całą sprawę listu. Zdecydował się wysłać w okolice 
Szubienicznej Góry nie tylko nas, jego podwładnych, ale mimo że ostatnio 
doskwierały mu naprawdę poważne zdrowotne kłopoty, postanowił ruszyć wraz z 
nami. W siedzibie Inkwizytorium w Bielstadt pozostawił jedynie dwóch naszych 
towarzyszy, którzy mieli zajmować się codziennymi obowiązkami. Na pewno do 
podjęcia podobnej decyzji przyczynił się fakt, że właśnie zakończyliśmy wielkie, 
trwające niemal rok 
     śledztwo, w czasie którego wykryliśmy rozgałęziony i potężny kult czcicieli 

demonów. By wyobrazić sobie ogrom śledczej roboty, wystarczy powiedzieć, że 
na śmierć przez całopalenie skazano prawie czterysta osób płci obojga, a 
pomniejsze kary więzienia, okaleczenia oraz pokuty zadano co najmniej dwóm 
tysiącom. A ileż tomów zapisaliśmy zeznaniami świadków! Ileż znalazło się tam 
rozpaczliwych wyznań, ileż ujawniono obrzydliwych tajemnic, lecz również ileż 
w trakcie przesłuchań padło grzesznych przechwałek, a nawet bluźnierczych 
naigrywań ze świętej wiary! Poza tym skonfiskowaliśmy liczne czarnoksięskie 
księgi, demoniczne receptury, tajemne mikstury i trucizny we wszelkich 
możliwych postaciach, jak to maści, płynów lub kremów. Oczywiście nie 
dalibyśmy rady poprowadzić w sześciu tak przeogromnego dzieła, lecz to 
właśnie Gregor Vogelbrandt i my, jego podwładni, graliśmy w nim pierwsze 
skrzypce, jako ci, którzy pierwsi natknęli się na ślady zbrodni. Teraz prowincja 
wydawała się spokojna, bogobojna i przepełniona prawdziwie chrześcijańskim 
bojaźliwym dygotem. W związku z tym mogliśmy wybrać się w kilkudniową 
podróż (a na tyle, nie dłużej, ona się zapowiadała), nie trapiąc się poczuciem 
zaniedbywania obowiązków. Przyznam, że ten rok intensywnego śledztwa i 
walki o sprawę Bożą wiele mnie nauczył, a praca w Bielstadt znacznie różniła się 
od bezmyślnej wegetacji w Kaiserbadzie, gdzie miałem okazję (bo nie powiem: 
zaszczyt) poprzednio służyć. Tak to już często się składało, że młodzi 
inkwizytorzy byli posyłani w wiele rejonów naszego wspaniałego Cesarstwa, nie 
tylko by poznawać obyczaje, lecz by pasować się z siłą nieczystą w różnych 
okolicznościach i różnych miejscach. Skrupulatnie zbierano też o nich wszelkie 
informacje, które miały następnie posłużyć do wydania oceny na temat 
przydatności konkretnego inkwizytora. I tak jedni lądowali potem w jakimś 
zapyziałym, spokojnym miasteczku, gdzie głównie leżeli do góry brzuchami, a 
inni byli rozpatrywani jako kandydaci do służby w Akwizgranie, Engelstadt lub 
nawet, nawet, Hez-hezronie. No ale ci z Hez-hezronu to już elita elit, gdyż 
inkwizytorzy ci teoretycznie mieli prawo wydawać rozkazy każdemu 
funkcjonariuszowi Świętego Officjum na świecie, choćby był on przełożonym 
wielkiego oddziału czy dzierżył starszeństwo podług wieku, zasług oraz stażu. 
Słyszałem jednak, że niektórzy inkwizytorzy odmawiali zaszczytu służenia w 
Hezie, gdyż wiele się mówiło o nieprzywidywalności zachowań oraz decyzji 
naszego nominalnego zwierzchnika, biskupa Hez-hezronu, którego humory 

potrafiły dać się we znaki nawet najbardziej zasłużonym spośród 
funkcjonariuszy. Podobno właśnie Gregor Vogelbrandt był jednym z tych, którzy 
odmówili zaszczytu zostania, jak złośliwie się nazywało inkwizytorów z Hezu, 
„biskupim pieskiem”. Nie wiedziałem, jak wyglądała prawda, i, szczerze 
mówiąc, nieszczególnie mnie to interesowało. Jednak miałem pewność, że sam 
nie odmówiłbym, gdyby mi złożono podobną propozycję. I z pokorą przyjąłbym 
na swe barki krzyż nawet tak uciążliwych obowiązków... 
  Po trzech dniach podróży zatrzymaliśmy się w solidnym zajeździe położonym 
przy samym trakcie prowadzącym z Bielstadt do Luthoff, gdyż stamtąd najbliżej 
było do Szubienicznej Góry. W najbliższej okolicy znajdowało się miasteczko 
Loowenberg należące do wielce bogatego biskupa Augustyna Schaeffera, który w 
swej pobliskiej posiadłości odpoczywał 
od wielkomiejskiego zgiełku i wielkomiejskich intryg. Gregor zarekwirował całe 
piętro karczmy i kazał wyrzucić wszystkich gości zajmujących tam pokoje 
(śpiącym na parterze oraz w stajniach pozwolił łaskawie zostać), a najbardziej 
niezadowolonego mężczyznę, który dawał temu niezadowoleniu głośny upust, 
polecił publicznie wybatożyć na podwórzu przed zajazdem. 
  – Kto sprzeciwia się w małym i nie zostaje ukarany, ten nie odnajdzie w sobie 
lęku, by nie sprzeciwić się w wielkim – oznajmił Gregor uroczystym tonem. 
  Jednak kara, choć dotkliwa (zwłaszcza że wybatożony mężczyzna zapewniał, iż 
jest szlachcicem, a błękitnokrwiści ciężej przecież znoszą plagi niż zwykli 
ludzie), nie była niebezpieczna dla życia czy zdrowia, bowiem w czasie jej 
egzekwowania pyskacz omdlał tylko raz, a po zakończeniu egzekucji udało mu 
się odpełznąć na bok o własnych siłach. Nikt z nas nie miał jednak za złe 
Gregorowi tej łagodności, gdyż wiedzieliśmy, że ścieżka nadmiernej surowości 
rzadko kiedy wiedzie do niewymuszonego uczucia. A my, inkwizytorzy, 
dążyliśmy przecież, by nas miłowano... 
  – Gdzież się podziały dawne, dobre czasy? – westchnął Vogelbrandt. – Czasy, 
kiedy nikomu nie przyszłoby nawet do głowy kontestować poleceń inkwizytora, 
a co za tym idzie, nie musielibyśmy nikogo skazywać na upokarzającą chłostę. 
  – Można więc powiedzieć, że karzemy ludzi nie w odwecie za popełnione przez 
nich grzeszne czyny, lecz za głupotę, iż zdecydowali się je popełnić – 
podsumował 

  Hoffman napuszonym tonem. Tonem, który, nawiasem mówiąc, całkowicie nie 
pasował do oczywistości wypowiadanego przez niego twierdzenia. 
  – Da Bóg, za dwie niedziele się wykuruje – pogodnie zauważył oberżysta. 
  Nie dziwiłem się tej wesołości, gdyż szlachcic, który miał opuścić zajazd 
następnego poranka, będzie musiał pozostać w nim jeszcze kilkanaście dni, 
nabijając w ten sposób kabzę właścicielowi gospody. Cóż, jak zwykle okazywało 
się, że to, co jest nieszczęściem dla jednych, staje się fortunnym uśmiechem losu 
dla innych. Poza tym naszemu gospodarzowi nie przeszkadzała wcale gościna 
inkwizytorów, gdyż jak wiadomo, Święte Officjum płaci za noclegi i jedzenie 
swych funkcjonariuszy. A inkwizytorzy ani nie lubili wylewać za kołnierz, ani 
nie przepadali za umartwiającymi postami. Chociaż akurat nasz przełożony nie 
należał do szczególnych hulaków lub obżartuchów. Wręcz zauważyłem, iż 
ostatnimi czasy nic nie je, a jedynie popija wodę. Nie dziwiłem się tej diecie, 
rozumiałem, że Vogelbrandt doszedł do słusznego wniosku, iż jeśli nie będzie 
jadł, nie będzie również wydalał. A wydalanie w jego wypadku wiązało się z 
ogromnym bólem. Z powodu tegoż oszczędnego trybu życia Gregor ostatnio w 
coraz większym stopniu przypominał z wyglądu ascetę, zwłaszcza że w jego do 
niedawna kruczoczarne włosy wdarły się grube pasma srebra, a jędrna, ogorzała 
twarz wyblakła i została zryta zmarszczkami. 
  W każdym razie liczyłem, że Vogelbrandt nie będzie bronił swoim podwładnym 
solidnie pojeść i w miarę popić, bo przecież każdy wiedział, że Bogu najlepiej 
służy ten, kto ma krzepę i bystry umysł. A jak lepiej zyskać krzepę, niż jedząc 
zdrowo i obficie? A jak lepiej zyskać bystrość, niż podlewając gardło trunkiem, 
który dodaje swady, wyostrza obraz oglądanych rzeczy i pozwala zerknąć w 
serce bliźniego? Rzecz jasna, z owym podlewaniem należało uważać, gdyż w 
wypadku niektórych ludzi trunki działały niczym alchemiczny eliksir młodości, 
sprowadzając ich do czasu gaworzenia, bezsensownego płaczu, wesołości 
niewiadomego pochodzenia oraz chwiejnych kroków. A w dodatku zazwyczaj 
następnego dnia okazywało się, iż stracili zęby... Na szczęście tego typu kłopoty 
omijały waszego uniżonego sługę, gdyż alkohole lubiłem próbować w sposób 
wielce umiarkowany, a ponad trunki przekładałem choćby toruńskie pierniczki z 
gorącym mlekiem, które obficie osłodzono miodem. Czyż nie było to lepsze od 
kwaśnego piwska lub cierpkiego wińska? Owszem, czasem człowiek mógł 

kwaśnością i cierpkością skatować 
podniebienie, gardziel oraz żołądek, ale nie zdarzało mi się to częściej niż raz na 
kwartał. 
  Niestety, Gregor Vogelbrandt musiał zostać w zajeździe i wysłał nas samych na 
Szubieniczną Górę, gdyż dolegliwości dręczące go od kilku tygodni nasiliły się 
tak bardzo, że nie mógł nawet marzyć, by dosiąść konia. Zapewne do tego stanu 
rzeczy przyczyniła się niemal trzydniowa podróż z Bielstadt, w którą Gregor tak 
pochopnie się udał, a którą teraz najwyraźniej miał ciężko odchorować. 
Doskonale widzieliśmy, że dojmujący ból sprawiało mu nie tylko chodzenie, 
krzywił się również wtedy, gdy nieruchomo siedział na miękkich poduszkach. 
Natomiast moi towarzysze, Hugon Hoffman i Andreas Voerter, zdawali się być w 
jak najlepszej dyspozycji. Obaj byli ludźmi znajdującymi się pomiędzy wiekiem 
późno młodzieńczym a dojrzałym, lecz inkwizytorskie doświadczenie solidnie 
już zahartowało ich poprzez boje z siłami piekielnych stronników. W tym 
towarzystwie to ja byłem najmłodszy i najmniej doświadczony i chociaż 
wydawało mi się, że bystrością oraz lotnością umysłu góruję nad mymi 
kompanami, jednak starałem się, by oni sami nie ujrzeli tego faktu nazbyt 
wyraźnie. Bo, niestety, nawet wśród inkwizytorów zawiść oraz zazdrość nie 
stanowiły rzadkich przypadków. Zwłaszcza kiedy było się tylko świnią mogącą 
bezradnie zadzierać ryj do góry i śledzić majestatyczny lot orła pod 
nieboskłonem. 
  Prości ludzie wyobrażają sobie, czy też chcą sobie wyobrażać, starego i 
doświadczonego inkwizytora jako surowego ascetę o wyblakłej twarzy i 
zgarbionych ramionach, natomiast młodego jako człowieka o obliczu 
naznaczonym przez cierpienie i płonących fanatycznym ogniem oczach. 
Niewiele w podobnym obrazie jest prawdy, a moi towarzysze zdawali się właśnie 
o tym zaświadczać. Hugon Hoffman był bowiem krępym, płowowłosym osiłkiem 
z głową jak piłka, która zdawała się umieszczona na szerokich ramionach z 
pominięciem szyi. Poza tym miał niebieskie oczy i wąsy przypominające grubą, 
acz krótką szczotkę. Natomiast chudy jak trzcina i wysoki Andreas Voerter miał 
ciemne, opadające aż za ramiona włosy, delikatną twarz i oczy rozmarzonej 
dziewczyny. Odnosiłem wrażenie, że żaden z towarzyszy inkwizytorów nie 
przepadał za mną, ale chyba tylko dlatego, iż mimo mych starań dostrzegali 

umysłową przepaść, jaka dzieliła ich ode mnie. Cóż tu dużo mówić: obaj byli 
typami wiecznego wykonawcy rozkazów, natomiast moje aspiracje znacznie taki 
stan rzeczy przerastały. Tylko tyle i aż tyle. 
  Jednak biorąc pod uwagę wszystkie wady i zalety kolegów inkwizytorów, 
trzeba stwierdzić, że Hugon i Andreas byli z gruntu poczciwymi chłopcami, a w 
profesjonalnych działaniach radzili sobie całkiem dobrze, zwłaszcza gdy 
kierowała nimi dłoń umiejętnie trzymająca cugle i wprawnie rozdająca kiedy 
trzeba razy bata, a kiedy trzeba słodkie jabłuszka. Do niedawna Gregor 
Vogelbrandt był takim człowiekiem, lecz teraz przytłoczyła go przewlekła i 
powodująca coraz więcej niedogodności choroba. W związku z tym nasz 
przełożony nader szybko przechodził od stanu bezpodstawnej często wściekłości 
po stan ogłupiałego zobojętnienia, a przede wszystkim zdawał się myśleć nie o 
Sprawie, lecz o swoim obolałym tyłku. I dlatego my, podlegli mu inkwizytorzy, 
rozmawiając z Gregorem, coraz częściej gubiliśmy z myśli sedno zadań, zadając 
sobie raczej pytanie, czy przełożonemu hemoroidy pozwalają jeszcze rozumieć 
nasze słowa, czy też nabrzmiały w takim stopniu, że Vogelbrandt jest w stanie 
jedynie myśleć o bólu. Jak łatwo odgadnąć, podobne rozważania nie sprzyjały 
ochocie do pracy. 
  *** 
 
 Z Szubienicznej Góry wróciliśmy w niewesołych nastrojach. Co prawda 
inkwizytorzy zazwyczaj nieszczególnie przejmują się losem wysokich rangą 
duchownych (raczej zgodni byliśmy w osądzie, że im mniej tego tałatajstwa 
plącze się po świecie, tym lepiej dla wiary Chrystusowej), ale wiedzieliśmy, że 
widowiskowa śmierć znanego w okolicy biskupa odbije się 
głośnym echem. A władze kościelne będą wymagały od inkwizytorów niemal 
natychmiastowych wyników przejawiających się w złapaniu i surowym ukaraniu 
winnych. W dodatku podróż okazała się męcząca, gdyż nie mogliśmy przecież 
zostawić na wzgórzu trupa biskupa, lecz musieliśmy wezwać okolicznych 
chłopów, uważać, by nieboszczyka zniesiono na dół wzgórza z poszanowaniem 
zasad przyzwoitości, ułożyć go na zasłanej słomą furmance, no i oczywiście 
poczłapać noga za nogą z chłopami do najbliższej wsi. Tam dopilnowaliśmy, by 
ciało dostojnika rozebrano i obmyto, po czym powierzyliśmy je blademu z 

przejęcia i przerażenia młodemu wikaremu. Wszystkie te zabiegi zajęły nam całą 
noc, po czym bez snu udaliśmy się z powrotem, by jak najszybciej zdać ze 
wszystkiego relację Gregorowi. Przyjechaliśmy zmęczeni, głodni i rozdrażnieni. 
A naszych humorów nie polepszyło spotkanie z Gregorem, ponieważ zamiast 
kąpieli, wygodnego materaca, świeżego jedzenia i grzanego wina (koniecznie z 
goździkami lub chociaż z cynamonem!) czekał na nas przełożony. Przyglądałem 
mu się dyskretnie, acz uważnie, kiedy Voerter referował wydarzenia, których 
byliśmy świadkami. Twarz Gregora tężała z każdym wypowiadanym przez 
Andreasa słowem. Vogelbrandt najwyraźniej był wściekły. A kiedy Vogelbrandt 
był wściekły, jego oblicze zamieniało się w nieruchomą maskę i cedził słowa 
przez zęby, jedno po drugim, takim tonem, jakby każde miało być komendą dla 
kata. W tym nieszczęsnym położeniu mogliśmy pogratulować sobie tylko 
jednego: wydawało się, że tego dnia hemoroidy trochę mniej dawały się 
Gregorowi we znaki, a co za tym idzie – nasz przełożony będzie się zapewne 
chociaż w części kierował rozumem, nie samymi emocjami. Nie żeby koniecznie 
musiało nam to pomóc... 
  Gdy Voerter skończył meldunek (a opisał całe wydarzenie z najdrobniejszymi 
detalami, tak że nawet ja niewiele miałbym cennych uwag do dodania), 
Vogelbrandt milczał długą chwilę. 
  – Raport. Pisemny. Wieczorem – rozkazał w końcu. 
  Obrócił wzrok na mnie i Hugona Hoffmana. 
  – Chcecie coś dodać do opowieści Andreasa? 
  Grzecznie wyczekałem chwilę, a kiedy Hugon się nie odezwał, odchrząknąłem. 
  – Wydaje mi się... – zacząłem. 
  – Głośniej! 
  – Wydaje mi się – powtórzyłem pewniejszym tonem – że stos został ustawiony 
przez kogoś znającego się na rzeczy... 
  Vogelbrandt zmrużył oczy. 
  – To znaczy? 
  – Bierwiona ułożono tak, by bis... by ofiara nie umarła szybko od zaczadzenia, 
jak również by płomienie nie objęły natychmiast całej postaci. Podpalając stos, 
morderca wziął również pod uwagę kierunek wiatru. 
  – Taaak – mruknął Gregor. – Co wy na to? – Spojrzał na Hoffmana oraz 

Voertera. – Zgadzacie się z obserwacjami młodszego kolegi? 
  Wyraźnie słychać było, jak zaakcentował słowo „młodszego”, dając 
podwładnym w ten sposób do zrozumienia, że jako bardziej doświadczeni 
wiekiem i stażem powinni wcześniej sformułować podobny wniosek. 
  Voerter wzruszył ramionami, a Hoffman wymamrotał coś pod nosem. 
  – Co takiego, Hugonie? – syknął Vogelbrandt. – Mówiłeś coś? 
  – To mógł być przypadek – powtórzył głośniej Hoffman. 
  – Oczywiście, że to mógł być przypadek – nadspodziewanie łagodnie zgodził 
się z nim nasz przełożony. – Zamordowanie biskupa to też przypadek. Po prostu 
jakiś chłop chciał spalić trochę trawy, a tu, patrzcie państwo, biskup napatoczył 
mu się na sam szczyt ogniska! Mam rację, Hugonie? 
  Hoffman znowu coś bąknął, lecz tym razem Vogelbrandt nie zwrócił już na 
niego uwagi. 
  – A więc kat albo pomocnik katowski – powiedział bardziej chyba do siebie niż 
do nas. – Albo... – zawiesił głos. 
  – Inkwizytor – dopowiedział głucho Voerter. 
  – Od razu inkwizytor – skrzywił się Vogelbrandt. – Pomyśl trochę, Andreasie. 
To nie musiał być inkwizytor, lecz ktoś, kto niegdyś uczył się w Akademii 
Inkwizytorium, lecz nie zakończył nauki. Taaak... W Hezie mają spis takich 
ludzi, ale głowę dam, że prędzej wyślą nam tu nowego dowódcę niż tę listę. 
  Gregor miał do pewnego stopnia rację. W Inkwizytorium pilnie strzeżono listy 
osób, które wpierw studiowały w Akademii, potem jednak za zgodą przełożonych 
wybrały inną drogę życiową. Tego spisu nie udostępniano pochopnie, a w 
kancelariach Hez-hezronu słowa „rozważnie” czy „po zastanowieniu” w 
rzeczywistości czasami oznaczały „bardzo długo”, czasami wręcz „nigdy”. 
  Święte Officjum wspierało niedoszłych absolwentów Akademii, oni natomiast 
wspierali Święte Officjum. Tak to już jest, podrap mnie po plecach, ja podrapię 
ciebie po plecach... A że wśród tych niespełnionych inkwizytorów trafiało się 
wielu ludzi sławnych, bogatych lub uczonych, więc tym pilniej strzeżono sekretu. 
  – Morderców musiało być co najmniej dwóch – oznajmił Hoffman. – 
Zauważcie bowiem, że stos zapłonął, kiedy już dojechaliśmy do podnóża 
wzniesienia. Pierwszy zbrodniarz wypatrzył nas i dał znak drugiemu, skrytemu 
za bierwionami. Ten podpalił stos i uciekł stromym zboczem wśród krzaków. 

  – Nie sądzę – powiedziałem. 
  – A czemuż to nie sądzisz? – odezwał się Vogelbrandt. 
  – Całe wzgórze porośnięte jest krzewami. Strome zbocze, o którym mówił 
Hugon, zarastają wysokie krzaki jeżyn. Czy któryś z was próbował kiedyś biegać 
przez jeżyny? 
  Gregor uśmiechnął się, najwyraźniej do własnych dawnych wspomnień. Od 
pewnego czasu odnosiłem wrażenie, że czuje się chyba lepiej, niż wygląda. Albo 
też, co niewykluczone, nauczył się doskonale panować nad bólem... 
  – Nieważne którędy – wycofał się szybko Hoffman. – Którędyś jednak uciekł. 
  – Morderca był jeden – zawyrokował Vogelbrandt. – Zobaczył was ze szczytu 
wzgórza, podpalił stos, później zanurkował w krzaki i zaczekał, aż odjedziecie. 
Mieliście go cały czas koło siebie! 
  Słowo „głupcy” jakoś nie przeszło mu przez usta, jednak założyłbym się, że się 
na nie cisnęło. 
  – Ze szczytu wzgórza nie widać dróżki, którą przyjechaliśmy – ośmieliłem się 
odezwać. – A na pewno nic nie było widać o tej godzinie. Było już niemal 
ciemno, Gregorze – dodałem bez mała przepraszającym tonem. 
  Przełożony spojrzał w stronę moich kolegów inkwizytorów, by potwierdzili 
moje słowa lub im zaprzeczyli. Po chwili obaj dość niechętnie, lecz skinęli 
głowami. 
  – Za ciemno – mruknął Voerter. – Zdecydowanie za ciemno. 
  – Jutro sprawdzę to... – Vogelbrandt przerwał w połowie zdania. 
  I on, i my wiedzieliśmy, że niczego nie sprawdzi i nigdzie nie pojedzie. Bo 
spróbujcie kłusować lub galopować z nabrzmiałymi hemoroidami! Ba, spróbujcie 
nawet truchtać stępem w takim pożałowania godnym stanie! Teraz Gregor 
siedział na krześle okrytym miękką wyściółką, a i tak właśnie ujrzałem grymas 
przebiegający mu przez twarz. Oho, więc nie nauczył się jeszcze panować nad 
bólem! 
  – Skoro nie mógł was widzieć, pewnie i wy nie zobaczylibyście, jak uciekał. 
  – Usłyszelibyśmy – odparłem. – Nie da się przedrzeć przez taką gęstwę 
bezszelestnie. 
  – Buzujący ogień mógł zagłuszyć każdy odgłos – nie zgodził się ze mną 
Hoffman. – Poza tym jakoś tak, szczerze mówiąc, bardziej niż rozglądanie się po 

krzakach i nasłuchiwanie to... – urwał. 
  – Poza tym jakoś, szczerze mówiąc, tak żeś darł mordę, że nie usłyszelibyśmy 
stada galopujących wołów – warknął Voerter. 
  Hoffman poczerwieniał i wściekły obrócił się w jego stronę, ale nim zdążył coś 
powiedzieć, Gregor uniósł dłoń. 
  – Macie współdziałać, nie kłócić się – rzekł zmęczonym głosem i znowu 
zauważyłem skurcz, który zniekształcił na moment jego twarz. – Od samego 
świtu zaczniecie pracę. 
  – Jeśli jeszcze mogę... 
  – Mów, Mordimerze. 
  – Biskup był odziany w uroczyste szaty liturgiczne. Czy nikogo po drodze nie 
zdziwiło, że jedzie konno tak wystrojony? A czy nie zdumiało to jego 
domowników, kiedy wyjeżdżał? A jeśli jechał w stroju codziennym, to czemu 
zabrał ze sobą szaty, by się w nie przebrać na Szubienicznej Górze? A może ktoś 
mu je na to wzgórze przywiózł? 
  – Trafna uwaga i ciekawe pytania – zgodził się Vogelbrandt. – A skoro popisałeś 
się już celnymi obserwacjami, to właśnie tobie przypadnie zadanie przesłuchania 
dworzan biskupa. Wszystkich. Jednego po drugim. U nas. 
  – Jak sobie życzysz, Gregorze – odparłem, starając się ukryć zdziwienie. – 
Chociaż z uwagi na szybkość i precyzję działania pozwoliłbym sobie zająć jedną 
z komnat w biskupim pałacu i tam przeprowadzić przesłuchania. 
  Moja propozycja wynikała nie tylko z faktu, że dzięki temu uniknę zbędnych 
proceduralnych korowodów, ale złożyłem ją również dlatego, że dom 
świątobliwego pasterza, świeć Panie nad jego duszą, słynął ze wspaniałej kuchni 
oraz iście książęcych wygód. Ponieważ przesłuchania musiały zająć co najmniej 
tydzień, dzięki przenosinom do pałacu miałem nadzieję, że również biedny 
  Mordimer Madderdin zakosztuje nieco możnowładczego luksusu. My, 
inkwizytorzy, potrafimy bowiem obywać się kromeczką suchego chleba i 
garnuszkiem stęchłej wody, lecz nie poznałem jeszcze nikogo w naszym gronie, 
kto z radością kontentowałby się podobną dietą. Istotnie jednak prócz wygody 
dla mnie miałoby to poskutkować wygodą dla śledztwa. Aż dziw brał, że 
Vogelbrandt mógł zaproponować tak mało ekonomiczny model prowadzenia 
przesłuchań. Tłumaczyła go jedynie choroba, a na tym przykładzie poznaliśmy, 

że dolegliwości hemoroidowe potrafiły ogłupić do cna każdego, każąc mu 
pamiętać i myśleć jedynie o bólu, czy raczej o jego ustaniu, i nie pozwalając na 
zajęcie umysłu czymkolwiek innym. 
  – Weź do pomocy ludzi. Ilu chcesz. 
  Oczywiście Gregor nie miał na myśli inkwizytorów, gdyż tych było, wliczając 
w to mnie, zaledwie czterech i zapowiadało się, że każdy będzie miał pełne ręce 
roboty. Mogłem jednak skorzystać z pomocy żołnierzy miejscowego garnizonu, 
drabów z miejskiej straży lub dworskiej milicji biskupa. Oczywiście z tych 
ostatnich dopiero wtedy, kiedy stwierdzę, że żaden z nich nie maczał palców w 
morderstwie. Zważywszy na fakt, że na terenie posiadłości trzeba będzie 
zaprowadzić i utrzymać dyscyplinę, pomoc taka mogła okazać się konieczna. 
Cóż, szykował się całkiem miły tydzień! Dla mnie o wiele milszy niż choćby dla 
Andreasa Voertera, któremu Gregor zlecił przesłuchiwanie nie tylko ludzi 
mieszkających w okolicach Szubienicznej Góry, lecz również wszystkich, którzy 
mogli się tam znaleźć, a więc kupców, pielgrzymów zmierzających do grobu 
świętego Hilarego, a nawet poczet okolicznego barona, który to baron polował w 
okolicy. Krótko mówiąc, Voerter otrzymał zadanie gorsze od odszukania szpilki 
w 
stogu siana, gdyż jemu na dodatek miano co chwila stogi tegoż siana przerzucać 
z miejsca na miejsce, tak by nie mógł wiedzieć, co zostało sprawdzone, a co nie. 
Hugon Hoffman miał pozostać z Gregorem i służyć pomocą na miejscu. Nie 
wiedziałem co prawda, jak dobru śledztwa przysłuży się dwóch inkwizytorów 
siedzących w karczmie, lecz domyślałem się, że Vogelbrandt zdecydował się 
trzymać Hugona przy sobie jako ostatnią deskę ratunku. Hoffman bowiem 
stanowił nietypowy przypadek w naszym fachu. Odszedł z Inkwizytorium 
zaledwie po roku służby, ukończył studia medyczne, po czym po kilku latach 
praktyki w roli armijnego chirurga wybłagał ponowne przyjęcie w poczet 
funkcjonariuszy Świętego Officjum. Jak powiadano, chirurgiem był 
znamienitym. A Vogelbrandt najwyraźniej przypuszczał, że pomoc chirurga może 
mu się przydać. 
  – Czy powiadomisz Hez, Gregorze? – ośmielił się zapytać Hoffman. 
  Vogelbrandt zapatrzył się w płomień świecy i nie odzywał tak długo, że 
zastanawiałem się, czy w ogóle zechce odpowiedzieć na pytanie. 

  – Na razie nie – zdecydował w końcu. 
  W Hez-hezronie, drugim co do świetności mieście naszego przesławnego 
Cesarstwa, znajdowała się główna siedziba Świętego Officjum. Tam też 
urzędował biskup, który był nominalnym zwierzchnikiem wszystkich 
inkwizytorów na świecie. Na miejscu Vogelbrandta nie wahałbym się przed 
zawiadomieniem kancelarii Jego Ekscelencji, iż ktoś właśnie spalił na stosie 
biskupa. Co prawda emerytowanego i pozostającego bez diecezji, ale zawsze 
biskupa. W dodatku człowieka niezwykle bogatego i, jak mówiono, świetnie 
ustosunkowanego. Jednak Gregor Vogelbrandt był naszym przełożonym i on miał 
zaszczyt podejmowania decyzji oraz obowiązek wzięcia odpowiedzialności za 
ich skutki. Skoro uznał, że nie należy niepokoić heskiej kancelarii naszymi 
kłopotami, widać miał w tym jakiś cel. 
  
     
 Rozdział II 
 
 Pałac 
 
 
   Pałac biskupi. Ha, cóż to był za budynek! W jakiż wyrafinowany sposób łączył 
prostotę i wygodę z elegancją kształtu (o ile oczywiście na tak hermetyczny 
temat mógł wypowiadać się prostak podobny do mnie). Po pałacu i jego 
otoczeniu łatwo było poznać, że biskup dorobił się albo ogromnego majątku, albo 
też ogromnych długów (jedno zresztą nie wykluczało drugiego). Na mnie 
szczególne wrażenie zrobił prezentowany w westybulu cykl fresków, który 
przedstawiał wszystkie etapy zarówno Męki Pańskiej, jak i Zstąpienia. Później 
przekonałem się, że freski miały swą kontynuację, gdyż na sklepieniu biskupiej 
kaplicy wyobrażono ogromne malowidło obrazujące zdobycie Rzymu przez 
armię Jezusa. Zwłaszcza ciekawa wydała mi się perspektywa, z której autor ujął 
te wydarzenia. Zwykle bowiem przedstawiano na pierwszym planie Jezusa i 
Apostołów, tutaj natomiast przez otwarte bramy wlewało się wojsko Chrystusa, a 
gdzieś na uboczu stał Jezus pogrążony w rozmowie z 
człowiekiem ubranym w senatorską togę. Dałbym sobie głowę obciąć, że był to 

nikt inny jak Marek Kwintyliusz, pierwszy ze znaczących Rzymian, którzy 
otworzyli serca i umysły przed Jezusem, a który w nagrodę otrzymał zadanie 
stworzenia Świętego Officjum, instytucji mającej stać na straży wiary oraz 
wiernych. Tak, tak, to Marek Kwintyliusz był tym, który położył solidne 
fundamenty pod późniejszą chwałę Inkwizytorium, on stworzył zasady, jakimi 
kierowaliśmy się aż do dzisiaj. Przyglądałem się dłuższą chwilę temu obrazowi i 
zauważyłem, że malarz ukazał wyraźnie oblicze Jezusa, natomiast Marek 
Kwintyliusz stał obrócony profilem, a cień padający od drzewa zasłaniał mu 
częściowo twarz. Jak widać, artysta zręcznie wybrnął z kłopotu, jakim był fakt, iż 
nie zachowało się do współczesnych czasów żadne wiarygodne świadectwo 
mówiące o wyglądzie naszego fundatora. Ani dokładny opis, ani rycina, ani 
płaskorzeźba, ani pomnik, ani tym bardziej obraz. O Marku Kwintyliuszu 
mówiono jako o człowieku wysokim i dobrze zbudowanym. To wszystko, co o 
nim wiedzieliśmy, gdyż istniały nawet spory co do tego, czy miał jasne, czy 
ciemne włosy, cerę bladą, czy też spaloną słońcem. Tak jak nie znaliśmy wyglądu 
najsłynniejszego i najbardziej pobożnego z Rzymian, tak nie wiedzieliśmy, co się 
z nim stało w tym smutnym czasie, kiedy Jezus opuścił swój lud. Czy nasz Pan 
zabrał ze sobą Marka Kwintyliusza, by ten cieszył się wieczną łaską w Bożej 
chwale? Tak przynajmniej twierdziły oficjalne pisma, lecz jak było naprawdę, 
nikt nie umiał powiedzieć... 
  Na nasze żądanie już wcześniej żołnierze biskupa otoczyli główny budynek oraz 
budynki gospodarcze, nie pozwalając nikomu do nich wejść ani nikomu z nich 
wyjść bez specjalnej przepustki. Przynajmniej dzięki temu mieliśmy pewność, że 
służący oraz dworzanie nie rozbiegną się na cztery strony świata, jak to często 
bywało, kiedy umierał arystokrata. No i kiedy w dodatku umierał w tak straszny 
sposób jak Jego Ekscelencja, mogło to spowodować dające się wytłumaczyć 
przerażenie u wszystkich mu bliskich ludzi, począwszy od ogrodników i 
stajennych aż po ulubionych paziów. 
  A skoro o paziach mowa, to z tego, co się dowiedziałem i co nie było dla nikogo 
w okolicy żadną tajemnicą, biskup przedkładał towarzystwo złotowłosych 
efebów nie tylko nad towarzystwo dam, lecz nawet nad towarzystwo świętych 
ksiąg czy świętych mężów. Ponoć młodzieniec, by zyskać względy biskupa, 
musiał być delikatnej urody, wiotkiej sylwetki, łagodnych obyczajów oraz 

kląskać słodko niczym słowik. A czy taki człowiek byłby zdolny do 
przeprowadzenia śmiałej akcji porwania i spalenia swego suzerena? Raczej nie. 
Za to, kto wie, może ojciec lub starszy brat jednego z biskupich ulubieńców 
uznał, że pała Jego Ekscelencji dodana do herbu nie przynosi wcale rodowi 
sławy, i postanowił wziąć sprawy w swoje ręce? Ale niby dlaczego miałby wtedy 
palić biskupa i w dodatku powiadamiać o wszystkim Inkwizytorium? Nie 
prościej byłoby nasłać zbójów albo sprowokować wypadek na polowaniu, 
zwłaszcza że biskup wręcz przepadał za konną jazdą i tropieniem zwierzyny? 
Wiadomo przecież, że nie jeden, nie dwóch i nie dziesięciu feudałów zginęło w 
naszym przesławnym Cesarstwie w czasie polowań. Bo a to koń się potknął w 
galopie (wcześniej dziwnym trafem nie dociągnięto popręgów), a to nagły poryw 
wiatru odmienił lot strzały i zamiast w bok jelenia trafiała ona w plecy 
nieszczęśnika, a to spragniony gonitwą myśliwy przyjmował bukłaczek wina od 
któregoś z towarzyszy i, nie wiedzieć czemu, chwilę potem konał w boleściach. I 
tak dalej, i tak dalej. Krótko mówiąc, polowania w naszym chwalebnym 
Cesarstwie miały to do siebie, że nie do końca było wiadomo, kto w nich jest 
myśliwym, a kto zwierzyną, i myśliwi często przeżywali w związku z tym 
bolesne rozczarowanie. Jednak w tym wypadku zabójca zdecydował się na 
przeprowadzenie operacji nie tylko skomplikowanej, lecz również jakże 
widowiskowej! A przecież musiał wiedzieć, że tak ostentacyjne zamordowanie 
kościelnego dostojnika rozwścieczy zarówno duchownych, jak i inkwizytorów, 
którzy poświęcą wiele starań i sił, by wyśledzić grzesznika. Najwyraźniej 
morderca był więc człowiekiem zuchwale pewnym siebie, co mogło 
oznaczać, że albo ogarnęło go szaleństwo, albo działał na polecenie kogoś 
niezwykle wysoko postawionego, albo niespecjalnie zależało mu na życiu. 
Zabawne, że Gregor Vogelbrandt w dość dobry sposób opisał tego człowieka na 
podstawie jego charakteru pisma. Oczywiście uznawałem to jedynie za zbieg 
okoliczności, wyraźnie ukazujący, iż w pracy inkwizytora należy odrzucać nawet 
dowody prowadzące do prawidłowych rozwiązań, jeśli zostały wysnute na 
podstawie wyimaginowanych przesłanek. 
  Zająłem osobiste apartamenty biskupa, bynajmniej nie z uwagi na panującą w 
nich wygodę, lecz uznałem, że powaga śledztwa wymaga, bym przesłuchiwał 
dworzan w miejscu, które kojarzy im się z majestatem władzy. Człowiek mniej 

oddany swemu zajęciu mógłby zapewne przy okazji rozkoszować się 
przestrzenią, pięknymi przedmiotami oraz wygodnymi sprzętami, mnie jednak 
zbyt pochłaniało samo śledztwo, bym miał czerpać przyjemność z korzystania z 
biskupich luksusów. 
  Rozpocząłem od wezwania efebów usługujących Jego Ekscelencji, lecz nie 
udało mi się niczego dowiedzieć poza tym, że stwierdziłem, iż wszyscy są głupi 
oraz zestrachani. No ale świętej pamięci biskup nie mądrości w nich szukał, a 
bojaźń przed inkwizytorskim śledztwem łatwo można pojąć. Przez pięć dni, 
godzina po godzinie, kwadrans po kwadransie i minuta po minucie, 
przesłuchiwałem wszystkich dworzan biskupa. Zyskałem nieoczekiwaną pomoc, 
gdyż Gregor wyjawił mi, że jeden z oficerów studiował dawnymi czasy w 
prześwietnej Akademii Inkwizytorium. Oczywiście z tego faktu nikt na biskupim 
dworze nie zdawał sobie sprawy. Oficer nazywał się Konrad Peiper i był 
szpakowatym, zasuszonym mężczyzną o pobrużdżonej zmarszczkami twarzy i 
haczykowatym nosie. Wezwałem go zaraz po przesłuchaniu biskupiego haremu. 
  – Mam nadzieję, że będziecie mogli mi pomóc – rzekłem, ściskając dłoń 
Peipera. 
  – Nie sądzę – odparł. – Jednak zrobię, co w mojej mocy. 
  Zaprosiłem, by usiadł, i postawiłem przed nim kielich wina. 
  – Dlaczego nie sądzicie? 
  – Bo nie wiem nic o nikim, kto mógłby źle życzyć Jego Ekscelencji. 
  – Coś podobnego! A z tego, co ja wiem, biskup prowadził tak bujne życie, że 
dziwnym się wydaje, iż zabito go dopiero teraz. 
  – To nie tak – rzekł pewnym tonem oficer. – Rzecz jasna, wiecie, że Schaeffer 
nie tylko nie przepuścił żadnemu chłopakowi o jędrnych pośladkach, ale też golił 
poddanych podatkami. Tylko zastanówcie się, mistrzu Madderdin, jak wielu 
znacie wielkich panów, którzy nie zdzieraliby skóry z włościan i mieszczan? A 
cudzołożenie czy sodomia? Toż świat nie widział większych zbereźników nad 
starych biskupów lub kardynałów. A to otaczają się chłopcami, a to sprzedajnymi 
dziewkami. Zwykła rzecz w naszym Cesarstwie. A w Italii rzecz ma się jeszcze 
gorzej. Po cóż by zabijać, skoro to zwyczajna sprawa? 
  – Trudno wam w pewnej mierze nie przyznać racji – zgodziłem się. – 
Przynajmniej w tym, że trudno o większą świnię niż leciwy biskup. Jednak... – 

zawiesiłem głos – musicie sami dobrze wiedzieć, że nigdy nie wiadomo, kiedy 
ktoś posunie się o krok za daleko. Nigdy nie wiadomo również, co zrobią krewni 
takich chłopaczków. Może ojcom, wujom lub starszym braciom nie podobało się, 
że Jego Ekscelencja kręci swym wiertłem w tyłkach ich krewniaków? Może to 
ludzie nie tak nowocześnie patrzący na świat jak wy tutaj, na biskupim dworze? 
Może nie uznawali sodomii za, jak to żeście rzekli...? „zwyczajną sprawę”? 
  Peiper wzruszył ramionami. Najwyraźniej w ogóle nie przejął się moją ironią. 
  – Ekscelencja zawsze hojnie obdarzał rodziny tych dupodajów, tak żeśmy ich tu 
zwali, za waszym przeproszeniem. A to puścił wioskę w dzierżawę, a to 
podarował konika z rzędem, nie uskarżali się. A nikogo też siłą na figle nie 
ciągnął. To pamiętajcie. – Peiper uniósł wskazujący 
palec. – Nikogo. 
  – Wzór cnót z tego biskupa – zadrwiłem, a policzki oficera pokryły się 
ceglastym rumieńcem. 
  – Ja go nie bronię. Tylko mówię prawdę, by wasze śledztwo nie zeszło na 
manowce. 
  – Wielce wam jestem wdzięczny – powiedziałem. Rumieniec Peipera nabrał 
barw. – Wyjawcie mi, z łaski swojej, czy w ciągu ostatnich kilku miesięcy któryś 
ze sług nie targnął się na własne życie? Nikt tu się nie utopił, nie powiesił, nie 
poderżnął sobie żył? 
  Oficer potrząsnął głową. 
  – Jeden stajenny zginął, będzie dwa miesiące. Konik go kopnął w skroń. 
Czaszkę mu rozłupał kopytem, jak nie przymierzając orzech młotem. 
  – Młody? Urodziwy? 
  Peiper prychnął. 
  – Jeśli lubicie siwobrodych starców, którzy nie kąpali się od ostatniej krucjaty, 
pewnie wydałby się wam powabny. 
  – Cieszę się, że humor wam dopisuje – życzliwie skwitowałem te słowa, z 
rozbawieniem zauważając, że wygasający już rumieniec na policzkach mojego 
rozmówcy znowu ściemniał. – Zacznijmy od innej strony – zaproponowałem. – 
Opowiedzcie mi o dniu, w którym zginął biskup. Droga na wzgórze, na którym 
go spalono, na tę, jak ją nazywają, Szubieniczną Górę, zajmie spokojnie 
jadącemu konnemu co najmniej cztery godziny. Kiedy widzieliście Schaeffera po 

raz ostatni? 
  – Ja widziałem go rano, ale wiem, o co wam chodzi. Jego Ekscelencja opuścił 
pałac w południe. Kazał osiodłać konika i odjechał. 
  – Sam? 
  – Ano sam. 
  – Często udawał się na takie samotne wycieczki? 
  – A wiecie co...? – Peiper spojrzał na mnie uważnie. – Jak tak pomyślę, to 
nigdy. 
  – Zawsze ktoś mu towarzyszył? 
  – Zawsze – z wyraźnym zdumieniem odparł oficer. – Czasami nawet ja, ale 
częściej albo sekretarz, albo któryś z tych tam... chłoptasiów. 
  – A tym razem nikt... – zawiesiłem głos. – Dziwne, prawda? 
  – Taaak. – Skinął wolno głową. – Wypytajcie stajennych i odźwiernego. Skoro 
wyjechał sam, właśnie oni musieli go widzieć jako ostatni. 
  – Nie omieszkam usłuchać waszej rady. Jego Ekscelencja, płonąc na stosie, 
odziany był w liturgiczne szaty. Nikogo nie zdziwiło, że wyjeżdża z pałacu w tak 
uroczystym stroju? 
  – Srogi Boże, macie rację! – Peiper plasnął się dłonią w czoło. – Ale ja nic o 
tym nie wiem! Sądzę, że by mi doniesiono o czymś takim. – Wzruszył 
ramionami. – Wybaczcie, naprawdę musicie wypytać służących. 
  – A powiedzcie jeszcze, jak układało się biskupowi z sekretarzem? Bo wielu 
znałem ludzi, którzy potrafili nieźle dać popalić swoim pomagierom... Tak im 
życie obrzydzali, że wydawało się, iż śmierć milsza od ich towarzystwa. A w 
podobnym nastroju łatwo o popełnienie głupstwa. 
  – Nic z tych rzeczy – zaprzeczył Peiper. – Teobald Krankl jest człowiekiem 
uczonym. A w dodatku delikatnym i miłych obyczajów, a sami pewnie wiecie, że 
prędzej świnię się nauczy fruwać, niż zmusi jednego z tych uniwersyteckich 
mędrków do godnego zachowania. – Chciał splunąć, ale zdał sobie sprawę, gdzie 
jest, i powstrzymał się w ostatniej chwili. – Jeżeli Schaeffer miał szacunek dla 
kogokolwiek, to właśnie dla sekretarza – dokończył. 
  – A może był zazdrosny? 
  – Myślicie, że on ten tego tam z Jego Ekscelencją? – Oficer roześmiał się 
głośno. – Nie, nie, zapewniam was. Przy całej swej uczoności Teobald to chłop 

na schwał. Wszystkie już tu służki wymłócił, nawet co szpetniejsze. Biskup 
wiedział o tym i żartował sobie, że niby taki z niego ogier. 
  – Nawet najśmieszniejszy żarcik może się z czasem przejeść – zauważyłem. 
  Peiper pokręcił głową z poważną miną. 
  – Wasza sprawa, mistrzu inkwizytorze, w którą stronę obrócicie swe podejrzenia 
– rzekł niemal uroczyście. – Jednak jak dla mnie, a przecież jestem tu 
domownikiem od wielu lat, to oni byli serdecznymi przyjaciółmi. Zresztą od 
pewnego czasu Krankl mniej interesował się dziewkami, więc nie było powodów 
do takich żartów. 
  Uśmiechnąłem się jedynie w myślach, gdyż miałem swoje zdanie na temat 
serdecznych przyjaciół i ich zachowań. Któż skuteczniej naciągnie cię na wielkie 
sumy, jak nie serdeczny przyjaciel? Któż w czasie twej nieobecności lepiej się 
zajmie twoją żonką, jak nie ukochany kamrat? Któż chętniej sprzeda twoje 
tajemnice, jak nie ten, który je wcześniej poznał, a więc ulubiony druh? Ha! 
  Tegoż, jak powiadał Peiper, serdecznego przyjaciela biskupa miałem okazję 
poznać wcześniej, gdyż nie tylko oprowadził mnie po pałacu, lecz również 
przygotował listę osób do przesłuchania. Widziałem, że bardzo stara się być 
pomocny, co obudziło moje natychmiastowe podejrzenia, ponieważ mogło 
znaczyć, że spolegliwym posłuszeństwem stara się zatrzeć winy, o których 
jeszcze nie wiem. Pomyślałem jednak, że nie przesłucham go ani jako 
pierwszego świadka, ani jako dziesiątego. Jeżeli miał coś wspólnego ze śmiercią 
Jego Ekscelencji, niech teraz bije się z myślami, niech dręczą go obawa, 
niepewność lub wyrzuty sumienia, niech zastanawia się, czemu inkwizytor nie 
wzywa go na przesłuchanie albo czy ktoś wcześniej badany nie dostarczył temuż 
inkwizytorowi obciążających dowodów. Krótko mówiąc: niech gryzie się ile 
wlezie. A gdy już skruszeje od tego gryzienia, wtedy dopiero wezwę go na 
rozmowę. Z doświadczenia i opowieści wiedziałem, że nie raz i nie dwa zdarzało 
się, iż taki przetrzymany w niepewności oskarżony całkowicie się załamywał po 
pierwszych pytaniach. Okazywało się bowiem, że nieznośna chęć zrzucenia 
balastu z sumienia była silniejsza niż strach przed karą lub pragnienie ukrycia 
zbrodni. 
  Zgodnie z sugestiami Peipera wcześniej kazałem wezwać wszystkich, którzy 
jako ostatni widzieli żywego biskupa, a więc stajennych, ogrodnika i 

odźwiernego. Już po wymianie kilku zdań z każdym z nich wywnioskowałem, że 
to ludzie o lotności wbitych w ziemię i omszałych głazów. Nie była to informacja 
zła, gdyż nie wyobrażałem sobie, by którykolwiek nawet nie uknuł intrygę 
mającą na celu pozbawienie życia biskupa, lecz chociażby w niej uczestniczył. 
Nie mogłem jednak wymagać od podobnych kreatur, by w czymkolwiek mi 
pomogli. Chociaż nie powiem: olśnieni inkwizytorską powagą pomóc się starali. 
Wyjawili jednak jedną niezwykle istotną rzecz: biskup nie wyjechał za bramy 
pałacowe w stroju liturgicznym. Stajenni, ogrodnik i odźwierny nie do końca 
mogli się zgodzić, opisując strój Schaeffera, lecz jedno było pewne: nie był 
ubrany w sutannę, infułę oraz mucet. W dłoniach nie trzymał pastorału, 
aczkolwiek odźwierny wyjawił, że widział przy końskim boku jakiś długi, 
owinięty płótnem pakunek. Wszystko wskazywało więc, że Jego Ekscelencja 
zabrał ze sobą uroczysty ubiór, by przebrać się i wejść w nim na stos. Było to co 
najmniej dziwne, choć my, inkwizytorzy, widzieliśmy już tak wiele szatańskich 
sprawek, że niewiele rzeczy na tym nie najweselszym ze światów jest w stanie 
nas zdumieć. 
  Wezwany wreszcie przeze mnie Teobald Krankl zawiódł oczekiwania na całej 
linii. Wydawał się szczerze zasmucony śmiercią biskupa, ale ani nie 
przestraszony, ani nie roztrzęsiony. 
  – Jego Ekscelencja żył, jak żył – odpowiedział na pytanie, czy biskup miał 
wrogów, a jeśli tak, to kogo. – W takim wypadku o nieprzyjaciół nietrudno. 
  – Macie na myśli fakt, iż był... – chciałem powiedzieć „sodomitą”, ale uznałem, 
że być może zręczniej będzie użyć nieco bardziej delikatnego sformułowania – iż 
przedkładał szorstką męską przyjaźń nad niewieście wdzięki? 
  Krankl zerknął na mnie z zaskoczeniem, którego nie udało mu się ukryć. 
  – Tak. To właśnie miałem na myśli – odparł wyraźnie zdumiony, iż nie użyłem 
bardziej dosadnego sformułowania, opisując nieszczęsne zwyrodnienie, któremu 
ulegał Schaeffer. 
  – Kogo biskup mógł darzyć tak wielkim zaufaniem, by wyjechać samotnie w 
kilkugodzinną podróż na spotkanie z nim? Może jakaś nowa miłość? Wiecie coś 
na ten temat? 
  Krankl rozłożył ramiona. 
  – Mówiąc szczerze, inkwizytorze, starałem się trzymać z dala od prywatnego 

życia Jego Ekscelencji. Wiedziałem pewne rzeczy, bo każdy je wiedział, ale ani 
ja się nie dopytywałem, ani Augustyn mi się nie zwierzał. Tak, tak: Augustyn – 
powtórzył, dostrzegając moje spojrzenie. – Znaliśmy się od dwudziestu pięciu lat 
i zezwolił mi zwracać się do niego w konfidencjonalnej formie. 
  – Wszystko bardzo pięknie – powiedziałem. – Ale, na gniew Jezusa! musiała 
być jakaś przyczyna, że biskup zachował się tamtego dnia nietypowo oraz 
niezgodnie z zawsze przestrzeganymi obyczajami. Wyjechał samotnie i nikomu 
nie mówiąc w jakim celu. W dodatku podróż w obie strony miała potrwać co 
najmniej osiem godzin. Co się stało, panie Krankl? Co się wcześniej wydarzyło, 
że biskup powziął tak dziwny zamiar? W jakim celu zabrał ze sobą strój 
liturgiczny? 
  Sekretarz Schaeffera pokręcił głową, potem rozłożył ręce. Na jego twarzy 
odmalowała się nieudawana konsternacja. 
  – Nie wiem. Bogu przysięgam, że nawet najmniejsze podejrzenie nie świta mi w 
głowie. Tamtego dnia nie zdziwiłem się, że wyjechał, bo zwykle podejmował 
decyzje szybko i nie zwierzał mi się z nich. Dopiero potem... kiedy dowiedziałem 
się, że wyjechał sam, to trochę zbiło mnie z tropu. Ale szczerze mówiąc, 
pomyślałem jak i wy, że wybrał się gdzieś niedaleko poigrać z jakimś 
chłopaczkiem. 
  – Lubił tak sobie poigrać, czy w lesie, czy na łące? 
  – A to musielibyście jego spytać – odparł Krankl niemal obrażonym tonem. 
  – Panie Krankl, jesteście szlachcicem, prawda? 
  – Tttak. – Nagły obrót rozmowy najwyraźniej go zaskoczył. 
  – Bogatym? Ustosunkowanym na dworze? Należycie może do grona bliskich 
przyjaciół cesarza lub papieża? 
  – Trzy razy nie. – Uśmiechnął się blado. – Chociaż mój dziad był bogaczem, a 
majątek miał tak ogromny, że nawet ufundował dzielnicę dla biedoty w 
Koblencji. 
  Teraz przypomniałem sobie już, skąd znane mi jest nazwisko Krankla. 
Rzeczywiście na kilku czynszowych kamienicach w Koblencji znajdowały się 
napisy ku czci Tybalda Krankla. 
  – Skoro nie jesteście ani ustosunkowani, ani bogaci, nie utrudniajcie mi 
śledztwa, bardzo was proszę, i odpowiadajcie na zadane wam pytania. Bo 

torturować i spalić możemy każdego człowieka w Cesarstwie, ale za kimś, kto 
nie jest bogaczem ani przyjacielem dostojników, nie ujmie się nawet pies z 
kulawą nogą. Rozumiecie, co mam na myśli? 
  Milczał przez chwilę, lecz po jego minie widziałem, że nieszczególnie 
przestraszył się tych gróźb. Wreszcie ku mojemu zaskoczeniu uśmiechnął się. 
  – Wyłuszczyliście wszystko tak jasno, że tylko głupiec by nie pojął – rzekł, a ja 
nie usłyszałem w jego głosie ani zdenerwowania, ani urazy. – Więc odpowiem 
wam, że Jego 
Ekscelencja wolał raczej miękkie materace i puchowe kołdry niż mrówki żrące w 
tyłek i wiatr gwiżdżący w jajach. 
  – O, widzicie! Jak chcecie, to potraficie – pochwaliłem go. – Opisaliście 
upodobania Jego Ekscelencji nie dość, że obrazowo, to jeszcze dokładnie. 
  Podziękował mi oszczędnym skinieniem głowy, najwyraźniej niepewny, czy 
mówię serio, czy też kpię sobie z niego. 
  – A teraz zastanówcie się, drogi panie sekretarzu, jako człowiek znający biskupa 
od tak wielu lat: czym można by go skusić do podobnego samotnego wyjazdu? 
Kto i jakich mógłby użyć argumentów, by wywabić Schaeffera z pałacu? 
  Myślał dłuższy czas, potem ze zdenerwowaniem potarł pięścią szczękę. 
  – Życzyłbym sobie, byście nie potraktowali moich słów jako obstrukcji 
śledztwa – odezwał się w końcu. – Przysięgam wam jednak, że nie mam 
najmniejszego pojęcia. Ja... ja... Naprawdę w głowie mi się to nie mieści... 
  – Samotne polowanie? – poddałem pomysł. 
  – Nigdy w życiu! Zawsze brał łowczego. 
  – Sekretna rozmowa? Może z czyimś wysłannikiem zabiegającym o dyskrecję? 
  – Nie wiem... Niby czemu miałby nie wezwać mnie... 
  – A jeśli ktoś przedstawił się jako, no chociażby, poseł od papieża i poprosił o 
spotkanie w cztery oczy, jak wtedy zareagowałby Schaeffer? 
  – Natychmiast by mi o tym powiedział – odparł bardzo zdecydowanym tonem 
Krankl. 
  W tym wypadku był tak pewien siebie, że i ja nabrałem pewności, iż albo 
znajdował się w bardzo bliskiej konfidencji ze swym pryncypałem, albo 
przynajmniej o takowej konfidencji był święcie przekonany. 
  Zadałem jeszcze kilka pytań, które nie wniosły niczego do sprawy, po czym 

podziękowałem mu i poleciłem zajmować się wszystkimi kwestiami 
administracyjnymi oraz informować mnie, jeśli tylko zdarzyłoby się coś 
niespodziewanego lub niepokojącego. 
  – Jeszcze jedno – rzekłem, gdy sekretarz kierował się do drzwi. – Mówią, że 
podobno niezły z was ogier. To prawda? 
  – Lubię towarzystwo kobiet – odparł niespeszony. 
  – Podobno ostatnio jakby mniej... 
  – Nie wiem, dlaczego to, z kim sypiam i jak często to robię, zajmuje 
czcigodnego mistrza Inkwizytorium, ale zapewniam was, że wszystkiego 
możecie się dowiedzieć od mojego lekarza – powiedział z uprzedzającą 
grzecznością – który wyłuszczy wam dokładnie, czemu od pewnego czasu i, 
niestety, jeszcze przez pewien czas będę zmuszony pędzić żywot ascety. Co, 
możecie mi wierzyć na słowo, bardzo mi nie odpowiada. 
  – Dziękuję wam, panie Krankl. – Skinąłem głową. 
  – Naprawdę dobrze wam życzę. – Krankl odwrócił się, kiedy już stał w progu. – 
Augustyna śmiało mogłem nazywać przyjacielem, więc szczerze pragnę, by ktoś, 
kto go zamordował w tak okrutny i hańbiący sposób, poniósł stosowną karę. 
  – I tak się stanie – odparłem poważnie. – Wierzcie mi, że tak się stanie. 
  Tego samego dnia przeprowadziłem jeszcze wiele rozmów na wiele tematów. 
Odwiedziłem kuchnię oraz pralnię, gdyż zwykle są to dwa miejsca, w których 
nietrudno zapoznać się z interesującymi ploteczkami, nietrudno też usłyszeć 
człowieka, któremu żartem, w gniewie lub ze zwykłej próżności wypsnie się 
jedno lub kilka słówek za dużo. 
  Kiedy następnego dnia na wezwanie Gregora opuszczałem posiadłość biskupa, 
ku mojemu zdziwieniu dostrzegłem starca przycupniętego w pełnym kolorowych 
kwiatów ogrodzie. Ku zdziwieniu, gdyż nie przypominałem sobie, nie tylko bym 
przesłuchiwał tego mężczyznę, ale 
bym go nawet kiedykolwiek widział. 
  – Hej, ty! – krzyknąłem. – Chodź no tu! 
  Powtórzyłem wezwanie jeszcze dwa razy, aż wreszcie, chcąc nie chcąc, 
zsiadłem z siodła i skierowałem się w stronę starca. Uznałem, że widocznie wraz 
z wiekiem dopadła go głuchota i nie słyszał moich nawoływań. Zdążyłem tylko 
zejść ze ścieżki, by szybciej przedostać się w pobliże mężczyzny, kiedy... 

  – Złaź stąd! – zawołał. – Ale już, huncwocie jeden! Po ścieżce masz iść, a nie 
kwiaty będziesz deptał! 
  Pogroził mi sękatym, zarośniętym brudem palcem. 
  – Jesteście ogrodnikiem? – zapytałem, posłusznie wchodząc tam, gdzie mi 
nakazał. 
  – Nie, chłopcze. Podczaszym koronnym. Nie widać? – Pokręcił głową z 
politowaniem, jakby dziwiąc się mojemu brakowi rozumu. – Nie jestem 
ogrodnikiem – rzekł już rzeczowo. – Lecz przełożonym wszystkich biskupich 
ogrodników. Mistrzem sztuki ogrodniczej. 
  Wyprostował się, jakby chciał urosnąć pod wpływem przed chwilą 
wypowiedzianych słów. Już na kilka kroków przed sobą roztaczał intensywny 
zapach, czy raczej lepiej powiedzieć: smród surowej cebuli. No cóż, z dwojga 
złego wolałem jednak surową cebulę niż odór gnijącego ścierwa, którym to 
odorem część mieszkańców naszego błogosławionego Cesarstwa chodziła 
otulona niczym całunem. 
  – A dlaczego was nie widziałem wcześniej? 
  – Łatwiej mi będzie odpowiedzieć na to pytanie, jeśli się dowiem, kim jesteś, 
chłopcze. 
  – Mordimer Madderdin, inkwizytor – odrzekłem. 
  – Ach tak... Słyszałem, słyszałem. – Obrócił na mnie spojrzenie, nie 
dostrzegłem jednak, by skonfundował się tym, iż przed chwilą nazywał mnie 
chłopcem. – Nie widzieliście mnie, mistrzu inkwizytorze, gdyż zaledwie dzisiaj 
rano wróciłem z Luthoff, gdzie gościłem u mojej najmłodszej córuni, za wiedzą i 
pozwoleniem Jego Ekscelencji, świeć Panie nad jego duszą. 
  – Rzeczywiście. – Pstryknąłem palcami, gdyż przypomniałem sobie w tym 
momencie, iż Peiper mówił mi o nieobecności głównego ogrodnika oraz o 
powodach tej nieobecności. 
  – Urodziła szczęśliwie? 
  – Z łaską Bożą. 
  – Jakim imieniem ochrzczono dziecko? 
  – Anna Zofia. 
  – Bardzo ładnie. 
  – I ja tak sądzę, mistrzu inkwizytorze. 

  – A kto jest ojcem? 
  – Beniamin Straub, mistrz cechu bławatników. Człowiek wielce szanowany i w 
Luthoff, i w szerokiej okolicy. 
  Pokiwałem głową, jakbym zgadzał się z rozmówcą, chociaż oczywiście 
pierwszy raz w życiu słyszałem o Beniaminie Straubie, a jeśli chodzi o cech 
bławatników, to nawet nie wiedziałem, że istnieje w Luthoff. 
  – No cóż, pomożecie mi w czymś? Wiecie o czymś, czym chcielibyście się 
podzielić z inkwizytorem? 
  – Wybaczcie, lecz niewielką uwagę zwracam na ludzi – rzekł z uśmiechem. – 
Patrzę raczej w ziemię niż ponad nią. 
  – I cóż w niej widzicie interesującego? 
  – Życie – odparł. – I walkę o to życie. 
  Roześmiałem się. 
  – A któż tak zawzięcie walczy? 
  – A dla przykładu pożyteczne rośliny z chwastami. I na tym polega zadanie 
ogrodnika, by im pomóc, chociażby przez pielenie. 
  – Pielenie. No tak. – Skinąłem ogrodnikowi głową. – Bywajcie – rzekłem – i 
opiekujcie się tymi swoimi kwiatkami. 
  – Pielenie, mistrzu inkwizytorze, nie wiecie nawet, jakże to trudne i 
odpowiedzialne zajęcie. 
  – Czyżby? – spytałem grzecznie, lecz stałem już plecami do mężczyzny. 
  – Oczywiście! Trzebaż by wam tłumaczyć, jak wielkie znaczenie dla jarzyn, 
ziół i ozdobnych roślin ma to, by nie przeszkadzały im chwasty, by nie wyciągały 
z ziemi sił życiowych, by nie zasłaniały im słońca, nie wypijały wody? Można 
rzec, że wy i ja trudnimy się tym samym. Ja usuwam z ogrodu chwasty, by 
chronić pożyteczne rośliny, tak jak wy usuwacie ludzkie chwasty z ziemskiego 
ogrodu, by poprzez to działanie ocalić niewinne stworzenia boże. 
  – Słyszę sporo racji w tym, co mówicie – stwierdziłem i obróciłem się w jego 
stronę, gdyż musiałem przyznać, że człowiek ten znacząco odbiegał lotnością 
umysłu od swych pomocników i całkiem interesująco się z nim gawędziło. 
Wyciągnął z kieszeni fartucha dorodną, pozbawioną łupiny cebulę i wgryzł się w 
nią łapczywie, jakby była jabłkiem. Sok spłynął mu po ustach i brodzie. Aż mnie 
oczy zapiekły, kiedy na to patrzyłem. Tymczasem ogrodnik zmiażdżył 

odgryziony kęs w zębach i przełknął. Chuchnął z zadowoleniem, a mnie owiał 
cebulowy wiatr. 
  – Pielenie – odezwał się takim tonem, jakby było to jedno ze świętych słów. – 
Nie wyobrażacie sobie nawet, ilu ludzi staje bezradnych w obliczu zabiegu 
pielenia. 
  – A czemuż to? 
  – Bowiem nie patrzą w głąb. – Pokiwał surowo wskazującym palcem. – A 
jedynie na zewnętrzną powłokę. Wydaje im się, że wszystko jest dobrze, kiedy 
oczyszczą ziemię z wyrastających ponad nią traw, perzów czy ostów. 
  – A to nie wystarcza? – na pół stwierdziłem, na pół spytałem, gdyż kwestiom 
związanym z ogrodnictwem nie poświęciłem w życiu na tyle dużo czasu, bym się 
mógł uważać za człowieka biegłego w owej sztuce. 
  – Oczywiście, że nie wystarcza! – wykrzyknął oburzony. – Jak mogliście sądzić, 
że wystarcza? – Spojrzał na mnie rozżalonym wzrokiem. 
  – Wybaczcie. – Rozłożyłem dłonie. 
  – Trzeba sięgnąć głębiej, pod ziemię, wyrwać korzeń po korzeniu, tak by chwast 
już nie ożył. Samo wyrastające ponad ziemię zielsko, mistrzu inkwizytorze, to 
jedynie sygnał dla ogrodnika, że musi zanurzyć dłonie pod ziemię i poszukać 
korzeni. Ci, którzy zapominają lub nie chcą pamiętać o korzeniach, rychło stracą 
cały ogród, zwłaszcza że chwasty najsilniej się plenią i są najbardziej żywotne 
oraz odporne. Można je wyrywać, palić, a one i tak prędzej czy później znowu 
się pojawią. Dlatego też praca pielącego nigdy nie ma końca. 
  – Coś takiego – powiedziałem. – Wasze zajęcie rzeczywiście coraz bardziej 
przypomina moje. Widzę tylko jedną różnicę. 
  – A mianowicie? 
  – Chwast staje się chwastem przez sam fakt swego narodzenia. To znaczy 
wykiełkowania, czy co one tam robią – poprawiłem się. – Tymczasem człowiek 
zawsze ma wybór, a do zostania ludzkim chwastem nie przymusza go nikt poza 
jego grzeszną wolą. 
  – Dobrze powiedziane! – Klasnął w dłonie ubrudzone tłustą, czarną ziemią. – W 
pełni się z wami zgadzam, mistrzu inkwizytorze. Zdajecie się całkiem rozsądnym 
młodym człowiekiem. 
     W innych ustach takie słowa mogłyby zabrzmieć protekcjonalnie, wręcz 

obraźliwie, lecz starzec wypowiedział zdanie z prawdziwym przekonaniem i 
niedającą się ukryć życzliwością. 
  – Pokornie wam dziękuję – odparłem z uśmiechem, gdyż zawsze lubiłem ludzi 
potrafiących szczerze wyrażać swe poglądy. 
  Otrzepał dłonie jedną o drugą, a potem o uda i westchnął, jak sądziłem, na poły 
ze zmęczenia, a na poły z zadowolenia. Może z wykonywanej pracy, a może z 
mądrości, którymi mnie przed chwilą raczył. 
  – Jedźcie z Bogiem – rzekł. – I odnajdźcie prawdę. 
  Pokiwałem mu ręką, podszedłem do mego wierzchowca, lecz zdecydowałem się 
jeszcze nie wyjeżdżać za bramę. Cofnąłem się do pałacu, gdzie znalazłem 
Peipera i zamieniłem z nim kilka słów. A potem już mocno pogoniłem konia, 
gdyż Gregor Vogelbrandt nie lubił, kiedy jego podwładni spóźniali się na 
wyznaczone spotkania. 
  
     
 Rozdział III 
 
 Misja 
 
 
  Zebraliśmy się w dużej izbie zajmowanej przez Gregora. Przełożony nie 
poprosił nas, byśmy usiedli, więc staliśmy na środku pomieszczenia niczym 
służba wezwana, by wydać jej rozkazy. No i prawda jest taka, że byliśmy służbą. 
Szkoda tylko, że Gregor zapominał, iż byliśmy sługami Boga, nie żadnego 
człowieka. Pomyślałem, że kto wie, może nadejdzie czas, gdy arogancki Gregor 
zapłaci za swój brak taktu oraz wyrozumiałości.  – A więc nic – zimnym tonem 
podsumował nasze relacje Vogelbrandt. 
  I generalnie miał rację, gdyż, niestety, niewiele mieliśmy do zameldowania. 
Najpierw Voerter rozwlekle opowiadał o tym, czego się dowiedział, penetrując 
okolicę, w której popełniono zbrodnię, lecz wszystkie jego wywody można było 
podsumować słowami: nic niezwykłego, nic ciekawego. Owszem, kilku chłopów 
widziało jadącego stępa biskupa, a jeden podobno nawet podbiegł w pobliże 
dostojnika, czapkował mu i pokornie wyłuszczał jakąś 

prośbę, nie doczekał się jednak ani odpowiedzi, ani nawet by zwrócono na niego 
uwagę. Biskup po prostu jechał przed siebie i zdawał się pogrążony w 
rozmyślaniach lub modlitwie. 
  – Albo przydrzemał – zauważył Hoffman. – Jak zdarzyć się może każdemu 
staremu próchnu, kiedy pogrzeje się na słoneczku. 
  – Stajenni, ogrodnik oraz odźwierny mówili mi to samo – wtrąciłem. – 
Opowiadali, że biskup jechał z przymkniętymi oczami i zdawał się nie zwracać 
uwagi na nic ani na nikogo. 
  – Czasami tak się zdarza, gdy człowiek pogrążony jest w głębokim strapieniu – 
odezwał się niepewnie Hoffman. 
  – Czy było to inne zachowanie niż zazwyczaj? – spytał Vogelbrandt, ignorując 
słowa Hugona. 
  – Otóż to, Gregorze, otóż to! Schaeffer niemal zawsze zagadywał do służących, 
a przynajmniej odpowiadał skinieniem głowy lub chociażby uśmiechem na 
ukłony – wyjaśniłem. – Zdumiewające, lecz przy wszystkich swych wadach i 
słabościach był to człowiek więcej niż uprzejmy. Odniosłem wrażenie, że lubił, 
kiedy dworzanie mówili o nim jako o dobrym, ludzkim panisku. 
  – A był taki naprawdę? 
  – I tak, i nie, Gregorze. Kilka razy ponoć zbyt prędko podpisał jakieś wyroki, 
jednakowoż mówiono, że potem szczerze żałował popędliwości i modlił się za 
dusze niesłusznie skazanych... 
  – Pomogło im to pewnie jak kotu kadzidło – zarechotał Hoffman. 
  – Mówi się: jak umarłemu kadzidło. – Vogelbrandt obrócił nieprzychylne 
spojrzenie na naszego towarzysza. – A poza tym milcz, jeśli nie masz nic 
istotnego do powiedzenia. 
  Hoffman poczerwieniał, opuścił głowę i bąknął tylko coś, co chyba miało 
brzmieć jak: „Oczywiście, Gregorze”. 
  – Co to byli za ludzie? Ci skazani? – przełożony znów zwrócił się do mnie. 
  – Nikt istotny. Poza tym ostatnia taka sprawa miała miejsce kilka lat temu. 
Natomiast teraz mówiono, że Schaeffer jakby złagodniał, zdobroduszniał. 
Jedyne, co się nie zmieniło, to że bezwzględnie ściągał podatki, cła, myta, w 
ogóle wszystkie należne mu trybuty. 
  – Gdyby za takie sprawki miano zabijać, nie mielibyśmy już szlachty – 

uśmiechnął się Vogelbrandt. 
  Potem zrelacjonowałem dokładnie rozmowy z dworzanami biskupa, a 
szczególną uwagę poświęciłem Konradowi Peiperowi oraz Teobaldowi 
Kranklowi. 
  – Sądzisz, że któryś z nich? Obaj razem? W zmowie? 
  – Raczej nie, Gregorze. Cóż by im przyszło ze śmierci chlebodawcy? 
  – A jeśli Krankl zdefraudował pieniądze? – poddał myśl Vogelbrandt. – 
Mówiłeś przecież, że zajmował się finansami biskupa. Wyobraźmy sobie więc, że 
Schaeffer trafia na trop oszustwa. Jego sekretarzowi grozi nie tylko 
kompromitacja, ale proces, bieda, może i śmierć. Przekupuje Peipera i razem 
doprowadzają do zgonu biskupa. 
  – Czemu nie pozorują wypadku? Choroby? Dlaczego szykują tak niezwykłe 
widowisko? 
  – By skierować nasze podejrzenia w złą stronę. 
  – Nie przekonuje mnie twoja koncepcja, Gregorze. 
  Vogelbrandt westchnął. 
  – Nie martw się, Mordimerze. Mnie też nie przekonuje. Za dużo zachodu, za 
dużo niebezpieczeństw po drodze, za dużo ryzyka, że wszystko w pewnym 
momencie się posypie. O wiele łatwiej byłoby przeprowadzić inną intrygę. 
  – Na przykład zwalić winę na któregoś z kochanków biskupa. 
  – Właśnie tak, Mordimerze, właśnie tak. Zarżnąć Schaeffera w łóżku i zaraz 
potem usiec jego chłoptasia, niby przyłapanego na gorącym uczynku albo 
ucieczce. 
  Milczeliśmy wszyscy przez chwilę. 
  – Czy doszedłeś, którego ze służących nie było tego dnia na terenie pałacu? 
  – Oczywiście, Gregorze. Wypytywałem niezwykle szczegółowo. Każdy 
przesłuchiwany musiał mi opowiedzieć, kogo widział po południu w pałacu, a 
czyja nieobecność rzuciła mu się, być może, w oczy. 
  – I czyja? 
  – No i właśnie niczyja. – Wzruszyłem ramionami. – Owszem, kilku służących 
nie było na terenie posiadłości, jednak wysłano ich z konkretnymi poleceniami. 
Kazałem sprawdzić wszystkich i wszyscy mają dobre wytłumaczenie. Choć czy 
te tłumaczenia są we wszystkich wypadkach prawdziwe, wymagać jeszcze będzie 

ustalenia. Sprawdzenie tych detali zleciłem Peiperowi, lecz wątpię, byśmy 
doczekali się jakichś rewelacji. 
  – A miejsce? – zapytał Gregor. – Czy któryś z was wypytał o historię tego 
miejsca? Wzgórza, na którym spalono Schaeffera? 
     Spojrzeliśmy z Andreasem i Hugonem po sobie i zgodnie zaprzeczyliśmy. 
  – Tyle, co wiedzieliśmy na początku – odrzekłem za nas trzech. – Na szczycie 
stała niegdyś murowana szubienica. Solidna. Duża. I ośmiu chłopa dało się na 
niej naraz powiesić. 
  – Na takim odludziu stała szubienica – powtórzył Vogelbrandt. – Nie 
zastanowiło was, orły wy moje, czemu zbudowano szubienicę tak daleko od 
jakiejkolwiek wsi? Nie mówiąc już o mieście. 
  – To chyba stara historia – mruknął Voerter. – Może kiedyś pod wzgórzem było 
miasto albo chociaż wioski, czy ja wiem... 
  – Może! Chyba! Czy ja wiem! Kto wie! Tak ostatnio wyglądają raporty 
inkwizytorów? – Jeszcze nigdy nie widziałem Gregora tak wściekłego. 
  Opuściłem głowę i kątem oka dostrzegłem, że moi koledzy uczynili podobnie. 
Kiedy Vogelbrandt się pieklił, można było zrobić tylko jedno: schować uszy po 
sobie i próbować przeczekać burzę. 
  – To aż cztery godziny drogi od biskupiego pałacu – odezwał się po dłuższej 
chwili Vogelbrandt już spokojniej. – Czemu morderca zadał sobie tyle trudu? 
  – Jakiż trud, skoro biskup sam przyjechał – nie zgodził się Hoffman. 
  – To odludna okolica. Zbrodniarz mógł więc wszystko przyszykować bez 
zwracania na siebie uwagi – dodał Voerter. 
  – Ułożenie podobnego stosu, jaki widzieliśmy, stanowi niełatwe zadanie – 
wtrąciłem. – Ale zgadzam się, że na tym odludziu istniała spora szansa, by 
wszystko przygotować w tajemnicy. 
  – W okolicy jest kilka podobnych wzniesień. Czemu morderca wybrał akurat to, 
nie inne? – Vogelbrandt wrócił do znaczenia wzgórza w całej historii. 
  – Sądzisz więc, że Szubieniczna Góra może odgrywać szczególną rolę? 
Hmmm... – Voerter podrapał się po nosie. – Wybadam natychmiast całą rzecz. 
Jeśli karczmarz nie będzie wiedział, popytam na dworze barona. To do niego 
należy wzgórze. Wiesz, o kogo mi chodzi, prawda? Mówię o tym baronie, który 
polował nieopodal w czasie tego nieszczęsnego zdarzenia. 

  – Tak, tak, i który nic nie wie, i nic nie widział. – Gregor machnął ręką. – Więc 
do roboty, Andreasie. Wyjaśnij sprawę. – Nie czekając, aż Voerter opuści pokój, 
znowu spojrzał na mnie. – Nikt poza tym, Mordimerze, nie zwrócił twojej 
uwagi? 
  – Bardzo mi przykro, Gregorze. Wszyscy wydają się tak samo niewinni, czy 
może raczej – skrzywiłem usta – tak samo winni. 
  – Zacznijmy kwalifikowane przesłuchania – zaproponował Hoffman. – Po kolei. 
Od najprostszego stajennego czy kuchcika aż po oficerów i sekretarza. W końcu 
coś znajdziemy. 
  Vogelbrandt przymknął oczy. 
  – Ilu tam jest ludzi służby? 
  – Będzie setka – wyjaśniłem. 
  Nasz przełożony odemknął powieki i skupił spojrzenie na Hoffmanie. 
  – Chcesz więc, Hugonie, rozpocząć tortury stu osób. A nas, przypominam, jest 
czterech. 
  – Możemy prowadzić przesłuchania równolegle, ściągnąć oprawców z... 
  – Mordimerze? 
  – W ostateczności jest to jakiś pomysł – przyznałem niechętnie. – Chociaż nie 
wiem, czy gra okazałaby się warta świeczki. Niby czemu mamy torturować ludzi, 
którzy znajdowali się dwadzieścia mil od miejsca zbrodni? I to w dodatku stu! 
  Gregor skinął głową i skrzywił się z wyraźnym bólem. Jak widać, nawet tak 
niewielki ruch (i to częścią ciała oddaloną przecież od siedliska boleści) sprawiał 
mu nieznośną mękę. 
  – Trudno nie przyznać ci racji, Mordimerze. Chociaż myśl Hugona nie jest tak 
całkowicie pozbawiona rozsądku. Wiemy przecież, że gniazdo os najgłośniej 
brzęczy, kiedy nim gwałtownie potrząsnąć... 
  Zadowolony Hoffman skwapliwie pokiwał głową. 
  –...jednak pomysł prowadzenia kwalifikowanych przesłuchań na setce ludzi 
przez czterech inkwizytorów wydaje mi się niefortunny. – Uśmiech stężał 
Hoffmanowi na twarzy. – Co nie znaczy, że nie mamy tymże pomysłem zagrozić. 
Mordimerze, zawiadomisz Konrada Peipera, 
że Inkwizytorium poważnie rozważa koncepcję uwięzienia wszystkich dworzan 
biskupa, poczynając od najmniej ważnych aż po najważniejszych. Oczywiście 

będą przesłuchiwani i jeśli zajdzie taka konieczność, torturowani. Chyba że do tej 
pory znajdzie się właściwy sprawca... 
  Vogelbrandt znów przymknął oczy, a ja dostrzegłem, jak drżą mu dłonie, które 
opierał na poręczy fotela. Aż zbielały mu kostki śródręcza. 
  – Miejmy nadzieję, że to coś da – dokończył słabym głosem. 
  – Gregorze, wybacz pytanie, czy w zaistniałej sytuacji nie powinniśmy jednak 
zawiadomić Hezu. Sam przecież powiedziałeś, że jest nas tylko czterech... – 
ośmielił się Hoffman, lecz w tym wypadku wydawało mi się, że ciężko odmówić 
racji jego sugestii. 
  – Tak. Tak. Już niedługo... – szepnął Vogelbrandt. – A teraz idźcie już. No 
idźcie! 
  Posłusznie opuściliśmy komnatę przełożonego. 
  – Dlaczego go nie operujesz, Hugonie? – spytałem, kiedy tylko drzwi się 
zamknęły. 
  Hoffman wzruszył ramionami. 
  – A proszę cię bardzo! Idź i namów Gregora, żeby dał się operować. – Machnął 
dłonią. – Ile ja się go naprosiłem, nie masz pojęcia. Przecież widzę, jak cierpi. 
  – Boi się? – zdumiałem się, gdyż zawsze uważałem Vogelbrandta za człowieka 
z kamienia i stali. 
  – Boi się, boi, każdy by się bał... W tym stanie nie wiem, czy operacja 
cokolwiek da. Jeśli chciałbym wszystko usunąć – skrzywił się – wtedy powstanie 
jedna wielka rana, Mordimerze. A nie ma nic prostszego, niż zakazić taką ranę. 
  – Chcesz powiedzieć, że Gregor umrze? 
  – Moim zdaniem: tak. – Hoffman obniżył głos do szeptu: – Ale bynajmniej nie z 
powodu hemoroidów. 
  – Jak to? Nie rozumiem, co masz na myśli. 
  – A co tu rozumieć? Powiesi się albo poderżnie sobie żyły. Myślisz, że ile 
można wytrzymać taki ból? I głowę dam, Mordimerze, że z tego powodu Gregor 
nie chce zawiadamiać Hezu. 
  Przysiedliśmy na ławie na parterze gospody. 
  – Przyznam, że się gubię – powiedziałem. – I nie bardzo widzę związek między 
pomocą z Hezu a obolałym tyłkiem Gregora. 
  – Mój Boże, czyś ty się zakochał, czy co, że w ogóle nie myślisz? – Hoffman 

pokręcił głową i spojrzał z wyraźnym politowaniem. – Gregor uważa, że to może 
być jego ostatnia sprawa. I chce ją rozwiązać sam, rozumiesz? Być tym, którego 
się zapamięta jako przenikliwego i rozumnego śledczego. A nie jako 
podrzędnego inkwizytora z podrzędnego oddziału Świętego Officjum, który 
musiał wezwać pomoc, kiedy tylko zetknął się z poważniejszą sprawą. 
  – Myślisz? – Byłem naprawdę zdziwiony, gdyż nigdy nie podejrzewałbym, że 
Gregorowi tak bardzo zależy na opinii bliźnich. – Przecież to, co zrobiliśmy w 
zeszłym roku, to, jak oczyściliśmy Bielstadt i okolice... Czyż tamte czyny nie 
wystarczą Gregorowi, by uznał, że zostanie zapamiętany? 
  – Ludzie, których złapaliśmy i spaliliśmy w Bielstadt, lękali się Świętego 
Officjum. A ten człowiek, ten morderca biskupa, rzucił nam bezczelne i zuchwałe 
wyzwanie. Czyż nie tak? 
  – Hm, trudno się z tobą nie zgodzić. Ale czy Gregor tak myśli? Nie wiem... 
  – Jestem tego pewien. – Hoffman podniósł się z miejsca. – Za to nie jestem 
pewien, co my powinniśmy uczynić z tym kłopotem – mocno zaakcentował 
słowo „my”. 
  – Z hemoroidami Gregora? – spytałem niewinnie. 
  – Dobrze wiesz, o czym mówię. 
  Oczywiście, że wiedziałem. Hugon zastanawiał się, czy nie byłoby lepiej dla 
wszystkich, 
gdybyśmy sami zawiadomili inkwizytorów z Hez-hezronu o nietypowej i 
zagadkowej sprawie. Szkopuł tkwił jednak w tym, że nigdzie nie przepadano za 
inkwizytorami, którzy omijali drogę służbową. Jeśli raz sprzeciwiłeś się 
przełożonemu, kto zagwarantuje, że nie zrobisz tego po raz drugi? Jeżeli 
odmówiłeś wykonania polecenia, które okazało się niefortunne, kto 
zagwarantuje, że nie odmówisz wykonania ważnego rozkazu tylko dlatego, iż 
wyda ci się niewłaściwy? 
  – Jesteś lekarzem – stwierdziłem na pozór bez związku z sytuacją, lecz Hoffman 
natychmiast zrozumiał sugestię. 
  – Oczywiście – rzekł i uśmiechnął się szeroko. – Oczywiście. Masz rację. 
Jednak poczekam jeszcze dzień lub dwa. 
  I w ten sposób wilk będzie syty, a owca mniej więcej cała, pomyślałem. 
Chodziło bowiem o to, że Hugon jako wykwalifikowany medyk mógł 

zdecydować, iż choroba uniemożliwia Gregorowi podejmowanie racjonalnych 
decyzji. A jako jego zastępca musiał w związku z tym zawiadomić Hez-hezron. 
W ten sposób nie doczeka się opinii nielojalnego podwładnego, a wręcz 
przeciwnie: zręczne wybrnięcie z trudnej sytuacji powinno zostać docenione 
przez zwierzchników. 
 *** 
 
 Z zadowoleniem przekonałem się, iż Gregor potrafi jeszcze wcale bystro 
rozumować, pomimo iż był przyciśnięty bólem. Oczywiście jego pomysł, by 
zbadać historię Szubienicznej Góry, nie był olśniewający lub genialny, gdyż 
każdy, kogo nie obarczono pracą nad miarę (tak jak nie przymierzając mnie), 
prędzej czy później uznałby takie postępowanie za konieczne. Tak czy inaczej, 
wyszło szydło z worka, ponieważ okazało się, że wzgórze, na którym spłonął 
biskup, miało całkiem interesującą przeszłość. 
  – Miałem szczęście, gdyż syn miejscowego barona jest wielkim miłośnikiem 
historii. – Voerter był wielce zadowolony z siebie. – Wie chyba o wszystkim, co 
zdarzyło się na tych ziemiach od czasów Jezusa. 
  W słowach mojego kolegi istniała niewątpliwa przesada, gdyż po odejściu 
Chrystusa nastały czasy zamętu i jeśli jeszcze można było ze źródeł wywiedzieć 
się dokładnie, co działo się w Italii, Hiszpanii, Galii czy Małej Azji, to na pewno 
mogliśmy się tylko gubić w przypuszczeniach na temat zdarzeń we wschodniej 
Germanii. 
  – Wyobraźcie sobie, że na tym wzgórzu – kontynuował Andreas – poganie 
urządzali całopalne ofiary z ludzi, by przebłagać swych bogów... 
  – No! – klasnął w ręce Hoffman. – Więc to po prostu pogański spisek. Jesteśmy 
w domu! 
  Gregor spiorunował Hugona wzrokiem, lecz nie odezwał się do niego, tylko 
ponaglił Voertera: 
  – Dalej, dalej... 
  – Potem jednak, kiedy nasz Kościół rozpostarł nad Germanią miłosierny płaszcz 
świętej wiary, na Szubienicznej Górze spalono wszystkich pogańskich kapłanów. 
A później przez wiele lat palono tych, których podejrzewano o sprzyjanie Starym 
Bogom. 

  – Demonom – poprawił go Hoffman z wyraźną naganą w głosie. 
  – Dla tych, których palono, nie były to żadne demony, tylko Starzy Bogowie – 
Voerter nie przejął się uwagą. 
  – Jeśli miejsce zbrodni ma jakiekolwiek znaczenie dla mordercy, jeśli ten 
człowiek czy ci ludzie chcą nam przez nie coś pokazać, to co to niby ma być? Że 
biskup był poganinem? Że wyznawał Starych Bogów? 
  – Słyszałem dziwniejsze rzeczy – odezwał się wreszcie Vogelbrandt. 
  – To prawda – gorliwie przytaknął Andreas. – Biskupi są zwykle uczeni, a 
dobrze wiemy, 
że rzadko kiedy wiara ma gorszego wroga niż człowiek uczony, gdyż zadawanie 
pytań i stawianie hipotez tylko jeden maleńki kroczek oddziela od obmierzłej 
herezji. 
  – Dobrze, dobrze – mruknął Gregor. – Do rzeczy. 
  – Przeszukania w pałacu nie dały efektów – wtrąciłem. – A już tym bardziej nie 
znalazłem żadnych śladów odprawiania pogańskich rytuałów. Inna rzecz – 
dodałem po zastanowieniu – iż to ogromny budynek, a ja dysponowałem jedynie 
służbą biskupa. Mogli coś ukryć przede mną, mogli również badać pałac bez 
stosownej sumienności. 
  – Jeśli połączymy treść listu z miejscem morderstwa, to jakie wnioski nasuwają 
się wtedy na myśl? – zapytał Vogelbrandt. 
  Czekałem spokojnie, aż moi starsi koledzy się odezwą, ponieważ nie 
zdecydowali się zabrać głosu, odparłem: 
  – Jeśli Kościół uznać za drzewo, hierarchowie będą jego korzeniami. Ktoś zabił 
biskupa, gdyż nienawidzi Kościoła. Uważa, że biskupi są nie lepsi od pogańskich 
szamanów, więc stracił go w miejscu, gdzie zabijano pogan. 
  – Naciągane – mruknął Gregor po chwili. – Chociaż niewykluczone. Czyli, 
podążając zgodnie z twoim rozumowaniem, mielibyśmy przed sobą nie wroga 
naszej świętej wiary, lecz wręcz jej obrońcę! 
  – Obrońcę we własnym mniemaniu – wtrącił szybko Hoffman. 
  – Oczywiście. We własnym mniemaniu – powtórzył Vogelbrandt. – Niemniej 
byłby to człowiek uważający się, a może również uważany przez innych za 
pobożnego... 
  – Najpewniej właśnie tak. 

  – Pobożniejszego niż większość ludzi. Szlachetniejszego. 
  – Profesor teologii? – zaryzykował Voerter. 
  – Ale to przecież również człowiek czynu – zaprotestowałem, słysząc 
przypuszczenie mego towarzysza. – Człowiek silny i zdecydowany. Mało takich 
znalazłoby się na uniwersytecie. 
  – Też prawda – zgodził się Hoffman. – Tam co drugi wykładowca to 
nieudacznik czy sodomita. Bo tak już jest, że albo nigdzie go nie chcieli, więc 
poszedł uczyć żaków, by zarobić na chleb, albo do pracy na uniwersytecie skusiły 
go jędrne chłopięce tyłeczki. – Wybuchnął skrzeczącym śmiechem. 
  – Zastanawiam się, Hugonie, czy z dwojga złego wolę atak hemoroidowego 
bólu, czy twoje żarty – rzekł Gregor, a Hoffman, słysząc te słowa, zalał się 
rumieńcem. Potem opuścił głowę, lecz z tego, co zauważyłem, nie ze wstydu, 
lecz by ukryć grymas wściekłości, który wykrzywił mu twarz. Vogelbrandt nie 
zwracał już jednak na niego uwagi. – Inkwizytor – stwierdził. – Podejrzewam, że 
to jest inkwizytor. Usunięty z grona funkcjonariuszy Świętego Officjum za 
nadmierną gorliwość lub odszedł sam, kiedy jego pomysły nie spotkały się ze 
zrozumieniem kolegów albo przełożonych. 
  – Jakie na przykład pomysły? – zainteresował się Voerter. 
  – By wrócić do naszych, nomen omen, korzeni, kiedy serca inkwizytorów były 
równie gorące jak pochodnie w ich dłoniach. I kiedy całe miasta obracały się w 
popiół od żaru naszej wiary. 
  – Ha! – rzekł tylko Andreas i zamyślił się. 
  Sądziłem, że Gregor całkiem udanie podążył szlakiem, który mu wskazałem. 
Istotnie część starych inkwizytorów z rozrzewnieniem wspominała czasy, kiedy 
zło tępiono również wtedy, jeśli pochodziło z Rzymu lub jego agend. Można 
nawet powiedzieć: tym pilniej tępiono, jeśli pochodziło z Rzymu. 
  – Kiedyś spaliliśmy nawet papieża – mruknął Hoffman. 
  – Nie papieża, tylko antypapieża. I zdarzyło się to nie raz, a kilka razy – 
sprostował 
Voerter. 
  Nie odzywałem się, jednak z tego, co pamiętałem z lekcji udzielonych mi przez 
ojca Anzelma, wykładowcy w przesławnej Akademii Inkwizytorium, 
inkwizytorzy tak naprawdę spalili kilkunastu papieży. Prawdziwych, legalnie 

wybranych papieży, nie żadnych samozwańców. Działo się to jednak w 
Ciemnych Wiekach, a to były czasy, o których nadal mało wiedzieliśmy 
(zwłaszcza że zbyt dokładna wiedza mogła okazać się dla wielu bardzo 
niewygodna). Średnia długość panowania papieży w tamtych czasach nie 
przekraczała podobno roku. I liczni świadomi historii Świętego Officjum 
inkwizytorzy do dzisiaj wspominali ten fakt z nieukrywaną nostalgią. 
  – Pytajcie o byłego inkwizytora – rozkazał Gregor. – Człowieka starego lub w 
sile wieku. 
  – Nawet jeśli ktoś taki mieszka w okolicy, nie sądzę, by chwalił się swoją 
przeszłością – rzekł Andreas. 
  – Masz lepszy pomysł? 
  – Napisać do Hezu. Do Koblencji. Do Akwizgranu. 
  Vogelbrandt przymknął oczy. 
  – Jeszcze nie – odezwał się po chwili namysłu. – Jeszcze nie – powtórzył z 
większą pewnością siebie. 
  – Jak sobie życzysz, Gregorze – uprzejmie odparł Andreas, choć wydawało mi 
się, że odpowiedź przełożonego w najmniejszym stopniu go nie zadowoliła. 
  Cóż, zapewne nikogo z nas nie zadowalała, jednocześnie wiedzieliśmy, że 
zostało zrobione wszystko, co powinno zostać zrobione. Czy inkwizytorzy 
zaproponowali przełożonemu poinformowanie o niezwykłej sprawie biskupa 
Hez-hezronu? Zaproponowali. Czy prosili o zwrócenie się o pomoc do innych 
oddziałów Inkwizytorium? Prosili. Czy ich sugestie zostały odrzucone? 
  Zostały. Tak więc mogliśmy być pewni, że jesteśmy dobrze chronieni przed 
służbowymi konsekwencjami (jeśli przyjdzie co do czego, cała odpowiedzialność 
spadnie na Gregora), co jednak nie zmieniało faktu, iż potrzebowaliśmy 
energicznego, silnego i rozsądnie myślącego zwierzchnika, by rozwiązać tę 
sprawę. Powątpiewałem, by w najbliższym czasie Yogelbrandt mógł stać się taką 
osobą. Byłem pewien, że moi koledzy powątpiewają w to również. Pytanie 
brzmiało tylko, czy coś z tym fantem zrobimy, a jeśli tak, to kiedy. 
 *** 
 
 Ledwo zdążyliśmy odetchnąć po rozmowie u Gregora, kiedy usługujący mu 
chłopak karczmarza obudził każdego z nas głośnym łomotaniem w drzwi. Nie 

byłem tym faktem zachwycony, gdyż za okiennicami ledwo co przebłyskiwała 
szaro-różowa zapowiedź świtu. Oczywiście inkwizytorzy mogą wstawać nawet 
równo z brzaskiem i klęcząc na zimnych, twardych kamieniach, modlić się tak 
długo, aż omdleją z braku sił. Pytanie tylko brzmi: po co tak czynić? Czy nie 
lepiej porządnie się wyspać, by wtedy w pełni sił lepiej móc działać na rzecz 
chwały Bożej? Nam nie było dane się wyspać, lecz wszyscy pojawiliśmy się w 
pokoju Gregora, maskując niezadowolenie i wywołując na twarze entuzjazm. 
Hoffmanowi udawało się to mniej więcej w takim samym stopniu, jakby był 
koniem, któremu zdradzono, że galopuje w stronę rzeźni. Voerter trzymał się 
lepiej, lecz nietrudno było zauważyć, iż tylko ja zdołałem się przez tę krótką 
chwilę odświeżyć oraz nienagannie ubrać. Zresztą chyba niepotrzebnie, gdyż 
nasz przełożony nie zadał sobie trudu odziewania się na nasze powitanie. Na 
ramiona miał tylko narzucony wełniany szlafrok, spod którego wystawała 
poszarzała krawędź nocnej koszuli. 
  – Pojawił się następny interesujący liścik – oznajmił Vogelbrandt, kiedy tylko 
zebraliśmy się wszyscy trzej. 
  Wysunął w naszą stronę kartę papieru, trzymając ją za róg i w dwóch palcach, 
tak jakby pismo mogło go nieoczekiwanie ugryźć. Ponieważ ani Hoffman, ani 
Voerter nie kwapili się, by wziąć dokument, zdecydowałem się wyciągnąć rękę. 
Rozpostarłem złożony na czworo papier. Widniało na nim pięknie 
wykaligrafowane osiem słów. Tych samych co poprzednio. 
  – Bo już siekiera do korzeni drzew jest przyłożona – przeczytałem na głos. 
  Ale na samym dole karty widniał niewyraźny dopisek, literkami tak małymi, że 
na pierwszy rzut oka wyglądały jak ślady po skąpanych w inkauście mrówczych 
nóżkach. 
  – „Zajrzyj do klasztoru adelanek i zapytaj o przeoryszę” – udało mi się odczytać 
i podniosłem oczy na Gregora. 
  – Ano trzeba zapytać, skoro nasz przyjaciel pięknie prosi – rzekł Vogelbrandt. – 
Jest tylko jeden klasztor adelanek w najbliższej okolicy. Znajduje się około 
dziesięciu mil na północ od Luthoff. Pojechałbym sam, lecz nie dam rady. – 
Widziałem, jak ciężko było mu przyznać się do własnej słabości. – Jedź ty, 
Mordimerze. – Odniosłem wrażenie, iż między słowami „ty” i „Mordimerze” 
uczynił ledwo zauważalną pauzę, jakby nie był do końca przekonany, czy 

właśnie mnie wysłać z, co tu dużo mówić, nad wyraz delikatną misją. – Bądź 
bardzo ostrożny – kontynuował Gregor. – I uważaj, by nie narazić nas na 
konflikt, przynajmniej dopóki nie wiemy, co się tak naprawdę stało. 
  – Oczywiście, Gregorze. 
  – Poproś o spotkanie z przeoryszą. Jeśli ci odmówią, a zakładam... – skrzywił 
się z bólu, potem odetchnął głęboko, mrużąc oczy – że odmówią, wtedy zażądaj 
spotkania z kapłanem zakonnic. Ten ksiądz nazywa się Bazyli Kornhacher i 
mieszka w wiosce Seinitz, tuż za granicami miasta. W zależności od tego, co 
usłyszysz, podejmij następne kroki. 
  – Jak daleko mogę się posunąć? 
  Vogelbrandt nie odzywał się przez długą chwilę. Czułem, że Hoffman oraz 
Voerter również w napięciu czekają na odpowiedź. 
  – Jak daleko uznasz za stosowne – odparł wreszcie nasz przełożony. – W 
ramach podyktowanych przez prawo, obyczaj oraz rozsądek. 
  Miałem nieodparte wrażenie, iż wypowiedział te słowa, tak jakby miały w 
przyszłości stanowić część jego zeznania, czy też część usprawiedliwienia 
względem zwierzchności. 
  – Ciasna to klatka – rzekłem, a Vogelbrandt spojrzał na mnie zdumiony. Nie 
przypuszczał chyba, że posunę się do skomentowania jego poleceń. 
  – Co takiego? 
  – Czy mam prawo wejść na teren klasztoru, Gregorze? Nawet używając siły lub 
podstępu? Czy mam prawo rozpocząć przesłuchania zakonnic, nawet jeśli 
sprzeciwialiby się temu przeorysza lub biskup diecezjalny? 
  – Masz takie same prawa jak każdy inny inkwizytor – odparował ostrym tonem 
Vogelbrandt. – I możesz z nich korzystać pod warunkiem, że kiedy wystawią ci 
rachunek, będziesz w stanie za niego zapłacić. 
  Oczywiście, oczywiście. Tyle sam wiedziałem i nie trzeba mi było objaśniać 
spraw tak podstawowych. Teoretycznie bowiem funkcjonariusz Świętego 
Officjum mógł zażądać, by umożliwiono mu prowadzenie śledztwa w klasztorze, 
i wejść w każdej chwili na jego teren. Jednak ilość lamentów, protestów i 
interwencji do najwyższych władz, jaka się w takim momencie podnosiła, czyniła 
grę niewartą świeczki. Dlatego lepiej było posługiwać się łagodnymi środkami. 
Uzyskać oficjalne zezwolenie biskupa, następnie odwiedzić klasztor w obecności 

kapelana służącego od wielu lat zakonnicom w charakterze powiernika i 
spowiednika. Oczywiście do tego dojdzie tylko wtedy, jeśli nie zostanę 
dopuszczony przed oblicze przeoryszy. A przecież Vogelbrandt zakładał, że tak 
właśnie się stanie. Czy miał wiadomości z innego źródła, 
którymi nie chciał się z nami podzielić, czy też jedynie wyraził swoje podejrzenia 
i domysły. Interesujące... 
  – Bardzo się cieszę, Gregorze, że obdarzasz mnie tak dalece posuniętym, 
ośmielam się wręcz powiedzieć: pełnym zaufaniem – rzekłem serdecznym, 
ciepłym tonem. 
  I też poczułem się, jakby wypowiedziane przed chwilą zdanie miało mi 
posłużyć w charakterze usprawiedliwienia w czasie śledztwa, które odbędzie się 
w przyszłości, a które dotyczyć będzie naszego postępowania. Czy to, co się ze 
mną działo, można było nazwać zwykłymi urojeniami, czy też raczej 
przeczuciami? A może trzeźwym, rozsądnym oraz ostrożnym oglądem 
rzeczywistości i antycypowaniem przyszłych wydarzeń? 
  Vogelbrandt skinął głową, przypatrując mi się uważnie. Byłem pewien, że 
doskonale zdawał sobie sprawę, dlaczego tak, a nie inaczej sformułowałem 
wypowiedziane zdanie. 
  – Wy możecie już iść, ty, Mordimerze, zostań jeszcze przez chwilę – rozkazał. 
  Kiedy Hoffman i Voerter opuścili już komnatę, Gregor przez dłuższą chwilę 
mierzył mnie wzrokiem. 
  – Mam nadzieję, że nie zawiedziesz mojego zaufania – rzekł w końcu – i 
naprawdę będziesz ostrożny oraz rozważny. 
  – Czy jest coś, o czym powinienem wiedzieć? – spytałem ostrożnie. 
  – Klasztor adelanek ma złą sławę w okolicy i trudno, by echa tej złej sławy nie 
doszły do moich uszu – rzekł. – Chociaż nie powiem ci, czy ta opinia wynika z 
prawdy, czy jedynie z wrogich zmyśleń. W każdym razie przeorysza Konstancja, 
córka księcia Crescenzy, jest młoda, piękna i ustosunkowana. Ma wielu 
przyjaciół, którzy nie omieszkają nam zaszkodzić, jeśli popełnimy jakiś błąd. 
  – Rozumiem – odparłem. 
  – Dwadzieścia sześć lat to piękny wiek dla przeoryszy bogatego zgromadzenia, 
nie sądzisz? A Konstancja została przeoryszą, jeśli pamięć mnie nie myli, ze 
cztery lata temu, więc miała wtedy dwadzieścia dwa lata. 

  – Och, zdarzyło mi się słyszeć nawet o trzyletnich pułkownikach cesarskiej 
gwardii. – Uśmiechnąłem się. – Ale jak rozumiem, posag musiał być w tym 
wypadku ogromny. 
  Vogelbrandt skinął głową. 
  – Bądź ostrożny – rzekł jeszcze raz. – I zachowaj zimną krew. 
  – Oczywiście, Gregorze – odparłem. – Nie zawiodę twojego zaufania. 
  – Zanim pojedziesz do Luthoff, wróć do pałacu Schaeffera i zabierz Peiperowi, 
powiedzmy, ze trzech żołnierzy. Przyda ci się asysta. 
  – Oczywiście, Gregorze – powtórzyłem. 
  Nic już na to nie odpowiedział, więc opuściłem jego pokój i pomyślałem sobie, 
że nasz przełożony wpakował mnie w niezłe tarapaty. No ale cóż, kogóż niby 
innego miał wysłać z delikatną misją, wymagającą inteligencji, rozwagi oraz 
dobrych manier? 
  
     
 Rozdział IV 
 
 Klasztor 
 
 
     
 Peiper wybrał mi trzech zuchów służących w biskupiej milicji. Tych ludzi 
przesłuchano już wcześniej i nic nie świadczyło, by mieli w jakikolwiek sposób 
uczestniczyć w zbrodni. Poza tym od wielu lat służyli w charakterze najemników, 
a wiadomo, że najemni żołnierze z reguły trzymają się z dala zarówno od 
skomplikowanych religijnych sporów, jak i herezji. Owszem, nader często 
zdarzało się, że praktykowali coś na kształt prymitywnej magii. Chętnie kupowali 
zaklęcia mające wzmocnić ich broń czy pancerze, obwieszali się talizmanami, o 
których bajali, że chronią ich od strzały, ostrza lub złego uroku. I tak dalej, i tak 
dalej. Oczywiście prawdziwej magii nie było w tym za grosz, a żołnierze, ludzie 
o umysłach prostych niczym klingi ich mieczy, po prostu dawali się nabrać 
wszelakiej maści szarlatanom i szalbierzom.  Moi podkomendni nosili imiona 
Kuno, Bruno oraz Giuseppe Francisco i sprawiali wrażenie prostodusznych, 

szczerych chłopaków, którzy bez pytania i bez szemrania poderżną gardło 
każdemu człowiekowi wskazanemu przez dowódcę. Właśnie tego typu ludzi 
potrzebowałem. Można powiedzieć, że tacy ludzie zawsze są potrzebni, gdyż od 
podwładnych oczekuje się szybkiego i ścisłego wykonywania rozkazów, a nie że 
siądą sobie przy kominku z kielichem wina w garści i będą leniwie debatować, 
które polecenia wykonać, których spełnienie odłożyć na później, a które w ogóle 
zlekceważyć. Demokracja rządziła w Atenach, lecz po pierwsze, ten eksperyment 
zdarzył się wiele wieków temu, a po drugie, ciężko powiedzieć, by Ateny dobrze 
na nim wyszły. 
  Do klasztoru można było dotrzeć, omijając łukiem wzdłuż rzeki miasto Luthoff, 
ale po dwudniowej podróży byłem na tyle zmęczony, iż życzyłem sobie odpocząć 
w solidnym zajeździe i miałem nadzieję, że takowy znajdzie się w Luthoff. Jakoś 
nie miałem okazji wcześniej odwiedzić tego miasta, może dlatego, że żniwo 
naszego poprzedniego śledztwa nie zaprowadziło nas aż tak daleko, ale 
słyszałem, iż Luthoff niegdyś było bogatsze niż obecnie. Może miał coś na 
rzeczy konflikt z potężnym magnatem, którego dobra rozpościerały się 
nieopodal, a który podobno dawał się mieszczanom we znaki. Słyszałem o 
jakichś skargach, oskarżeniach o łupienie kupców, o bezprawnie pobierane myta, 
o przetrzymywanie i zabór towarów. Cóż, zwyczajna sprawa, kiedy w jednej 
okolicy krzyżują się interesy możnego (ale zawsze potrzebującego gotówki) 
feudała oraz mieszczan. Prędzej czy później feudał zawsze uzna, że mieszczanie 
przypominają mu krowy, gdyż są łagodni, powolni i łatwo dają się doić. Jednak 
mieszczanie, jak wiadomo, potrafili czasem solidnie wierzgnąć. Ci z Luthoff na 
razie zajmowali się wysyłaniem skarg i wytaczaniem procesów. Takie skargi, z 
tego, co wiedziałem, trafiły nawet do naszego oddziału Inkwizytorium, lecz 
przecież nie do nas należało zajmowanie się konfliktem pomiędzy mieszczanami 
a szlachtą. Chyba żeby ktoś w tej walce zaczął wykorzystywać siły czarnej magii. 
Wtedy i owszem. Inkwizytorium chętnie rzuciłoby na sprawę miłosiernym 
okiem. 
  W każdym razie znaleźliśmy w Luthoff całkiem przyjemną gospodę i biorąc 
wzór z Gregora, kazałem właścicielowi wyrzucić na zbity pysk wszystkich gości 
z piętra, tak bym mógł tam spokojnie się rozgościć. Widziałem, że moich zuchów 
aż ręce świerzbiły, by zająć się kimś, kto zechce się sprzeciwiać temu żądaniu, 

ale nikt na tyle zuchwały się nie trafił. Zresztą na piętrze tegoż zajazdu mieściły 
się zaledwie dwa pokoje, więc i nie było wielu ludzi do wyrzucania. 
  Wyspałem się całkiem nieźle, dużo lepiej niż poprzednich nocy, choć trzeba też 
przyznać, że gorzej, niż miałem nadzieję. A to nie ze względu na towarzystwo 
jakiejś pięknej damy (no, niech będzie, że nawet nie do końca pięknej, za to 
świeżej, wesołej i chętnej do baraszkowania), lecz towarzystwo pluskiew. 
Okazało się, że obrzydliwe robaki miały w moim łóżku swoje królestwo i, co 
gorsza, postanowiły wysłać z niego armię na zbadanie nowej istoty, która się w 
tym królestwie pojawiła. Skończyło się więc tym, że zawinięty w koc i płaszcz 
spałem na podłodze, pozostawiając przy pluskwach wojenne zwycięstwo. 
  Do klasztoru wyruszyliśmy wcześnie rano, a sądząc po tym, jak moi żołnierze 
drapali się i czochrali, pluskwy musiały również im dobrać się do skóry. Mogło 
to dziwić, gdyż tego typu służebne kreatury powinny mieć przecież skórę grubą i 
przyzwyczajoną do ugryzień. A tu proszę bardzo: delikatne kwiatuszki mi się 
trafiły, które nie dość, że drapały się ile wlezie, to jeszcze głośno wyrzekały na 
jakość noclegu. Zamiast cieszyć się, że jaśnie mistrz inkwizytor zezwolił im spać 
pod ludzkim dachem, a nie przegnał do stajni. 
  Klasztorne budynki znajdowały się na niewysokim wzgórzu, górującym nad 
malowniczą rzeczną doliną. Otoczono je murem na tyle wysokim i solidnym, iż 
widać było, że klasztor został zbudowany jako warowna siedziba. No cóż, w 
naszym przesławnym Cesarstwie nie zawsze przecież panował pokój. Wiele 
przetoczyło się buntów, wojen domowych czy rewolt. Zresztą w licznych 
miejscach podległych cesarskiej władzy do dzisiaj grasowali groźni rabusie, i to 
czasami 
rabusie ze szlacheckim rodowodem, którzy potrafili zebrać naprawdę sporej 
wielkości oddziały i mocno zaleźć za skórę okolicznym mieszkańcom. A 
klasztorów, rzecz jasna, nie oszczędzali, zwłaszcza żeńskich, gdzie prócz 
zrabowania bogactw można było poużywać sobie z młodymi mniszkami. 
  Zeskoczyłem z siodła, rozejrzałem się, ale nie zauważyłem kołatki, więc pięścią 
zastukałem do bramy. Potem drugi i trzeci raz. Odczekałem długą chwilę, jednak 
nic nie wskazywało, by ktokolwiek po drugiej stronie murów słyszał moje 
dobijanie się. A nawet jeśli słyszał, nie zrobiło to na nim najmniejszego wrażenia. 
  – Może zaczekamy, aż ktoś będzie wychodził? – zaproponował Giuseppe 

Francisco. – Kiedyś muszą otworzyć te bramy. 
  Słowo „kiedyś” nie brzmiało dobrze, zważywszy na fakt, że w tym wypadku nie 
chodziło o czas, lecz również o inkwizytorski autorytet. A tenże autorytet 
niewątpliwie ucierpi, jeśli będę musiał rozłożyć się obozem pod klasztorem, w 
którym nikt nie zwraca na mnie uwagi. Teraz dopiero zdałem sobie sprawę z 
jednej rzeczy. Otóż pod murami zakonnych siedzib bardzo często zbierają się 
ubodzy bezdomni. Czekają na datki, na żywność, na ubranie. W wielu 
zgromadzeniach praktykuje się wciąganie biedaków na specjalne listy, dzięki 
którym pobierają codzienną jałmużnę, najczęściej zresztą nie w gotówce, lecz w 
naturze. Ma to swe wyjaśnienie w wypadkach z dalekiej przeszłości. W końcu, 
kiedy armia naszego Pana szturmowała Rzym, to najpodlejsi nędzarze stanęli u 
jego boku: niewolnicy, biedni wyzwoleńcy czy wygłodniała hałastra żyjąca z 
państwowych datków i rozdawnictwa zboża. Senat, ekwici, wojsko i rzymski 
patrycjat pozostali z reguły wierni cesarzowi Tyberiuszowi. I wiernie razem z 
nim zginęli w czasie tumultów, które objęły Wieczne Miasto zaraz po jego 
zdobyciu. Z tego właśnie powodu Kościół kazał chrześcijanom szanować i 
wspierać biedaków, by cały czas przypominać, iż właśnie oni wszczęli w Rzymie 
bunt, który pozwolił świętej armii naszego Zbawcy na skuteczny atak. Klasztory 
na ogół chętniej lub mniej chętnie (wiele zależało zarówno od reguły, jak i od 
zawiadującego danym przybytkiem przeora) stosowały się do tej reguły. A przed 
tym klasztorem nie działo się nic. Panowały błoga cisza oraz święty spokój. Jak 
widać, okoliczna i nie tylko okoliczna ludność nauczyła się, że w siedzibie 
adelanek nie znajdzie miłosiernego przyjęcia. To też sporo mówiło o 
zakonnicach, zwłaszcza o ich przeoryszy. 
  – Podaj miecz – rozkazałem najemnikowi, a kiedy podszedł do mnie z bronią, z 
całych sił uderzyłem w bramę żelazną rękojeścią. Trzeba przyznać, że tym razem 
zabrzmiało to dużo głośniej niż łomotanie pięścią. 
  – Może głusi albo co – burknął Kuno. 
  – Ano widziałem kiedyś taką starą klucznicę – ożywił się Bruno. – Mogłeś 
stukać, pukać do śmierci, ona nawet nie drgnęła. Siedziała se jak ten żółw w 
słońcu. 
  Muszę przyznać, że nie spodziewałem się podobnego obrotu spraw. Liczyłem 
się z tym, iż nie zostanę wpuszczony na teren klasztoru, że spotkam się z mniej 

lub bardziej stanowczą odmową, ale natrafiłem po prostu na, mówiąc dosłownie i 
w przenośni, niemy mur nie do przebycia. Zresztą zadarłem już wcześniej głowę 
i sprawdziłem, czy na ten prawdziwy mur okalający klasztor nie dałoby się jakoś 
wspiąć, lecz bez długiej drabiny albo przynajmniej liny z hakiem nie było tu 
czego szukać. Poza tym nie zamierzałem przecież wdzierać się do siedziby 
adelanek niczym rabuś czy najeźdźca. Przynajmniej do czasu, póki nic mnie nie 
skłoni ku podobnemu postępowaniu. 
  – Możemy poczekać – bąknął Kuno. – Przekąsimy coś, wypijemy winko, bo 
akuratnie wziąłem ze sobą butelczynę... Jakoś czas nam zleci. 
  Oczywiście. Mogliśmy jeszcze zagrać w karty lub kości, pobrzdąkać na lutni. A 
okolica miałaby z czego żartować przez dłuższy czas. To nie był sposób na 
wejście do klasztoru, gdyż na 
dobrą sprawę zakonnice mogły nie otwierać wrót aż do niedzieli, kiedy odwiedzi 
je ksiądz kapelan. A nie zamierzałem koczować przed bramą niczym trędowaty 
czekający na miłosierny datek. 
  – Wracamy – zdecydowałem. – Nic tu po nas. 
  – A jakby im tak podłożyć ogień? – Giuseppe Francisco podrapał się po 
bulwiastym nosie. – Patrzcie, mistrzu, brama drewniana, raz-dwa się zajmie. Zara 
kto przyleci patrzeć, co tak dymi... 
  To, że wydarzenia potoczyłyby się zgodnie z przewidywaniami najemnika, 
wydawało się wysoce prawdopodobne. Ale już wyobrażałem sobie skargi 
trafiające do władz kościelnych i do moich zwierzchników w Inkwizytorium. Oj, 
pewien byłem, że waszego uniżonego sługi nie pogłaskano by po głowie za 
podpalenie klasztoru. A jakby rachunek za szkody próbowano pokryć z mojego 
skromnego wynagrodzenia, to dług spłacałbym chyba do końca życia. 
  – Innym razem – odparłem. 
 *** 
 
 Nie pozostawało mi nic innego, niż poprosić o pomoc kapelana klasztoru. 
Ksiądz dobrodziej nie tylko co niedziela odprawiał dla zakonnic mszę świętą, 
lecz był również spowiednikiem siostrzyczek. Zarówno z doświadczenia, jak i z 
opowieści wiedziałem, że księża opiekujący się klasztorami i ich mieszkankami 
wiedzą czasem bardzo wiele, a najczęściej jest to wiedza, której nikt nie 

wypuszczałby chętnie na światło dzienne. Zdarzało się również, że duchowni, 
zwłaszcza ci młodsi i jurniejsi (choć bywały odstępstwa od normy), chwacko 
poczynali sobie z zakonniczkami, co przynosiło efekt w postaci zamiany 
przyklasztornych ogródków na sekretne cmentarzyki, gdzie chowano płody lub 
wcześniej uśmiercone niemowlęta. Nie raz i nie dwa Inkwizytorium zajmowało 
się podobnymi sprawami, wykazując się zresztą wtedy pełną surowością, gdyż 
nauczono nas, że jednym z największych grzechów jest grzech przeciw życiu, 
zwłaszcza kiedy odbierane jest ono najsłabszym i najbardziej niewinnym, takim 
jak nienarodzone jeszcze dzieci lub bezbronne niemowlęta. Mógł to być rzymski, 
pogański obyczaj, by wyrzucać zawadzające rodzicom potomstwo na śmietnik 
niczym stare szmaty, mógł to być zwyczaj Spartan, by zrzucać niewiniątka z 
wysokiej skały, by tam ginęły rozszarpane przez psy, ale prawowierny 
chrześcijanin musiał się brzydzić podobnymi zbrodniami i jego obowiązkiem 
było zwalczać je bez litości. 
  Niestety, kapelana nie zastałem w domu (a próbowałem zajść do niego 
trzykrotnie), więc postawiłem w końcu pod jego drzwiami Kuna, który to 
żołnierz prezentował się najgroźniej z całej przydzielonej mi do pomocy trójki. A 
nabiegłe ropą wągry, jakimi była upstrzona cała jego twarz, nadawały mu iście 
przerażający wygląd. 
  – Cokolwiek by mówił, jakkolwiek by się opierał i cokolwiek by obiecywał, 
masz mi go przyprowadzić, rozumiesz? – przykazałem surowo. – Staraj się po 
dobroci, ale jeśli po dobroci się nie da, bierz za kark. 
  – Jak rozkażecie. – Odsłonił w uśmiechu połamane zęby i byłem pewien, że 
odrobina przemocy nie jest tym, przed czym szczególnie by się wzdragał. 
  Na szczęście dla kapelana, a zapewne ku zmartwieniu Kuna okazało się, że 
duchowny nie zamierza stawiać oporu. Przyprowadzony do mej kwatery nie 
sprawiał co prawda wrażenia zachwyconego ani formą zaproszenia, ani moim 
widokiem, lecz inkwizytorzy rzadko kiedy bywają chętnie oglądanymi gośćmi 
lub urokliwymi gospodarzami. Taka to już specyfika profesji, którą wykonujemy 
z pełnym poświęcenia zapałem. Jednak krzyż osamotnienia, a nawet ludzkiej 
złości i niechęci, jaki dźwigamy na poranionych ramionach, jest dla nas 
najsłodszym ciężarem, którego za nic w świecie nie wymienilibyśmy na płaszcze 
ze złotogłowiu. 

  Kapelan był starym człowiekiem o twarzy zmiętej i szarej niczym ściera, którą 
wytarto zabłoconą podłogę. Miał zmęczone oczy i wiecheć siwych włosów 
sterczący pośrodku pokaźnej łysiny. Ciężko mi przyszło zawyrokować, czy 
wygląda bardziej żałośnie, czy bardziej pociesznie. 
  – Mordimer Madderdin, inkwizytor – przedstawiłem się i uścisnąłem dłoń, którą 
po chwili wahania wyciągnął w moją stronę. Miał tak wątłe palce, że byłem 
pewien, iż mógłbym bez trudu je połamać, gdybym wzmocnił uchwyt. Ale czas 
łamania palców był jeszcze daleko przed nami. Jeśli w ogóle nadejdzie, bo niby 
dlaczego miałby nadejść? 
  – Witajcie, mistrzu – powiedział grzecznie. – Nazywam się Bazyli Kornhacher, 
ale jak rozumiem, to już wiecie. 
  Spodziewałem się, że jego głos będzie drżący, szeleszczący, starczy, a 
tymczasem okazał się głosem, który raczej pasowałby do krzepkiego, leciwego 
chłopa niż do wysuszonego na wiór kapłana. 
  – Pragnąłbym skorzystać z waszej uprzejmości – przeszedłem od razu do rzeczy 
– byście wyświadczyli mi tę łaskę i umożliwili rozmowę z przeoryszą... 
  – Tak, tak, słyszałem już. – Przetarł rękawem siedzenie krzesła i przycupnął na 
brzeżku. – Obawiam się jednak, że to niemożliwe. 
  – Z jakich powodów, jeśli wolno wiedzieć? 
  – Szacowna przeorysza Konstancja nie żyje – wyjaśnił smutnym tonem. – Pan 
zabrał ją do swej światłości niespełna tydzień przed waszym przyjazdem. 
Przykro mi, mistrzu. 
  Ha, mnie może nie było szczególnie przykro, lecz trudno powiedzieć, że nie 
spodziewałem się, iż sprawy mogą przybrać taki właśnie obrót. Ciekawe, czy 
Gregor Vogelbrandt to właśnie miał na myśli, mówiąc, że podejrzewa, iż nie 
zostanę dopuszczony przed oblicze przeoryszy. 
  – Cóż takiego się wydarzyło? Bo jak wiem, była kobietą w sile wieku. 
  W rzeczywistości przeoryszę Konstancję można było nazwać wręcz osobą dość 
młodą. Gregor poinformował mnie przecież, że nie ukończyła dwudziestu sześciu 
lat, a wysoką pozycję w zakonie zawdzięczała świetnym koligacjom i 
ogromnemu posagowi, jaki złożył zakonowi jej ojciec, książę Crescenza. 
Zastanawiało mnie tylko, dlaczego ten wielki pan zdecydował się wysłać córkę 
tak daleko od domu? Czy w słonecznej Italii nie było klasztoru, który mogłaby 

objąć? Czemu dziewczyna z południa przyjechała spędzić resztę życia na 
północno-wschodnich rubieżach Cesarstwa? 
  – Och tak – westchnął kapelan. – Była niczym topola. Silna i piękna. Lecz 
piękno jej oblicza niczym nie dorównywało piękności duszy oraz żarliwości, z 
jaką chwaliła Pana Boga Wszechmogącego oraz z jaką oddawała się pod pieczę 
Kościoła Jedynego i Prawdziwego. 
  – Nie jesteśmy na kazaniu, ojcze – rzekłem – więc raczcie odpowiedzieć na 
moje pytanie. 
  – A jakież ono było, przypomnijcie... – Spojrzał na mnie wypłowiałymi oczami. 
  – Pytałem o przyczyny śmierci przeoryszy Konstancji – przypomniałem. 
  – Ach tak, tak, oczywiście. Czasem tak bywa, inkwizytorze, że wątłe i mdłe 
ciało nie jest w stanie udźwignąć ciężaru ogromnej pobożności. I że to grzeszne, 
słabe ciało buntuje się, kiedy je smagać plagami, doświadczać włosienicą czy 
głodzić. Że to grzeszne, słabe ciało odmawia posłuszeństwa, kiedy kazać mu 
leżeć krzyżem na zimnej posadzce kaplicy, kiedy kazać mu klęczeć na klęczniku 
nabijanym ostrzonymi guzami, kiedy kazać mu zamiast wody poić się jedynie 
pokorną modlitwą, a zamiast pokarmu najadać się jedynie wyśpiewywaniem 
psalmów. 
  No cóż, mogłem sobie to wyobrazić, gdyż podobne przypadki znałem jeśli nie 
osobiście, to chociaż z opowieści lub pism. 
  – Czy zakonnice wzywały medyka do przeoryszy? 
  – Nie, nie, nie! – niemal się oburzył. – Święte siostrzyczki podlegają bardzo 
surowej 
regule i obecność mężczyzn na terenie klasztoru jest surowo zakazana. Jedynie ja 
odwiedzam je raz w tygodniu, w niedzielę, lecz sami przecież widzicie, co ze 
mnie za mężczyzna... 
  – Co się stało z ciałem? 
  – Biedactwo, pragnęła pochówku bez rozgłosu, w klasztornym ogrodzie wśród 
róż, których pielęgnowanie było jej jedynym nałogiem i słabością i z której to 
słabości wielokrotnie mi się spowiadała. 
  – Czyli już ją zakopano? 
  – Sam odprawiłem mszę nad grobem tej wiernej owieczki pańskiej. 
  – Widzieliście ciało? 

  – Rzecz jasna! A któż, jak myślicie, udzielił Konstancji ostatniego 
namaszczenia? Któż wyspowiadał to biedne dziecko i pobłogosławił je na 
ostatnią z dróg? 
  – Szczerze wzruszające doświadczenie – powiedziałem. 
  – Och tak, szczerze wzruszające – przyznał i zapatrzył się we mnie 
załzawionymi oczyma. – Mówię wam, mistrzu, że kiedyś ta słodka duszyczka 
zostanie świętą. Mówię wam... 
  – Bardzo żałuję, że przeorysza umarła, zwłaszcza że, jak mówicie, była tak 
czcigodną niewiastą. Powiedzcie mi więc, z łaski swojej, kiedy odwiedzicie 
klasztor, a chętnie wam będę towarzyszył. 
  – To niedobry pomysł. – Pokręcił głową. – Te biedne mniszeczki pogrążone są 
w tak bolesnej żałobie, jakby zmarła ich ukochana matka. Nie należałoby 
zakłócać tej boleści i trzeba dać zrozpaczonym sercom czas, by ją odchorowały. 
  – Księże – przerwałem mu – wydano mi ścisłe polecenia, a brzmią one tak, że 
muszę się zobaczyć jeśli nie z przeoryszą, to z siostrą, która ją zastępuje. 
  – Oczywiście, że możecie wejść na teren klasztoru – powiedział, a jego ton 
zmienił się na niemal opryskliwy. – Nie uszanować tej żałości, która ciemnym 
woalem rozpostarła się nad całym klasztorem. Wiem, jakie są uprawnienia 
inkwizytorów, wiem również, że muszą się oni tłumaczyć z ich wykonania. Jeśli 
wydacie mi taki rozkaz, wprowadzę was do klasztoru, lecz liczcie się z tym, że 
władze kościelne stanowczo zaprotestują przeciw podobnemu postępowaniu u 
waszych przełożonych. 
  – Kiedy? 
  – Co kiedy? 
  – Kiedy mnie wprowadzicie? 
  – Czy wy Boga w sercu nie macie? Czy nie dość jasno... 
  – Kiedy? 
  Opuścił głowę, jakby przytłoczony niezmiernym ciężarem. 
  – Za dwie niedziele, ale... 
  – Za dwa dni – rzekłem stanowczo, gdyż właśnie był piątek. – Ani dnia później. 
Zjawię się u księdza na plebanii z samego rana. I serdecznie doradzam, by ksiądz 
tam był, gdyż w innym wypadku będą musiał wejść na teren klasztoru siłą. A 
tego chyba obaj chcielibyśmy uniknąć. 

  Ukrył twarz w dłoniach. 
  – Mój Boże, na co mi przyszło na stare lata – wystękał. 
  Coś tam jeszcze mruczał do siebie, aż wreszcie odsłonił twarz. 
  – Będę na was czekał w niedzielę rano – zapowiedział słabym głosem. – 
Bądźcie jednak pewni, że biskup zażąda wyjaśnień od Świętego Officjum. 
  – Jestem przekonany, że moi przełożeni udzielą mu ich niezwłocznie. A teraz 
serdecznie dziękuję za pomoc, księże kapelanie. 
  Wstał z westchnieniem wysiłku, nakreślił w powietrzu wielki znak krzyża i 
oddalił się, lekko utykając na prawą nogę. Poczekałem, aż zatrzasną się za nim 
drzwi, a potem podszedłem 
do okna, stanąłem bokiem, tak by widzieć podwórze, lecz samemu nie zostać 
zauważonym. Ksiądz pokuśtykał do połowy podwórza, potem zerknął w moje 
okna i kiedy nie ujrzał w nich nikogo, przyspieszył kroku. A prawej nogi nie 
wlókł już za sobą, lecz dzielnie przebierał obiema. Może mu po prostu zdrętwiała 
na krześle, a teraz chwilowy paraliż odpuścił? A może chciał się wydać słaby i 
bezbronny? Jeśli tak, to z jakiego powodu? Hm, ciekawe pytanie... Ale dużo 
ciekawsze pytanie brzmiało inaczej. Dlaczego kłamałeś, kapelanie? – spytałem w 
myślach. Dlaczego z całej twojej opowieści uwierzyłem tylko w jedno: w to, że 
przeorysza Konstancja umarła 
 *** 
 
 Nie byłem na tyle naiwny, by przypuszczać, że księżulo będzie pokornie czekał 
na mnie w niedzielny ranek, powita szerokim uśmiechem, ugości śniadaniem, po 
czym zabierzemy się jego powozem i serdecznie objęci pojedziemy w stronę 
klasztoru, wyśpiewując po drodze psalmy w zgodnym duecie. Byłem 
przekonany, iż w niedzielę rano okaże się, że czcigodny kapłan musiał pilnie 
pojechać do umierającego chrześcijanina albo sam tak zachorował, że znajduje 
się na skraju śmierci. Bynajmniej nie odmówi mi wspólnych odwiedzin w 
klasztorze, a jedynie pokornie poprosi o odrobinę cierpliwości i zapewne użyje 
nawet słów „w najszybszym najdogodniejszym terminie”. To wytrąciłoby mi 
częściowo oręż z ręki, gdyż przecież nikt nie broniłby mi wstępu do klasztoru, a 
jedynie zaszłyby niespodziewane okoliczności opóźniające wizytę. I surowo 
egzekwując należne mi prawo, mógłbym się poważnie narazić. Oczywiście tylko 

w przypadku, gdybym na terenie klasztoru nie odkrył niczego niezgodnego z 
prawem. No ale tego nikt mi przecież nie mógł zagwarantować. Postanowiłem 
więc pokonać księdza nie brutalną siłą, ale podstępem. W końcu to nie 
Agamemnon, Ajaks czy Achilles wdarli się za mury Troi, lecz przebiegły Ulisses. 
  Kiedy byłem już na kwaterze, wezwałem najbystrzejszego z moich najemników. 
  – Giuseppe, weźmiesz Kuna i dyskretnie będziecie obserwować plebanię oraz 
to, co robi kapelan. Rozumiesz, co oznacza słowo „dyskretnie”? 
  Wyszczerzył zęby. 
  – Ukryjemy się jak dwa zajączki pod krzaczkiem. 
  – Właśnie tak. – Skinąłem głową, myśląc, że miałem rację: Giuseppe był 
denerwujący. – Jeśli tylko zobaczycie, że gdzieś się wybiera powozem czy 
konno, o ile on w ogóle jeździ konno, będziecie go śledzić. A jeśli skieruje się na 
północ, natychmiast wyślesz Kuna, żeby dał mi znać. 
  – Sie rozumi, mistrzu. Nie dośpimy i nie dojemy, a będziemy czuwać. 
  Może nie byłem bardzo stary i doświadczony, jednak doskonale zdawałem sobie 
sprawę, w jaki sposób spryciarze pokroju Giuseppe Francisca wykonują rozkazy. 
Zamiast czuwać niedaleko plebanii, znajdą sobie świetny punkt obserwacyjny w 
pobliskiej oberży. A z każdym wypijanym kubkiem wina jakoś zacznie im 
umykać właściwy cel, dla którego właśnie tam się pojawili. No i skończy się na 
tym, że ksiądz opuści wieś, a skacowany Giuseppe Francisco doniesie mi, że nic 
nie widział, nic nie słyszał i ani chybi za wszystkim stoi diabelska siła, która go 
omamiła. Mogłem próbować najemnika zastraszyć, jednak świetnie wiedziałem, 
że niedobrze jest mieć za plecami zbrojnych ludzi, którzy się ciebie boją i 
nienawidzą. Nigdy nie wiadomo bowiem, kiedy drgnie im ręka lub kiedy 
odwrócą wzrok akurat wtedy, gdy odwracać go nie powinni. Dlatego 
uśmiechnąłem się szeroko, jakbym wziął słowa najemnika za dobrą monetę. 
  – Jeśli dobrze się spiszecie, dostaniecie dziesięć koron do podziału, jak tylko 
wrócimy do mistrza Yogelbrandta – obiecałem. – A ty, Giuseppe, sam 
zdecydujesz, kto zasłużył i na ile. 
  Pomyślałem, że Gregor nie będzie zachwycony moją hojnością, ale cóż robić, 
skoro ludzie najszybciej biegali poganiani batami ze złota. Taka już była nasza 
grzeszna natura... 
Tymczasem najemnik się rozpromienił. 

  – Nie zawiodę was, mistrzu! – obiecał z żarliwością, która tym razem wydała 
mi się szczera. – Będę warował jak pies i wytężał oczy jak sokół. 
  – Świetnie – powiedziałem, zastanawiając się, o czym może świadczyć jego 
zamiłowanie do zoologicznych porównań. Najpierw zając, potem pies, teraz 
znowu sokół... Mój Boże... 
  Pomysł śledzenia księdza okazał się znakomity, gdyż jeszcze tego samego dnia 
wczesnym popołudniem do stołu, gdzie jadłem posiłek, który można było nazwać 
drugim, późnym śniadaniem, podbiegł zdyszany Kuno. 
  – Jedzie – wysapał. – Wsiadł na powóz i jedzie. 
  – Sam? Z woźnicą? 
  – Sam. 
  – Na północ? 
  – Tak jest. 
  – Skocz więc po Bruna i osiodłajcie konie. Skończę jeść i ruszamy. 
  Nie było sensu się spieszyć, gdyż wiedziałem przecież doskonale, dokąd kieruje 
się ksiądz. Ponieważ jechał powozem, byłem pewien, że dziesięciomilowa 
wędrówka zajmie mu o wiele więcej czasu niż nam, podróżującym w siodle. 
Sądziłem, iż będzie najlepiej, jeśli poczekamy już przy bramie klasztoru, a 
ujawnimy się dopiero wtedy, kiedy zobaczymy, że brama ta się otwiera. 
 *** 
 
 Wjeżdżającego na wzgórze kapłana obserwowałem zza rozłożystej wierzby, 
której spływające do ziemi gałęzie ukryły mnie niczym w zielonej altanie. Trzeba 
przyznać, że staruszek się spieszył. Stał na koźle z batem w dłoni i nerwowo 
pokrzykiwał, a od czasu do czasu nawet zacinał końskie boki. Nie zaskarbił tym 
sobie mojej sympatii, gdyż, łagodnie mówiąc, nie przepadam za ludźmi 
dręczącymi zwierzęta. Zwłaszcza że widziałem, iż szkapa zipie ostatkiem sił, a 
okładanie batogiem na pewno nie pomoże jej w ich odzyskaniu. Wreszcie powóz 
zatrzymał się przy bramie, ksiądz dziarsko zeskoczył z kozła i zaczął łomotać w 
drewno rękojeścią bata. Był spocony, twarz miał czerwoną, jakby za chwilę miała 
go trafić apopleksja, a po rozwartych ustach poznałem, że zapewne dyszy niczym 
wyciągnięta z głębiny ryba, lecz nie ustawał w wysiłkach. Wreszcie usłyszałem, 
że coś pokrzykuje podniesionym tonem, nie usłyszałem jednak słów. Brama 

zaczęła się uchylać. 
  – Giuseppe, za mną – rozkazałem. 
  Od wrót i powozu dzieliło nas mniej więcej pięćdziesiąt kroków, więc byłem 
pewien, że dobiegniemy na czas. I rzeczywiście. Powóz nie zdążył nawet 
wtoczyć się za próg klasztoru, kiedy już byliśmy tuż przy nim. 
  – Dzień dobry, drogi księże! – wykrzyknąłem. – Co za przemiła niespodzianka! 
Tak sobie tu spacerowaliśmy z moim towarzyszem, podziwiając piękne 
okoliczności przyrody, a tu patrzymy: jegomość kapelan. No to chyba spędzimy 
już razem ten dzień, skoro Bóg tak chciał. 
  Trzeba przyznać, że zaskoczenie staruszka było ogromne, jednak trzeba też 
przyznać, że błyskawicznie doszedł do siebie. 
  – Niespodzianka? – spytał zdumiony. – Przecież wysłałem chłopaka, by was 
powiadomił, że będę dzisiaj w klasztorze i byście przyjechali, to was przedstawię 
i oprowadzę. Nie dotarł do was, huncwot? Nie przekazał wiadomości? Już ja mu 
natrę uszu! 
  Nie dało się ukryć: kłamał jak z nut. Tym jednak lepiej, gdyż przekonałem się, 
że mam do czynienia z przeciwnikiem, którego nie należy całkowicie 
lekceważyć. To prawda, iż dał się przyłapać jak dziecko i wpadł wprost w 
zastawioną przeze mnie pułapkę, lecz z drugiej strony 
wywinął się z niej niczym piskorz. 
  – Zachodźcie, mistrzu inkwizytorze, zachodźcie. – Serdecznym, zapraszającym 
gestem rozłożył ramiona. 
  Skinąłem na najemnika, lecz wtedy ksiądz zamachał rękoma. 
  – Nie, nie i jeszcze raz nie – zaprotestował stanowczo. – Tylko wy, nikt poza 
tym. Żadnych innych mężczyzn. 
  Nie zamierzałem się wykłócać. Nie sądziłem, by cokolwiek groziło mi w 
klasztorze, gdyż raczej trudno sobie wyobrazić, że oszalałe mniszki wyskoczą z 
nożami w dłoniach i zakłują inkwizytora na dziedzińcu. Nie przyniosłoby im to 
niczego poza tym, że czarne płaszcze zleciałyby do ich siedziby niczym pszczoły 
do miodu. Wszyscy przecież wiedzieli, że starałem się o rozmowę z przeoryszą, a 
świadkami moich odwiedzin byli trzej najemnicy. Sądzę, że niełatwo byłoby ich 
zarówno ukatrupić, jak przekupić. Bowiem zniknięcie inkwizytora na służbie 
wywoływało taki smród, że niewielu miało odwagę znaleźć się w pobliżu. 

  – Zaczekajcie na mnie, Giuseppe – rozkazałem. – Jeśli będę miał dalsze 
rozkazy, wydam je osobiście. Zrozumiałeś? 
  – Tak jest, mistrzu. 
  Mimo wszystko zdecydowałem się na małe zabezpieczenie. Wolałem, by 
nikogo nie wysłano z klasztoru niby to z rozkazami w moim imieniu. Nie 
sądziłem, naprawdę nie sądziłem, by zagrażało mi tu fizyczne 
niebezpieczeństwo, lecz pamiętałem doskonale, że prawdziwie alabastrową skórą 
mogą pochwalić się jedynie te damy, które nawet w pochmurny dzień zabierają 
ze sobą parasolkę mającą je chronić przed słonecznymi promieniami (a co za tym 
idzie – przed chłopską, ogorzałą cerą). 
  – Zaprowadzę was do siostry Matyldy. Ona teraz, do czasu, aż zostaną podjęte 
inne decyzje, zarządza tym domem boleści. – Dolna warga kapelana zadrżała, 
jakby miał się zaraz rozpłakać. 
  – Pokornie wam dziękuję. Cieszę się, że dzięki przypadkowi udało nam się 
spotkać pomimo zaniedbania waszego sługi. Kiedy was odwiedzę na plebanii, 
pozwólcie, że sam wygarbuję mu skórę, by zapamiętał do końca życia, że nie 
należy lekceważyć poleceń tak zacnego człowieka jak wy. 
  Ksiądz uśmiechnął się wyrozumiale. 
  – Nie przypadek to, lecz łaskawa Opatrzność Boża. – Podniósł oczy do nieba, 
jakby oczekiwał, że zaraz zza chmur wyłoni się dobry Bóg i powie dobrotliwie: 
„Tak, tak, właśnie ja w podobny sposób pokierowałem sprawami”. 
  Minęliśmy postawną klucznicę, kobietę o twarzy jakby ciosanej młotkiem przez 
niezręcznego rzeźbiarza. Obrzuciła mnie ponurym spojrzeniem, a zauważyłem 
też, że jej palce zacisnęły się na masywnej główce klucza, niczym na rękojeści 
broni. Na dziedzińcu poza tą kobietą nie było żywej duszy. 
  – Mniszki oddają się modlitwom i kontemplacji w klasztornej kaplicy – 
wyjaśnił ksiądz. 
  – Ile zakonnic mieszka w tej chwili w klasztorze? 
  Zawahał się. Bardzo wyraźnie się zawahał. A przecież był kapelanem 
zgromadzenia od wielu lat, czy więc nie powinien znać tej liczby na pamięć? 
Oczywiście liczba mniszek zmieniała się, jedne umierały, inne przychodziły, ale, 
na Boga, nie działo się to w takim tempie, by człowiek nie mógł spamiętać. 
  – Dwadzieścia cztery – rzekł. – Było dwadzieścia pięć. – Otarł wierzchem dłoni 

łzę z kącika oka. – Dopóki matka Konstancja nie odeszła do chwały Pana. 
Zaczekajcie, z łaski swojej, mistrzu inkwizytorze, tu, w refektarzu, a ja 
tymczasem... 
  – Będę wam towarzyszył – przerwałem mu stanowczo. 
  – Ależ to żeński klasztor i... 
  – Powiedziałem, że będę wam towarzyszył – rzekłem jeszcze ostrzej niż 
poprzednio. 
  Kapelan zwiesił głowę i przygarbił ramiona, jakby moje słowa położyły mu się 
na barkach powodującym niezwykłą udrękę ciężarem. Nic już nie powiedział, 
tylko noga za nogą powlókł się przodem. Przeszliśmy przez wewnętrzną bramę, 
potem wyślizganymi, stromymi schodami na pierwsze piętro. Nadal nie 
spotkaliśmy nikogo po drodze. W pewnym momencie ksiądz przystanął i 
zastukał w drzwi. 
  – Wejdź – rozległ się z wnętrza mocny, dźwięczny głos, z całą pewnością 
należący do młodej kobiety. 
  – Tak jak zapowiadałem, matko – zaczął mówić szybko kapelan już w 
momencie, kiedy drzwi były zaledwie uchylone. – Przyprowadziłem do ciebie 
inkwizytora, który pragnął rozmawiać z naszą nieodżałowaną matką Konstancją. 
  Nawet idiota by się zorientował, że ksiądz, mówiąc w ten sposób, uprzedza, że 
nie przybył sam, i ostrzega mniszkę, by nie okazała w żaden sposób zdziwienia. 
  – Zaczekajcie, moi mili! – Czyżbym usłyszał w głosie siostry Matyldy nutę 
paniki? – Muszę skończyć modlitwę. 
  Ksiądz posłusznie przymknął drzwi. 
  – Bogobojne dziecko o sercu pełnym żarliwej wiary – westchnął. 
  Drzwi były grube, lecz mimo to wydawało mi się, że słyszę odgłosy, które 
świadczyły nie o spokojnej modlitwie, lecz raczej nerwowej krzątaninie. W 
końcu uchyliły się znowu i przez szparę pomiędzy ich krawędzią a futryną 
prześliznęła się siostra Matylda. 
  – Niech będzie pochwalony Jezus Chrystus – powiedziała. – Zapraszam do 
refektarza. Inkwizytorze, księże kapelanie. 
  Zastępczyni zmarłej Konstancji była postawną, najwyżej trzydziestoletnią 
kobietą o jasnej cerze i ogromnych niebieskich oczach. Choć spod kornetu nie 
widziałem jej włosów, to wyobrażałem sobie, że muszą być koloru dojrzałego 

zboża. Nie była może olśniewającą pięknością, lecz mężczyzna, który 
odmówiłby jej wstępu do swego łoża, musiałby albo być pomylony, albo 
gustować we własnej płci. Miała na sobie tradycyjny strój adelanek: szary habit 
przepasany białym sznurem. Jednak gdy ruszyła, prowadząc nas do refektarza, 
zobaczyłem coś, co mnie bardzo zastanowiło. Od kiedy to bowiem mniszki 
paradowały w delikatnych atłasowych pantofelkach z wyciągniętymi noskami i 
złotymi klamerkami? Zawsze wydawało mi się, że do habitu bardziej pasują 
drewniane chodaki lub skórzane sandały, ale być może nie nadążałem po prostu 
za zakonną modą. Kapelan musiał dostrzec to, co i ja, gdyż zauważyłem, jak jego 
policzki pokrywają się rumieńcem. Roztropnie jednak nie odezwał się ani 
słowem. Idąc za odzianą w habit siostrą Matyldą, mogłem się tylko domyślać 
kształtów jej ciała, a byłem pewien, iż nie zawiódłby się ten, przed kim 
zrzuciłaby odzienie. Uroda oczywiście nie była w żadnej mierze czynnikiem 
obciążającym. Wśród mniszek trafiały się czasami wyjątkowe piękności, choć 
trzeba też przyznać, że zdecydowaną większość stanowiły kobiety tylko trochę 
ładniejsze od niechlujnie ułożonego stosu drewna. 
  Zakonnica wprowadziła nas do niewielkiego refektarza, w którym dominowała 
wielka rzeźba Jezusa Karzącego. Artysta znakomicie uchwycił dynamikę postaci 
i wydawało się, że Chrystus już za moment spuści ostrze miecza na głowy ludzi, 
którzy wchodzili do komnaty. Siostra Matylda przysiadła na skraju ławy i 
zauważyłem, że tak zręcznie ułożyła nogi, by kraj habitu osłonił jej stopy. 
Najwyraźniej sama już zorientowała się w niestosowności swego stroju. 
  – Przybywacie w czas żałości, smutku i boleści, mistrzu inkwizytorze – rzekła 
znękanym, cichym głosem. – W czym wam mogę usłużyć? 
  – Już siekiera do korzenia drzew jest przyłożona – wypowiedziałem z 
namaszczeniem 
zdanie z listu i pilnie obserwowałem reakcję zakonnicy oraz księdza. 
  Siostra Matylda nadzwyczaj szczerze się zdumiała. 
  – Słucham? Co to ma znaczyć? 
  – Takie przesłanie dotyczyło matki Konstancji – odparłem. – I chciałbym się 
dowiedzieć, czy dla was, siostro Matyldo, brzmi ono znajomo? 
  Mniszka miała tak jasną cerę, iż nie wyobrażałem sobie, że mogłaby zblednąć i 
że ktokolwiek mógłby tę bladość dostrzec. Ale czyżby mi się tylko zdawało, że 

ujrzałem w jej oczach zaniepokojenie? A może nawet strach? 
  – To cytat z Pisma, tyle każdy wie – powiedziała. – Ale cóż mogę wam 
powiedzieć więcej? 
  – A wy, księże kapelanie? Może wy coś wiecie? 
  – Ja? Ja? Skądże znowu... – Nerwowo wzruszył ramionami. – Wyjaśnijcie, jeśli 
łaska, o co wam chodzi? 
  Już zawczasu przemyślałem sobie, co zrobię, kiedy rozmowa dojdzie do tego 
właśnie punktu.  
     – Doręczono nam pismo z tym samym cytatem z Biblii tuż przed dramatyczną 
śmiercią biskupa Augustyna Schaeffera. Nie wiem, czy siostra słyszała, iż biskup 
został spalony na stosie... 
  – I do nas, choć zamkniętych w klasztorze, dochodzą wieści ze świata. 
Modliłyśmy się za pokój jego duszy. 
  – Słyszałem, że był to człowiek wielkiej świętości – rozczulił się ksiądz. 
  – W takim razie świętość tę starannie ukrywał – stwierdziłem – gdyż z 
zachowania i pozorów był krzywdzącym pacholęta sodomitą, sybarytą, 
próżniakiem, opojem i zdziercą. 
  – Jak możecie w ten sposób... 
  Stanowczym gestem uniosłem dłoń. Nie wiem, czy sądził, że chcę go uderzyć, 
ale zamilkł w pół słowa i szarpnął się do tyłu. 
  – Taka jest prawda – rzekłem spokojnie – którą znać trzeba, ponieważ inaczej 
nie można prowadzić skutecznego śledztwa. Kilka dni temu otrzymaliśmy list od 
tej samej osoby, prawdopodobnego zabójcy biskupa. Tym razem dotyczył matki 
Konstancji. I okazało się, że dziwnym zbiegiem okoliczności – popatrzyłem 
wprost w twarz kapelana – matka Konstancja właśnie umarła. Mówicie, że 
naturalną śmiercią, prawda? 
  Gorliwie pokiwał głową. 
  – A czy jesteście kwalifikowanym medykiem, by stwierdzić, że jej nie otruto? 
  – Oczywiście, że nie, ale przecież... 
  – Będę musiał przeprowadzić oględziny zwłok – przerwałem mu. 
  – Nie pozwalam – wreszcie odezwała się siostra Matylda. – Bez zgody biskupa 
nie możecie nic uczynić, a ręczę, że biskup takiej zgody nie wyda. 
  – Droga siostrzyczko. Ja mogę wszystko. – Spojrzałem prosto w jej oczy. – 

Nawet rozpocząć teraz i tutaj kwalifikowane przesłuchania połączone z 
torturami. 
  – Oczywista bzdura – syknął ksiądz. – Nie słuchaj go, Matyldo. Inkwizytorzy 
mają ogromne uprawnienia, ale kiedy są na tropie herezji lub czarnoksięstwa, a 
nie ot tak, dla własnego widzimisię. 
  – A nie jestem na tropie? Spalony na stosie biskup to mało? A jeszcze dochodzi 
martwa przeorysza... 
  – Czemu łączycie te dwa dramaty? – wykrzyknął kapelan. 
  – Bo listy pochodziły od tej samej osoby i występował w nich identyczny cytat. 
Zastanawia mnie tylko jedno. – Wpatrywałem się w staruszka, a on wyglądał 
niczym mysz sparaliżowana kocią obecnością. – Dlaczego ten sam człowiek miał 
zapowiadać śmierć grzesznika, jakim był biskup, i świętej, jak mówicie, kobiety, 
jaką była matka Konstancja. Zresztą... – Machnąłem ręką. – Może mu było po 
prostu wszystko jedno. 
  Potem uśmiechnąłem się. 
  – Zastanawia mnie również, kto będzie następny. – Potarłem kciukiem 
podbródek. 
  Ksiądz aż podskoczył. Zakonnica zachowała o wiele więcej zimnej krwi, lecz 
wydawało mi się, że zadrżały jej ramiona. 
  – Jaki następny? Co za następny? 
  – Byli już biskup i przeorysza, więc znowu pewnie zginie ktoś z 
duchowieństwa... Nie żeby mnie to szalenie martwiło, ale rozumiecie sami: 
obowiązki inkwizytora wymagają, bym zajął się tą sprawą. 
  Siostra Matylda wstała. 
  – Inkwizytorze, wysłuchałam was grzecznie i uważnie. Wiem, że macie kłopot i 
musicie rozwiązać tajemnicę tragicznej śmierci Jego Ekscelencji biskupa 
Augustyna Schaeffera. Ale nie życzę sobie, byście łączyli z tym dramatem imię 
naszej ukochanej matki Konstancji oraz narażali na szwank dobre imię 
zgromadzenia adelanek. Matka Konstancja zgasła w pokoju ducha, przyjęła 
święte sakramenty i wyraziła ostatnią wolę. Zaręczam wam, że nie została przez 
nikogo otruta, bo nawet gdyby ktoś był na tyle szalony, by zdobyć się na 
podobnie grzeszny uczynek, to sami widzieliście, iż niełatwo obcemu wejść na 
teren klasztoru... 

  – Ile zakonnic mieszka teraz w klasztorze? 
  – Cco takiego? – Przerwałem siostrze tak niespodziewanie, że zupełnie się 
zmieszała. 
  – Ile zakonnic mieszka teraz w klasztorze? – powtórzyłem ostrzejszym tonem. 
  – A co wam... 
  – Ile?! 
  Widziałem, że kapelan chce coś powiedzieć, lecz chwyciłem go tak silnie za 
dłoń, że aż przyklęknął. 
  – Dwadzieścia sześć – odparła wreszcie siostra Matylda. 
  Puściłem rękę księdza, wtedy on uniósł się z kolan ze zbolałym wyrazem 
twarzy. 
  – Oszalał ten inkwizytor – warknął. – Jeszcze dzisiaj wyślę pismo do biskupa, 
by powiadomił waszych przełożonych o waszej niesłychanej bezczelności. – 
Teraz spojrzał prosto na mnie i widziałem, że jest autentycznie wściekły. Aż 
szczęki mu drgały ze złości. Pociesznie wyglądał, trzeba przyznać. 
  – Nikt wam nie może odmówić takiego prawa. 
  – Opuśćcie już mój klasztor, inkwizytorze. – Siostra Matylda stała nade mną 
niczym surowa królowa nad tarzającym się w pyle złoczyńcą. – I nie wracajcie 
nigdy! 
  Wstałem z ławy. 
  – Uważajcie na siebie – poradziłem serdecznie. – Bowiem ktoś rozpoczął 
polowanie i kto wie czy któreś z was nie jest upatrzone na następną ofiarę. 
  Oboje zamarli, więc pochyliłem uprzejmie głowę. 
  – Dziękuję za miłe przyjęcie i proszę wybaczyć kłopot, jaki sprawiłem. Cieszę 
się, że siostrę poznałem. – Uśmiechnąłem się samymi kącikami ust. – Piękne 
pantofelki – dodałem, odwróciłem się i ruszyłem w stronę drzwi. 
  Mogłem zażądać otwarcia grobu przeoryszy. Owszem, mogłem. Tyle tylko, że 
nic by mi to nie dało. Byłem pewien, że siostra Matylda natychmiast zwołałaby 
wszystkie mniszki, które zasłoniłyby mogiłę murem z własnych ciał. I co wtedy? 
Miałem walczyć z dwudziestoma czterema lub dwudziestoma sześcioma 
zakonnicami? Zdeterminowanymi kobietami, które niedopuszczenie mnie do 
grobu uznałyby za najważniejsze zadanie ich życia? No cóż, nawet jeśli 
wyszedłbym z klasztoru żywy, to na pewno nieźle pokiereszowany, a to nie 

zrobiłoby dobrze ani mojej reputacji, ani reputacji Świętego Officjum. Dlatego 
lepiej było wycofać się i zadowolić faktem, że mocno wstrząsnąłem tym ulem. 
Bo w klasztorze coś się działo, coś złego, czego nie chciano ujawniać przed 
nikim z zewnątrz. Oczywiście nie musiało to mieć nic wspólnego z zadaniami 
inkwizytorskimi. Może mniszki prowadziły nazbyt światowe życie i nie stroniły 
od uciech właściwych ludziom świeckim? Może przeorysza umarła w czasie 
spędzania płodu? A może została zabita przez siostrzyczkę, której nazbyt dała się 
we znaki, które zbyt surowo karała czy złośliwie upokorzyła? Nie takie rzeczy 
zdarzały się w klasztorach, zwłaszcza żeńskich. Przyznam, że zawsze z 
niezwykłą podejrzliwością przyglądałem się zakonnicom. Kobiet nie stworzono 
przecież, by spędzały życie w zimnej celi klasztoru, zajmując się jedynie 
modlitwą i umartwieniami. Kobiety stworzono, by grzały męskie łoża (i męskie 
serca) oraz by zajmowały się rodzeniem dzieci i pielęgnowaniem ogniska 
domowego. Jeśli jakaś niewiasta tego nie rozumiała lub nie chciała rozumieć, 
oznaczało to, że nie jest przy zdrowych zmysłach. Dlatego też, jak mówiłem 
wcześniej, przyglądałem się ogromnie podejrzliwie żeńskim klasztorom, jako 
siedliskom ludzi mających kłopoty z pojmowaniem właściwego znaczenia spraw. 
  Nurtował mnie jeszcze jeden problem. Ile w klasztorze mieszkało, tak 
naprawdę, zakonnic? Dwadzieścia cztery, jak chciał kapelan, czy dwadzieścia 
sześć, jak powiedziała siostra Matylda? I czy ta kwestia w ogóle była istotna? 
 *** 
 
 Czekającym przed klasztorem żołnierzom sprawa mojego bezpiecznego powrotu 
najwyraźniej nie spędzała snu z powiek, gdyż wszyscy trzej drzemali sobie na 
słoneczku, a obok nich leżało kilka butelek po winie. Albo naprawdę szybko pili, 
albo wizyta w klasztorze zajęła mi 
więcej czasu, niż sądziłem... Szturchnąłem Giuseppe Francisca w żebra i ledwo 
zdążyłem odsunąć stopę, kiedy jego sztylet wbił się w ziemię tuż przed czubkiem 
mojego buta. Żołnierz poderwał się na równe nogi, lecz kiedy mnie zobaczył, 
wstrząsnął głową. 
  – Wybaczcie, mistrzu inkwizytorze – powiedział wcale nie skruszonym tonem. 
– Ja to śpię czujnie jak zając pod krzaczkiem. Nie wiedziałem, że to wy. Bóg 
łaskaw, że przez przypadek was nie trafiłem. 

  – Nie trafiłeś, boś zbyt powolny – odparłem. 
  Nabierałem coraz większej pewności, iż uderzenie było zamierzone. Cóż, nie 
takie rzeczy wymyślali żołnierze, by poddać testowi nowych dowódców. Nie 
przypuszczałem jednak, że ktoś spróbuje podobnych figli z inkwizytorem. 
  – Ano mówię: rozespany jak ten suseł. – Najemnik wyszczerzył zęby. – Gdyby 
nie to, nie ucieklibyście z nogą, już ja wam mówię. 
  – Gdyby nie to, nie celowałbyś przecież we mnie nożem. – Spoglądałem mu 
prosto w oczy. – Bo gdybyś, nie daj Bóg, mnie przez przypadek zabił, przecież 
naraziłbyś siebie i swych kolegów na trwające wiele dni tortury, po których 
śmierć zdawałaby się wybawieniem. Tak, tak. – Odwróciłem spojrzenie i 
podszedłem do konia. Celowo ustawiłem się plecami do żołnierzy i udawałem, że 
sprawdzam popręg. – Tak to już właśnie jest, że Święte Officjum nie zna się ani 
na żartach, ani na wypadkach, a po śmierci inkwizytora jego bracia zlatują się 
zewsząd wokół niczym pszczoły do miodu. 
  Teraz obróciłem się i zobaczyłem, że wszyscy trzej mężczyźni stoją. Zdawało 
mi się, że słuchają uważnie, i zdawało mi się również, że Kuno oraz Bruno 
nieszczególnie są zachwyceni żarcikiem swego kompana. 
  – Ludzie nam niechętni powiadają co prawda: jak muchy do ścierwa – 
dokończyłem z szerokim uśmiechem. 
  Kuno i Bruno wybuchnęli rechotem, w którym chyba czułem nutę ulgi, a może 
również przypochlebne brzmienie. Giuseppe Francisco szybko się do nich 
przyłączył, nawet z wielkiej uciechy plasnął mocno dłońmi w uda. Cóż, 
pomyślałem, nie tak trudno zapanować nad ludźmi, kiedy jest się inkwizytorem i 
kiedy za plecami człowieka stoi potęga wielkiej instytucji, instytucji bezlitosnej i, 
tak jak mówiłem, nieznającej się na żartach. Ale czy poradziłbym sobie z tymi 
obwiesiami, gdybym był zaledwie oficerem w jakimś miejskim garnizonie? Czy 
potrafiłbym ich wytresować jak psy, by grzecznie jedli mi z ręki? Zapewne tak, 
ponieważ przewyższałem ich inteligencją w stopniu, w jakim doświadczony 
szczurołap przewyższa inteligencją szczura. A bitwy wygrywa się nie tylko za 
pomocą miecza, lecz przede wszystkim za pomocą rozumu. Czyż nie tego uczyły 
nas galijskie pamiętniki Juliusza Cezara, który to wódz gromił armie nawet i 
dziesięciokroć przewyższające liczebnością jego szczupłe oddziały? 
  – Wszystko dobrze, mistrzu inkwizytorze? Jak tam mniszeczki? Warte grzechu? 

– Giuseppe Francisco przymrużył porozumiewawczo oko. Pragnął zatrzeć złe 
wrażenie teatralnie wymuszaną konfidencją, lecz nie widziałem powodu, by mu 
w tym nie pomóc, gdyż miałem nadzieję, że dzisiejsza lekcja przemówiła 
żołnierzom do rozumu i nie ma potrzeby jej ciągnąć. 
  – Słodkie niczym miód z piołunem – odparłem zgodnie z prawdą. 
  – Mieliśmy kiedyś takie... – mlasnął Kuno. – Zakonniczki – wyrzekł to słowo z 
takim zapałem, jakby opisywał niezwykle ekscytujące postaci. 
  – He, he – zarechotał Bruno. – Jak żeśmy poszli na księcia padańskiego, co? Oj, 
działo się wtedy, działo. 
  – Służyliście papieżowi? 
  – Ano – do dyskusji włączył się Giuseppe Francisco i kiwnął głową. – Papież 
miał z księciem rachunki do policzenia i nas wynajął jako biegłych rachmistrzów. 
Toteż i całe 
padańskie księstwo żeśmy od korzonków traw po szczyty drzew dobrze 
porachowali. 
  Przytaknąłem, gdyż wiedziałem, o czym mówią. Spór papieża z padańskim 
księciem odbił się szerokim echem na całym świecie, a po wielkim triumfie 
papieskich wojsk znaczenie Rzymu nie tylko w Italii, lecz i w całej Europie 
ogromnie wzrosło. A księstwo rzeczywiście dobrze, jak powiedział najemnik, 
„porachowano”. Czyli mówiąc prościej, zrównano z ziemią. Nieszczęsnego 
księcia i jego rodzinę pochwycono, po czym ukamienowano w Watykanie na 
oczach tłumów. Podobno Ojciec Święty sam raczył rzucić pierwszym 
kamieniem. 
  No ale nie byłem tu przecież, by z najemnikami gawędzić o obronie wiary, 
zwłaszcza że duża część inkwizytorów po cichu sprzyjała księciu, który w 
przeciwieństwie do większości papieży nigdy nie krył, iż serdecznie myśli o 
Świętym Officjum. Cóż jednak mieliśmy zrobić? Ta wojna nie dotyczyła kwestii 
wiary, lecz podatków, ceł, praw własności i urażonych ambicji. Inkwizytorium 
ani nie mogło, ani nie chciało się do niej mieszać. 
  – Mam dla was robotę, moje wy zuchy – powiedziałem serdecznym tonem. – 
Robotę, która, dam sobie rękę uciąć, bardzo przypadnie wam do gustu. 
  – Aż się boję zapytać... – mruknął Giuseppe Francisco, znowu pokazując, że jest 
nie tylko najbardziej bystry, lecz i najśmielszy. 

  – Waszym zadaniem jest to, że dostajecie wolny wieczór i możecie szaleć po 
karczmach oraz pić ile wlezie. 
  Kuno i Bruno roześmiali się ze szczerą, spontaniczną radością, lecz trzeci z 
żołnierzy nie dał się tak łatwo chwycić na wędkę. 
  – Co mamy robić poza tym, mistrzu? 
  – Szczerze i wesoło rozmawiać z ludźmi. Jak również słuchać rozmów. 
  – Czy interesować nas będzie jakiś szczególny temat? – Zmrużył 
porozumiewawczo oczy. 
  – Otóż to. – Skinąłem głową. – Interesować was będzie klasztor adelanek oraz 
jego zmarła przeorysza Konstancja. Posłuchajcie, co ludzie mają do powiedzenia 
na jej temat. Plotki, legendy, żarciki, a może, może coś więcej... 
  – Uszczypliwości, szyderstwa, a nawet, nawet – przyciszył teatralnie głos – os-
kar-że-nia... 
  – Właśnie tak – zgodziłem się, znowu mając nieodparte wrażenie, że Giuseppe 
Francisco jest męczącym towarzyszem. 
  
     
 Rozdział V 
 
 Informator 
 
 
  List znajdujący się na blacie stołu obróciłem w palcach po raz nie wiedzieć 
który, a przeczytałem tyle razy, że nauczyłem się go na pamięć. I cały czas nie 
miałem pojęcia, co sądzić o propozycji w nim zawartej. Choć znałem siebie na 
tyle, by wiedzieć, że jeśli tylko nie zdarzy się nic niespodziewanego, to z tej 
propozycji skorzystam. Być może na własne nieszczęście. List bowiem umawiał 
mnie na nocne spotkanie nad rzeką, za portowymi magazynami. Widziałem 
wcześniej te okolice, z mulistym, zarośniętym chaszczami brzegiem, i sprawiały 
one wrażenie świetnego miejsca na to, by kogoś zarżnąć bez zwracania na siebie 
uwagi i potem bez trudu pozbyć się trupa. Czy ktoś mógł pragnąć mojej śmierci? 
Ba, niejeden znalazłby się taki człowiek! Pytanie należało postawić inaczej: czy 
ktoś tak bardzo się mnie obawiał, że gotów był zadrzeć z potęgą Świętego 

Officjum? Wszyscy przecież znali powiedzenie: „Kiedy ginie inkwizytor, czarne 
płaszcze ruszają do tańca”. Naprawdę dbaliśmy o 
swoich towarzyszy i nie puszczaliśmy płazem ich śmierci. Ale czasami zdarzało 
się, że przez naszych wrogów przemawiała desperacja. Poza tym zawsze można 
było rozpuścić plotki mówiące, że pijany inkwizytor wybrał się na dziwki, a 
wtedy ktoś przypadkowo w ciemnościach zasiekł go na nabrzeżu i zabrał 
gotówkę. Ot, historia jak tysiące innych, a inkwizytor sam był sobie winien, gdyż 
należało paradować w oficjalnym czarnym płaszczu z krzyżem i nie pozbywać 
się wynajętych do ochrony żołnierzy. Rzeczywiście ktoś mógł liczyć, że sprawa 
zostanie w ten sposób potraktowana. Musiałem jednak zaryzykować. Nie 
mogłem prowadzić śledztwa i jednocześnie kryć się ze strachu w mysiej norze. 
Trzeba podjąć rękawicę, którą mi rzucono.  Nie wiem, czy istnieje miasto, w 
którym okolice portu lub przystani, czy to rzecznych, czy morskich, należą do 
miejsc bezpiecznych. Zwykle stają się one siedliskiem przeróżnej maści 
włóczęgów, rozbójników, a co najmniej wydrwigroszy. Razem z takimi 
nicponiami można się natknąć na pokątnych handlarzy, a także na całe stada 
sprzedajnych dziewek. Nie inaczej działo się w Luthoff. Taki teren nie jest 
bezpieczny dla człowieka, który wygląda, jakby za zdarte z niego odzienie 
można było kupić kilka kolejek gorzałki, i który jednocześnie nie wzbudza 
szacunku posturą lub orężem albo też nie otacza się zbrojnymi towarzyszami. Ja 
musiałem przyjść sam, nie zamierzałem również wygłupiać się zakładaniem 
kolczej koszulki i przypasywaniem miecza, zwłaszcza że podobny strój nie tyle 
zwiększyłby moje bezpieczeństwo, ile zwiększyłby zainteresowanie moją osobą. 
Dlatego zdecydowałem się pożyczyć od Kuna jego długi, podarty płaszcz z 
kapturem. U właściciela tawerny wypatrzyłem krótką laskę obciążoną ołowiem i 
bez trudu uprosiłem go, by mi jej użyczył na jeden wieczór. Był więcej niż 
zadowolony z faktu, iż może wyświadczyć przysługę inkwizytorowi. Schowałem 
laskę za pazuchę i przejrzałem się w lustrze. Wyglądałem co najmniej 
podejrzanie, a w dodatku raczej ubogo. A więc dokładnie tak, jak powinien 
wyglądać w czasie eskapady do dzielnicy portowej ktoś, kto nie chce wyróżniać 
się z tłumu. 
  Wedle polecenia autora listu miałem przejść za portowe magazyny i stanąć na 
skraju rzeki, tak by wyrastająca na drugim brzegu, jasno oświetlona wieżyca 

kościoła Świętego Marka znajdowała się dokładnie naprzeciwko mnie. 
  Na wyznaczone miejsce udało mi się przyjść bez szczególnych problemów. Parę 
razy ktoś mnie potrącił, zaczepiło mnie kilka zionących trunkowymi oparami i 
pijanych nierządnic, ktoś próbował mnie okraść (połamałem złodziejowi za to 
palce), a ktoś inny naciągnąć na kolejkę napitku. W sumie więc wszystko poszło 
jak z płatka. Kiedy znalazłem się na brzegu rzeki, mając po prawej stronie 
oświetlony kościół, zrozumiałem, dlaczego spotkanie zostało wyznaczone 
właśnie w tym, nie innym miejscu. Mocny blask bijący od wież Świętego Marka 
kładł się jasnym pasmem zarówno na wodzie, jak i brzegu, na którym stałem. 
Natomiast po mojej lewej ręce w odległości kilkunastu kroków rosły gęste i 
wysokie krzewy, tak więc byłem wystawiony na widok, jednocześnie nie będąc 
w stanie dostrzec tego, kto mnie zaprosił na to spotkanie. 
  – Przyszliście sami? Nie odwracajcie się! – dobiegł mnie stłumiony męski głos. 
Tak jak się spodziewałem, wołano z krzaków za moimi plecami. 
  – Nie odwracam się – odparłem spokojnie. 
  Nie chciałem, by stojący za mną człowiek rozzłościł się z jakiegokolwiek 
powodu. Wyobrażałem sobie, ba, byłem niemal pewien! że opuszka 
wskazującego palca jego dłoni spoczywa teraz na spuście kuszy. I wolałem, by 
ten palec nie zadrżał. 
  – I owszem, przyszedłem sam, tak jak kazaliście. 
  – Dobrze, bardzo dobrze. Siadajcie. 
  – Tu? W tym śmierdzącym błocku? Oszaleliście? 
  – No tak – wyraźnie się zacukał. – Co by tu... 
  – Myślcie – westchnąłem. – W końcu sami mnie zaprosiliście, więc pewnie 
wiecie, co 
robić dalej. 
  Usłyszałem, jak na środku rzeki ktoś głośno klnie, i zaraz potem zamigotało tam 
światełko latarni. Oczywiście ukrytego w zaroślach mężczyzny nikt nie mógł 
stamtąd wypatrzyć, lecz najwyraźniej ten odgłos i te światła go zdenerwowały. 
Zamamrotał coś szybko pod nosem. 
  – Kim jesteście i czego ode mnie chcecie? – spytałem, by zająć czymś jego 
myśli i by myśli te nie skupiły się na kwestii „co zrobić z kuszą?”. 
  – Słyszałem, że pytacie o klasztor. I o przeoryszę – odparł po chwili. 

  – Tak właśnie jest. Chcecie mi się z czegoś zwierzyć? 
  – Na pewno jesteście inkwizytorem? – usłyszałem w głosie mężczyzny 
niedowierzanie zmieszane z obawą. 
  – Jak mogę wam to udowodnić? 
  – Na którym piętrze w Akademii znajduje się dormitorium uczniów? – zadał 
pytanie tak szybko, iż byłem pewien, że miał je zawczasu przygotowane. 
  – Na parterze – odparłem spokojnie. – Jednak sądząc po brzmieniu waszego 
głosu, za waszych czasów było jeszcze w drewnianym budynku obok głównego 
gmachu. 
  – Za moich, za moich... Skąd wiecie, na gniew Jezusa?! 
  – Czy pytalibyście o to, gdybyście sami nie byli kiedyś uczniem Akademii? Czy 
chcielibyście mi pomóc, gdybyście nie czuli, że dawniej w waszym sercu drżała 
słodka nuta powołania? 
  Zaśmiał się, wyraźnie uspokojony. Potem usłyszałem, jak przedziera się przez 
krzewy. Jego buty mlaskały w gęstym błocku. 
  – No, teraz wam prawdziwie wierzę – powiedział. – Obróćcie się, jeśli chcecie. 
  Stanąłem plecami do rzeki, nadal nie widząc twarzy, a tylko barczystą, krzepką 
sylwetkę. W chwilę potem mężczyzna zbliżył się do mnie z wyciągniętą ręką. 
Kuszę zdążył rozładować i z powrotem zarzucić sobie na plecy. 
  – Witajcie, mistrzu Madderdin, witajcie. I wybaczcie moją ostrożność, ale sami 
niebawem zrozumiecie co i czemu. 
  – Nie wybaczyłbym, gdyby ten bełt trafił w moje plecy – odparłem, ściskając 
dłoń, która była twarda niczym deska. – A tak to z radością wybaczam. Jesteście 
żołnierzem? 
  – Sierżant Adolf Gruber z piechoty szwarcwaldzkiej – rzekł z dumą i podkręcił 
sumiastego wąsa. – Teraz na służbie jego miłości barona Sterna. 
  – Baron Stern – zamyśliłem się. – Przecież to ten, na którego ciągle skarżą się 
mieszczanie w Luthoff, czy nie tak? Coś tam o nim słyszałem... ale niewiele... 
  – I nie dziwota, bo tytuł na milę śmierdzi farbami. 
  – To znaczy? 
  – Dziadek pana barona miał farbiarnię, ojciec już i farbiarnie, i przędzalnie, i 
garbarnie, i sklepy, a pod koniec życia nawet szlachectwo. A pan baron dostał 
tytuł, bo dobrze wiedział, do czyjego łóżka na cesarskim dworze posłać własne 

siostry. 
  – Zdolni ludzie – mruknąłem. 
  – O tak, zdooolni – przyznał mi rację i zrozumiałem, że łagodnie mówiąc, nie 
przepada za swoimi chlebodawcami. 
  – Tu będziemy rozmawiać? – Uniosłem stopę, a błocko mlasnęło i z trudem, 
niechętnie ją wypuściło. – Buty mi zaraz przemokną. 
  – Pewnie, że nie tu. Chodźcie za mną. 
  – Dokąd? 
  – Nie bójcie się, nie do portu – zaśmiał się. – Tam byśmy spokojnie nie 
pogadali. Znam taki jeden stateczek, który cumuje zawsze w tym samym 
miejscu. Strażnik wpuści nas na pokład, 
bo to mój znajomek. 
  Hm, ciekawe, że Gruber miał znajomka, który wpuszczał go na pokład łodzi. Co 
tam robił ten dawny sierżant? Zajmował się przemytem? Mordował lub 
torturował ludzi? A może po prostu sprowadzał sobie kochanki lub ladacznice, by 
w bezpiecznym, spokojnym miejscu oddawać się rozpuście? 
  Mniej więcej milę przeszliśmy w milczeniu i jedynym dźwiękiem nam 
towarzyszącym był chlupot błocka oraz ciężkie sapanie sierżanta. Jak widać, 
Gruber najlepsze lata miał już za sobą. 
    W końcu przedarliśmy się przez zasłonę trzcin, a kiedy odgarniałem mięsiste, 
mokre liście, miałem niemiłe wrażenie, jakbym przedzierał się przez truchło 
rozkładającego się trupa. Bo też i śmierdziało w tym miejscu niemiłosiernie 
zgniłym błockiem. 
  – Ale żeście sobie miejsce wybrali – burknąłem, lecz sierżant nic nie 
odpowiedział. 
  – Ahoj, ahoj – zawołał półgłosem. – To ja, Gruber. Jesteś tam? 
  – Jestem! – zawołał ktoś i zobaczyłem, jak zza sitowia unosi się kula światła. 
Zapewne czuwający na łodzi człowiek podniósł właśnie latarnię. 
  Okazało się, że łódź cumowała przy starym molo, o tak podziurawionych i 
przegniłych deskach, iż zastanawiałem się, czy wytrzymają te kilka kroków, które 
dzieliły nas od pokładu. Jakoś wytrzymały... 
  – Właźże, Gruber, właź i ty, chłopaku – rzekł strażnik. – Chcecie butelkę albo i 
dwie? – Uniósł latarnię i dostrzegłem, że mi się przygląda. – Niezły towar żeś 

przywlókł, stary capie – powiedział z rubaszną życzliwością. – Lepszy niż to, co 
tu zwykle ściągasz. 
  Sierżant zerknął spłoszony w moją stronę, ale tylko zacisnąłem usta. Nietrudno 
było się teraz domyślić, do czego przyboczny barona Sterna potrzebuje łodzi 
ukrytej w ustronnym miejscu. 
  – Yhhh, kwiatuszek! – zawarczał przyjaźnie strażnik i zauważyłem, że 
najwyraźniej chciał mnie klepnąć w pośladki. Odsunąłem się. 
  – Dawaj tę butelkę – rozkazał ostro Gruber swemu znajomkowi, a mnie niemal 
wepchnął do kajuty. – Zejdźcie po schodach, tylko uważajcie, bo ciemno – 
zaszeptał mi w ucho. 
  – Nie bądź taki nieużyty, Gruber. Powiedz mu, że takiemu chłopakowi jak on 
nikt nie dogodzi tak, jak ja dogodzę. Bo mówię ci, że... 
  – Dasz wreszcie to wino? – w głosie Grubera zabrzmiała na tyle groźna nuta, że 
na miejscu strażnika dwa razy bym się zastanowił, zanim kontynuowałbym 
dyskusję. 
  – Masz, masz, zazdrośniku – burknął strażnik, po czym usłyszałem ciężkie 
kroki sierżanta na schodach. Niósł przed sobą małą oliwną lampkę. 
  Gruber zatrzasnął za sobą drzwi i przysiadł naprzeciwko mnie. Lampkę 
postawił ostrożnie na deskach podłogi. 
  – Ten dureń jest przygłuchy, jednak na wszelki wypadek lepiej mówić 
ściszonym głosem. Nie żeby podsłuchiwał ze złej woli, ale wiecie, nudzi się 
człowiekowi, to i może... – nie skończył zdania i westchnął. 
  Położył sobie dłonie na kolanach, po czym uniósł głowę, by spojrzeć na mnie. 
Zaraz potem uciekł ze wzrokiem. 
  – Wiecie, co do tego, co żeście właśnie usłyszeli, powiem wam... 
  – Sierżancie Gruber – przerwałem stanowczo – ani Inkwizytorium, ani ja nie 
jesteśmy zainteresowani, kogo hołubicie pod kołdrą, abyście tylko nie chędożyli 
demona lub czarownicy. 
  – Nie, no nie, co też wy... – roześmiał się. 
  Chociaż domyślałem się, że był to śmiech mocno wymuszony, wydawało mi 
się, że jednak nieco się uspokoił. 
  – Wiecie, jak się w wojsku rzeczy miały... – Spoglądał gdzieś w bok kajuty. – 
Kręciło się trochę kobiet przy obozie, ale to były brudne wywłoki, śmierdzące. 

Każdy im przetrzepał futro po sto razy albo i więcej, więc aż obrzydzenie brało, 
by w taką wkładać podobnie delikatny instrument co mój... 
  – Rozumiem – odparłem z kamienną miną. 
  – A rekruci. Ha! – Aż cmoknął głośno. – Było wśród nich kilku grzecznych, 
dbających o siebie chłopaczków, słodkich niczym cukiereczki i schludnych, 
jakby dopiero co wyszli spod igły. Toteż i posmakowałem zakazanego owocu. – 
Westchnął ciężko. – I strach powiedzieć: zasmakowałem. 
  Nie zamierzałem ani ganić Grubera, ani przerywać mu opowieści, niezależnie 
od tego, jaki sam miałem stosunek do sodomicznych wynaturzeń. Ten człowiek 
mógł mi bardzo pomóc, więc nie zamierzałem go sobie zrażać. Postanowiłem, że 
zachowam uprzedzającą grzeczność. No, chyba że zażądałby mojego tyłka jako 
zapłaty... 
  – Bo wiecie, w wojsku jest tak samo jak na statku płynącym w daleki rejs czy 
jak w seminarium. Trudno się oprzeć pokusie męskiego ciała. Któż wie o tym 
lepiej od naszych 
księży?! 
  To akurat była święta racja. Od samego Watykanu aż po najmniejszą parafię, od 
samego początku chrześcijaństwa aż po dzień dzisiejszy trwało wielkie tarło, w 
którym w roli trącego występowali świątobliwi duszpasterze, a w roli tartych 
ponętni młodzieńcy. Pół biedy, jeśli rzecz się toczyła pomiędzy dorosłymi 
mężczyznami, gdyż ciężko mówić, by komuś działa się wtedy krzywda. Gorzej, 
że często nasi proboszczowie, biskupi, arcybiskupi i kardynałowie gustowali w 
chłopięcych ciałkach, bezczeszcząc nawet kilkuletnie dzieci, a krzywdzeni nie 
mieli do kogo zwrócić się o pomoc. I wiedziałem, że nie raz i nie dwa jedynie 
funkcjonariusze Świętego Officjum wywierali na tych parszywych owcach 
pomstę Bożą. Chociaż najczęściej unikali drogi oficjalnej... Cóż, nie da się ukryć, 
że wielu z nas serdecznie nie znosiło watykańskiego bydła, począwszy od 
papieży, a kończąc na prostych wikarych, i najchętniej wszystkich duszpasterzy 
użyłoby w charakterze opału, uważając, że to jedyne, na co mogą się przydać. 
  – Wybaczcie, że tak się zagalopowałem w ocenie, ale tak to już jest w zdaniu 
prostego żołnierza, że co w umyśle, to i na języku... – Gruber źle pojął moje 
milczenie, a obawa, jak widać, dodała mu swady. 
  – Nie, nie, nie. – Zamachałem dłonią, by go uspokoić. – Widzicie, zamyśliłem 

się tylko. Natomiast nie ganię was za szorstkie słowa o naszym duchowieństwie, 
bo jak by nie patrzeć i jak by nie oceniać, to cóż zrobić, panie Gruber, skoro tak 
się sprawy ułożyły, że... – zawiesiłem głos, po czym dokończyłem już pogodnym 
tonem: – Jak ksiądz nie jest złodziejem, to jest cudzołożnikiem. Jak nie jest ani 
złodziejem, ani cudzołożnikiem, to najpewniej sodomitą albo dręczycielem 
dzieci. A jak ani nie kradnie, ani nie grzeszy cieleśnie, to nie czyni tak 
bynajmniej z nabytej cnoty, lecz z wrodzonego bałwaństwa. Takie jest właśnie 
moje zdanie na wzmiankowany temat, sierżancie Gruber. 
  Zarechotał i dostrzegłem, że aż chciał mnie klepnąć w ramię, jednak w ostatniej 
chwili się powstrzymał. Rozsądny człowiek... 
  – Z ust mi wyjęliście te słowa, mistrzu Madderdin – powiedział z uczuciem. 
  Uderzył pięścią w denko butelki, zgrabnie odbijając tym sposobem korek. Podał 
mi flaszę. 
  – Pewnie kwaśne, ale jeśli chcecie... 
  Nie sądziłem, by zamierzał mnie otruć, lecz uczono nas, że zaufanie do 
nieznajomych zazwyczaj nie jest dobrą inwestycją. Posmakowałem więc 
ostrożnie i roztarłem trunek językiem po podniebieniu. Wydawało się, że to po 
prostu dość podłego gatunku, kwaskowate wino. Nie wyczułem smaku trucizny, 
a przecież również takiej umiejętności uczono nas w przesławnej Akademii 
Inkwizytorium, więc albo wino nie było zatrute, albo trucizna świetnie 
przyrządzona. Upiłem niewielki łyk i oddałem butlę Gruberowi. Przechylił ją i 
zagulgotał. Jeśli miałbym jakieś wątpliwości, czy naprawdę pije, czy udaje, to 
pozbyłem się ich, spoglądając na linię płynu w butelce. Miał niezłe pragnienie 
ten sierżant, nie ma co... Dlatego kiedy oddał mi flaszkę, już sobie nie 
pożałowałem. 
  – Kwaśne siki – mruknąłem, ocierając usta. 
  – Sikowaty kwach – przyznał mi rację i oblizał się. 
  – Cóż, wyjawcie, z czego pragniecie mi się zwierzyć – powiedziałem. – Bo po 
przygotowaniach, jakie przedsięwzięliście, sądzę, że sprawa jest poważna. 
  – Ba! 
  Zadumał się po tym okrzyku i widziałem, że zastanawia się, od czego zacząć. W 
końcu zdecydował. 
  – Widzicie, mistrzu Madderdin. Święte Officjum pomogło mi, nie powiem. Dali 

rekomendacje, dali też pieniądze, żebym kupił sobie patent sierżanta, bo wiecie, 
zawsze marzyła 
mi się wojaczka... – Uśmiechnął się tak szeroko, że aż obnażył dziąsła. 
  – Wojaczka piękna rzecz – przyznałem mu rację. 
  – Ale nie z tego powodu jestem wam wdzięczny, nie z tego... Wyobraźcie sobie, 
panie Madderdin, że kilkanaście lat temu zachorowała moja córeczka... 
  Uniosłem jedynie brwi (czego Gruber nie mógł zresztą zauważyć, gdyż opuścił 
głowę), ale nie skomentowałem tej sprawy, gdyż wiedziałem, że mężczyźni 
lubujący się we wdziękach przedstawicieli własnej płci często zakładali rodziny, 
by ich grzeszne żądze nie wyszły na wierzch i by przed sąsiadami uchodzić za 
przykładnych ojców familii. Nie było tajemnicą, że jeśli taki delikwent uważał na 
swe zachowanie, to mógł bardzo długo lub do samej śmierci uchodzić za 
chrześcijański wzór cnót. A jeśli był człowiekiem możnym i z koneksjami, wtedy 
w ogóle mógł się nie przejmować ludzką opinią, tak jak chociażby postępował 
zamordowany biskup. 
  –...strasznie zachorowała – ciągnął smutnym tonem sierżant. – Lekarze nie 
wiedzieli, jak jej pomóc, a potem to i pieniądze na lekarzy się nam skończyły. – 
Westchnął z głębi serca. – Nie wiecie, jak to jest patrzeć na cierpienie własnego 
dziecka. Kiedy boli je wszystko, kiedy patrzy na was i mówi: „Pomóż mi, 
tatusiu”, a wy nic nie możecie uczynić, choćbyście nawet diabłu duszę za nią 
oddali... – Spojrzał na mnie hardo, jakby chciał specjalnie podkreślić, że to nie 
był tylko przypadkowy retoryczny zwrot. Jednak oczy miał pełne łez. 
  – I poprosiliście o pomoc inkwizytorów – domyśliłem się. 
  – Ano tak. Zaprosili i moją małą, i mnie jako gości Inkwizytorium do samego 
Engelstadt. 
  – Mają tam doskonale prowadzoną infirmerię – przypomniałem sobie. 
  – Przeszło miesiąc pozwolili nam zostać. Karmili nas oboje, leczyli malutką, 
modlili się za nas... 
  – Wyzdrowiała? 
  – Nie – westchnął znowu. – Widać Bóg chciał ją już mieć u siebie. Ale 
przynajmniej umierała w czystej pościeli, niegłodna i przy ojcu, co trzymał ją za 
rączkę. Wasi dawali jej też takie zioła, które łagodziły ból i kaszel, więc nie 
cierpiała jak przedtem. Pamiętam też jednego z inkwizytorów, jakie piękne jej 

bajki opowiadał. O księżniczkach, rycerzach, złych czarodziejach i smokach. O 
zaklętych lasach i szklanych górach. Wszystkie dobrze się kończyły... – 
Uśmiechnął się do wspomnień. – Ach, jak pięknie ten inkwizytor gadał, 
powiadam wam: pięknie. I zawsze bez zniecierpliwienia czekał, aż moja 
córeczka uśnie. 
  No, no, muszę przyznać, że koledzy inkwizytorzy zasiali przedniej jakości 
ziarno w sercu tego człowieka. A ja teraz miałem nadzieję zebrać z zasiewu 
bogaty plon! Oczywiście inna sprawa, że musieli naprawdę polubić dziewuszkę, 
przynajmniej ten inkwizytor, który opowiadał jej bajki. Bo dbanie o naszych 
niedoszłych kolegów miało przecież swoje granice, a w tym wypadku 
najwyraźniej inkwizytorzy bardzo się starali, by dziecku niczego nie zabrakło. 
Cóż, słyszałem, że tak bywa, iż dzieci znajdujące się na skraju śmierci stają się 
wzruszająco słodkie, jakby wiedziały, że nadchodzi kres ich ziemskiej wędrówki 
i jakby chciały swą słodyczą obdzielić wszystkich bliskich ludzi, wiedząc, że 
niewiele już im zostało czasu. 
  – Dlatego chcę wam pomóc. Bo dobrzy z was ludzie. – Popatrzył mi prosto w 
oczy. 
  Albo był prostodusznie szczery, albo znakomicie wyszkolony w udawaniu 
prostodusznej szczerości. Wolałem, by prawdą okazała się ta pierwsza 
ewentualność, ale kto wie... 
  – Cieszę się, że tak sądzicie, sierżancie – odparłem. – Choć weselsza byłaby ta 
historia, gdyby w Inkwizytorium udało się uratować waszą córeczkę. 
  – Bóg dał, Bóg wziął. 
  – Chwała Panu – dokończyłem. 
  Westchnął i osuszył butlę. Odstawił ją w zacieniony kąt. 
  – Już bym nawet i nie chciał mieć drugiego dziecka. Zbyt wielki ból, kiedy takie 
maleństwo odchodzi. – Pochylił głowę. 
  No dobrze. Grzecznie wysłuchałem opowieści o jego życiu, grzecznie 
poużalałem się nad losem jego dziecka, teraz wreszcie miałem chęć wysłuchać, 
w jakim właściwie celu Gruber ściągnął mnie na tę zakazaną łajbę. Bo choćby 
umarło mu i dziesięć córeczek, to zarówno ich los, jak i ojcowski żal 
interesowały mnie dużo mniej niż wynik śledztwa, jakie miałem przeprowadzić. 
Czy Gruber w ogóle mógł mi w czymkolwiek pomóc? Jakaś szczególnie spora 

fala uderzyła w burtę łodzi i zachybotała nią. Sierżant w ostatniej chwili 
pochwycił lampę i teraz dla bezpieczeństwa postawił ją na skrzynce pomiędzy 
nami. 
  – Zmówmy wspólnie krótką modlitwę za spokój duszy waszej córeczki – 
zaproponowałem. – Natomiast potem spokojnie wyjawicie, co leży wam na sercu 
i w czym może wam dopomóc Święte Officjum. 
  Wzruszony sierżant z wdzięcznością przystał na moją propozycję, po czym 
kiedy zmówiliśmy już wspólnie pacierz, otarł oczy wierzchem dłoni. 
  – Jak żywa stanęła mi przed oczami... Moja córunia... Dziękuję wam, mistrzu 
Madderdin, dziękuję. – Uścisnął mi serdecznie dłoń. 
  Poklepałem go po ramieniu, zastanawiając się, jak długo potrwa, zanim 
dojdziemy do sedna sprawy. I tak Bogu dziękować, że umarło mu tylko jedno 
dziecko, nie pięcioro, bobyśmy chyba przemodlili tu całą noc. 
  – Narobiliście huczku swoim przyjazdem, samym pojawieniem się – rzekł 
wreszcie rzeczowym tonem. 
  – Huczku? 
  – Wśród miejscowych. Wszyscy tu się boją, mistrzu. Boją się jak czorta. 
  – Czegóż to się boją? 
  – Was. – Sierżant uśmiechnął się, odsłaniając zęby, które wyglądały niczym 
żółty płot postawiony przez pijanego cieślę. 
  – Mnie? – zdumiałem się. 
  – Was, inkwizytorów – objaśnił już ściślej. – Świętego Officjum. Że jak raz tu 
wejdziecie, to tak szybko nie wyjdziecie. I że sporo ludzi zmieni się w czasie 
waszej wizyty w garść popiołu. 
  Cóż, i takie wypadki się zdarzały. Ale podobne podejście nie wynikało przecież 
z jakowegoś kaprysu, lecz z pieczołowitej skrupulatności i skrupulatnej 
pieczołowitości charakteryzującej funkcjonariuszy Świętego Officjum. 
  – Mówią, że dla was bezgrzeszna jest tylko ta ziemia, którą wypalicie do 
samych kamieni – dodał Gruber. 
  Westchnąłem. 
  – Albo że szpilkę w stogu siana znajdziecie jedynie wtedy, kiedy podpalicie 
stodołę... 
  – Panie Gruber, darujcie sobie, z łaski swojej, te złośliwości. Przecież ja nie 

urodziłem się dzisiaj i sam dobrze wiem, jakie bzdury wygaduje się na temat 
zbożnego trudu inkwizytorów. Godzimy się z tym z sercami pełnymi pokory, tak 
jak Jezus godził się, by Go wyszydzono, ubiczowano i ukrzyżowano, zanim... – 
Spojrzałem poważnie na Grubera. – Zanim zdecydował się zstąpić w chwale i 
ukarać oprawców. 
  – Tak wam tylko mówię, żebyście wiedzieli – zmieszał się. – Przez ostatni rok 
tutaj u nas dużo sobie opowiadano o tym, co działo się w Bielstadt i ilu 
czarodziejów i inszych heretyków żeście popalili. Toteż wszyscy się boją i 
wszyscy będą trzymać język za zębami. I ci, co wiedzą, i na wszelki wypadek 
nawet ci, co nic nie wiedzą. 
  – O czym wiedzą, sierżancie? 
  – O tym, że pan baron z miejscowego klasztoru uczynił zamtuz dla siebie i 
swoich 
przyjaciół – rzekł twardym głosem Gruber. – A z miejscowych mniszek zrobił 
kurwy. A które się kurwić nie chciały, to je, psiekrwie, pozabijali... 
  – Ha – powiedziałem tylko i zamyśliłem się. 
  Takie sprawy, cóż rzec, nie były obce inkwizytorskiemu doświadczeniu. 
Zdarzało się tu i ówdzie, że klasztory zamieniały się w przybytki rozpusty, 
karczmy lub domy gry. Zdarzało się również, że zamieniały się w miejsca 
demonicznych kultów, gdzie zamiast pochylać głowy przed Jezusem Chrystusem, 
całowano w dupę kozły. 
  – Lepiej powiedzcie, czy wszyscy tacy tu solidarni w dotrzymywaniu 
tajemnicy? 
  – Przynajmniej ci, co wiedzą, co się działo. A ci, co jedynie coś zasłyszeli, 
gdzieś im się obiło o uszy, ci są nieważni. Kto będzie słuchał pijaczków po 
karczmach? 
  – Ja – powiedziałem. – Ale macie rację, że słuchanie to jedno, dowody to 
drugie. 
  – Wszyscy są utaplani w gównie po same uszy – obniżył głos. 
  – Wszyscy znaczy tyle samo co nikt. Konkrety, panie Gruber, konkrety... 
  – Długo by wymieniać. – Machnął dłonią. 
  – Nie przeszkadzajcie sobie i wymieniajcie. 
  – Baron Stern i jego syn. Chłopaka ponoć dosiadała sama przeorysza 

Konstancja, tak często i chętnie, że aż musiała spędzać płód. 
  – Przeoryszę Konstancję zmuszano do tego? 
  Roześmiał się chrapliwie. 
  – Gdzie tam zmuszano! Mistrzu inkwizytorze, z tego, co wiem, to ta wywłoka 
sama przyszła do Sterna, wiecie, jak tylko została przeoryszą, i powiedziała, że 
umyśliła sobie, żeby razem, wspólnie z klasztoru zrobili burdel. A to i dla 
zarobku, i dla wszetecznej rozrywki. 
  Podejrzewam, że bardziej chodziło o to, co sierżant nazywał „wszeteczną 
rozrywką”. Bo przecież baron Stern nie potrzebował korzystać z wdzięków 
mniszek, skoro mógł mieć zarówno piękne ladacznice, jak chłopki czy mieszczki 
z własnych dóbr. Mało było takich, które rozłożyłyby nogi przed wielkim panem, 
nawet nie dla pieniędzy czy prezentów, ale by pochwalić się przed 
przyjaciółkami, że instrument znanego człowieka zagrał im pomiędzy udami? 
Toteż sądziłem, że Sternowi bardziej podobała się wizja plugawienia świętego 
przybytku, jakim był klasztor, i świętych kobiet, jakimi przynajmniej w założeniu 
powinny być mniszki. Przecież nie raz i nie dwa słyszeliśmy o mężczyznach, 
którzy szczególnie upodobali sobie, by kurtyzany przebierały się za mniszki i 
udawały skromnisie lub, lepiej jeszcze, gwałcone dziewice. Jakie natomiast 
pobudki przyświecały młodej przeoryszy? Cóż, mogłem się teraz domyślać, z 
jakich powodów książę Crescenza chciał widzieć córkę tak daleko od siebie. 
Zapewne była do gruntu zepsutą kobietą, szukającą rozrywki w upodlaniu 
zarówno siebie, jak i innych. Podejrzewałem również, że dużą rolę mogły 
odgrywać pieniądze. W końcu dama przyzwyczajona do zbytku książęcego 
dworu chciała zapewnić sobie szybki zarobek... 
  – Kto jeszcze bierze w tym udział oprócz Sterna? 
  – Kto? Wszyscy! Cała okoliczna szlachta. Wszyscy oni tańczą jak im Stern 
zagra, a Stern w zamian za to zaszczyca ich swoim towarzystwem. – Sierżant 
prychnął. 
  – I pewnie szczodrze dzieli się zawartością kiesy? – dodałem. 
  – Ano tak. Tutaj wszyscy to albo jego klienci, albo przyjaciele. Jak miał kiedyś 
wrogów, to ich wyrugował, zresztą mnie wtedy jeszcze u niego nie było. 
  – I wszyscy tak waszego barona kochają? 
  – Kochają, kochają, od razu kochają... Zależą od niego albo się boją, ale głowę 

dam, że niektórzy żywcem by go zjedli. Choćby jedynie dlatego, że jest majętny, 
ustosunkowany i odgrywa wielkiego pana, niczym jakiś książę albo królewicz. 
  Oho, najwyraźniej maniery Sterna musiały dojeść również mojemu rozmówcy. 
Bardzo 
dobrze, gdyż my, inkwizytorzy, wręcz przepadamy za ludźmi, którzy wylewają 
przed nami swe urazy w stosunku do bliźnich. Zawsze z takiego mętnego 
strumienia można wyłowić jedną czy drugą tłustą rybkę... 
  – Zastanówcie się i później podacie mi dokładnie nazwiska przyjaciół oraz 
klientów Sterna, no i kogo podejrzewacie o to, że za nim nie przepada... 
  – Najbardziej to mieszczanie – przerwał mi. 
  – Mieszczanie? 
  – Tutejsi, z Luthoff. Pomiata nimi jak bezpańskimi psami. Sam raz byłem 
świadkiem, jak taki jeden Brongang, Erich Brongang znaczy, wytargał burmistrza 
publicznie za brodę i zasadził mu takiego kopa w zadek, że chłopina się potem 
kurował przez kilka dni. – Gruber uśmiechnął się na wspomnienie zajścia. – A 
wiecie, człowieka bogatego, niby jak to mówią, miejskiego patrycjusza, boli, 
kiedy go tak traktować, zwłaszcza na oczach gawiedzi. 
  – Macie rację. Coś jeszcze? 
  – Stern im dojadł do żywego. – Pokręcił głową. – Ja tam, widzicie, nie znam się 
na interesach, bo moja rzecz to wojaczka, nie księgi rachunkowe, tyle wiem, że 
pan baron mocno im szkodzi w interesach. Ale co dokładnie, to wypytajcie kogo 
innego. – Rozłożył dłonie. 
  Ha, oto potwierdzały się moje informacje o sporach barona z mieszczanami. Ten 
konflikt mógł się w przyszłości przydać, nie powiem... Bo gdzie wrzała kłótnia, 
tam istniała spora nadzieja, że inkwizytor coś na tym wrzątku ugotuje. 
  – Nie omieszkam. Bardzo mi pan pomógł, sierżancie Gruber. Jestem pewien, że 
będziecie mogli liczyć na wsparcie Inkwizytorium, jeśli o takie wsparcie kiedyś 
poprosicie. 
  – Jeszcze jedna sprawa. – Podniósł palec. 
  – Tak? 
  – Zajmijcie się tym starym. Ichnim kapelanem znaczy. 
  – Bo? 
  – Kanalia jedna! – Gruber aż zgrzytnął zębami. – On, wiecie, lubi zabawić się z 

co młodszymi siostrzyczkami, najlepiej nowicjuszkami. Nazywa to ujeżdżaniem 
dzikich klaczek. 
  – No, no, jak widać, w starym kotle diabeł pali. – Pokręciłem głową. – A na 
wygląd złamanego szeląga by się za niego nie dało. 
  – Zabawiał się z nimi nie po bożemu, wiecie, tak jak z kobietą przystało, ale jak, 
no... niby jak z chłopakiem. 
  – Proszę, proszę. 
  – O nim to mówią jeszcze... – Gruber przyciszył głos do szeptu. 
  – Śmiało – zachęciłem go. – Nie sądzę, by ktoś nas tu podsłuchiwał. 
  – Wy nie wiecie, mistrzu Madderdin, wy nic nie wiecie – nadal szeptał. – Tutaj 
narazić się któremuś z nich, to jak wypisać sobie wyrok na czole. 
  – Tym bardziej musicie mi wszystko powiedzieć, by Święte Officjum mogło 
zaprowadzić wreszcie porządek. 
  – Niby tak. – Potarł kostkami palców chrzęszczący zarost. 
  – Co więc z księdzem? 
  – Mówią, że ten instrument, wiecie sami, co za jeden, nie chce mu czasami 
zagrać... I taka go złość chwyta, kiedy nie może zaspokoić żądzy, że bije te 
dziewczyny... 
  – Bije na śmierć, jak się domyślam. 
  – A skąd wiecie? 
  – Gdyby nie bił na śmierć, tobyście się tak nie przejęli. 
  – Ano – zgodził się bez trudu. – Dać babie po gębie albo nawet raz, drugi 
przeciągnąć rózeczką po plecach rzecz zwyczajna i każdemu chłopu w złości, 
słusznej czy nie, może się 
przytrafić. Ale tak bić, panie Madderdin, tak bić, żeby zatłuc na śmierć boże 
stworzenie, tak postępować się nie godzi. 
  – Macie rację – przyznałem. – Wiele takich... przypadków mu się zdarzyło? 
  – A bo to kto policzy? – Wzruszył ramionami. – Wiecie przecież, jak jest z 
młodymi zakonniczkami, tymi, co pochodzą z gminu. Nikt o nie nie dba, nikt się 
nimi nie zajmuje. Pomrą, to pomrą, wola Boska. 
  Tak właśnie wyglądała sytuacja, jak przedstawiał ją Gruber. Młode zakonnice z 
ubogich rodzin często były traktowane w klasztorach w sposób tak bezwzględny, 
że gorszy niż niewolna służba. Karmiono je byle czym, skazywano na pracę 

ponad siły, a przerwy pomiędzy jednym zajęciem a drugim mogły co najwyżej 
umilać sobie modlitwą. Kiedy pozwolono im już zasnąć, to spały na gołych 
kamieniach w pomieszczeniach, które latem przypominały wnętrze hutniczego 
pieca, a zimą lodową jaskinię. Jeśli dodać do tego, że za każde przewinienie, 
wyimaginowane lub nie, karano je bezwzględną chłostą lub głodówką w 
ciemnicy, to nic dziwnego, że marły jak muchy. Oczywiście inaczej sprawa 
wyglądała, kiedy chodziło o panny z dobrych i bogatych domów, chociaż i w tym 
wypadku zdarzały się tragedie, jeśli taka młoda zakonnica miała nieszczęście nie 
spodobać się przeoryszy. 
  – Gdzie jest słabe ogniwo w tym łańcuchu, panie Gruber? Jak sądzicie? 
  – Czyli niby co? 
  – Kogo z nich, z tych, co chodzą do klasztoru, można zastraszyć, zmusić do 
uczciwej spowiedzi? Ja po prostu muszę mieć pierwsze zeznanie, panie Gruber, 
pierwsze świadectwo naocznego świadka. Potem już pójdzie jak z płatka. 
  – Jakbym niby nie wiedział. – Zmrużył porozumiewawczo oko. – Nasze 
Inkwizytorium i z kamienia by wycisnęło przyznanie do winy – usłyszałem 
wyraźną dumę w jego głosie. 
  – W to właśnie wierzymy – przyznałem sierżantowi rację. – Ale sami 
rozumiecie, że nie mogę zabrać się na poważnie za miejscowego barona lub jego 
rodzinę, kiedy mam do dyspozycji jedynie niejasne pogłoski. To samo z 
księżulkiem. 
  – Wycisnęlibyście z niego przyznanie raz-dwa. 
  – A jeśli nie? Jeśliby zdechł, nawet nie od narzędzi, a ze zwyczajnego strachu, 
bo i takie rzeczy się przecież zdarzają? Co wtedy? Wyobrażacie sobie, jakie 
miałbym kłopoty? I w dodatku w ten sposób ostrzegłbym wszystkich 
zamieszanych w sprawę. 
  – Na pewno macie rację – przyznał smętnie. – Widać, że z was jest inkwizytor, a 
ze mnie tylko prosty sierżant. 
  – Ale bez waszej pomocy donikąd nie zajadę – powiedziałem, by podnieść go 
na duchu. – A już udzieliliście mi bezcennych informacji. 
  – Cieszę się – rzekł ze szczerą radością. – I Bóg da, pomogę wam najlepiej jak 
będę mógł. 
  – No to kogo byście nabili na haczyk? 

  – Nie wiem, mistrzu Madderdin, naprawdę nie wiem... – Z tego zakłopotania aż 
podrapał się po kroczu, a ja pomyślałem, iż podobną reakcję zapewne wywołały 
słowa „nabili na haczyk”. – Do klasztoru zjeżdżała okoliczna szlachta – 
kontynuował. – Ale ja tylko przywoziłem pod furtę barona i jego syna. 
  – Nie widzieliście innych karet? 
  – Prosta rzecz: widziałem. Ale żadna nie miała herbu, nikogo też przy nich nie 
zobaczyłem. Ja miałem za zadanie zawieźć Sternów, potem przyjechać po nich 
następnego wieczora. I to wszystko. 
  – No to skąd wiecie o kapelanie i o dziewczynach? A o tym, że Konstancja 
szczególnie upodobała sobie baroneta? 
  – Tu padło słowo, tam padło słowo. Oni nie wracali zwykle trzeźwi, a i jeszcze 
w drodze 
popijali, więc i języki mieli długie. A pozwolicie, że o coś was spytam, mistrzu 
Madderdin. 
  – Pytajcie. 
  – Czemu zajmuje was klasztor i nieobyczajne prowadzenie się mniszek? Czy to 
należy do obowiązków Officjum? 
  Odpowiedź na jego drugie pytanie nie mogła być jednoznaczna. Inkwizytorium 
zwykle nie interesowało się obyczajami i etyką, ale nauczyliśmy się, że wiele zła 
rozpoczyna się od hołdowania rozpasanym żądzom. 
  Wpierw zwykłe cudzołóstwo, potem orgie, potem bluźnierstwa i profanacje 
świętych miejsc i przedmiotów, aż wreszcie kończy się na wzywaniu demonów 
bądź odprawianiu czarnoksięskich rytuałów. Nie raz i nie dwa Inkwizytorium 
miało do czynienia z takimi przypadkami, zdarzały się one również w żeńskich 
klasztorach. I nic dziwnego, skoro młode kobiety zamykano w celach i 
poddawano bezwzględnej tresurze. A jeśli nawet tej tresurze poddawały się ich 
umysły, to ciała częstokroć rozpalane były przez niemożliwe do stłumienia żądze 
oraz pragnienia. Tak więc zaczynało się od tego, że dwie lub kilka mniszek nader 
czuło tuliło się jedna do drugiej, a kończyło na opętaniu przez demony. Dlatego i 
tylko dlatego zwracaliśmy również uwagę na kwestie obyczajności. By zło 
niszczyć, zanim jeszcze zdoła się narodzić. 
  – Panie Gruber – powiedziałem po dłuższym zastanowieniu – jesteście niemal 
jednym z nas, więc będę z wami szczery i opowiem wam, jaka sprawa tak 

naprawdę mnie tu sprowadziła. 
  Dawny sierżant aż pokraśniał z dumy, kiedy usłyszał słowa „jesteście niemal 
jednym z nas”, a potem słuchał mnie bardzo uważnie, nie przerywając pytaniami. 
Opowiedziałem mu o obu listach oraz o biskupie, który spłonął na stosie. Zresztą 
o biskupie sam już wiedział, gdyż jak widać, stugębnej plotce nie dało się uciąć 
wszystkich języków. Nie sądzę, by Gregor Vogelbrandt był zachwycony, że 
opowiadam o śledztwie obcemu człowiekowi, ale w Akademii Inkwizytorium 
uczono nas przecież, by kierować się nie literą praw, lecz ich duchem. By nie 
podlegać w każdej mierze sztywnej procedurze, lecz by postępować elastycznie, 
mając na uwadze dobro sprawy. 
  – Na gwoździe i ciernie – mruknął, kiedy skończyłem mówić. – A to wam się 
trafiło. 
  – Nieprawdaż? 
  – Zastanawiacie się, kto będzie następny? 
  – A sądzicie, że będzie? 
  – A wy, mistrzu, za pozwoleniem, nie sądzicie? 
  Skinąłem głową. 
  – I owszem. Ale nawet jeśli tak się stanie, Bóg jeden tylko wie, kto będzie 
następną ofiarą mordercy. 
  – Widać spodobała mu się nasza okolica. 
  – I ludzie tu mieszkający – dodałem. – No dobrze, sierżancie Gruber, 
powiedzcie mi, jak mogę się z wami porozumieć czy... 
  – Boże broń! – zakrzyknął. – Jak mnie zobaczycie na ulicy, odwróćcie się w 
drugą stronę, błagam was! 
  – Wiem, oczywiście, wiem – powiedziałem łagodnie i uspokajającym tonem. – 
Nie musicie się martwić o moją dyskrecję. Jednak mogę was potrzebować i 
chciałbym wiedzieć, jak was mogę znaleźć. 
  – No tak, no tak. – Potarł szczękę kostkami dłoni i widziałem, że nie jest 
zachwycony perspektywą naszego następnego spotkania. – Hm, co by tu... 
  – Często bywacie na tej łodzi? 
  Wzruszył ramionami jeszcze bardziej zakłopotany, lecz tym razem już z innego 
powodu. 
  – Tak raz na tydzień to się zdarzy. Pan baron zwykle daje mi wolne piątki, to i 

korzystam... 
  – Dobrze. Czekajcie na mnie tutaj w następny piątek wieczorem. Jak nie 
przyjdę, bądźcie w kolejny piątek. Zrozumieliście? 
  – Co bym miał nie rozumieć... 
  – Sierżancie Gruber – położyłem mu dłoń na kolanie i spojrzałem szczerze w 
oczy – spiszcie się dobrze, a nie tylko zyskacie odpuszczenie grzechów, lecz 
wdzięczność Świętego Officjum. A wiecie pewnie sami, że pomocni 
inkwizytorzy mogą się czasem przydać każdemu człowiekowi... Prawda? 
  – Ano prawda. 
  Wstałem. 
  – Wiem, że zgłosiliście się do nas z potrzeby serca, ale jak wszystko dobrze się 
skończy, każę was również nagrodzić. Sowicie nagrodzić. 
  – Myślicie, myślicie, że starczy, żebym wziął w dzierżawę jakąś oberżę? – 
spytał nieśmiało, kiedy już przekraczałem próg. 
  – Jak wszystko pójdzie naprawdę po naszej myśli, to wystarczy wam nie tylko 
na dzierżawę, ale kupicie sobie piękny, duży zajazd i będzie z was panisko całą 
gębą. 
  Skinąłem mu jeszcze na pożegnanie i zostawiłem na chyboczącej łodzi, 
pogrążonego w słodkim rozmarzeniu. Dumał zapewne o wielkiej, pełnej klientów 
karczmie, szufladach złocących się od denarów i młodych posługujących 
chłopaczkach, którzy będą biegać między gośćmi, kręcąc jędrnymi tyłkami. Kto 
wie, kto wie, jeśli wszystko ułoży się naprawdę dobrze, to marzenia sierżanta 
Grubera mogą stać się rzeczywistością. 
  
     
 Rozdział VI 
 
 Świadek 
 
 
   Zdumiałem się, kiedy zobaczyłem przed karczmą Hoffmana, który zakurzony, 
ubłocony i spocony zeskakiwał właśnie z siodła. Postanowiłem jednak nie 
okazywać tego zdumienia. Ani mizerną kondycją towarzysza, ani w ogóle jego 

niespodziewanym przyjazdem z Lowenbergu, gdzie przez cały czas stacjonował 
wraz z Gregorem oraz Andreasem. 
  – Witaj, Hugonie. Mogę zaproponować ci śniadanie? A może przechadzkę 
połączoną z błyskotliwą konwersacją? 
  – Nie pajacuj, Mordimerze! – warknął i otarł pot z czoła, zostawiając sobie na 
twarzy czarną smugę. 
  – W takim razie czym mogę ci służyć? 
  Hugon szarpnął mnie za ramię i zawlókł w kąt podwórza. Przysiadł na ziemi i 
pociągnął 
mnie za sobą. Podejrzewam, że wyglądaliśmy w tej chwili jak dwójka 
parobczaków spiskujących, w jaki sposób wydębić kredyt u karczmarza, a nie jak 
inkwizytorzy w trakcie prowadzenia śledztwa. 
  – Skoro uważasz, że właśnie tu będzie nam wygodnie – mruknąłem. 
  – Mamy świadka – wydyszał Hoffman. 
  – Świadka czego? 
  – Mamy kogoś, kto był na Szubienicznej Górze, kiedy palono tam biskupa. 
  – Och – rzekłem tylko. 
  Rzeczywiście przywiózł informację wartą zmęczenia, potu i brudu. Zwłaszcza 
że były to zmęczenie, pot i brud Hoffmana, nie moje. 
  – Co to za człowiek? No mów, mów... 
  – Zwyczajny chłop. Ale nigdy, przenigdy nie uwierzyłbyś, Mordimerze, co 
opowiada... 
  – Hu, hu, już sobie wyobrażam – przerwałem Hugonowi, gdyż wiadomo, jak to 
bywa z chłopskimi opowieściami. Zaplątał się taki pod wieczór na jakąś głuszę, 
pewnie pijany niczym bela i drzewa wydawały mu się smokami, krzaki 
czarnoksiężnikami, a owce powabnymi nimfami. 
  – Mówi, że widział biskupa, jak ten wjeżdżał na wzgórze – Hoffman nie zwrócił 
uwagi na mój wtręt. – Zostawił konia pod jednym z drzew, potem skrzesał ogień, 
zapalił pochodnię, przywiązał sobie do ręki pastorał, wszedł na stos i podpalił 
bierwiona. A później spokojnie stał i czekał, aż stos się rozpali. Nawet jak płonął 
żywcem, to tylko stał i krzyczał. Krzyczał, krzyczał i krzyczał, ale nawet nie 
drgnął z miejsca. 
  Hoffman wpatrywał się we mnie szeroko rozwartymi oczyma, a na jego twarzy 

widziałem wyraźne oczekiwanie, że wykrzyknę coś w rodzaju: „O mój Boże!” 
albo wręcz zemdleję z wrażenia. Jednak nie zamierzałem ani mdleć, ani wzywać 
imienia Pańskiego nadaremno. 
  – A aniołów biorących do nieba duszę biskupa ten twój chłop nie widział? Albo 
chociaż diabłów? 
  – Wierzymy, że mówi prawdę – rzekł Hoffman niemal opryskliwym tonem i 
nachmurzył się. 
  – Hugonie, jakkolwiek sceptyczny stosunek miałbym do waszej wiary w tę 
opowieść, wcale nie twierdzę, że chłopina kłamie. Myślę tylko, że gorzałka 
potrafi malować niezwykłe obrazy przed oczyma niektórych ludzi. A nie 
pytaliście się przypadkiem, czy ten wasz świadek nie lubi sobie podjeść pewnego 
rodzaju grzybków? 
  Hoffman całkiem już sposępniał i przypatrywał mi się tak wrogim wzrokiem, 
jakbym wychędożył mu córkę. Nie, nawet nie jedną córkę. To było spojrzenie co 
najmniej na dwie dziewicze córki bliźniaczki. 
  – Chcieliśmy, byś o tym wiedział, prowadząc tu śledztwo. Może to coś... 
rozjaśni. 
  – Fakt, że biskup udał się na wycieczkę, na której z własnej woli wszedł na stos 
i dokonał samospalenia, ma mi coś rozjaśnić, Hugonie? 
  Gdyby nienawistne spojrzenia były sztyletami, miałbym skórę podziurawioną 
niczym sito. 
  – No nic, mniejsza z tym. Czy chłop mówił coś o samym stosie? Kto ułożył 
stos? Bo przecież nie biskup... 
  Siedzieliśmy jeszcze dobrą godzinę w kącie podwórza, a ja spokojnie i już bez 
ironii oraz złośliwości wypytywałem Hoffmana o wszystko, po raz kolejny 
przekonując się, że z kunsztem postawione pytania pozwalają na celne 
odpowiedzi nawet niezbyt lotnym osobnikom. W każdym razie dowiedziałem się, 
że po pierwsze, chłop był trzeźwy, a może lepiej ujmując: utrzymywał, że był 
trzeźwy. Po drugie, na wzgórzu zjawił się tuż przed przybyciem biskupa, a stos 
dostrzegł 
dopiero wtedy, kiedy Schaeffer na niego wszedł. Po trzecie, kiedy zobaczył, jak 
biskup płonie, to tak się przeraził, że uciekł. Nas już ani nie widział, ani nie 
słyszał. Inkwizytorzy wpadli na jego trop, gdyż po pijanemu wygadał się przed 

znajomkami w karczmie. A że z każdej karczmy wszelkie plotki wypływają 
niczym rzeka gówna z kanałów, to i szybko opowieść dotarła do moich kolegów. 
  – Postraszyliście go? 
  – Jakżeby nie – wyszczerzył się Hoffman, który zdawał się już zapominać o 
wcześniejszym zdenerwowaniu. 
  – Mocno? 
  – Iiii tam, od razu mocno... Miesiąc, dwa, a będzie zdrów jak przed badaniem. 
  Cóż, miał chłopina pecha znaleźć się w niewłaściwym miejscu o niewłaściwym 
czasie. Inna rzecz, że gdyby nie pytlował na prawo i na lewo o śmierci biskupa, 
to tajemnicę zabrałby do grobu. 
  – Słyszałeś o podobnym wydarzeniu, Mordimerze? 
  – Owszem – odparłem. – Obiło mi się o uszy to i owo... 
  – Czyli? 
  – O żonie, która zabiła ukochanego męża. Skazano by ją na śmierć, gdyby 
pewien bystry inkwizytor, zresztą bawiący w okolicy zupełnym przypadkiem, nie 
odkrył, iż zmuszono ją do tego szantażem. Ktoś porwał jej dziecko i groził, iż 
zatorturuje chłopaczka na śmierć, jeśli kobieta nie uśmierci męża. 
  – Ha! – Hoffman potarł palcem dolną wargę. – Na czym mogło tak zależeć 
biskupowi, żeby samemu wleźć na stos? 
  – Co lub kogo chciał chronić? 
  – Ano właśnie. 
  Spojrzeliśmy po sobie. Żadnemu z nas nie przychodziła do głowy ani taka 
sprawa, ani taka idea, dla których biskup, sybaryta i mężolubnik, chciałby 
poświęcić życie. I to jeszcze oddać je w wyjątkowo paskudny sposób! A ileż 
trzeba mieć silnej woli, by płonąc na stosie, nie uciec od boleści! 
  – Myśleliśmy, że może postanowił się ukarać za jakiś straszny grzech. Sam 
wysłał do nas list, byśmy nie doszli wstydliwych powodów, dla których czyni, 
jak czyni... 
  – Poczekaj no, stary biskup posiadający harem złożony z młodych chłopaczków, 
bezlitośnie zdzierający podatki, skazujący niesprawiedliwie poddanych na śmierć 
nagle popełnia tak straszny grzech, który zmusza go do natychmiastowej kary i 
pokuty. Ciekawe, co to mógł być za grzech... 
  – Nie musisz od razu kpić. – Hoffman znowu zmarszczył brwi. – A jeśli miał 

konszachty z demonami? Jeśli to zaszło za daleko? 
  – Tak bardzo bał się demonów, że postanowił się zabić? – Wzruszyłem 
ramionami. – Kto wie, słyszałem o głupszych powodach samobójstw. 
  – Co prawda mógł zgłosić się do nas po pomoc... – westchnął Hoffman. 
  – Wiesz co, Hugonie, sądzę, że w porównaniu ze zgłoszeniem się do nas 
samospalenie mogło mu się wydać całkiem komfortowym rozwiązaniem. 
  Mój towarzysz zarżał głośno ze śmiechu. Jak widać, był to człek 
nieskomplikowany. 
  – Może i masz rację. A inne koncepcje? 
  Nie mogłem powiedzieć Hugonowi, że natknąłem się nie tak dawno temu na 
zdumiewający przypadek chłopaka, który potrafił wydobywać z ludzi to, co 
najgorsze w ich sercach i umysłach. Doprowadził do tego, iż mąż zabił ukochaną 
żonę, a ojciec omal nie uśmiercił uwielbianego synka. Mnie próbował przekonać, 
że moje życie jest bezwartościowe, i 
przez to skłonić do samobójstwa. Przed śmiercią waszego uniżonego sługę 
ocaliła żarliwa wiara w Pana i w to, iż jestem przydatnym Mu narzędziem. Czy 
możliwe, że w okolicy działał ktoś o podobnych zdolnościach do nieżyjącego już 
łajdaka? Ale tego tematu nie mogłem rozważać ani z Hugonem, ani z nikim 
innym, gdyż zataiłem przed władzami istnienie dysponującego niezwykłymi 
zdolnościami chłopca. 
  – Zostaje urok. Magia. 
  – Człowiek doznający silnego bólu wydobywa się zwykle spod czaru 
ograniczającego jego wolę – zauważył Hoffman. 
  To była prawda. A może lepiej powiedzieć: najczęściej to była prawda. Bowiem 
nawet jeśli czarownica czy czarownik zniewolili człowieka, to nakazanie mu 
czegoś całkowicie odmiennego jego naturze zazwyczaj łamało urok. Chyba że 
czarownica lub czarownik dysponowali naprawdę potężną mocą. 
  – A pamiętasz tych ludzi z Lugdunum? Szli w środek płomieni z nabożną 
pieśnią na ustach. – Spojrzał na mnie pytająco. 
  – To byli heretycy. 
  – Co chcesz przez to powiedzieć? – warknął. – Że heretycy mają tak silną wiarę, 
iż pozwala im maszerować na stos, śpiewając psalmy, a chrześcijański biskup 
takiej wiary nie ma? 

  – Wiesz, Hugonie, kiedy doprecyzowałeś pytanie, to i owszem: to właśnie 
chciałbym powiedzieć. Bo szczerze mówiąc, nie słyszałem jeszcze o biskupie, 
który oddałby życie i majątek za wiarę oraz bliźnich. Czasem wręcz wydaje mi 
się, że warunkiem koniecznym otrzymania sakry biskupiej jest bycie albo 
bezbożną kanalią, albo najoczywistszym idiotą. 
  Hoffman aż podskoczył i tak na mnie syknął, że gdybym był żabą lub myszą, 
solidnie bym się wystraszył. 
  – A poza tym co to w ogóle za porównania! – nie dałem mu dojść do głosu. – 
Heretycy z Lugdunum weszli na stos, bo jeśliby nie weszli, toby ich tam 
wepchnięto. Umarli z godnością. W zatwardziałym grzechu, lecz z godnością. 
Nie jak bydło pędzone na rzeź. 
  – Heretyk nie ma godności! – wrzasnął Hoffman. 
  – Zostawmy podobne dysputy, Hugonie – poprosiłem łagodnym tonem. – Bo 
odpowiedź na tę kwestię nie należy do sprawy. 
  Machnął ręką, ale widziałem, że jest wyraźnie wściekły. Szczęka drgała mu 
nerwowo, niczym szykującemu się do polowania kotu. Nie podobało mi się to, co 
mówił, lecz rzeczywiście to nie czas i miejsce na rozważania na temat godności 
heretyków. Chociaż mój towarzysz powinien jednak przypomnieć sobie, że nie 
grzesznika ma nienawidzić, lecz grzech. 
  – A jak tutaj mają się sprawy? – zapytał, patrząc gdzieś ponad moją głowę. 
  – Pożyjemy, zobaczymy – mruknąłem. 
  – Z takim responsem mam wrócić do Gregora? 
  – Jeśli będę wiedział coś na pewno, napiszę raport – odparłem. – Teraz mogę 
powiedzieć ci jedno: zacząłem się tu dobijać do beczki z gównem. Jeszcze parę 
uderzeń, a beczka pęknie. 
  – Uważaj, żeby cię nie zalało... 
  – Widzę, że język masz tak ostry, że mógłbyś nim łatwo szatkować kapustę. – 
Wzniosłem oczy z teatralnym podziwem. – Uważaj więc, byś nie sięgnął nim 
własnej głowy. 
  – Pisałeś, że przeorysza nie żyje. Jak zginęła? – Hoffman albo zlekceważył mój 
dowcipny przytyk, albo też rozum nie pozwolił mu pojąć złośliwego uroku tegoż 
przytyku. 
  – To muszę zbadać. Podejrzewam, że ktoś mógł jej pomóc. 

  – Zbadaj ciało, póki jeszcze jest co badać. Albo czekaj no, zostanę tu z tobą, bo 
wiesz, że lepiej znam się na anatomii i nie raz, nie dwa już kroiłem trupy. 
  – Żeby to było takie proste – westchnąłem. 
  – Jeszcze trochę czasu minie i nie będzie co badać – zauważył. 
  – Masz rację. Oczywiście, że masz rację. Lecz mniszki nie dopuszczą do 
rozkopania grobu bez zgody biskupa. Mam się z nimi bić? 
  Podrapał się w podbródek, po czym zerknął na mnie ze złośliwym uśmieszkiem. 
  – Razem z tymi twoimi łotrami byłoby nas pięciu. Myślisz, że nie damy rady 
zakonnicom? 
  – Mamy je pozabijać? Przecież nawet nie wiemy, czy są czemukolwiek winne. 
No, już sobie wyobrażam, jaki zrobiłby się wtedy rejwach. Gregor nie 
pogłaskałby nas za to, wierz mi. 
  Hugon westchnął. 
  – To co zamierzasz robić? 
  – Muszę mieć jakiś ślad. Jakąś nitkę. Prawdopodobne doniesienie. Cokolwiek, 
czego będę mógł się uchwycić... 
  Hugon znowu westchnął. 
  – Skoro tak, nic tu po mnie. Gregor kazał mi jak najszybciej wracać... 
  Po minie poznałem, że wracać będzie z nieszczególną ochotą. Zapewne dlatego 
wymyślił sobie, że pomoże mi zbadać ciało martwej przeoryszy. Zawsze 
ukradłby w ten sposób co najmniej jeden, jak nie dwa dni, i Vogelbrandt nie 
mógłby go za to skarcić. 
  – Dziękuję, że przyjechałeś opowiedzieć mi o wszystkim – powiedziałem takim 
tonem, jakbym wierzył, że decyzja przyjazdu pochodziła od Hoffmana i 
wyświadczał mi w ten sposób grzeczność. – Może chociaż zjesz śniadanie, zanim 
ruszysz z powrotem? 
  – Dobra! – Chciał mnie klepnąć w plecy, ale zdołałem tak się ustawić, że 
jedynie musnął palcami moje ramię. – Bo głodny jestem, mówię ci, jak wilk! 
  Miałem rację, mówiąc, że Bóg tylko jeden wie, kto będzie następną ofiarą 
mordercy. Ale ja dowiedziałem się tego w miarę szybko, bowiem już następnego 
dnia po rozmowie z Gruberem. 
  – Mam dla was pismo, mistrzu inkwizytorze. – Oberżysta wyskoczył mi pod 
nogi, ledwo co zdążyłem zejść ze schodów. 

  – Co za pismo? Dawaj! 
  W pierwszej chwili sądziłem, że to rozkazy od Gregora, ale kiedy tylko wziąłem 
papier do rąk, zrozumiałem, że mam do czynienia z kolejną wiadomością 
przesłaną przez mordercę. Chwyciłem karczmarza za łokieć tak mocno, że aż 
przysiadł i głośno jęknął. Wpatrzył się we mnie przerażony, nie rozumiejąc, 
dlaczego za wyświadczoną uprzejmość spotyka go niezasłużona krzywda. 
  – Kto wam to dał? Kto przyniósł ten list? 
  – Chłopak... nie znam... Puśćcie, na Boga żywego! 
  Zwolniłem chwyt, a karczmarz przezornie cofnął się dwa kroki i zaczął 
rozmasowywać sobie łokieć, sycząc przy każdym ruchu. 
  – Już mi tu nie cudujcie – rozkazałem ostro – bo mam lepsze metody, żeby was 
zmusić do gadania. Co za chłopak? Jak się nazywa? Gdzie mieszka? 
  Oberżysta chyba dopiero teraz zrozumiał, że sprawa jest groźniejsza, niż 
mógłby przypuszczać w najgorszych koszmarach. Złożył ręce jak do modlitwy i 
rozpłakał się. Grube krople ściekały mu po pucułowatej twarzy, zatrzymując się 
na nastroszonych wąsach. Skąd on brał tyle tych łez?! 
  – Ja nic nie wiem, przysięgam wam. Ja nic nie wiem... 
  Strzeliłem karczmarza otwartą dłonią w twarz i podszedłem tak blisko, że 
przyparłem go do ściany. Skrzywiłem się, gdy w nozdrza wbił mi się smród 
zapoconej odzieży. Teraz mężczyzna chlipał już tak żałośnie, jakby był wielkim 
wąsatym dzieckiem. 
  – Przypomnisz sobie na katowskim stole – warknąłem. – Mam zawołać straż? 
  – Ja nic nie zrobiłem, panie! Błagam was, mam żonkę chorą i troje dziateczek 
malutkich... 
  Pomyślałem, że zachowałem się nieroztropnie, strasząc tego człowieka. Trzeba 
było spokojnie wypytać, kogo widział, jak ten ktoś wyglądał, czy rozmawiał z 
nim, czy zauważył, gdzie podszedł, i tak dalej, i tak dalej. Szkoda, że ta 
nadzwyczajnie cenna uwaga przyszła mi na myśl daleko poniewczasie. Teraz już 
tak przeraziłem nieszczęśnika, że wszystko do reszty pokiełbasiło mu się w 
biednej łepetynie. Zresztą nie wiadomo, czy nie będzie zmyślał, aby tylko nie 
wyszło, iż czegoś nie jest pewien albo nie pamięta. Cóż, sam nawarzyłem sobie 
piwa... 
  – Widział tego chłopaka ktoś oprócz ciebie? 

  – Nie, nie, nie. – Tak zakręcił głową w tę i we w tę, że cud, iż mu ta głowa nie 
odpadła. 
  I czego ja się spodziewałem po odpowiedzi? Najwyraźniej był poczciwym 
człowiekiem i nie chciał nikogo narażać na przesłuchanie. 
  – Więc nikt nie poświadczy, że nie spiskowałeś z tym posłańcem – rzekłem 
groźnie. – Twoja wina jest niezbita, człowieku! Jeszcze dzisiaj zapoznasz się z 
narzędziami! 
  Pisnął tak przenikliwie i tak cienko, że gdybym nie wiedział, iż trzymam przed 
sobą tęgiego mężczyznę, pomyślałbym, iż mam do czynienia z kobietą. 
Pchnąłem go na krzesło i na odchodnym pogroziłem jedynie palcem. 
Wyładowywanie własnej złości na tym człowieku nie mogło mi w niczym 
pomóc. Inna sprawa, uśmiechnąłem się w myślach, że nie mogło również w 
niczym zaszkodzić... No ale teraz miałem ważniejsze sprawy niż drażnienie się z 
karczmarzem. Poszedłem do mego pokoju i rozpostarłem pismo na blacie stołu. 
Zdanie zapisano wyraźnie, czerwonym atramentem: Już siekiera do korzeni 
drzewa jest przyłożona. Tym razem wszystkie słowa wykaligrafowano w 
łacińskim alfabecie. Wszystkie prócz „siekiera”, które to słowo zapisano greką. 
Przeczytałem je i zrozumiałem, gdyż nie tylko że w Akademii Inkwizytorium 
pobierałem lekcje greki, ale i wcześniej, w dzieciństwie, zapoznałem się z tym 
językiem i już mając siedem czy osiem lat, czytałem w oryginale dzieła 
Arystotelesa. Trudno więc, bym nie znał słowa „siekiera”, choć podejrzewam, że 
prędzej znałem je z Homera niż Arystotelesa lub Platona. List różnił się od 
pozostałych również tym, że na dole kartki po łacinie napisano: Dziś w nocy 
siostra Matylda wkroczyła do sal piekielnych. 
  – Wkroczyła do sal piekielnych – wymruczałem pod nosem, z przekąsem. – Co 
to w ogóle za zdanie? Na bal tam poszła czy co? 
  Mogłem być złośliwy w stosunku do autora pisma i niezręcznych, moim 
zdaniem, sformułowań, jakich używał, lecz przekaz był przecież nad wyraz 
jasny: siostra Matylda została zamordowana przez kogoś przekonanego o 
popełnianych przez nią nieprawościach. Albo... – zastukałem palcami w blat – 
albo pismo wysłano z klasztoru, by mnie sprowokować do raptownego, 
nieprzemyślanego działania. Hm... 
  Jakkolwiek sprawy by się miały, musiałem sprawdzić ten sygnał. I 

postanowiłem, że nowiną o otrzymaniu listu podzielę się z kapelanem klasztoru. 
Może z zachowania księżulka, z jego reakcji zarówno na pismo, jak i na moje 
słowa, zdołam cokolwiek wywnioskować. 
 *** 
 
 Do kościoła trafiłem akurat w czasie nabożeństwa odprawianego przez Bazylego 
Kornhachera, który stał na wysokiej ambonie z dłońmi oraz oczami 
wzniesionymi ku sufitowi, zupełnie jakby chciał najpierw wyśledzić 
namalowanego na fresku świętego Piotra, a następnie ściągnąć go w dół. 
Przyjrzałem się malowidłu i dostrzegłem, że przedstawia scenę, w której święty 
Piotr zatruwa akwedukty doprowadzające wodę do Rzymu. Z historii 
pamiętałem, że ten śmiały pomysł znacznie obniżył morale obrońców miasta. 
Chociaż i tak ostateczny triumf nad Rzymem zawdzięczaliśmy Jezusowi oraz 
Markowi Kwintyliuszowi. 
  – Kto nie zebrał, ten i siać nie będzie! – zagrzmiał ksiądz. 
  Oderwałem się myślami od antycznego Rzymu. Odwrócenie słyszanego często 
powiedzenia wydało mi się całkiem interesujące. Bo co kapelan mógł mieć na 
myśli? Że kto nie zbierze, ten nie będzie miał ziaren na przyszły zasiew i w ten 
sposób zmarnuje nie tylko bieżący rok, ale i przyszły? A może wypadałoby 
zagłębić się w wypowiedziane słowa jeszcze uważniej? Bo oto, jeśli ktoś nie miał 
w sobie tyle woli, by wykonać prace, których efekty są natychmiastowe, to jak 
ma znaleźć siłę do wykonania dzieła, którego efekt objawi się dopiero po długich 
tygodniach? 
  – To znaczy, to znaczy – chrząknął ksiądz z zakłopotaniem – kto siać nie będzie, 
ten nie zbierze plonu, tak chciałem powiedzieć... 
  Westchnąłem. Taki już był nasz świat, że jeśli z ust księży wychodziło coś 
nieoczekiwanie zajmującego, rychło okazywało się błędem bądź 
przejęzyczeniem. Spokojnie doczekałem końca mszy i kiedy kapelan zniknął w 
prezbiterium, wśliznąłem się tam za nim. 
  – Jezusie! – wrzasnął, kiedy mnie zobaczył, i chwycił się za pierś. – Matko 
Boska Bezlitosna, zabić mnie chcecie? – dodał już spokojniej i przysiadł na 
krześle. Oddychał z wyraźnym wysiłkiem i wpatrywał się w podłogę obok 
własnych butów. 

  – Boicie się czegoś, księże? – zapytałem przyjaznym tonem. – Jakiegoś złego 
ducha? Człowiek takiej świętości niechybnie odpędziłby bestię samymi słowami 
modlitwy. 
  Podniósł wzrok. 
  – Jestem skromnym chrześcijaninem. Nigdy nie ośmielałem się sądzić, iż mam 
moc walczenia z demonami. Ale jako człowiek stary i słaby obawiam się złych 
ludzi. 
  – A któż was tak nienawidzi, by wejść do kościoła i podnieść na was 
świętokradczą rękę? 
  – Któżby mógł mnie nienawidzić? – Najwyraźniej odzyskiwał rezon, gdyż 
szczerze się zdumiał. 
  – Pewnie ten, kogo się tak boicie. – Uśmiechnąłem się. – I tak wracamy do 
punktu wyjścia. Kogo się tak lękacie, kapelanie, że omal serce nie wyskoczyło 
wam z piersi, kiedy ujrzeliście cień obcego człowieka? Czy uczciwy 
chrześcijanin drży ze strachu, kiedy usłyszy szelest za swymi plecami? – 
Zbliżyłem się dwa kroki w jego stronę. – Nie, księże. Uczciwy chrześcijanin 
obraca się z radosnym uśmiechem, dziękując Bogu, że będzie miał szczęście 
przyjąć niespodziewanego gościa. 
  – Wszystko to bardzo pięknie – wychrypiał. – Ale co zrobić, jeśli dobry 
chrześcijanin boi się kogoś, kto nienawidzi dobrych chrześcijan? 
  – A kto ich nienawidzi? – Zmrużyłem oczy i wpatrywałem się w księdza 
uważnie. – Podzielcie się ze mną swymi podejrzeniami i swą troską, jeśli łaska. 
  – Któż może mnie upewnić, że ten, kto zakrada się za plecy kapłana, nie 
przyszedł, by zrabować dobytek domu bożego? – Rozłożył ręce. – Nie jesteśmy 
bogaci, mistrzu inkwizytorze, ale mamy trochę sreber, a monstrancja jest pokryta 
złotem... 
  Oho, kapelan najwyraźniej już całkiem oprzytomniał i chciał mi wmówić, że w 
kościele pełnym wiernych bał się rabusia. 
  – To prawda, to prawda, wielu jest ludzi, którzy wyciągnęliby zbrodniczą dłoń 
po majątek kościoła. Nawet tak niewielki jak wasz, skoroście biedni, jak 
mówicie. 
  – Narzekać nie będę. – Pokręcił głową. – Lecz w żadne dostatki tutaj nie 
opływamy. I pewnie nie będziemy opływać – westchnął głęboko. 

  – Cóż zrobić... Pozwólcie, drogi księże, że zapytam was, czy ostatnio nie 
widzieliście niczego niepokojącego? Niezwykłego? A może obudziły was jakieś 
szelesty, hałasy, skrobania? 
  Ha, zbladł! Może umiał panować nad wyrazem swej twarzy i nad swym głosem, 
lecz najwyraźniej nie nad tym, by krew nie odpłynęła mu z policzków. 
  – Śpię niczym suseł – zapewnił mnie. – Jak wielu dobrych chrześcijan po 
bogobojnie 
spędzonym dniu. 
  – Nie mam powodów, by wam nie wierzyć – zapewniłem go serdecznie. – I 
żywię szczerą nadzieję, że nic się wam nie przytrafi, kiedy będziecie spali 
głębokim snem... 
  Wyraźnie się wzdrygnął! Ha, widziałem to bez dwóch zdań! Poza tym 
wyjątkowa bladość twarzy i ciemne kręgi pod oczami księdza wskazywały mi 
więcej niż wyraźnie, że jego podróże do krainy Morfeusza nie kończyły się wcale 
tak rozkosznym odpoczynkiem, jak zechciał mnie zapewniać. 
  – Niby co ma mi się przytrafić? – rzucił zaczepnie, ale wzrokiem umykał gdzieś 
w kąty. 
  – A bo to wiadomo, skąd wychynie diabeł lub jego sługi? A bo to wiadomo, 
jakie krzywdy zechcą uczynić dobrym chrześcijanom? Na przykład takim jak 
wy... 
  Znowu się wzdrygnął ku mojej złośliwej uciesze, której jednak, rzecz jasna, nie 
okazałem. 
  – Otrzymaliście może dzisiaj jakieś interesujące wieści z klasztoru, drogi 
kapelanie? 
  Wyraźnie się zdziwił i chyba nie było to zdziwienie udawane. 
  – Dopiero południe – powiedział. – Po co siostry miałyby do mnie wysyłać listy 
o świcie? 
  – Aby donieść o czymś... – Uniosłem białą serwetę leżącą na stoliku. – Piękny 
haft – powiedziałem. – A jaki atłas, no, no. Wiele macie takich obrusów? 
  – O czym niby donieść? A co was moje serwety, na gniew Pana!? O czym 
donieść? Co wy mówicie? 
  – O tragedii – westchnąłem. – O dramacie, o katastrofie, o przykrym 
wydarzeniu, o nieszczęściu, o złej odmianie losu, o feralnym splocie 

okoliczności, o ponurym ciosie, o klęsce, o fatalnym zdarzeniu. – Skończyły mi 
się synonimy, więc urwałem. – Doniesiono by wam o czymś takim pomimo 
wczesnej pory? 
  Wpatrywał się we mnie takim wzrokiem, jakby był sodomitą, który przyłapał 
złego sąsiada z ukochaną kozą. 
  – O czym wy bredzicie, inkwizytorze?! 
  Oho, księżulo się zdenerwował. Zapłaci mi jeszcze za niegrzeczność. Ale nie 
teraz. 
  – Mam podstawy sądzić, że ktoś wyrządził krzywdę siostrze Matyldzie. Dzisiaj 
w nocy. A pod słowami „wyrządził krzywdę” w rzeczywistości rozumiem słowo 
„zamordował”, którego nie użyłem jedynie dlatego, by was jeszcze bardziej nie 
skonfundować. Nic wam nie wiadomo o podobnym zajściu? 
  Wsparł plecy o oparcie krzesła. Teraz był tak samo biały jak jego atłasowe 
obrusy. Tylko nie miał takich ładnych haftów na skórze. 
  – Zamordowana? Zamordowana? Boże mój! 
  Drżącymi dłońmi uniósł kielich i upił z niego dwa łyki. Zębami dzwonił po 
krawędzi naczynia, a strumyczek napoju polał mu się po brodzie oraz poplamił 
ornat. Odstawił kielich. 
  – Nie zwodzicie mnie? – głos mu się zaostrzył. – Może to jakaś wasza 
sztuczka? 
  – Pojedziemy i sprawdzimy – odparłem. – Patrzcie no, jaki dostałem list, i 
oceńcie sami, czy mam prawo się niepokoić. 
  Rozpostarłem przed nim papier. 
  – To greckie słowo oznacza siekierę – wyjaśniłem. 
  – Znam grekę – wychrypiał. 
  Przez długą chwilę milczał, a ja mu nie przeszkadzałem, gdyż wiedziałem, że 
rozważa różne możliwości. I wiedziałem też, że jeśli ma odrobinę oleju w 
głowie, to przyjmie propozycję wspólnych odwiedzin w klasztorze. 
  Obaj wiedzieliśmy, że byłem jego wrogiem, ale jeśli informacje o śmierci 
Matyldy okażą się prawdziwe, to kto wie: może zostaniemy przyjaciółmi? 
Uśmiechnąłem się w myślach, gdyż 
trzeba przyznać, że potężnie się zagalopowałem... Przyjaciółmi, też mi coś... 
Ujmijmy to tak: będziemy się nawzajem potrzebować. I kiedyś może to uczucie 

wybuchnie płomieniem. 
  – Pojedziemy, jak sobie życzycie – rzekł wreszcie. – Sprawdzimy, czy to podły 
żart, czy też to nieszczęsne święte dziecko naprawdę spotkała straszliwa 
krzywda. 
  Oho, ojczulek, jak widać, odzyskiwał już siły oraz bystrość umysłu. Nic nie 
szkodzi, sam byłem ciekaw, jak mają się sprawy w klasztorze. 
  – I czy wiernej trzódce znowu odebrano ukochaną pasterkę, pogrążając całe 
zgromadzenie w niedającym się utulić żalu – dopowiedziałem z poważnym 
wyrazem twarzy. 
  – Drugi raz by to było! – Załamał dłonie. – Zbyt wiele cierpienia, jak na te 
niewinne serduszka! 
  Gdybym był jakimś obcym człekiem, ukrytym na przykład za kotarą, teraz 
chlipałbym już z żalu. Na szczęście byłem inkwizytorem, więc dałem radę, choć 
z trudem, powstrzymać rzewne uczucia. 
  – Zbierajmy się – rozkazałem. – Im szybciej poznamy prawdę, tym lepiej. 
 *** 
 
 Kapelan jechał na swoim jednokonnym wózku, ja wolałem podróż w siodle. 
Przez cały czas, jaki zajęło nam dotarcie do klasztoru, nie odezwaliśmy się do 
siebie ni słowem. Od czasu do czasu zerkałem jedynie w stronę Kornhachera, 
który miał zaciętą, gniewną twarz, i wiedziałem, że pod tym gniewnym obliczem 
stara się ukryć niepokój oraz obawę. Bo jeśli siostra Matylda naprawdę została 
zamordowana, to któż mógł być następny w kolejce? Któż, ach, któż? Wreszcie, 
kiedy dotarliśmy pod bramę, ksiądz zeskoczył z wozu i załomotał w drewno 
rękojeścią bata. Potem po raz drugi, trzeci i czwarty. Wreszcie się zadyszał. 
  – Nie otwierają. – Odwrócił się w moją stronę i poskarżył się bezradnym tonem. 
  – W końcu otworzą, gdy zobaczą, że to wy – odparłem. 
  – Otwierajcie! – zawołał i zauważyłem, że udało mu się wydać z siebie całkiem 
donośny okrzyk. – To ja, Kornhacher. Otwierajcie, na Boga! 
  I znowu nic. Nie słyszałem nawet, by ktokolwiek poruszył się przy bramie. 
  – Być może siostry mają ważniejsze rzeczy do roboty – zauważyłem. – Na 
przykład zastanawiają się, co zrobić z ciałem kolejnej zabitej zakonnicy. 
  No, proszę bardzo, jak gładko przełknął ksiądz słowa „kolejnej zabitej 

zakonnicy”! A przecież powinien od razu gorąco zaprotestować i przypomnieć 
mi, że matka Konstancja umarła z powodu choroby spowodowanej 
wyrzeczeniami i umartwieniami. A nie zaprotestował i nie przypomniał. Zamiast 
tego znowu zaczął łomotać we wrota rękojeścią batoga. 
  – Otwierać! Otwierać! To ja, Kornhacher! Rozkazuję wam natychmiast 
otwierać! 
  – Zabawa staje się nadto monotonna, jak na mój gust – zauważyłem, kiedy 
przestał tłuc w drzwi i zasapany oparł się o nie całym ciężarem ciała. 
  – Może byście... znaleźli... jakiś pomysł, a nie tylko... krytykowali – wydyszał. 
Twarz miał tak czerwoną, jakby za chwilę miała go trafić apopleksja. 
  – Wy byliście moim pomysłem – odparłem. – Jak się okazało, niestety, średnio 
udanym, ale ponieważ innego na razie nie mam, próbujcie dalej. 
  – Nikt nie słyszy. Gdyby słyszały, otworzyłyby. Jak mi Bóg miły, otworzyłyby... 
  Smętnie spojrzałem na wysokie mury. Gdybym nawet miał tyle sił, by wyrzucić 
wysoko w powietrze kapłana, niczym pocisk z katapulty, to i tak pewnie 
roztrzaskałby się na blankach. Ha, może przynajmniej wtedy ktoś zauważyłby 
naszą obecność? Podrapałem się po policzku. 
  – Nie ma tu żadnej bocznej furtki? Zawsze jest... 
  – Jak zawsze, to i tu – zgodził się ze mną. – Lecz wykuta z tak mocarnego 
żelaza, że i byk 
by się nie przebił. A mała, że ledwo ja się mieściłem. Z drugiej strony tej furty 
jest ogród, rosną tam gęste i wysokie krzaki. Jeśli stąd zakonnice nas nie słyszą, 
to stamtąd tym bardziej. 
  Jego słowa brzmiały całkiem logicznie oraz rozsądnie, jednak po zastanowieniu 
nie mogłem się z nimi zgodzić. 
  – Dzisiaj wszystko układa się niezwyczajnie – powiedziałem. – A skoro tak, 
może przy tajnej furtce ktoś właśnie będzie, choć z reguły nikogo przy niej nie 
ma. 
  Po chwili wahania skinął głową. 
  – Tonący i brzytwy się chwyci. Chodźcie za mną, tylko uważajcie, bo 
pójdziemy skrótem, żebyście się nie zsunęli w urwisko. 
  Troska księżulka o moje bezpieczeństwo była prawdziwie wzruszająca i 
postanowiłem sobie, że wrzucę to piórko na szalę jego dobrych uczynków. 

Wątpiłem jednak, by przeważyło ołowiane ciężary, które zebrały się po drugiej 
stronie. 
  Ścieżka rzeczywiście prowadziła nad samym urwiskiem, w dodatku była mocno 
zarośnięta przez krzaki. 
  – Zwykle do furty idzie się z drugiej strony – wyjaśnił Kornhacher. 
  Księdza puściłem przodem, zarówno z grzeczności, jak i ponieważ dobrze znał 
drogę. Poza tym, jeśli spadnie, wtedy dowiem się, gdzie nie należy stawiać stopy, 
a mój towarzysz udowodni własnym przykładem, że z każdego nieszczęścia 
może powstać korzyść, a tragedia jednego człowieka może przynieść 
niebagatelny pożytek całemu rodzajowi ludzkiemu. 
  Udało nam się bez wypadku dotrzeć do zatopionej w murze furty i nie musiałem 
nawet potrząsać kratami, by stwierdzić, że tutaj przydałby się taran, a siła 
ludzkich rąk nic nie poradzi. No chyba że ktoś miałby moc iście heraklesową. A 
tego nie mogłem przecież o sobie powiedzieć, gdyż w Akademii Inkwizytorium 
rzeźbiono przede wszystkim mój umysł. Oczywiście w walce spisywałem się 
lepiej niż większość znanych mi ludzi, lecz to też głównie zawdzięczałem 
umiejętności przewidywania zachowania przeciwnika, nie topornej, prymitywnej 
sile, jaką mógłby się chlubić byle łupacz głazów harujący w kamieniołomach. 
  – Sami widzicie. – Ksiądz chwycił furtę. 
  Kraty drgnęły. Albo ten człowiek miał wytrenowane wieloletnim wysiłkiem 
mięśnie twarde niczym stalowe pręty zatopione w kamieniu, albo ktoś zostawił 
bramkę otwartą. Ponieważ nieobca była mi sztuka dedukcji, słusznie uznałem, że 
mamy do czynienia z tym drugim przypadkiem. Pchnąłem mocno furtę, a ona 
rozwarła się ze skrzypieniem dawno nieczyszczonych zawiasów. 
  – Droga wolna – obwieściłem i szerokim gestem zaprosiłem kapelana do 
środka. 
  Zawahał się, gdyż tak jak i ja zdawał sobie sprawę z tego, że jeśli ktoś zabił 
siostrę Matyldę, to kto wie czy nie czyha na terenie klasztoru na kolejne ofiary. 
Moim zdaniem, takie zachowanie było niemal nieprawdopodobne, co nie znaczy 
jednak, że niemożliwe. Dobrze wiedziałem przecież, iż umysły zbrodniarzy 
posługują się własną nieprzewidywalną logiką, trudną do odczytania dla 
człowieka, któremu drogę, tak jak mnie, wskazywała moralna busola. 
  – Myślicie, myślicie... że ten morderca wszystkie mniszki... – Ksiądz przełknął 

ślinę z wyraźnym trudem. – A potem uciekł... tędy... 
  – Uciekł albo nie uciekł – odparłem, bo nie zamierzałem dodawać mu otuchy. – 
Wchodźcie, wchodźcie, zaraz się przekonamy. 
  – Nie, nie! – Odsunął się na bok. – Skoro tacy jesteście odważni, to sami... 
  Nie czekałem, aż dokończy zdanie, tylko chwyciłem go za kark i kopniakiem w 
zadek wrzuciłem za furtę. Kapelan wpadł do ogrodu, potknął się w jakimś 
wykrocie i przewrócił. 
  – Jeśli Bóg ze mną, któż przeciwko mnie? – spytałem w niebo i 
wmaszerowałem za księdzem. – Wstawajcie, wstawajcie, co wyście, dobrodzieju, 
przyszli wylegiwać się na trawce? 
  Był tak przerażony, że nawet nie sklął mnie ani się nie obruszył czy zagniewał. 
Zerwał się tylko z ziemi i rozejrzał w panice dookoła, jakby spodziewał się, że 
zaraz ktoś lub coś zaatakuje go od tyłu. Dopiero potem spojrzał na mnie złym 
wzrokiem. 
  – Szukajmy mniszek, księże! – Klasnąłem, nie dając mu w ten sposób dojść do 
słowa. – Kto wie, może biedaczki potrzebują naszej pomocy? 
  – Ano szukajmy – wydusił z siebie i pomaszerował naprzód. 
  Oho, jak widać, złość przeważyła u niego nad strachem i ostrożnością. Pierwszą 
mniszkę zobaczyliśmy siedzącą na ławeczce ustawionej nieopodal ze znawstwem 
urządzonego zielnika. Kobieta płakała żałośnie, a twarz miała ukrytą w dłoniach. 
Szloch co chwila wstrząsał jej ramionami. Zauważyłem, że miała bose, 
pokrwawione stopy. 
  – Dziecko kochane, dziecko kochane. – Kapelan przypadł do niej. – Siostro 
Augustyno, co się stało? 
  Nie wiem, po czym rozpoznał, że to ta, nie inna zakonnica, gdyż nadal nie 
unosiła głowy i nie dostrzegłem jej twarzy. Zresztą dla mnie wszystkie zakonnice 
wyglądały niczym obsypane popiołem wrony. 
  – Zabili ją! – wrzasnęła tak przeraźliwie, że Kornhacher aż odskoczył. – Zabili 
ją! 
  Poderwała się i zobaczyłem, że ma kaprawe oczka, żółtą, pomarszczoną skórę i 
trzy wielkie owłosione brodawki na policzkach. I na moje oko mogła nawet 
pomagać budować Noemu arkę. Miałem nadzieję, że inne mniszki są ładniejsze, 
bo jeśli przypominały tego starego potwora, to zaprawdę dziwne upodobania 

miała miejscowa szlachta. 
  – Kko-kogo? – Kapelan z trudem dochodził do siebie. 
  – Zabili Matyldę! – Mniszka spoglądała wysoko w chmury, jakby za nimi ukryli 
się mordercy. – Zadręczyli biedaczkę. – Jej wzrok błądził chwilę tam i ówdzie, aż 
wreszcie skoncentrował się na mnie. – To wy! – Wyciągnęła w moją stronę 
koślawy paluch. – Wyście ją zabili! 
  Nie odwróciłem spojrzenia, gdyż zarzut był tak absurdalny, iż nawet mnie nie 
zakłopotał. Inna rzecz, że paliliśmy ludzi, którym postawiono zarzuty mniej 
absurdalne. 
  – Jak to on? Jak to on? – Szybko i, jak mi się wydawało, radośnie podchwycił 
ksiądz. 
  Wykazał się w ten sposób większą głupotą i mniejszym instynktem 
samozachowawczym, niż sądziłem. Bowiem nie wiem, z czego się cieszył, stojąc 
obok bezwzględnego mordercy, który zeszłej nocy przedarł się przez klasztorne 
mury, by zamordować przeoryszę. 
  – Inkwizytorzy! Diable nasienie... – sprecyzowała starucha i splunęła. – 
Widziałam czarny płaszcz i połamany krzyż. – Znowu odwróciła wzrok w stronę 
chmur. 
  Jeśli wypatrywała tam Boga, mogłem ją zapewnić, że przy tak plugawym 
jęzorze niedługo zapozna się z Jego gniewem. 
  – Widziałaś inkwizytora? To on zabił Matyldę? Tego inkwizytora? – Kapelan 
wyciągnął palec w moją stronę. 
  Trzepnąłem go w dłoń, odskoczył z sykiem. 
  – Miejcie się na baczności i nie wygadujcie głupot – powiedziałem bez gniewu. 
– Gdzie są zwłoki? – zwróciłem się do zakonnicy. 
  Ponieważ nie odpowiadała, potrząsnąłem jej ramieniem. Zapiszczała niczym 
przerażone dziecko. W połączeniu z jej wiedźmim wyglądem było to nad wyraz 
odrażające. Spadła z ławki, a ja rozłożyłem dłonie. 
  – Na gniew Pana, ledwo ją tknąłem! No dobra, idziemy, Kornhacher. 
  – Ależ... ależ... zobaczcie, ona się nie rusza... 
  – A kogo to obchodzi? – Znowu szarpnąłem go za płaszcz. – Przebierajcie 
nogami, nie mamy całego dnia! 
  Obejrzał się jeszcze ze dwa razy, kiedy szliśmy przez ogród. 

  – Zabiliście biedaczkę, na gwoździe i ciernie, zabiliście. A taka była pomocna 
kobiecina, bez mała pięćdziesiąt lat tu mieszkała. 
  – I widać wystarczyło. Co się nażyła, to jej... 
  – Boga litościwego w sercu nie macie! 
  – A wy macie? – Zatrzymałem się tak nagle, że wpadłby na mnie, gdybym nie 
odepchnął go dłonią. 
  – Wzorem dla nas wszystkich jest miłosierdzie Chrystusa i wzorem dla nas 
wszystkich jest Jego gniew – rzekł, zaciskając zęby. – Litość i zemsta, obie mają 
być w stosownej mierze. 
  – Nie o litości chyba myśleliście, kiedy żeście batem tresowali młode mniszki... 
– Patrzyłem na niego, jak ucieka ze wzrokiem, kręci młynka palcami, jak 
potnieje i jak drżą mu dłonie. 
  – Kto wam nagadał... ja nic... jak Boga kocham... 
  – Nieważne. – Machnąłem dłonią. – Na razie nie wy mnie interesujecie, ale 
Matylda. Prowadźcie do kaplicy, czy gdzie tam zebrałyby się mniszki, kiedy 
jedna z nich by zginęła. 
  – Chyba w kaplicy – mruknął po chwili. 
  Okazało się jednak, że zakonnic nie znajdziemy w kaplicy. Cały tłumek zebrał 
się na głównym dziedzińcu, otaczając coś, czego nie widzieliśmy (logika kazała 
mi domniemywać, iż tym centralnym punktem są zwłoki Matyldy). Zakonnice 
płakały, łkały, zawodziły, szlochały, wzdychały, jęczały, padały sobie w objęcia i 
wznosiły dłonie ku niebu. Nic dziwnego, że w tym harmidrze oraz bałaganie nikt 
nie słyszał pokornego stukania do bramy. Swoją drogą, niezły tu teatr odprawiały 
te mniszki i jak widać, sporo miały cierpliwości, bo ileż można wyć z żalu, kiedy 
nie wyje się nad samym sobą, lecz nad dolą bliźniego? 
  – Zróbcie jakiś porządek w tym burdelu – rozkazałem Kornhacherowi, 
oczywiście celowo używając słowa „burdel”. 
  Kapelan powstrzymał się od repliki, choć zdawało mi się, że język go 
świerzbiał, by odpowiedzieć niegrzecznością. Wskoczył na kamienną ławeczkę 
(ile w klasztornym ogrodzie może być ławeczek? – pomyślałem) i krzyknął 
donośnie: 
  – Cisza! 
  Ha, zdziwiłem się, ale poskutkowało! Chyba sama interwencja męskiego głosu 

musiała wpłynąć na to rozpiszczane i rozwrzeszczane towarzystwo. Mniszki 
umilkły, jakby je zakneblowano, a w najoczywistszy sposób zadowolony z 
sukcesu Kornhacher położył prawą dłoń na piersi i chciał wygłosić jakąś 
przemowę. Widziałem jednak, że nim zdobył się na wypowiedzenie pierwszego 
słowa, wcześniej zerknął na to coś, wokół czego zebrały się zakonnice, zbladł, po 
czym zwymiotował pod siebie. Zeskoczywszy z ławki, utorował sobie drogę w 
moją stronę. 
  – Idźcie, idźcie tam – zabełkotał, a oczy miał okrągłe niczym talerzyki. 
  No cóż, przyznam, że zaciekawiła mnie jego reakcja, więc przepchałem się do 
przodu przez tłumek mniszek, które ani nie protestowały przeciw mej obecności, 
ani nie wydawały się szczególnie spłoszone obecnością obcego mężczyzny. 
  Podszedłem do marmurowej płyty, na której leżały zwłoki. Taaak, to była siostra 
Matylda. Wszędzie poznałbym tę pełną wdzięku twarzyczkę. Jednak teraz ta 
twarz była wykrzywiona w groteskowej masce bólu, zęby wyszczerzone i 
czerwone od krwi z niemal odgryzionych ust. Tę kobietę musiano torturować, a 
kiedy opuściłem wzrok niżej, oczywiste się stało, w jaki sposób ją dręczono. 
Otóż całe łono i brzuch zakonnicy zostały rozcięte, wnętrzności wyjęto i 
porzucono na trawie, a w pusty kałdun napchano czarnej ziemi. W tę ziemię 
oprawca wbił niewielki krzyż sklecony z patyczków. Twarz siostry Matyldy 
zaświadczała o tym, iż 
morderca wykonał operację, kiedy kobieta jeszcze żyła. Szczerze mówiąc, nie 
mogła cierpieć zbyt długo, gdyż rany były z gatunku tych, które powodują szybki 
zgon. No ale przez chwilę na pewno zaznała dojmującego bólu. 
  – Chodźcie no tu. – Pokiwałem na kapelana, a on przyczłapał, odwracając 
wzrok. Podbródek trząsł mu się tak, jakby ktoś w niego stukał od spodu palcem. 
  – Wypatroszona niczym śledź – rzekłem. – Jednak nie to nas obchodzi, jak 
zginęła, lecz co jej śmierć miała symbolizować. Ziemia i krzyż oznaczają 
cmentarz. Ziemia i krzyż w łonie oznaczają, iż morderca uważał, że łono tej 
kobiety jest cmentarzem. Co naprowadza mnie na wniosek, iż ta wywłoka zabiła 
dziecko i za to została ukarana. Dobrze myślę? Spowiadała wam się z podobnego 
grzechu? 
  Kornhacher nie odpowiadał, tylko szczękał zębami. Pomyślałem, że lepiej 
będzie, kiedy zostaniemy sami. 

  – Wy tam wszystkie! – wrzasnąłem. – Raz-dwa do refektarza! Szybko, szybko! 
– Aby dodać wagi mym słowom, popchnąłem jedną z mniszek, a drugą 
uderzyłem otwartą dłonią w twarz, by wyrwać ją ze stuporu, w którym pogrążona 
wpatrywała się w zwłoki. 
  Nie powiem, by mniszki słuchały moich rozkazów na podobieństwo karnego 
oddziału cesarskiego wojska, jednak udało mi się po jakimś czasie cały ten 
babiniec zapędzić na dróżkę prowadzącą do klasztoru. 
  – Siedzieć w środku! Nie wychodzić! – krzyknąłem jeszcze za nimi. 
  – No dobrze. – Odwróciłem się w stronę księdza. – Powróćmy do mojego 
pytania. Czy siostra Matylda była dzieciobójczynią? 
  – Jakże możecie rzucać takie oskarżenie na to dziecko wielkiej świętości? 
Przykład bijący od niej oślepiał maluczkich, tak wiele ściągała boskiego blasku! 
  Proszę, proszę, kapłan znów mi nabierał sił oraz swady. Uśmiechnąłem się, 
gdyż Kornhacher był zabawniejszym człowiekiem, niż mogłem się tego 
spodziewać. 
  – Dwie takie perełki w jednym klasztorze. Aż ciężko uwierzyć! – Klasnąłem. – 
Szkoda, że obie nie żyją, prawda? 
  – To strata, której nic nam nie wynagrodzi. 
  – Nie będziecie się tą stratą długo martwić – pocieszyłem go serdecznie. – Bo, 
jak sądzę, wy będziecie następni do golenia. Ja o tym wiem, wy o tym wiecie, 
pytanie tylko brzmi, co zechcecie z tą wiedzą uczynić i jak wykorzystać ostatnie 
chwile, które wam zostały. A tych ostatnich chwil może być – skrzywiłem usta w 
uśmiechu – więcej albo mniej, zależnie od waszej decyzji. 
  Milczał wpatrzony w czubki własnych butów. 
  – Rzeźnicki nóż był tu w robocie. – Nachyliłem się nad trupem zakonnicy. – 
Czyste, piękne cięcie od pochwy aż po mostek. Ciekawe, czy umarła jeszcze 
podczas krojenia, czy dopiero wtedy, gdy wyrywano z niej wnętrzności... 
  – Przestańcie, przestańcie! 
  Kiedy się pochylałem nad trupem zakonnicy, moich nozdrzy dobiegł silny, 
specyficzny zapach. Nie wiem, czy kiedykolwiek wspominałem, iż dobry Bóg 
obdarzył mnie niezwykle czułym powonieniem? Powonienie to zresztą nie było 
może aż tak wielkim darem w społeczności jak nasza, gdzie duża część 
spotykanych na ulicach ludzi śmierdziała na podobieństwo padliny. Tym razem 

jednak mój wyostrzony zmysł mógł się na coś przydać w śledztwie. A kiedy 
nachyliłem się głębiej, dostrzegłem przy zwłokach niezbyt duży przedmiot. 
Wziąłem go w palce, przyjrzałem się uważnie, po czym włożyłem do kieszeni. 
Obróciłem się w stronę księdza. 
  – Kto wie jakie frukta ci ludzie szykują dla was? – W udanym zamyśleniu 
dotknąłem 
skroni opuszką palca. – Zresztą wy sami najlepiej znacie własne grzechy, toteż 
możecie przypuszczać, jaka będzie za nie odpłata. Co? Przychodzi wam coś na 
myśl? Kłamaliście i kłamiecie, więc pewnie wyrwą wam plugawy ozór, 
chędożyliście mniszki na grecki sposób, więc pewnie wrażą wamw dupę 
rozpalony do czerwoności pręt i powiercą nim we flakach... 
     – Przestańcie, przestańcie! Na Boga Jedynego! Na mocarną dłoń Pana, 
przestańcie! 
  Uderzyłem księżula wierzchem dłoni w usta. Na tyle słabo, by go nie ogłuszyć, 
i na tyle mocno, by krwią z rozbitych warg poplamił mi wierzch dłoni. 
  – Nie wzywajcie imienia Pana nadaremno – przykazałem surowo. 
  Rozpłakał się. Usiadł w trawie, skulił się i szlochał tak rozpaczliwie, że aż 
ramiona drgały mu, jak gdyby był dotknięty atakiem febry. 
  – Immunitet – zajęczał. – Dajcie mi immunitet i ochronę przed tym szaleńcem, 
a powiem wam wszystko. 
  Chwyciłem go za wiecheć sterczący ze środka głowy i szarpnąłem do siebie. 
Padł na kolana, uderzając nosem w moją goleń. 
  – Z immunitetem czy bez, i tak wszystko powiesz – rzekłem. – I ty o tym wiesz, 
i ja o tym wiem. A wybór masz jedynie pomiędzy tym, że wyznasz wszystko z 
pogruchotanymi kośćmi, powyrywanymi stawami i skórą spaloną do żywego 
mięsa, czy też wyznasz wszystko, ciesząc się jakim takim zdrowiem. 
Wyspowiadam ci się też, księże, z pewnej grzesznej ułomności mego charakteru. 
– Obniżyłem głos: – Wolałbym, żebyś na razie się nie przyznawał. – 
Uśmiechnąłem się, kiedy podniósł na mnie załzawione oczy. – Mam bowiem 
kilka nowych narzędzi w moim magicznym kuferku i aż mnie ręce świerzbią, 
żeby je wypróbować. 
  Kiedy usłyszał moje słowa, zaniósł się tak histerycznym płaczem, że aż dziwne 
mi się wydało, iż podobnie głośne dźwięki mogą dobiegać z tej wysuszonej 

główki wspartej na ptasio chudej szyi. Ciekawe, jak zaśpiewa, kiedy będą mu 
rwać żywe mięso cęgami, a potem spalą na stosie? – przeszło mi przez myśl. Na 
razie kopnąłem tylko kapelana w pierś, a to też nie po to, by dodać mu cierpienia, 
lecz dlatego, że chciałem przejść dalej i usiąść na ławce, a on, klęcząc u moich 
stóp, bardzo mi w tym przeszkadzał. 
  – Zamilczcie no – przykazałem. – I pogadajmy jak rozumni ludzie. 
  Kapelan umilkł w jednej chwili. Spojrzał na mnie wzrokiem psa rozżalonego 
niesłusznie zadanymi cięgami. 
  – Powiecie mi wszystko, co wiecie, a ja zagwarantuję wam, że zostaniecie 
powieszeni, a egzekucji nie poprzedzą tortury. Co wy na to? 
  Tym razem rozpłakał się bezgłośnie. Grube łzy ciekły po jego zasuszonej 
twarzy tak gęsto, jakby stał na ulewnym deszczu. 
  – Ale ja chcę żyć! Ja chcę żyć! – wrzasnął. 
  Zabawne, jak przywiązani do własnego życia są ludzie, którzy bez 
najmniejszych skrupułów odbierają życie innym. Kapelan gotów był użalać się 
nad własnym losem, lecz los młodych kobiet, które poniosły poprzedzoną długim 
cierpieniem śmierć z jego ręki, był mu więcej niż obojętny. 
  – Nie rozpaczałeś nad tym, jak twoje postępowanie boli Pana Boga – 
powiedziałem. – Nie płakałeś wtedy, jak każdym złym uczynkiem rozkrwawiałeś 
na nowo rany Jezusa. Więc nie płacz i teraz. 
  – A jakbyście skazali mnie na pokutę, co? – Oczy rozbłysły mu nadzieją. – Będę 
chodził we włosienicy, pościł o suchym chlebie i deszczówce, hartował grzbiet 
batogami... Wszystko, co zechcecie! 
  – Nic wam nie mogę obiecać prócz szybkiej śmierci – odparłem, a potem 
zawiesiłem głos na dłuższą chwilę. – Ale kto wie... jeśli będziecie bardzo 
pomocni, jeśli wydacie wszystkich, o wszystkim opowiecie, może uda się jeszcze 
dla was zrobić to i owo. – Położyłem kapelanowi dłoń na ramieniu. – Śledztwa 
będą trwały dłuuugo. A im dłużej będą trwały, tym bardziej wasza wina będzie 
blaknąć w porównaniu z grzechami tych, których wydacie. Ale... ale! – Uniosłem 
gwałtownie wskazujący palec, widząc, że ksiądz chce coś powiedzieć. – 
Pamiętajcie, by nie targować się niczym przekupień na rynku. W dobrej woli 
poddajcie się miłosierdziu Świętego Officjum, a może zasłużycie na łaskę. 
Pamiętajcie też, że na łaskę może zasłużyć tylko ten, kto o nią nie prosi. – Nie 

spuszczałem surowego spojrzenia z twarzy księdza, a on klęczał ze 
złożonymi na piersi dłońmi i wpatrywał się we mnie z takim oddaniem, jakby był 
egzaltowanym ascetą modlącym się przed figurą świętego. 
  – Niech i tak będzie, niech i tak będzie. Ale dostanę pismo, że w razie czego 
tylko mnie powiesicie, czyż nie? Przygotujecie taki dokument? Zobowiążecie 
się? Aby miał podpisy i pieczęcie jak trzeba. Pamiętajcie! 
  No proszę, jak to wszystko szybko się zmieniało. Gdyby dzień wcześniej 
powiedzieć temu człowiekowi, że będzie się ubiegał o śmierć przez powieszenie, 
jak o największą łaskę, machnąłby jedynie ręką, biorąc swego rozmówcę za 
obłąkanego. Taka była jednak tajemna, dana od Boga moc Świętego Officjum, że 
ludzie kruszeli w dłoniach inkwizytorów niczym martwe bażanty zawieszone za 
nogi. 
  – To mogę dla ciebie zrobić. – Skinąłem. – I obiecuję, iż zrobię, kiedy tylko 
pozwolą nam możliwości. 
  – Nie, nie! – zaskrzeczał. – Teraz! Chcę mieć takie pismo teraz! 
  – A skąd ja ci wezmę papier i atrament. – Pacnąłem księdza dłonią w policzek, 
nie by zadać ból, lecz by otrzeźwić jego umysł. 
  Poderwał się na równe nogi i odskoczył ode mnie. 
  – Jesteście tu sami – zasyczał. – A ja mam dwadzieścia zakonnic. Jak myślicie, 
co się stanie, kiedy krzyknę, że to wy jesteście mordercą? 
  – Mniszki uciekną i pochowają się po celach? 
  – Nie, inkwizytorze! Mniszki rzucą się na was z pazurami i zębami, widząc, że 
jesteście w pojedynkę, a ich jest wiele. I że wspomagane są przeze mnie, a za 
mną stoi autorytet Kościoła. 
  Przemyślałem te słowa. Przewidywania Kornhachera mogły okazać się słuszne, 
choć sądziłem, że wyciągał pochopne wnioski, jeśli chodzi o odwagę czy też 
zdesperowanie zakonnic. Będąc sam, wolałem jednak nie sprawdzać, kto ma 
rację, gdyż w najlepszym razie wylądowałbym bez głównego świadka, a w 
najgorszym uciekałbym przed stadem rozwścieczonych kobiet. 
  – Zgoda – rzekłem. – Zaprowadźcie mnie gdzieś, gdzie znajdę papier i inkaust. 
Ale pieczęci wam nie dam, bo ich nie mam. Mój podpis musi starczyć. 
  Zamruczał coś niezadowolony. 
  – Musimy ufać sobie nawzajem, księże kanoniku – powiedziałem łagodnie. – Ja 

chcę dostać w swe ręce przestępców, wy chcecie jak najdłużej przeżyć. A do obu 
tych celów prowadzi nas jedna, wspólna droga. Zważcie na to i nie traktujcie 
mnie niczym złego kupca, który próbuje wam wcisnąć nadpsuty towar. 
  Znowu coś pomruczał, zakręcił młynka palcami, rzucając mi przy tym szybkie 
spojrzenia spode łba, po czym wreszcie westchnął i przytaknął. 
  – Niech będzie, jak mówicie. Chodźcie za mną. Zaprowadzę was do celi 
przeoryszy. Tam znajdziecie wszystko, czego trzeba. 
  Poszliśmy do drzwi, potem krętymi korytarzami, schodami, dziedzińcem nad 
krużgankiem, wreszcie znowu schodami. Kiedy myślałem, że stracę już 
cierpliwość, zatrzymał się przed jednymi z drzwi i nacisnął klamkę. 
  – Zamknięte. – Obrócił się do mnie z głupim wyrazem twarzy. 
  – Klucz czy skobel od środka? 
  – Wiecie co, chyba klucz... – Nacisnął klamkę kilkakrotnie, jakby miało mu to 
w czymś pomóc. – Od strony celi rzeczywiście jest skobel na drzwiach, ale niby 
kto miałby siedzieć w środku i go przesunąć? 
  W prześwietnej Akademii Inkwizytorium uczeni jesteśmy przeróżnych sztuk, 
wśród których nie ma bardziej i mniej chwalebnych, gdyż wszystkie są godne 
szacunku, jeśli tylko 
służą zwycięstwu Światłości nad Mrokiem. Jedną z nich jest sztuka otwierania 
zamków. Przecież często się zdarza, że inkwizytor staje przed zamkniętymi 
drzwiami lub skrzyniami, których w danej chwili z tych czy innych powodów nie 
można wyważyć albo rozbić łomem. A my, inkwizytorzy, nie lubimy 
zamkniętych pomieszczeń i zamkniętych kufrów, słusznie uważając, że jeśli ktoś 
używa zamka, to żeby coś ukryć, a dla nas ważna jest przecież pełna 
przejrzystość świata, na który chcemy spoglądać niczym przez szklaną szybę, a 
nie ołowiane płytki. Tak więc każdy inkwizytor powinien radzić sobie 
przynajmniej z mniej skomplikowanymi zamknięciami, by nie zdarzyło się, że 
stanie bezradnie przed przeszkodą i rozłoży dłonie, zdając się jedynie na 
modlitwę. Bo chociaż modlitwa może mieć piorunującą moc, to dobrze wiemy, iż 
Bóg najbardziej lubi tych, którzy potrafią radzić sobie sami. 
  Zagmerałem w zamku wytrychem, a przesunięcie zapadki okazało się 
nadspodziewanie łatwe. Choć może powinienem raczej powiedzieć: 
spodziewanie łatwe, gdyż w klasztornej celi nie oczekiwałem skomplikowanego 

mechanizmu. 
  – Człowiek z was wielu umiejętności – pochwalił mnie ksiądz, pochylając 
głowę. 
  – Nie widzieliście jeszcze najważniejszych – rzekłem. – I raczej nie 
przymilajcie się, by je kiedyś zobaczyć... 
  Wyraźnie zbladł, a ja nacisnąłem klamkę i wszedłem do środka. 
  Cela przeoryszy nie wyglądała tak, jak człowiek prostoduszny oraz naiwny 
wyobrażałby sobie schronienie mniszki. Bo przecież myślałby kto, że 
kontemplacji oraz umartwieniu powinna raczej służyć komnatka ubogo 
wyposażona. Wystarczyłaby drewniana lub kamienna ława, by mieć do czego 
przyłożyć grzeszne cielsko, reszta była jedynie zbytkiem. No cóż, tu akurat tego 
zbytku zobaczyłem wiele. Bowiem komnata przeoryszy była tej wielkości, że 
jadąc w niej wierzchem na koniu, spokojnie by można kręcić kółeczka. 
Posłaniem mniszki nie okazała się bynajmniej wąska ławeczka, lecz potężne łoże 
ze szkarłatnym baldachimem, zasłane wyszywaną pościelą. Na ścianach wisiały 
kolorowe kilimy oraz obrazy w złoconych ramach przedstawiające sceny, których 
mniszka nie powinna nie tylko oglądać, ale nawet o nich wiedzieć. Dywan 
zaścielający podłogę był tak gruby i tak puszysty, że niemal utonęły mi w nim 
stopy. Poza tym w komnacie znajdowały się wymyślnie rzeźbione meble: foteliki 
obite adamaszkiem, sekretera, dwudrzwiowa szafa, biureczko na lwich nogach 
oraz przeszklona witryna, w której ustawiono złote kielichy i pucharki przeróżnej 
wielkości. Podszedłem bliżej i przyjrzałem im się z uznaniem: te przedmioty 
powstały w pracowni człowieka, który znał się na swym fachu, gdyż grawerunek 
był iście mistrzowski, a delikatne zdobienia i szlachetne kamienie wpleciono w 
ornament z niezwykłym kunsztem. 
  – No, no, dogadzała sobie siostrzyczka – podsumowałem. 
  – Inkaust i papier są w sekreterze – rzekł ksiądz i szarpnął drzwiczki, nawet nie 
patrząc, co robię. No cóż, on zapewne gościł w tej komnacie nie raz i nie 
dziesięć, więc nic go nie mogło zaskoczyć. Poza tym czy był to człowiek, który 
potrafiłby docenić artystyczną wartość dzieła, a nie tylko zawartość w nim 
szlachetnych kruszców? Nie sądziłem... 
  – O, mówiłem, są – ucieszył się kapelan. 
  Wyciągnął kilka kartek papieru oraz przybory do pisania. Ułożył wszystko na 

blacie biurka. 
  – Wszystko gotowe, mistrzu inkwizytorze – oznajmił, przestępując z nogi na 
nogę. 
  Podszedłem, a Kornhacher usłużnie podsunął mi krzesło. Wziąłem w palce 
pióro przetykane złotą nicią. 
  – Może naostrzyć? – usłużnie zapytał mój towarzysz. 
  – Jakoś dam radę – odparłem. 
  Zanurzyłem pióro w kałamarzu i po chwili zastanowienia napisałem: 
  Gregor Vogelbrandt w imieniu Świętego Officjum ogłasza, iż ksiądz Bazyli 
Kornhacher wyznał szczerze swe winy i służył niewymuszoną pomocą 
funkcjonariuszom Inkwizytorium, w wydatnym stopniu przyczyniając się do 
odkrycia obmierzłych heretyckich praktyk, odsłaniając zbrodnicze knowania oraz  
obnażając podłe zamysły swych niedawnych wspólników. W związku z 
powyższym rzeczony Gregor Vogelbrandt, przełożony inkwizytorów okręgu 
Bielstadt, mocą urzędową ogłasza, iż wzmiankowany Bazyli Kornhacher 
powinien być potraktowany z pełną łagodnością jako nawrócony grzesznik, co 
oznacza niepoddawanie go torturom (gdyż wyjawił wszystko, co mógł) oraz 
karom kwalifikowanym. 
  Podpisano: Mordimer Madderdin, inkwizytor, z pełnomocnictwa Gregora 
Vogelbrandta, przełożonego inkwizytorów okręgu Bielstadt. 
  Posypałem pismo piaskiem, odczekałem do wyschnięcia inkaustu i dałem 
dokument kapelanowi do przeczytania. 
  – Widzicie? Jeśli dotrzymacie zobowiązań, dostaniecie pismo. Zadowala was? 
  Długo czytał dokument i widziałem po ruchu jego źrenic, że kilka razy 
przebiegł tekst wzrokiem. Najwyraźniej szukał nieścisłości, ale również 
najwyraźniej ich nie znalazł. 
  – No niby tak – przyznał w końcu. – Ale jakie mam gwarancje, że dacie mi ten 
dokument? Ja wyznam wszystko, tymczasem wy ciśniecie papier do ognia i 
powiecie, że nic wam nie pomogłem. – Twarz skurczyła mu się, jakby zaraz miał 
zamiar znowu się rozpłakać. 
  – Przysięgam na bezlitosny gniew Jezusa, że kiedy tylko okażecie się pomocni, 
dam wam dokument – rzekłem poważnym i uroczystym tonem. – Przecież nie 
chodzi mi o was, księże kapelanie, a o wyjaśnienie przestępstw, które tysiąckroć 

was przerastają. Czyż będzie to miało jakieś znaczenie dla sprawy 
chrześcijaństwa, że was spalą, powieszą albo nawet wypuszczą? – Widziałem, 
jak przy słowie „wypuszczą” coś drgnęło w jego twarzy, a na ustach niemalże 
pojawił się nieśmiały uśmiech. 
  – Macie rację, macie rację... Cóż ja jestem, jeno robaczek mały omotany 
pajęczą siecią, którego cała wina w tym, że nie znalazł dość sił, by się z tej 
szatańskiej pajęczyny wyplątać. – Kornhacher przeżegnał się zamaszyście. 
  – Ano właśnie – bez trudu przyznałem mu rację, gdyż takie słowa na pewno 
chciał ode mnie usłyszeć. – A teraz mówcie, w czym możecie pomóc Świętemu 
Officjum. 
  Odetchnął głęboko. 
  – W trzech sprawach, mistrzu inkwizytorze. Jedna rzecz: wyjawię wam, co 
wiem na temat śmierci przeoryszy Konstancji. A zapewniam was, że to była 
bardzo, ale to bardzo – uniósł wskazujący palec – zagadkowa śmierć. Druga 
sprawa: powiem wam, które mniszki gziły się z mężczyznami odwiedzającymi 
klasztor i co to byli za mężczyźni. Choć raczcie wziąć pod uwagę, że nie 
wszystkich znałem, gdyż listę tych szczególnych gości miały tylko Konstancja i 
Matylda. 
  – Dobrze. 
  – I wreszcie po trzecie: pokażę wam miejsce w ogrodzie, gdzie od kilkunastu lat 
mniszki zakopywały albo płody, których się pozbyły, albo ledwo co urodzone 
niemowlęta. Ale wiem też, iż przez ostatnie kilka lat sprawa dotyczyła tylko 
płodów. A to dlatego, że widzicie, w klasztorze zamieszkała kobieta, która jak 
nikt inny znała się na spędzaniu. Umiała przyrządzić takie napary z powszechnie 
dostępnych ziół, że żadnej szkody mniszkom nie czyniła, a niechcianego ciężaru 
szybko się pozbywały. Tak jak sądziliście, siostra Matylda sama usuwała płód, z 
tego, co wiem, co najmniej dwa razy. Ale może ważniejsze jest to, że właśnie ona 
ściągnęła do klasztoru tę babkę, która znała się na spędzaniu. Ta babka to zresztą 
jakaś tam krewna czy powinowata tej Augustyny, co żeście ją widzieli w 
ogrodzie... 
  – Być może to właśnie tłumaczyłoby śmierć przeoryszy. – Skinąłem głową. – 
Dobrze. Co jeszcze? 
  – No jakżeby? – Starał się uśmiechnąć, ale niesporo mu to wyszło. – Nie 

wystarczy, mistrzu? Wszystko już będziecie wiedzieć... 
  – Czy ty jesteś naprawdę tak głupi, klecho, czy tylko udajesz głupiego? A 
może... masz mnie za głupiego? 
  Zbladł i spróbował się cofnąć, ale ściana zagrodziła mu drogę i tylko wsparł się 
o nią plecami. 
  – Na litość i gniew Pana – zajęczał. – Czegóż jeszcze ode mnie chcecie? 
Powiedzcie tylko, kogo mam wydać, co mam zrobić, a zaraz to uczynię. Dla was 
choćby matkę własną posłałbym na stos, ale biedaczka od wielu już lat... 
  Przerwałem ten lament, uderzając księżulka w twarz. Nie za mocno, lecz na tyle 
silnie, by potylicą stuknął w mur. To musiało zaboleć. 
  – Mam na myśli skarby – wyjaśniłem ostro. – Gdzie są skarby mniszek? Skoro 
od sześciu lat prowadziły dobrze prosperujący zamtuz dla miejscowej szlachty, to 
musiały sporo uciułać. Gdzie to schowały? 
  Odetchnął z ulgą, a jego twarz się rozluźniła. 
  – Ach, to o to wam chodzi... Iii, jakie skarby, mistrzu, za waszym 
przeproszeniem. Toż nie znacie natury niewieściej, która każe wszelaką 
gotowiznę natychmiast obracać a to w błyskotki, a to w perfumy, a to w buciki, a 
to w dywaniki, nie mówiąc już o sukniach, futrach i szalach!? A wykwintne 
posiłki? A wina z najlepszych roczników? Wiem, gdzie przeorysza trzymała 
pieniądze, jednak założyłbym się, o co chcecie, że nie zostało w tej skrytce wiele. 
  Postanowiłem na razie uwierzyć kapelanowi na słowo. To, że zakonnice 
przetraciły całą majętność nabytą kupczeniem ciałami, nie było takie niemożliwe. 
Światowe życie kosztuje krocie, a rzeczywiście zobaczyłem już wiele cennych 
przedmiotów. Oczywiście biegły rewident, który niewątpliwie zostanie przysłany 
z Inkwizytorium, pozna się lepiej ode mnie, czy dochody klasztoru bilansowały 
się z jego wydatkami. Jeśli okaże się, że dochody przewyższały wydatki, 
będziemy szukać, gdzie też mogła zostać schowana nadwyżka. Nie sądziłem, by 
którakolwiek z sióstr poza Konstancją i Matyldą znała tę tajemnicę. Może 
kapelan wiedział więcej, niż chciał powiedzieć, jednak nie byłoby niczym 
niezwykłym, gdyby zakonnice nie wtajemniczyły go w finansowe sekrety. A 
może znał każdą tajemnicę klasztoru, lecz właśnie tę traktował jako ostatnią kartę 
przetargową? Wiedziałem, że nikt nie zapomni tego sprawdzić. Inkwizytorium 
było bogate (choć, niestety, nie świadczyły o tym wynagrodzenia jego 

funkcjonariuszy), lecz nie na tyle bogate, by rezygnować z majętności klasztoru. 
  – Czy mniszki prowadziły księgi rachunkowe? 
  Zawahał się. 
  – Tylko mi nie kłam! – dodałem gniewnie. 
  Schował głowę w ramiona, jakby bał się, że znowu go uderzę. 
  – Przeorysza prowadziła rejestr, ale nie wiem, gdzie on jest, przysięgam wam! 
To była księga w brązowej oprawie z tłoczonym napisem „Modlitewnik” na 
okładce. Konstancja zapisywała w niej wszystkie przychody z tego burdelu, który 
tu urządziły. – Skrzywił się z takim obrzydzeniem, jakby sam w prowadzeniu 
tego burdelu nie uczestniczył. – Taka księga pomagała też zobaczyć, które 
mniszki najsłabiej się spisują, a które są najbardziej pożądane przez klientów. 
  – Domyślam się. Mniszki często umierały? 
  Znowu pobladł czy jedynie mi się wydawało? 
  – Nie sądzę, mistrzu Madderdin, by częściej niż w innych klasztorach – 
odpowiedział natychmiast, niezwykle poważnym tonem. – A wręcz przeciwnie. 
Konstancja i Matylda dbały, by dziewczyny dobrze jadły, ładnie się ubierały i 
niewiele pracowały. Możecie zobaczyć cele mniszek. Mięciutkie materace, 
puchowe kołdry... O inwestycje trzeba dbać, a one były 
inwestycją – dodał sentencjonalnie. 
  Na pewno miał rację, jednak po pierwsze, czasem sprawy wymykają się spod 
kontroli, gdyż wielu jest ludzi, którym uśmiercenie bliźniego zdaje się 
osiągnięciem szczytu władzy nad nim (my, inkwizytorzy, doskonale wiemy, że to 
nieprawda), a po drugie, dopływ dziewcząt był darmowy, więc przeorysza mogła 
przejść do porządku dziennego nad śmiercią jednej czy drugiej nowicjuszki, 
skoro i tak szybko zastępowała ją kolejna. 
  – Wszystkie mniszki wiedziały, co się dzieje w klasztorze? 
  Pokiwał gorliwie głową. 
  – Co do jednej. Ale nie wszystkie, widzicie, usługiwały... w taki sposób... na 
wzór... no, jak w zamtuzie... rozumiecie, co mam na myśli? 
  – Rozumiem – odparłem, przypominając sobie maszkarę napotkaną w ogrodzie. 
  – Kilka nosiło jedynie jedzenie albo trunki, sprzątało po wszystkim sale. 
  – Te mniej powabne? Starsze? 
  – Właśnie. 

  – A jeśli mniszka była ładna i młoda, lecz bogobojna? Co działo się wtedy? 
  Wzruszył ramionami. 
  – Znacie życie, mistrzu Madderdin. Wiecie, jak jest w klasztorze. Przeorysza 
jest panią życia i śmierci tych dziewcząt. Jeżeli któraś nie chciała być powolna jej 
zamierzeniom, to Konstancja najpierw obarczała ją najgorszymi pracami i ciągle 
karała. Tu nawet nie trzeba chłosty, mistrzu. Starczy kilka nocy w zimnej 
ciemnicy o chlebie i wodzie albo kilka dni postu lub na klęczniku. Taka 
dziewczyna szybko zrozumie, że nie ma co się bronić przed dobrym jedzeniem, 
trunkami i wesołym towarzystwem. 
  – Czasem podobnie lekka perswazja nie wystarczała, prawda? 
  – Zawsze wystarczała – odpowiedział tak szybko i tak zdecydowanie, że 
dałbym sobie głowę uciąć, iż kłamie. 
  – A jak tam było z ujeżdżaniem dzikich klaczek? – spytałem serdecznym tonem. 
  Cofnął się o krok. 
  – Ja nie wiem... nie wiem, o czym wy mówicie. 
  Wpatrywałem się w niego uważnie i bez słowa, a on pod wpływem mojego 
wzroku zaczął się kręcić i dreptać, bez mała jakby stał na rozgrzewających się 
kamieniach. 
  – I wy wiecie, i ja wiem, o czym mowa – nie zmieniłem tonu i nadal mówiłem 
przyjaźnie. – Biliście te dziewczyny, a podobno kilka z nich bicia nie 
przetrzymało. 
  – To nieprawda! Na gwoździe... 
  Nie zdołał nawet drgnąć, kiedy podszedłem o krok i uderzyłem go pięścią w 
twarz. Tym razem nie starałem się być delikatny, więc kapelan zatoczył się w tył, 
po czym przewrócił jak długi. Z nosa i ust bluznęła mu krew. 
  – Starajcie się nie przerywać, kiedy mówię – poprosiłem. – A jeśli przyjdzie 
taka chwila, że będziecie mieli ochotę na powtórzenie podobnie nieuprzejmego 
zachowania, przypomnijcie sobie o dzisiejszej nauczce. 
  – Oczywiście, mistrzu. Jak sobie tylko życzycie. We wszystkim będę powolny i 
tylko raczcie mnie uprzedzić, kiedy czegoś nie lubicie, bym nie uraził was ze 
zwykłej ludzkiej niewiedzy oraz głupoty – paplał na klęczkach, jednocześnie 
ocierając dłońmi krew z twarzy. 
  Ho, ho, wygadany, naprawdę wygadany był ten księżulo. Ale ubawiło mnie jego 

pokorne zachowanie, więc uznałem, że jak na razie nauczka była wystarczająca. 
Poza tym nie mogłem być zbyt surowy, gdyż mieliśmy z kapelanem jeden i ten 
sam cel: utrzymać go przy życiu. Z tym że szanowny duszpasterz sądził, że stan 
tegoż utrzymywania przy życiu trwać będzie jak najdłużej (tak długo, aż z 
rozchwianej niepewności przemieni się w stateczną pewność), ja 
natomiast uważałem, iż zupełnie wystarczy, jeśli ksiądz pożyje na tyle długo, by 
wyjawić ostatnią znaną sobie tajemnicę, i na tyle krótko, by nie kłopotać nikogo 
swą egzystencją, kiedy żadnych tajemnic znać już nie będzie. 
  – Naszym wzajemnym stosunkom ma przyświecać jedna cnota – rzekłem 
poważnie i surowo, wpatrując się w księdza przenikliwym wzrokiem. – A cnotą 
tą, drogi księże, jest prawdomówność. Macie wyznać mi nie tylko grzechy 
innych ludzi, lecz również swoje. Jak w innym wypadku mam uwierzyć w 
szczerość waszych intencji i po wszystkim spowodować wasze uwolnienie? 
  Przy słowie „uwolnienie” pełen nadziei wzrok Kornhachera zawisł na moich 
ustach. 
  – Bo jeżeli kłamaliście w jednym, czy nie kłamiecie w drugim? – 
kontynuowałem. – Czy jeśli łgarstwem bronicie siebie samych, nie oznacza to, że 
równym łgarstwem atakowaliście innych? Kiedy mam wam wierzyć, a kiedy nie, 
skoro miotacie się pomiędzy prawdą i kłamstwem, niczym żeglarz pchany od 
Scylli do Charybdy? 
  Kapelan uderzył się w pierś obiema pięściami. 
  – Jak mi Bóg miły, wierzcie mi, mistrzu inkwizytorze! Przyznam, że zdarzyło 
się nieszczęście. – Opuścił głowę niczym w wielkiej żałości. – Raz lub drugi – 
dodał ciszej. – Lecz nie ze złej woli wynikające czy z okrucieństwa, a z 
pochopnej gwałtowności. Grzesznej, ale przecież wybaczalnej, gdyż okupionej 
serdecznymi łzami i niezachwianą chęcią poprawy. – Uniósł skrzywioną płaczem 
twarz. – Żebyście wiedzieli, ile ja nocy przeszlochałem nad upadkiem mej 
duszy... 
  Szkoda, że nie przeszlochał tych nocy nad zakatowanymi dziewczętami, 
pomyślałem. Nic jednak nie powiedziałem, tylko klepnąłem kapelana przyjaźnie 
po ramieniu. Ten człowiek był mi potrzebny, musiałem umiejętnie oraz 
proporcjonalnie stosować bat i marchewkę. Gdyż kiedy dobroć i łagodność 
przeplatać z okrucieństwem i zimnym gniewem, to wtedy te pierwsze nabierają 

wyjątkowej słodyczy. 
  – No już, już, wierzę w waszą dobrą wolę – rzekłem serdecznie i ująłem księdza 
pod ramię, by pomóc mu wstać. – Spróbujemy wspólnie naprawić, co zepsuto, i 
rozświetlić, co ukryto w ciemności. Powiedzcie mi tylko, czy wypadki, które 
miały miejsce, nigdy nie budziły podejrzeń? 
  Potrząsnął głową. 
  – Widzicie, mistrzu, śmierci mniszek nigdy nie ukrywano, właśnie żeby nie 
wzbudzić podejrzeń. Wręcz przeciwnie: przeorysza zawsze kazała wyprawiać na 
tę okoliczność uroczysty pogrzeb, a nawet posyłała rodzinom zmarłych 
dziewcząt stosowny datek. I zawsze potem dbano o groby, a imiona zakonnic 
wspominano w czasie nabożeństw. 
  – Teraz Konstancja. Co się z nią stało? Nazwaliście tę śmierć zagadkową. 
Czemu? 
  Słuchałem uważnie, kiedy opowiadał, i przyznam, że nie spodziewałem się 
takiej historii. Chociaż jeśli było się świadkiem samospalenia biskupa, co jeszcze 
mogło człowieka zadziwić? W każdym razie Konstancję przywiązano do słupa 
na środku klasztornego dziedzińca, wyrwano kleszczami piersi, po czym 
uduszono garotą. Sposób, w jaki zamordowano przeoryszę, w zdumiewającym 
stopniu przypominał przebieg egzekucji wykonywanej na cudzołożnicach. 
Interesujący był fakt, że przedtem z całą pewnością ją torturowano. Jak donosił 
Kornhacher, miała bowiem ślady po oparzeniach na brzuchu oraz pod pachami i 
ramiona wyłamane ze stawów. Trzeba przyznać, że kapelan wzorowo snuł swą 
opowieść, gdyż dopiero na sam jej koniec wyjawił, kto był winien śmierci 
Konstancji. I kiedy już powiedział, otworzył szeroko oczy i wpatrzył się we mnie 
głupkowatym wzrokiem, jakby oczekiwał, że krzyknę w zdumieniu albo 
zaklaszczę. Nie krzyknąłem i nie zaklaskałem, chociaż przyznam: byłem 
zaskoczony. 
  – Wyrwano jej piersi kleszczami, mówiliście. To niełatwe zadanie dla 
niewprawnej ręki. 
  – A wyłamać ramiona ze stawów? Ja nie raz i nie dwa widziałem robotę kata, 
mówię wam, mistrzu, i to mi wyglądało na to właśnie, a nie żeby dwie 
dziewuchy... skąd one miały wiedzieć co i jak... 
  – Dwie zakonnice wyprowadziły przeoryszę, torturowały ją i okrutnie 

uśmierciły – powtórzyłem w skrócie opowieść Kornhachera. – A żadna inna nic 
nie widziała i nic nie słyszała. Te dziewczyny złapano na gorącym uczynku? 
Przyznały się? 
  – Mogę wam tylko powiedzieć, co mnie powiedziano: znaleziono je o świcie, 
jak leżały nieprzytomne obok ciała zamordowanej. Całe niemal kąpały się w jej 
krwi, a obok leżały narzędzia, którymi oprawiły biedną Konstancję. – Kapelan 
przeżegnał się. 
  – Dziwne to wszystko – mruknąłem. – Co się stało z tymi mniszkami? 
  – Siedzą w ciemnicy. Matylda kazała je zostawić przy życiu, żeby w razie czego 
zaświadczyć... 
  – Że nie ona kazała zamordować przełożoną. 
  – Ano właśnie. 
  – Będę musiał je przesłuchać i jak najszybciej odkopać grób Konstancji – 
zdecydowałem. – No dobrze, nie ma co dłużej czekać, trzeba zwołać zakonnice, 
bo przecież nie będziemy kopać sami. Przy okazji zajmiemy się innymi 
tajemnicami, które obiecaliście ujawnić. Zwłaszcza interesuje mnie cmentarz, o 
którym wspomnieliście. 
  – Biedne dzieciątka – zachlipał i otarł oczy wierzchem dłoni. 
  Ciekawe, czy zdawał sobie sprawę, iż doskonale wiem, że odgrywa przede mną 
komedię. Może sądził, iż pomimo tej wiedzy jego żal, skrucha oraz pragnienie 
poprawy poruszą czułą strunę w mym sercu? Skoro tak, najwyraźniej nie znał 
inkwizytorów, gdyż czułe struny naszych serc budziły się jedynie wtedy, kiedy 
słyszeliśmy głos Boga. 
  – Prowadźcie do refektarza – rozkazałem. 
  Szliśmy w milczeniu, aż stanęliśmy w pustej komnacie, tej samej, w której 
miałem okazję rozmawiać z siostrą Matyldą. 
  – Pewnie siostry są w kaplicy – mruknął kapelan. – Pozwólcie za mną. 
  Do kaplicy prowadził krótki, biegnący po łuku korytarz i była ona równie pusta 
co refektarz. 
  – Co się mogło stać? Uciekły z klasztoru? – zaryzykowałem przypuszczenie. 
  Ksiądz rozejrzał się bezradnie. Z przeciwległej ściany surowym wzrokiem 
spoglądał na nas Chrystus Karzący. 
  W głowni marmurowego miecza odbijał się pomarańczowym lśnieniem blask 

świec. Ten sam blask pełgał również w marmurowych źrenicach naszego Pana. 
  – Piękna rzeźba – rzekłem. – Widzę, że mniszki upodobały sobie wojownicze 
przedstawienia naszego Pana – dodałem, mając na myśli to, że Chrystus Karzący 
górował również nad refektarzem. 
  Kornhacher tylko rzucił okiem. 
  – Może wróciły do ogrodu? 
  – Rozkosznie pławić się we własnych nieszczęściu oraz strachu? A może z 
grzeszną radością przyglądać się trupowi znienawidzonej przełożonej? Kto wie, 
kto wie... Podejrzewam, że macie rację. Chodźmy więc do ogrodu. 
  Nie musieliśmy jednak iść aż tak daleko. Wystarczyło, że znaleźliśmy się na 
początku prowadzącego ku wyjściu korytarza, by ujrzeć, że w obszernej sieni 
oraz za progiem stoi tłumek zakonnic. Milczały i patrzyły w naszą stronę. 
Kornhacher przystanął i wzdrygnął się. 
  – Czekają na nas. – Głośno przełknął ślinę. 
  – To tylko mniszki – powiedziałem, przyglądając mu się uważnie. – A wy w 
dodatku 
jesteście ich opiekunem duchowym. Czego mamy się lękać? 
  – Pchnąć nożem potrafi nawet dziecko, co dopiero kobieta w sile wieku. – 
Kapelan nie ruszył się nawet o krok. – Może podejdziecie i spytacie, czego chcą? 
  – Pragną jedynie pokornie poprosić o pomoc swego spowiednika? Oczekują 
wsparcia w nieszczęsnej i żałosnej chwili? 
  Zerknął na mnie, jakby sprawdzając, czy drwię. Ja jednak nie uśmiechałem się, 
a jedynie spoglądałem na niego. 
  – Nie sądzę, nie sądzę – zaszeptał. – To złe kobiety, mówię wam, złe kobiety... 
  – I ty to mówisz, Pigmalionie? 
  Spojrzał na mnie bez zrozumienia. 
  – Nie kształcono was w literaturze klasycznej, nieprawdaż? 
  Potrząsnął głową. 
  – Nie szkodzi. Chodźmy. 
  Ruszyłem przodem, bo kapelan mimo mojej zachęty nie kwapił się bynajmniej 
do pomaszerowania w stronę zakonnic. Zobaczyłem, że na pierwsze miejsce 
wysunęła się stara i szpetna mniszka, która obraziła mnie w ogrodzie. Siostra 
Augustyna, od pięćdziesięciu lat mieszkająca w klasztorze. Czyżby dzisiaj, w 

obliczu śmierci przeoryszy oraz jej zastępczyni, wreszcie nadeszła chwila triumfu 
dla tej kobiety? Chwila, w której mogła zapanować nad zgromadzeniem i stać się 
jego umysłem oraz ustami? Kto wie... W każdym razie szybko pozbierała się po 
chwili niemocy, którą przeżyła w ogrodzie. 
  – Kim jesteś? – Wyciągnęła koślawy paluch w moją stronę. 
  – Inkwizytorem! – huknąłem wielkim głosem. – W imieniu Świętego Officjum 
przejmuję władzę w tym klasztorze. Ten, kto... 
  Kuchenny nóż z drewnianą rękojeścią gwizdnął przy moim uchu. Odskoczyłem. 
Nie miałem pojęcia, która z kobiet nim rzuciła, gdyż stały zwartym tłumkiem w 
drzwiach. 
  – Odpowiadaj na pytania, inkwizytorze – rzekła sucho siostra Augustyna. – Jak 
się nazywasz i po co tu przyszedłeś? Jak śmiałeś wpuścić tego mężczyznę, 
kapelanie? – Tym razem obróciła gadzie spojrzenie na Kornhachera. 
  – Ja... ja... ja... – zająknął się. 
  Uspokajająco położyłem mu dłoń na ramieniu. 
  – Ksiądz zrobił tylko to, co do niego należało – powiedziałem łagodnie – 
prosząc o pomoc Święte Officjum w obliczu niebezpieczeństwa zagrażającego 
nikomu innemu jak wam, kochane i czcigodne siostrzyczki. Przychodzę tu, by 
służyć radą oraz pomocą. Przychodzę, by ratować was przed oprawcą, 
mordującym w nocy niczym wściekły wilk. Przychodzę, by... 
  – Najlepiej nam posłużysz, wychodząc stąd – przerwała zakonnica. – I zabierz 
ze sobą to ścierwo. – Jej palec tym razem wycelował w Kornhachera. 
  Poczułem dłonią trzymaną na ramieniu kapłana, jak zadrżał. 
  – Siostro, popełniono morderstwo. Obowiązkiem funkcjonariusza Świętego 
Officjum... 
  Tym razem nie zdołałem się uchylić. Na szczęście nóż uderzył w moją pierś 
rękojeścią, nie ostrzem. Leciał jednak na tyle szybko, iż mógłby mnie boleśnie 
zranić, gdyby został rzucony wprawniejszą ręką. Starałem się nie okazać słabości 
ani zdenerwowania, a przez głowę przemknęły mi różne możliwości rozwiązania 
konfliktu. 
  – Czy możemy porozmawiać na osobności, siostro? – spytałem z uprzedzającą 
grzecznością. – Czy możemy odrzucić gniew i nieufność? 
  – Policzę do dziesięciu – ostrzegła. – I jeśli nie zobaczę was obu przy bramie, to 

skończy się to dla was naprawdę źle. Może jesteśmy tylko słabymi kobietami, ale 
jest nas dwadzieścia. A ty jesteś sam, inkwizytorze. 
  Nawet młody i silny mężczyzna jak ty nie da rady nam wszystkim. Nec 
Hercules... czyż nie? 
  Proszę, proszę, a więc była nie tylko szpetna i bezczelna, lecz liznęła również 
kropelkę klasycznego wykształcenia. Niestety, miała rację. Na Kornhachera nie 
miałem co liczyć, zresztą nawet gdyby był inkwizytorem czy choćby żołnierzem, 
niewiele byśmy osiągnęli. Kto wie czy zasłonięte tłumem mniszki stojące w 
ogrodzie nie miały w rękach wideł, sierpów lub siekier, więc 
najzwyczajniejszych narzędzi gospodarskich, które jednak potrafiły się 
przemienić w groźną broń również w dłoni niewprawionego do walki człowieka. 
  – Ja odejdę! – zachrypiał Kornhacher. – Przepuśćcie mnie! Odejdę! 
  Stara zakonnica dała znak i mniszki się rozstąpiły. Uśmiechnąłem się w 
myślach, gdyż w dłoniach dwóch kobiet z ostatniego rzędu mignęły mi widły. 
Zobaczę, pomyślałem, czy ksiądz przejdzie do drzwi, czy zakłują go po drodze. 
Jeśli Kornhacherowi przydarzy się nieszczęście, zdążę uciec w głąb klasztoru. A 
tam prędzej czy później znajdę jakieś wyjście z kłopotu. I zdołam się uzbroić w 
coś lepszego niż sztylet, chociażby w złamaną nogę od stołu. Najgorsze, co 
mogło mi się przytrafić, to znalezienie się w środku wrogiego tłumu. Jeśli 
mniszki zaatakują mnie ze wszystkich stron naraz, będę miał tylko iluzoryczne 
szanse na ujście z życiem. Czekałem. Kapelan najpierw szedł szybkim krokiem, 
potem zaczął truchtać, aż wreszcie pobiegł pędem, zadzierając sutannę do 
połowy ud. Miał blade, chude nogi poznaczone granatową siatką żylaków. 
Mniszki nie drgnęły, nawet nie spoglądały w ślad za nim. Wszystkie patrzyły na 
mnie. 
  Zaczerpnąłem tchu i ruszyłem naprzód. Zatrzymałem się tuż przy siostrze 
Augustynie. 
  – Zostańcie z Bogiem – powiedziałem. – Mam nadzieję, że spotkamy się w 
szczęśliwszych okolicznościach. 
  Nie odpowiedziała, tylko poruszyła dłonią, wskazując mi drogę. Poszedłem. 
 *** 
 
 Kornhacher czekał na mnie, siedząc na koźle. Proszę, proszę, tego się po nim nie 

spodziewałem. A więc strach przed mniszkami minął, kiedy tylko kapelan znalazł 
się za bramą klasztoru, a strach przede mną nadal trzymał go w uścisku. Bardzo 
dobrze. To korzystnie o nim świadczyło i chyba przekonało mnie, iż księżulo ufa, 
że jego los leży jedynie w moich rękach. 
  – Wielce uprzejmie z waszej strony, żeście raczyli zaczekać na mnie – 
powiedziałem zgodnie z zasadą, iż za grzechy należy surowo karcić, a za zasługi 
łagodnie chwalić. 
  – Gdzieżbym nie zaczekał. – Obejrzał się trwożnie, spoglądając na klasztorną 
bramę. – Jedziemy, prawda? – Nie czekając na moją odpowiedź, zaciął konia 
batem. Ruszyliśmy galopem. 
  Muszę wejść na teren klasztoru, pomyślałem. Bo tylko tam wyjaśnią się 
wszystkie tajemnice, a nawet jeśli nie wszystkie, to przynajmniej ich część. 
Chociaż uchwycę nitkę, która, daj Boże, doprowadzi mnie do szczęśliwego 
rozwiązania. Stosy zapłoną i wszystko dobrze się skończy... Jednak cóż mogłem 
uczynić przeciw złości mniszek obwarowanych w przypominającym fortecę 
klasztorze. Nie miałem żadnych możliwości, by wedrzeć się do środka przeciw 
ich woli. Byłem pewien, że wyślą lub wysłały jedną z sióstr do opiekującego się 
zgromadzeniem biskupa, by jak najszybciej przysłał swoją komisję lub, kto wie, 
może nawet zjawił się osobiście. A wtedy sprawa znajdzie się na stopniu zbyt 
wysokim dla waszego uniżonego sługi, który miał co prawda zaszczyt być 
funkcjonariuszem Świętego Officjum, lecz pełnił w nim funkcję zbyt nieznaczną 
administracyjnie, by narażać się na gniew potężnego biskupa. Ha, na podobny 
wyczyn mogliby sobie pozwolić inkwizytorzy Jego Ekscelencji biskupa Hez-
hezronu, elita elit wśród nas, pokornych Sług Bożych, lecz na pewno nie ja. A na 
pewno nie bez pozwolenia Gregora Vogelbrandta. On jako przełożony lokalnego 
oddziału mógł bez trudu stanąć na drodze biskupiego gniewu, on mógł wydać 
rozkaz szturmu na klasztor, on wreszcie 
mógł wziąć na swe barki konsekwencje podobnych decyzji bez strachu, że 
przygniotą go do ziemi. To znaczyło, że muszę jak najszybciej udać się do 
kwatery Gregora i również jak najszybciej przekonać go o słuszności moich 
zamierzeń. Pytanie brzmiało tylko, czy ogłuszony własnym nieszczęściem zechce 
jeszcze mnie wysłuchać, a jeśli wysłucha, to czy, otumaniony bólem, w ogóle 
będzie w stanie pojąć moje plany. 

  Jednego byłem pewien: muszę zabrać ze sobą kapelana, by nie dać mu 
możliwości ucieczki lub wycofania się z zeznań. Kornhacher był mi diablo 
potrzebny, powiem więcej: w talii waszego uniżonego sługi pełnił w tej chwili 
rolę tuza i musiał służyć mi, dopóki za jego pomocą nie naściągam więcej 
znaczących figur. 
  
     
 Rozdział VII 
 
 Łapówka 
 
 
    Kornhacher oczywiście marudził, zrzędził i narzekał, kiedy usłyszał, że 
zostanie zmuszony do odbycia podróży, lecz, rzecz jasna, nie zamierzałem 
przejmować się jego humorami. 
  – Tak czy inaczej, pojedziecie – rzekłem. – A czy w worku, czy na worku, to już 
jak sobie sami wolicie. 
  – Wzdragam się przed podróżą jedynie z myśli o waszej wygodzie, szanowny 
mistrzu. – Spojrzał na mnie niczym wierny pies. – By moja mizerna kondycja nie 
przeszkodziła wam w szybkim dotarciu do celu. 
  – Nie przeszkodzi – obiecałem mu. – Gdyż nie mam zamiaru zważać na wasze 
zdrowie pod warunkiem, że nie umrzecie po drodze. 
  – Wszystko w ręku Pana. – Wzniósł oczy do nieba. 
  – Nie umrzecie – zapewniłem księdza z naciskiem. – Jestem pewien, że w 
boskiej księdze ludzkich losów przyszykowano wam inny koniec – dodałem, 
wiedząc, że to zdanie można odczytywać na różny sposób. 
  Kornhacher najwyraźniej się zestrachał, lecz postanowił wziąć moje słowa za 
dobrą monetę. 
  – I ja tak myślę, i ja tak myślę. – Złożył dłonie na podołku. – Bo wszak 
chciałbym okazać się jak najbardziej przydatny naszemu kochanemu Officjum, a 
by okazać się przydatnym, muszę przecież pozostać żywy i zdrowy. 
  – Wystarczy żywy – zażartowałem, a on pobladł. 
  Zanim wyruszyliśmy w podróż, postanowiłem dopełnić jeszcze jednej 

formalności. Pół dnia poświęciłem, by spisać zeznania Kornhachera, a za 
powierników jego spowiedzi wziąłem moich dzielnych żołnierzy, którzy 
następnie uroczyście postawionymi krzyżykami poświadczyli, iż wszystko 
dobrze słyszeli oraz wszystko dobrze zrozumieli. 
  Z kapelanem nie wędrowało się tak łatwo jak z trzema żołnierzami, obeznanymi 
wszak zarówno z siodłem, jak i niewygodami traktów i bezdroży, toteż tym 
razem podróż trwała cały dzień dłużej, a kapelana i tak mocno wytrzęsło na 
wybojach. Kiedy przed karczmą zsiadł ze swego wózka, wyglądał niczym bida z 
nędzą. Ale, tak jak powiedziałem, nie zamierzałem kłopotać się jego 
samopoczuciem, aby tylko zachować go przy życiu, przynajmniej przez pewien 
czas. 
  Zanim zdążyłem oddać konia w ręce stajennego, zobaczyłem wychodzącego z 
wnętrza Hugona Hoffmana. Przymrużył oczy, gdyż stałem na tle zachodzącego 
słońca, po czym kiedy już mnie rozpoznał, zamachał dłonią. 
  – Bywaj, Mordimerze, bywaj! – zawołał. 
  Wydawał się całkiem radosny i ta jego radość mocno mnie zaniepokoiła. Toteż 
szybko zeskoczyłem z siodła, rzuciłem wodze chłopakowi i zbliżyłem się do 
Hoffmana. 
  – Witaj, Hugonie. – Uśmiechnąłem się tak radośnie, jakbym spotkał 
niewidzianego od lat brata, który powrócił właśnie z wielkim majątkiem. – Jak 
miło zobaczyć przyjazną twarz na tym padole nieszczęść. 
  Wyszczerzył się. 
  – Dobrze, że przyjechałeś, bo będziemy dziś pić. Zresztą Gregor miał po ciebie 
posłać, więc tym lepiej... 
  – Pić? A cóż to za święto? 
  – Wyjeżdżamy stąd! – Wyszczerzył się znowu, a tym razem był to tak szeroki 
uśmiech, że gdybym miał w ręku młotek, łatwo mógłbym wybić memu 
towarzyszowi trzonowe zęby. 
  – Jakie wyjeżdżamy?! – Poczułem się, jakby ziemia osunęła mi się spod nóg. – 
Co za wyjeżdżamy? Przyjechałem jedynie, by uzyskać natychmiastowe 
zezwolenie Gregora na rewizję klasztoru z zastosowaniem wszelkich... 
  – Zapomnij – prychnął lekceważąco, nawet się nie kłopocząc, by pozwolić mi 
dokończyć zdanie. – Gregor nigdy nie da ci zgody na rewizję. 

  – Na gniew Pana, Hugonie! Posłuchaj, co udało mi się wykryć. 
  Starając się mówić jak najkrócej i używając pojęć przystępnych dla Hoffmana, 
opisałem powagę całej wykrytej sprawy. 
  – Tak więc widzisz, że wszystkie nitki prowadzą do klasztoru – dokończyłem. 
  – Jakie tam nitki, nie gadaj byle czego... – Mój towarzysz skrzywił pogardliwie 
usta. – Kurwią się mniszki i tyle. A mniszki zawsze się kurwiły, ciągle się kurwią 
i po kres czasów będą się kurwić. – Zarechotał bardzo zadowolony z siebie. – 
Może to i grzech, ale niech się nim zajmą władze zakonu czy ichni biskup. 
  – Zawsze zadziwiała mnie komplikacja obrazu świata, jaką tworzysz przed 
swymi oczyma – rzekłem. 
  – Tak, tak, myślisz, że nie wiem, że masz mnie za głupka? Jak wszyscy zresztą. 
– Przygryzł dolną wargę. – Ale co mi tam... Aby swoje robić. 
  – Nie uważam, by opinia większości zawsze oznaczała słuszność, lecz uwierz 
mi, Hugonie, że czasem warto wsłuchać się w głos tłumu. Zresztą nieważne. 
Gadaj, co wiesz! Niby czemu Gregor nie da mi pozwolenia? Skąd ta nagła 
decyzja o rezygnacji ze sprawy i wyjeździe? 
  – Gregora przekonał biskup. Wracamy do domu, Mordimerze, i nic tego nie 
zmieni, choćbyś znalazł i sto zamordowanych mniszek, a na dokładkę do nich 
kopę księży jebaków... Nic tu już po nas. Wnioski będą następujące: Augustyn 
Schaeffer dokonał samospalenia w akcie skruchy za grzechy... 
  Skrzywiłem się, lecz nic nie powiedziałem. 
  –...natomiast przeorysza Konstancja zmarła, biedactwo, śmiercią naturalną. 
  – A Matylda? 
  – Matylda? Pewnie zakatowały ją mniszki oszalałe z rozpaczy po śmierci tejże 
Konstancji. – Wzruszył ramionami. – Albo się kurwiszony pokłóciły o zyski. 
Albo i co innego. W każdym razie Inkwizytorium nie ma tu nic do roboty. Poza 
tym dostaniemy oficjalne podziękowania oraz pieniężną gratyfikację od 
arcybiskupa. 
  Skrzywiłem się jeszcze bardziej. 
  – O co tu chodzi, Hugonie? Przecież nie o jakieś marne grosze z biskupiej 
kieski. Co oni zrobili z Gregorem? Zastraszyli go czymś? 
  Hoffman ponownie wzruszył ramionami i spojrzał na mnie z arogancką 
wyższością. Jednak wytrwale milczał. 

  – Nie mów tylko, że nie wiesz. – Osłodziłem głos: – Już dawno cię przejrzałem, 
drogi towarzyszu! Bystry niczym górski strumień. – Pogroziłem mu żartobliwie 
palcem. 
  – Ty mi tu nie kadź – burknął, lecz widziałem, że jest zadowolony, gdyż 
najwyraźniej należał do ludzi, którzy lubili nawet jak ich nieszczerze 
komplementowano. 
  – A ty się tak nie kryguj. Mów! 
  – No więc dobrze. – Zatarł dłonie. – Posłuchaj, Mordimerze. Jego Ekscelencja 
arcybiskup Rottenfeld dowiedział się o zdrowotnych kłopotach Gregora. I obiecał 
jak najszybsze przysłanie Yannisa Georgiosa. Słyszałeś o Georgiosie? 
  – A co ty mi... Nie, nie słyszałem. Grek? 
  – Bizantyjczyk. Autor „Anatomii”. – Hoffman aż zacmokał z podziwu, a na jego 
pucułowatej twarzy pojawił się wyraz rozmarzenia. – Najlepszy chirurg na 
świecie. Siedzi teraz na dworze cesarskim, nie wiem, czy w Engelstadt, czy w 
Akwizgranie, w każdym razie Rottenfeld obiecał, że go do nas sprowadzi. 
  – Gregor sprzedał nas za swoją dupę – powiedziałem po chwili. 
  – Na to wychodzi – nieoczekiwanie zgodził się Hoffman. 
  Potem spochmurniał i uderzył w udo dłonią zaciśniętą w pięść. 
  – Wyobrażasz sobie, w jakim to mnie stawia świetle? – Widziałem, że jest 
naprawdę niezadowolony. – Przecież też jestem chirurgiem! Nie tak znanym jak 
Georgios, ale swoje wiem. Zoperowałbym Gregora tak, że jeszcze by tańczył za 
kilka tygodni. Ty wiesz, co ja musiałem robić w armii? No mówię ci! Nie takie 
rzeczy! 
  Tego się mogłem domyślać. Już rzymscy medycy twierdzili, że jedyne miejsce, 
gdzie chirurg może nauczyć się fachu, to legionowy szlak boju. Żyliśmy co 
prawda w na tyle szczęśliwych czasach, że wojny nie toczyły się na wszystkich 
granicach Cesarstwa, ale jeśli człowiek się postarał, zawsze mógł znaleźć 
miejsce, gdzie toczyły się mniejsze czy większe 
potyczki. A to na samej północy Brytanii, a to w irlandzkich lasach, a to na 
mauretańskich pustkowiach. 
  – Gdzie właściwie służyłeś? – zainteresowałem się. 
  – W Akwizgranie – odparł z dumą w głosie. 
  – I tam nauczyłeś się fachu chirurga? – zdumiałem się, gdyż ostatnia wojna, 

jaka otarła się o Akwizgran, toczyła się w Ciemnych Wiekach. 
  – Mordimerze, czy wiesz, co robią żołnierze, kiedy nie są na wojnie? Piją, biją 
się i chędożą dziewki. A ze skutków tych dwóch ostatnich rzeczy trzeba czasami 
leczyć. Szarpane rany po kuflach i dzbanach, pazurach i zębach, cięte i kłute rany 
po ostrzach noży, siekierach i widłach, połamane nosy, szczęki, ręce, nogi, 
wywichnięte stawy... Ze wszystkim tym potrafię sobie poradzić z zamkniętymi 
oczami! 
  Cóż, brzmiałoby to zachęcająco, gdyby Vogelbrandt był ofiarą żołnierskiej 
bójki. Ale ponieważ miał hemoroidy, nie dziwiłem mu się, że wolał znanego 
bizantyjskiego medyka niż chirurga specjalizującego się w składaniu do kupy 
pijanych wojaków. 
  – Sądzisz więc, że nie uda mi się przekonać Gregora? 
  Hoffman wypiął pierś. 
  – Nikt i nic nie zmieni jego zdania – rzekł takim tonem, jakby właśnie on był 
odpowiedzialny za żelazną konsekwencję postępowania naszego przełożonego. 
  Zerknąłem na Kornhachera. Kapelan przysłuchiwał się naszej rozmowie, a po 
jego spokojnej minie widziałem, że najwyraźniej nie zdawał sobie sprawy z 
konsekwencji podjętej przez Gregora decyzji. Może był zbyt zmęczony po 
podróży, by jasno myśleć. Bo gdyby myślał jasno, wiedziałby, że postanowienie 
o wyjeździe inkwizytorów dla niego samego zapewne okaże się zgubne. Nawet 
jeśli odwoła spisane przeze mnie zeznania, to i tak zapłaci za nielojalność wobec 
Sterna i jego przyjaciół. Jeśli Kornhachera nie zniszczy sąd biskupi, zniszczą go 
okoliczni szlachcice. Tak czy siak, miał przed sobą nieciekawe perspektywy i 
przyznam, że gdybym był na jego miejscu, wolałbym, aby śledztwo 
inkwizytorskie się toczyło. Bowiem mnie zależało na życiu oraz złotoustej 
rozmowności kapelana, natomiast wszystkim innym zależało, by milczał. A tylko 
kwestią czasu było, kiedy wpadną na to, w jaki sposób najprościej zapewnić 
sobie jego milczenie. 
 *** 
 
 Twarz Gregora Vogelbrandta była tak biała, jakby oprószono ją kredowym 
pyłem. Głębokie bruzdy przechodzące od nozdrzy po kąciki warg, zapuchnięte i 
czerwone oczy oraz grube krople potu, które wciąż pojawiały się na jego czole, 

zaświadczały bardziej niż pewnie, że oto mamy do czynienia z chorym, 
cierpiącym człowiekiem. Kiedy powtarzałem raz jeszcze wszystko, co już 
opowiedziałem Hoffmanowi (tyle że starając się używać nieco bardziej 
wykwintnego stylu, którego stosowanie przychodziło mi zresztą z wrodzoną 
łatwością), miałem wrażenie, iż Vogelbrandt w ogóle mnie nie słucha, a jego 
myśli szybują gdzieś bardzo, bardzo daleko. Daleko od procesów, od 
Inkwizytorium oraz od naszej świętej powinności, która nakazywała walczyć z 
diabłem, jakąkolwiek by ten diabeł przybrał postać. 
  Gdy skończyłem mówić, przez chwilę w pokoju panowała cisza, a Gregor nie 
sprawiał wrażenia, by fakt, iż przestałem opowiadać, czynił mu jakąkolwiek 
różnicę. Wreszcie jednak jego spojrzenie wyostrzyło się, lecz zerknął nie w moją 
stronę, ale na Hoffmana oraz Voertera, którzy stali kilka kroków ode mnie. 
  – To koniec naszej misji – rzekł, ściskając poręcz fotela tak, że zbielały mu 
kostki palców. – Wracamy do domu, chłopcy. 
  – Do domu? – zapytałem zdumionym tonem, chociaż właśnie takiego responsu 
się 
spodziewałem. – Jak to: do domu, Gregorze? Czyż szatan nie podnosi łba w 
okolicy? Czyż nie nęka dobrych chrześcijan? Czy możemy wracać ze spokojnym 
sercem i twierdzić, że wyjaśniliśmy wszystko, co było do wyjaśnienia, oraz 
ukaraliśmy grzeszników? Powiedz mi, Gregorze, tak właśnie uważasz? 
  Hoffman oraz Voerter, słysząc moje słowa, jakby umówieni, cofnęli się o dwa 
kroki, by stanąć jeszcze dalej ode mnie, niż stali dotychczas. Szczerze mówiąc, 
nie spodziewałem się po nich niczego innego. Natomiast przełożony odwrócił na 
mnie zmęczone spojrzenie. Chciał coś odrzec, ale potem zerknął na Andreasa. 
  – Voerter, ty powiedz... – szepnął. 
  – Do Luthoff przybywa pełnomocny przedstawiciel arcybiskupa, który 
zadecyduje, co robić dalej. Nasza rola jest skończona. Ponieważ wykluczyliśmy 
herezję, nekromancję, demonologię, pozostaje wyjaśnienie sprawy kryminalnej 
oraz obyczajowego przestępstwa naruszającego reguły zakonne, a to nie należy 
do nas. Władze kościelne same będą musiały poradzić sobie z ukaraniem 
cudzołożnych mniszek i to jest już tylko i wyłącznie ich sprawa. Ten tu kapelan – 
Andreas pokazał podbródkiem Kornhachera – zostanie oddany w ręce świeckiej 
sprawiedliwości i, jak mniemam, stracony po stosownych do jego zbrodni 

męczarniach. Ale gdyby nie złożył zeznań, w których obciążył samego siebie, 
gdyby nie przyznał, że wiedział o zbrodniach oraz w nich uczestniczył, to i jego 
byśmy puścili. – Na koniec wywodu Voerter wzruszył ramionami. 
  – Nie zgadzam się! – wrzasnął kapelan. – Ja mam dokumenty! Gwarancje! 
Obiecano mi! 
  – Co ten śmieć gada? – Vogelbrandt spojrzał na mnie. 
  – O, tutaj, tutaj! – Pokazał na mnie palcem. – Mistrz Madderdin ma... Proszę, 
pokażcie co i jak... 
  Bez sprzeciwu wyciągnąłem dokumenty i podałem księdzu. Ten ruszył w stronę 
Gregora. 
  Andreas wysunął rękę i zatrzymał szarżującego kapelana. Zabrał pismo z jego 
dłoni, odepchnął go. Przebiegł wzrokiem dokument, uśmiechnął się, zerknął na 
mnie i pokręcił głową. Potem podał papier Vogelbrandtowi. 
  – Dowcipny ten nasz Mordimer, nie ma co – rzekł. 
  Gregor przeczytał pismo. 
  – Powiedz... – znowu rozkazał Voerterowi. 
  – Dokument jest nieważny, gdyż został sporządzony z pogwałceniem prawa. Po 
pierwsze, wyrokowanie w sprawie zbrodni kryminalnych, jakimi jest 
uczestniczenie w morderstwach i gwałtach oraz pomoc w spędzaniu płodu, nie 
leży w gestii Świętego Officjum, które nie może w związku z tym niczego 
gwarantować ani obiecywać. Po drugie, dokument jest nieważny z przyczyn 
formalnych, ponieważ podpisany pod nim inkwizytor Madderdin nie dysponował 
stosownymi pełnomocnictwami. Za sporządzenie podobnie oburzającego pisma 
inkwizytor Madderdin zostanie poddany karze dyscyplinarnej. To wszystko.  
     Voerter wziął dokument z rąk Vogelbrandta, przedarł go na dwie części, potem 
na następne dwie, po czym skrawki opuścił Kornhacherowi pod nogi. Ten rzucił 
się na klęczki i zaczął zbierać strzępy. 
  – Tak się nie godzi – zaszlochał. – Obiecano mi! Tak się nie godzi! 
  Cała ta scena byłaby całkiem zabawna (pisałem przecież dokument ze 
świadomością podobnego finału), gdyby nie fakt, że dobrowolnie 
rezygnowaliśmy z wyświetlenia obrzydliwych zbrodni. Z formalnego punktu 
widzenia można było twierdzić, iż Inkwizytorium nie ma już w okolicy nic do 
roboty. Jednak Święte Officjum nie zyskało sławy i poważania poprzez sztywne 

stosowanie się do każdej literki prawa. A mogliśmy wszyscy zauważyć jedno: 
cała okolica gniła. Kurwiące się mniszki, dostojnicy kościelni o zwyrodniałych 
upodobaniach, występna szlachta... A z drugiej strony czyż nam, inkwizytorom, 
nie przykazano dbać o moralną czystość bliźnich? Rzeczywiście nie usłyszeliśmy 
nic o herezjach, przyzywaniu demonów czy uprawianiu sztuki czarnoksięskiej 
(widać wszyscy byli zbyt zajęci z jednej strony dupczeniem, a z drugiej strony 
pobieraniem opłat za dupczenie, by marnować czas na popełnianie zbrodni 
przeciw wierze). Nie mogłem dopuścić, by sprawa znalazła podobnie mało 
chwalebne i niesprawiedliwe zakończenie. Poza tym popełniono trzy 
morderstwa. Tajemnicze morderstwa. Może ofiarami byli ludzie niegodni, aby 
żyć, może ofiarami byli ludzie, którzy zasłużyli sobie na ten okrutny los... 
Może... Nie zmieniało to jednego: ktoś za te zdumiewające zbrodnie był 
odpowiedzialny i ja chciałem znaleźć odpowiedź na pytanie: kto? A również na 
pytania: w jaki sposób? i dlaczego? Być może czekała mnie niebezpieczna 
rozgrywka, lecz musiałem zaryzykować... 
  – Wssstawaj. – Kopnąłem księdza w goleń. 
  Potem pochyliłem się i szarpnąłem go za kołnierz. Postawiłem obok siebie 
bezwolnego niczym szmaciana laleczka. Jedynie chlipał, smarkał i szlochał. 
  – To nie wszystko – powiedziałem mocno. – Kapelan Kornhacher wyznał mi, że 
w całej okolicy działała sekta heretyków, czarnoksiężników i czcicieli diabła. 
Obiecał ujawnić wszystkich: szlachtę, księży i mniszki, którzy uczestniczyli w 
tym plugawym procederze. Przesłuchania potrwają wiele miesięcy, więc 
oczywiste jest, że ksiądz nie może być ani torturowany, ani stracony. Krótko 
mówiąc, nie wolno wydać go w ręce ani władzy kościelnej, ani świeckiej, lecz 
musi pozostawać do rozporządzenia Inkwizytorium. W związku z przekazanymi 
przez księdza rewelacjami należy również poinformować wysłannika 
arcybiskupa, iż jego przyjazd jest niecelowy, gdyż sprawa leży całkowicie w 
gestii Świętego Officjum. 
  Wsłuchałem się w ciszę, która zapadła po moich słowach. Zdawała się aż 
świdrować w uszach. 
  – To tyle miałem do powiedzenia. – Rozłożyłem dłonie. 
  Gregor Vogelbrandt zacharczał. Najwyraźniej próbował się odezwać, ale nie był 
w stanie wydać z siebie innego dźwięku poza chrypieniem. 

  – Tak! – wrzasnął ksiądz tak przenikliwym i piskliwym głosem, że aż drgnęła 
mi dłoń położona na jego ramieniu. Widziałem, że w tym samym momencie 
Gregor podskoczył z wrażenia na krześle. Z rozbawieniem pomyślałem, że nie 
pomogło to zapewne jego hemoroidom. – Tak właśnie jest! – darł się dalej 
kapelan, który najwyraźniej zwietrzył, jak, przynajmniej chwilowo, uratować 
skórę. – Wszyscy tu chwalą szatana i demony, wszyscy odprawiają straszliwe 
czary, rzucają uroki i zaklęcia, latają na sabaty i... A! I kąpią się we krwi 
dziewiczej – zatchnął się i rozkaszlał. 
  Poklepałem go przyjaźnie po plecach. 
  – Poza tym mordują niemowlęta, przygotowując z ich tłuszczu czarnoksięskie 
maści, szczególne upodobanie znajdują w plugawieniu sakramentów oraz 
odprawiają bluźniercze nabożeństwa, w czasie których całują w zad czarnego 
kozła – dodałem z powagą, a Kornhacher gwałtownie przytakiwał przy każdym 
wymienianym przeze mnie przestępstwie. – Krótko mówiąc, otacza nas nie tylko 
jedna wielka moralna zgnilizna, lecz z bólem dostrzegam, iż wielu mieszkańców 
tych okolic zostało zwiedzionych przez diabła i jego sługi. Co za tym idzie, jest 
tu mnóstwo zajęcia dla inkwizytorów. 
  – Czyś ty się opił szaleju?! – Vogelbrandtowi udało się w końcu dobyć głosu z 
gardła. – Co to za brednie? Co to za... – umilkł, ale z półotwartymi ustami, tak 
jakby szykował się do krzyku. Domyśliłem się, że pochwycił go wyjątkowy atak 
bólu. 
  – Odbieram ci dowództwo, Gregorze – oznajmiłem rzeczowym tonem i 
postąpiłem krok naprzód. 
  – Nie masz prawa! – proszę bardzo, jednak udało mu się przemówić. 
  – Oczywiście, że mam, ponieważ na skutek przewlekłej choroby nie jesteś w 
stanie nie tylko sterować poczynaniami podległych ci inkwizytorów, ale nawet 
decydować o własnym losie. Choroba i cierpienie przesłaniają ci myśli i 
przeszkadzają w podejmowaniu racjonalnych decyzji. Czy któryś z was – 
powiodłem wzrokiem po Andreasie i Hugonie – ma coś do powiedzenia na ten 
temat? 
  – Owszem – warknął Hoffman. – Ja! Nie zamierzam... 
  – Czy to nie ty, Hugonie, potwierdziłeś, że, cytuję: „Gregor sprzedał nas za 
swoją dupę”? – wszedłem mu w zdanie, ostrzej i głośniej. – Stwierdzając w ten 

sposób, iż rezygnacja ze śledztwa jest wynikiem przyjęcia łapówki, która to 
łapówka przybrała w tym wypadku postać pomocy lekarskiej? 
  – Ależ ja... – Policzki Hoffmana poczerwieniały. 
  – Czy to nie ty, Hugonie, twierdziłeś, iż powinniśmy wysłać informacje do Hez-
hezronu, a Gregor Vogelbrandt nie zawiadamia przełożonych, gdyż kieruje się 
niskimi pobudkami, takimi 
jak zapewnienie sobie rozgłosu? 
  – Przecież to... 
  – Czy jako dyplomowany lekarz nie stwierdzasz, że ciężka choroba oraz 
wiążący się z nią ból odbierają Yogelbrandtowi zdolność jasnego myślenia? 
  – No ale... 
  – A w jaki sposób inkwizytor, który nie jest w stanie myśleć, ma wydawać 
rozkazy podwładnym?! – zagrzmiałem. – W jaki sposób ma prowadzić święte 
dzieło na chwałę Pana?! 
  – Znamy przykłady... 
  – Milcz, jeśli nie masz nic sensownego do powiedzenia – przykazałem surowo i 
zmiażdżyłem Hoffmana spojrzeniem. 
  Odpowiedziała mi już cisza. 
  – Bardzo dobrze – rzekłem. – W takim razie... 
  Gregorowi udało się wstać. Trzymał się poręczy, zacisnął zęby tak, że z ust 
popłynęła mu strużka krwi. Był blady już nie jak alabaster, lecz po prostu jak 
śmierć. I tylko oczy płonęły mu bólem oraz wściekłością. 
  – Dość tego! Dość tego, łotrze. Ja cię nauczę, jak... 
  Podszedłem do niego szybkim krokiem. Stanąłem tak blisko, że niemal 
zderzyliśmy się nosami. 
  – Chyba dawno nie dostałeś kopa w dupę, Gregorze – warknąłem. – Czy jeśli 
tak postąpię, przekonam cię do zaakceptowania mojej decyzji? 
  Z satysfakcją zobaczyłem strach w jego oczach. 
  – Ale wybacz, wybacz, wybacz, niepotrzebnie się uniosłem. – Uśmiechnąłem 
się szeroko i na pozór przyjacielskim gestem chwyciłem Vogelbrandta za ramię. 
– Po prostu usiądź sobie i pogadajmy. 
  Leciutko go pchnąłem, ale to wystarczyło, by stracił równowagę. Opadł na 
krzesło i teraz już nie wytrzymał. Krzyknął. Krzykiem pełnym rozpaczy, 

wściekłości, bezradności i bólu. Wszystko słyszałem w tym krzyku. I wszystko 
widziałem w jego oczach. Nienawidził mnie, jak tylko jeden człowiek może 
nienawidzić drugiego. Cóż, inkwizytorzy muszą być przyzwyczajeni do 
podobnych spojrzeń, więc jedynie pokręciłem głową i odwróciłem się do mych 
towarzyszy. 
  – Tyle, jeśli chodzi o mistrza Vogelbrandta – rzekłem. – Bądź tak uprzejmy, 
Hugonie, i odprowadź Gregora do jego pokoju. Niech się położy i prześpi albo 
odmoczy tyłek w wodzie, czy co tam mu zaproponujesz. 
  Hoffman przytaknął szybko i zbliżył się do naszego przełożonego, a raczej 
naszego niedawnego jeszcze przełożonego. 
  – Pozwól ze mną, Gregorze – poprosił cicho. 
  Vogelbrandt posłusznie wsparł się na ramieniu Hoffmana i ostrożnie, krok za 
krokiem, dokuśtykali w stronę drzwi. Zabawne, ale teraz, kiedy Gregor szedł 
zgarbiony i skurczony bólem, teraz dopiero zauważyłem, jak niepozornej jest 
postury. Czy kiedy człowieka przestaje otaczać aura pozycji, funkcji lub 
stanowiska, czy dopiero wtedy dostrzegamy go, jakim jest naprawdę? A może 
pozycja, funkcja czy stanowisko nie tyle zmieniają nasze postrzeganie, ile 
zmieniają obserwowanego przez nas człowieka? Ha, Gregor Vogelbrandt 
zapewne nie będzie zaprzątał sobie uwagi podobnymi pytaniami i 
przemyśleniami. Podejrzewałem, iż następne dni zajmie mu wypisywanie skarg 
do Hez-hezronu. Jednak ja wiedziałem swoje: zanim pojawi się tu komisja ze 
Świętego Officjum, dla wszystkich stanie się jasne, że w okolicy roiło się od 
wrogów naszego Pana. A to będzie oznaczało tylko jedno: Gregor zrobi z siebie 
idiotę, a każdy zarzut przeciwko mnie, który padnie z jego ust, będzie w tym 
momencie przemawiał na moją korzyść. 
  – Dlaczego go tak poniżyłeś, Mordimerze? – zapytał przygnębiony Voerter. – 
Gregor 
nigdy nie zrobił ci niczego złego. 
  – Nie zrobił mi również niczego dobrego, skoro już pragniesz rozumować 
podobnymi kategoriami – odparłem. – Ale przecież wiesz dobrze, że nie w tym 
rzecz. Vogelbrandt jest chory, a chory inkwizytor, inkwizytor przejmujący się 
bardziej bólem w swoim tyłku niż śledztwami, nie jest wiele wart. Czy mam cię 
przekonać, używając wyświechtanego frazesu mówiącego, iż łańcuch jest tak 

mocny jak jego najsłabsze ogniwo? 
  Andreas wzruszył ramionami. 
  – Może i masz rację, ale Gregor to dobry człowiek. Nie znam nikogo, kto w 
ciągu swego życia skazał i spalił tyle czarownic, tylu czarnoksiężników i tylu 
heretyków. Nie trzeba było, Mordimerze... Nie trzeba było... 
  – Miecz jest tak ostry jak jego ostatnie cięcie, Andreasie. Co nam po 
wspominaniu dawnej chwały? Jeśli tak ci żal Gregora, pomyśl, że będzie mu 
lepiej poza Inkwizytorium. Może wreszcie znajdzie czas, żeby się wykurować. 
  Kapelan parsknął króciutkim śmieszkiem. Dopiero teraz przypomniałem sobie o 
nim i odwróciłem w jego stronę. Pod moim spojrzeniem uśmiech spełzł z ust 
starca. 
  – Wesoło ci, księże? – zapytałem. – Nie martw się, będzie ci jeszcze weselej... 
  Musiał usłyszeć coś takiego w moim głosie, że nie tylko odwrócił wzrok, lecz 
pobladł tak, jakby chciał się upodobnić do Gregora Vogelbrandta. 
  – Co ty planujesz, Mordimerze? – zapytał gorączkowo Voerter. – O co ci 
chodzi? Co my tu mamy robić? 
  Roześmiałem się z jego obaw. 
  – Nic poza tym, do czego nas stworzono, Andreasie. Wysłuchamy naszego 
koronnego świadka. – Przyjaznym gestem otoczyłem ramieniem barki księdza. – 
Który z gorzkim płaczem ujawni przed nami gigantyczny heretycki spisek, do 
jakiego należał, wyda wszystkich niedawnych przyjaciół, a my zaczniemy nizać 
ludzkie żywoty niczym paciorki różańca. 
  Voerter przypatrywał mi się z mieszaniną strachu i jakiejś niepokojącej chyba 
dla niego samego fascynacji. W końcu ujął mnie pod rękę i odciągnął w kąt 
pokoju. 
  – Wiesz dobrze, że to nieprawda, Mordimerze – zaszeptał gorączkowo. – Tu nie 
ma żadnej herezji. Żadnego czarnoksięstwa. Jedynie skandaliczna 
nieobyczajność oraz kryminalne zbrodnie. 
  – Na pewno? – Spojrzałem mu prosto w oczy. – Dasz za to głowę? Założysz się 
o własne zbawienie? 
  Uciekł ze wzrokiem i opuścił głowę. 
  – Nie ma przesłanek, by uznać twe hipotezy za prawdziwe – bąknął po chwili. 
  – Prawdziwe, nieprawdziwe – powiedziałem takim tonem, jakbym zastanawiał 

się, które z tych słów lepiej brzmi. – Kto wie, co jest naprawdę najprawdziwszą 
prawdą. – Uśmiechnąłem się. – Dla kogoś, kto za dziesięć lat przeczyta protokoły 
z przesłuchań, jakie niedługo przeprowadzę, będzie jasne, iż miałem rację. Nie 
zaistnieją już wtedy inne prawdy oprócz tej, która opowiada o istnieniu 
przerażającej demonicznej konspiracji. 
  – Nie rozumiem cię. – Pokręcił głową. – W tym roku i w zeszłym skazaliśmy 
wielu ludzi. Torturowaliśmy ich, zmusiliśmy do wyznania win, a większość 
skłoniliśmy również do żalu za grzechy. Spaliliśmy ich z czystym sumieniem, 
gdyż straszliwie grzeszyli przeciw Bogu, odprawiając czarnoksięskie i 
demoniczne rytuały... 
  – Załóżmy, że masz rację – przerwałem Andreasowi. – Że w okolicy nie było 
czcicieli szatana, nie przywoływano demonów i nie stosowano mrocznej magii. 
Tylko mordowano malutkie dzieci, gwałcono mniszki i zabijano te, które nie 
potrafiły czerpać satysfakcji z nierządu. Ludzie arcybiskupa zamiotą sprawę pod 
dywan, dostanie się tylko temu tu kapelanowi, 
może obciążone zostaną też dwie martwe zakonnice. Reszcie cała sprawa ujdzie 
na sucho. Nieprawdaż? Mam rację? Tak się rzecz cała zakończy? Czy nie tak 
zawsze postępują biskupi, arcybiskupi, kardynałowie oraz papieże? 
  Voerter nie odezwał się. 
  – Czy wtedy zbrodniarze nie uznają, że są bezkarni? – kontynuowałem, nie 
czekając, aż będzie miał coś mądrego do powiedzenia. – Że skoro zgrzeszyli 
przeciw ludziom i nie doznali odwetu, to mogą również bezkarnie grzeszyć 
przeciw Bogu? 
  – Nie możemy karać ludzi za to, co wydaje nam się, iż mogliby uczynić w 
przyszłości. – Mój towarzysz otworzył szeroko oczy. – Gregor miał rację: 
oszalałeś, Mordimerze. 
  Oto był człowiek, w którego piersiach wystygł już słodki żar wiary. Nie moim 
zadaniem było rozniecenie na powrót ognia w jego sercu. Jeżeli będzie 
posłusznie wykonywał moje polecenia, może wyjdzie z tej kabały z tarczą w 
ręku. Jeśli nie, powiozą go na tarczy. 
  – Radzę ci, byś szybko pozbył się wątpliwości – rzekłem ostro – gdyż będę od 
ciebie i Hoffmana wymagał pełnej poświęcenia pomocy. A komisja z Hezu, która 
zapewne pojawi się za kilka tygodni, rozliczy nas wszystkich. 

  – A któż ciebie uczynił dowódcą? – w głosie Andreasa miała zabrzmieć 
wystudiowana pogarda, lecz zabrzmiała jedynie bezradność. 
  – Okoliczności – odparłem. – I strach kogokolwiek innego przed wzięciem na 
siebie brzemienia odpowiedzialności. 
  Szczęka mu zadrgała. Jednak nie z gniewu, odniosłem wrażenie, jakby zbierało 
mu się na płacz i siłą chciał powstrzymać szloch. 
  – Twoje obiekcje wydają mi się co najmniej dziwaczne – szepnąłem zjadliwie, 
lecz tak, by nie słyszał mnie kapelan. – I kto wie czy nie będę musiał dokładniej 
się przyjrzeć, dlaczego twoje serce wezbrało takim współczuciem dla 
zatwardziałych grzeszników i czemu bardziej troszczysz się o zbrodniarzy niż o 
ich ofiary... 
  Spojrzał na mnie i tym razem w jego oczach błysnął strach. 
  – To nieprawda! – zawołał gorączkowo. – Dobrze wiesz, że to nieprawda! 
Jestem lojalnym inkwizytorem! 
  Pokręciłem głową. 
  – Słowa mnie nie przekonają – odparłem. – Będziesz miał niedługo wiele 
okazji, by swoją lojalność udowodnić czynami. Jesteś na to gotowy, Andreasie? 
Gotowy, by uczciwym oraz gorliwym postępowaniem zamazać pamięć o 
ocierających się o ciężki grzech błędach, które popełniłeś i pragnąłeś popełnić? 
  – Znam te sztuczki tak samo dobrze jak ty – warknął. – Nie zwiedziesz mnie 
swoją mową. 
  Ha, jak widać, zachował resztki trzeźwego spojrzenia na świat, choć jego próby 
wyrwania się były tak samo skazane na porażkę jak próby sarny pochwyconej 
przez stado wilków. Ot, może ona jeszcze gwałtownie się szarpnąć, wierzgnąć, 
ba, nawet zawadzić wilka kopytem, ale ani nie zrobi drapieżnikowi krzywdy, ani 
nie wydostanie się z matni. 
  – To nie sztuczki, Andreasie – rzekłem stanowczo. – Przemyśl moje słowa i 
zastanów się, jaką cenę zapłacisz za stawiany opór. A wierz mi, przyjacielu, że 
jeśli mnie zawiedziesz, nie zawaham się wystawić ci słonego rachunku przed 
komisją z Hezu. A ona już policzy, kto miał rację, a kto nie. 
  Voerter milczał dłuższą chwilę, byłem pewien, że rozważa wszystkie za i 
przeciw, jakie wiązały się z podjęciem decyzji lub też uniknięciem jej 
podejmowania. Musiał sobie jednak, podobnie jak i ja, zdawać sprawę z faktu, że 

zanim do prowincji przybędzie komisja z Hezu, zdążę wszystkie sprawy ułożyć 
tak, by odpowiadały memu oglądowi rzeczywistości. A tym 
samym moi przeciwnicy staną nie tylko przeciw mnie, lecz przeciw jasnym oraz 
wyraźnym zeznaniom świadków i oskarżonych. 
  Wychodziłem już z budynku, kiedy niespodziewanie natknąłem się na Teobalda 
Krankla, sekretarza zamordowanego biskupa. 
  – Witajcie – powiedziałem. – Mogę wam w czymś pomóc? Co was tu 
sprowadza? 
  – Słyszałem, że teraz wy jesteście przy komendzie... – Spoglądał na mnie 
dziwnym wzrokiem. 
  – Coś za szybko, jak na mój gust, rozchodzą się wieści w tym mieście – 
odparłem. 
  – Podsłuchiwałem pod drzwiami – wyjaśnił niezmieszany. – A raczej nie 
podsłuchiwałem, gdyż to słowo narzucałoby sąd o grzesznej ciekawości 
dotyczącej spraw, które mnie nie powinny obchodzić, a po prostu słyszałem... 
Rozprawialiście dosyć głośno, panowie inkwizytorzy. 
  – Taaak. – Spojrzałem na Krankla ciężkim wzrokiem. – Mogę wam w czymś 
usłużyć? Bo jeśli nie, wybaczcie, mam wiele obowiązków. 
  – Domyślam się – odrzekł, mrużąc oczy. – I domyślam się również, że w 
najbliższym czasie nawet nocami w okolicy może być jasno od stosów. 
  Żachnąłem się. 
  – Panie Krankl, zdecydowanie przeszacowujecie gotowość inkwizytorów do 
rozniecania płomieni. Jesteśmy powołani, by rozsycać płomień wiary w ludzkich 
sercach, a że czasami przy okazji tego zbożnego dzieła pojawi się jeden czy drugi 
stos, by kosztem cielesnej męki ratować nieśmiertelną duszę grzesznika, to 
naprawdę nie powinniście uważać podobnego rozwiązania za regułę. A teraz 
pozwólcie, że was pożegnam, jeśli pozwolicie... 
  Skinąłem mu głową, a on przepuścił mnie w progu. Miałem wrażenie, że 
spogląda na mnie, póki nie zniknąłem za drzwiami, lecz nie próbował mnie 
zatrzymać. Cóż, być może miał sprawę do Vogelbrandta, a skoro wasz pokorny 
sługa zastąpił swego dawnego przełożonego, to najwyraźniej sekretarz biskupa 
nie miał już czego szukać. 
  

     
 Rozdział VIII 
 
 Szturm 
 
 
   Potrzebowałem szybkiego sukcesu. Musiałem znaleźć mordercę biskupa, 
skłonić go do przyznania się do winy oraz uroczyście wszem wobec ogłosić, że 
oto w ręce Inkwizytorium wpadł przerażający zbrodniarz. Z uwagi na 
przyrodzoną mi skromność staram się nie wspominać zbyt często o niezwykle 
czułym węchu, jakim zostałem obdarzony, lecz wierzcie, mili moi, że zmysł ten 
naprowadził mnie na pewną ścieżkę, kiedy badałem w klasztorze zwłoki siostry 
Matyldy. Otóż mniszka miała poplamione kołnierz habitu oraz kornet, tak jakby 
trzymający ją napastnik prychał na nią plwociną. Pomimo smrodu krwi oraz 
wyprutych wnętrzności wyraźnie wyczuwałem cebulowy, tak! cebulowy odór. A 
moje zmysłowe doświadczenie potwierdzone zostało całkowicie materialnym 
dowodem. Oto tuż obok zwłok znalazłem listek cebuli. Ha, tego mi było trzeba! 
Tropu. Przecież wiedziałem, kto zajadał się cebulą niczym koń słodkimi 
jabłuszkami, przecież wiedziałem, kto opowiadał o tym, jak 
potrzebną rzeczą jest usuwanie chwastów szkodzących użytecznym roślinom. W 
jaki sposób stary biskupi ogrodnik wdarł się na teren klasztoru, zmylił mniszki i 
zarżnął młodą, silną kobietę, jaką była Matylda, pozostawało sprawą do 
wyjaśnienia. Ale przecież my, inkwizytorzy, nie raz i nie dwa byliśmy świadkami 
zdarzeń niepojętych z punktu widzenia prostej logiki albo prymitywnej 
materialnej dedukcji. Istniało wiele możliwych wytłumaczeń tej zbrodni. Czyż 
ogrodnik nie mógł być w rzeczywistości biegłym w swym fachu 
czarnoksiężnikiem? A może przychodziły dni, kiedy opętywała go demoniczna 
moc i zyskiwał nadnaturalne siły oraz możliwości czynienia zła? A może po 
prostu był silnym, przebiegłym i zdeterminowanym człowiekiem? (No cóż, nie 
tak jednak przebiegłym, by nie wyśledziło go oko młodego, lecz przenikliwego 
inkwizytora!) W każdym razie jeżeli tok rozumowania funkcjonariusza Świętego 
Officjum nie zgadzał się z ogólnie przyjętymi prawami natury lub logiki, 
najczęściej okazywało się, że prawa te po prostu zawodzą. 

  Samo aresztowanie ogrodnika nie mogło jednak wystarczyć. Bo kimżeż był 
biskupi ogrodnik, by jego uwięzienie, osądzenie i skazanie wywarło jakiekolwiek 
wrażenie na bliźnich? Owszem, udowadnialiśmy w ten sposób, iż zło może czaić 
się tuż pod progiem i wystrzegać się oraz sprawdzać należy nawet ludzi na pozór 
dobrodusznych, z którymi mamy na co dzień do czynienia. Ale to było 
zdecydowanie za mało. Musiałem zadać poplecznikom diabła silniejsze i 
celniejsze uderzenie. Musiałem potrząsnąć gniazdem szerszeni, by potem 
rozbrzęczane z wściekłości cisnąć prosto w ogień. W tym zbożnym dziele miał 
mi dopomóc kapelan Kornhacher. Zabrałem go w podróż do klasztoru, kazałem 
również, by towarzyszyli nam Hoffman oraz trzej najemnicy. Voerterowi 
natomiast poleciłem aresztować starego ogrodnika, lecz na razie nie 
przesłuchiwać go, ale przetrzymać w ciemnej i zimnej piwnicy, by trochę 
skruszał przed badaniem. 
  Nie miałem żadnych wątpliwości co do tego, czy zostaniemy wpuszczeni na 
teren klasztoru. Wręcz przeciwnie: byłem święcie przekonany, że nikomu nawet 
nie przyjdzie do głowy, by zamienić z nami zdanie, a co dopiero otworzyć furtę. 
Dlatego kazałem najemnikom, by zabrali ze sobą siekiery, żelazne łomy oraz 
skórzane pasy i konopne liny. 
  – Za pozwoleniem, mistrzu, siekierami nie przebijemy się przez bramę – 
powiedział Giuseppe Francisco. – Nie dość, że belki grube, to jeszcze 
wzmocnione żelaznymi pasami. Dzień będziemy siekać, a nie wiem, czy to coś 
da. 
  – A jak nas poleją wrzątkiem? – burknął Kuno. – Albo gorącą kaszą? Mieliście 
kiedyś gorącą kaszę za koszulą, mistrzu, za waszym pozwoleniem? 
  – Za pozwoleniem nie miałem, bez pozwolenia też nie – zażartowałem, lecz 
przez tępe oblicze najemnika nie przebiegł nawet cień zrozumienia. Pokręciłem 
tylko głową. – Hoffman jest zawołanym myśliwym. – Spojrzałem w stronę mego 
towarzysza inkwizytora. – Prawda, Hugonie? Jeśli któraś zakonnica objuczona 
wiadrem lub garem pojawi się na blankach, zdołasz zestrzelić ją, nim 
komukolwiek zaszkodzi, czyż nie? 
  Hugon skinął głową z ponurym wyrazem twarzy, za to żołnierze wyraźnie się 
ucieszyli, iż ktoś będzie czuwał nad bezpieczeństwem ich skóry. 
  – Ale i tak nie będziecie się musieli męczyć z siekierami – powiedziałem. – 

Bowiem zbudujecie wedle moich zaleceń prawdziwą machinę oblężniczą. 
  Oczywiście nie miałem pod swą komendą ludzi na tyle zdolnych, by na moje 
polecenie i według moich wskazówek potrafili zbudować machiny tak potężne i 
tak skuteczne jak te, które posłużyły Juliuszowi Cezarowi, kiedy zdobywał 
fortece Galów. Zresztą, szczerze mówiąc, nie potrzebowałem skomplikowanych 
urządzeń. Miał mi wystarczyć jeden nad wyraz prosty w przygotowaniu 
przedmiot: taran. Rzecz jasna, budowa ogromnych taranów, zdolnych w 
mgnieniu oka wyważyć wielkie przeszkody, zajmuje mnóstwo czasu i wymaga 
siły wielu ludzi, którzy taką 
machinę przeciągną pod bramę. Ja myślałem o czymś dużo prostszym, chociaż 
bardziej wyrafinowanym od ściętego pnia drzewa rozbujanego siłą męskich 
ramion. Zamierzałem bowiem na zwykłym chłopskim wozie dobudować mocne 
rusztowanie z solidnych belek, a na tym rusztowaniu zawiesić ciężki, dobrze 
ostrugany pień drzewa, który można by rozbujać bez konieczności trzymania go 
w ramionach. 
  – Nada się! – raczył łaskawie przyznać Giuseppe Francisco, kiedy 
wyłuszczyłem mym podkomendnym, czym będą się musieli zająć pod 
klasztorem. 
  Wszystko poszło, jak się spodziewałem. Brama była zamknięta, tak samo jak 
mała furtka w murze, a na nasze krzyki i wołania nikt nie odpowiadał, chociaż 
Kornhacher dwoił się i troił w żądaniach, błaganiach i zaklinaniach, by nam 
otworzono. W końcu więc nie mieliśmy innego wyjścia, jak zacząć szturmować 
bramę za pomocą zawieszonego na wozie tarana. I tak jak się spodziewałem, nie 
minął nawet czas, by zmówić „Ojcze nasz”, kiedy na blankach pojawiły się dwie 
mniszki, obie wyraźnie czymś objuczone. 
  – Celuj w tę starą – rozkazałem Hugonowi, gdyż zrobiło mi się żal na wskroś 
przerażonego dziewczęcia o bladej twarzy i wielkich oczach, a w spojrzeniu 
towarzyszącej jej staruchy widziałem wyraźną i złośliwą zajadłość. 
  Hoffman wypuścił strzałę, która wbiła się mniszce prosto w pierś. Kobieta nie 
wydała z siebie nawet jednego dźwięku, tylko przechyliła się do tyłu i runęła z 
muru. Natomiast młoda mniszka porzuciła wiadro (nie widzieliśmy tego, lecz 
poznaliśmy po huku), krzyknęła rozpaczliwie i zaraz zniknęła z pola widzenia. 
  – Głowę dam, że nikt nam już nie będzie przeszkadzać – powiedziałem, po 

czym uśmiechnąłem się do Hoffmana. – Świetnie się spisałeś, Hugonie. Widzę, iż 
to, co opowiadano o twym talencie łuczniczym, nie mija się na włos z prawdą. 
  – Wolę strzelać do jeleni niż do ludzi – odparł, nie patrząc mi w oczy. 
  – Stare próchno. – Machnąłem ręką. – Wystarczająco się już nażyła. Poza tym 
pamiętaj, że w kogokolwiek rzucisz kamieniem w tym klasztorze, z całą 
pewnością trafisz w grzesznika. 
  Skinął głową, nadal nierozpogodzony. Nie zamierzałem przejmować się 
humorami towarzysza inkwizytora, więc skupiłem uwagę na żołnierzach, którzy 
dzielnie spisywali się przy taranie. Brama huczała, trzeszczała, jęczała, drzazgi z 
niej leciały, lecz trzymała się mocno. Najemnicy pokrzykiwali jeden na drugiego, 
a klęli przy tym ile wlezie. 
  – Czy godzi się tak traktować miejsce modlitwy i medytacji? – posępnie spytał 
Hoffman. 
  – Przypomnij mi, któż taki niedawno stwierdził: „Mniszki zawsze się kurwiły, 
ciągle się kurwią i nigdy nie przestaną się kurwić”? 
  – Miejsce jest święte, choć ludzie grzeszni – mruknął po chwili. 
  – Toteż spalimy jedynie ludzi. – Wzruszyłem ramionami. 
  Hugon już nic nie odpowiedział. 
  
  Mniej więcej koło południa, przyglądając się bramie, można było poznać, że 
została mocno osłabiona, natomiast w godzinę potem padła. Przewidując, co 
może się zdarzyć, kazałem Hoffmanowi stanąć z łukiem gotowym do strzału, a 
najemnikom rozbiec się, kiedy tylko zobaczą, że drzwi się załamują. Swoją 
przezorną zapobiegliwością uratowałem być może życie tym ludziom, gdyż za 
wywróconą bramą stało kilka zakonnic. Jedna z kuszą, druga z łukiem, a 
pozostałe z kamieniami w dłoniach. Skąd w klasztorze wzięły się kusza i łuk, nie 
mam pojęcia, ale jak mieliśmy okazję ujrzeć, siostrzyczki potrafiły całkiem 
sprawnie posługiwać się owym orężem. No i nic dziwnego, gdyż przecież do 
klasztorów trafiały dziewczęta i kobiety z różną przeszłością, również córki 
rycerzy, myśliwych czy kłusowników, które ojcowie dla zabawy i dla śmiechu 
mogli podszkolić w wojennym rzemiośle. Schowany za drzewem Hoffman 
wypuścił 
szybko, jedną po drugiej, dwie strzały. Pierwsza ugodziła w udo mniszkę z 

łukiem, druga przebiła ramię zakonnicy trzymającej kuszę. Widząc tak 
precyzyjnie wymierzony i skuteczny atak, reszta babińca nie zastanawiała się 
nawet, co robić, tylko podkasawszy habity, uciekła w stronę klasztoru. 
Roześmiałem się, trzej najemnicy zaraz mi zawtórowali, a Kornhacher ochryple 
rozchichotał się po chwili (zauważyłem jednak, że bystro zerka w moją stronę, by 
sprawdzić, czy chichot ten spotka się z naganą, czy też z aprobatą). Nawet 
Hoffman skrzywił usta w lekkim grymasie, rozbawiony tą kobiecą gotowością do 
zażartej walki w obronie klasztoru. Oczywiście obie ranne zostawiono bez 
pomocy. Pierwsza jakoś dała radę pobiec za towarzyszkami, natomiast druga 
kuśtykała niczym okulawiona kaczka, głośno krzycząc przy każdym kroku. W 
końcu upadła w błotnistą kałużę i zaniosła się rozpaczliwym płaczem. Twarz 
odwracała z przestrachem w naszą stronę, jakbyśmy byli nie przymierzając 
jakimiś zbójnikami. Chociaż zważywszy na ciężkie grzechy obciążające 
sumienia mniszek, podejrzewam, że wolałyby rabusiów od inkwizytorów. Bo 
rabusie najwyżej ukradliby kosztowności, po czym wesoło zabawili się z co 
młodszymi zakonnicami, natomiast my mieliśmy zamiary zdecydowanie 
poważniejsze. 
  – No to kurki nam się rozbiegły. Trzeba będzie je wyłapać i zapędzić z 
powrotem do kurnika – zatarł dłonie Giuseppe Francisco. 
  – To prawda. – Skinąłem głową. – Zabierzcie się za to, chłopcy. Znajdźcie 
wszystkie zakonnice i zamknijcie w kaplicy. Jest ich... – Zerknąłem na 
Kornhachera. 
  – Dwadzieścia cztery minus Matylda, minus mniszka ustrzelona z taką maestrią 
przez mistrza inkwizytora, nie pomnę jej imienia, minus ta, co tu leży przed 
nami, to będzie, jak dobrze wyrachowałem, dwadzieścia jeden. – Spojrzał na 
mnie z takim wyrazem twarzy, jakby chciał, żebym go pogłaskał. 
  – Słyszeliście? – zwróciłem się do najemników. – W kaplicy chcę znaleźć 
dwadzieścia jeden mniszek. Żywych, zdrowych i nienaruszonych. – Zbliżyłem 
się do Giuseppe Francisco. – Dopilnujesz tego, Giuseppe – dodałem surowym 
tonem. Potem położyłem mu dłoń na ramieniu. – Później będziecie mogli się 
zabawić – rzekłem tym razem łagodnie. – Bo to tylko zwykłe kurwy, więc 
potraktujecie je, jak na to zasługują. Ale później, nie teraz, zrozumiano? 
  – Tak jest, mistrzu inkwizytorze! Zrozumiano! – zakrzyknął całkiem 

zadowolony z obietnicy. 
  Najemnicy rozbiegli się po klasztorze, a ja pozostałem z moim towarzyszem 
oraz kapelanem. 
  – Naprawdę oddasz mniszki w łapy tych zbójów? – Hoffman miał ściągniętą 
twarz. 
  – Potrzebuję ich, Hugonie – odparłem. – Są moimi psami, a psom trzeba czasem 
rzucić kość. 
  – Jaki kąsek przewidziałeś dla mnie? 
  – Dla ciebie? – Podszedłem. – Jak możesz zadawać takie pytania, Hugonie? – 
zapytałem z rozżaleniem, patrząc Hoffmanowi prosto w oczy. – Ty jesteś moim 
towarzyszem. Moim stronnikiem i sojusznikiem. Inkwizytorem, na którego liczę 
jak na samego siebie. Człowiekiem, do którego bez wahania odwracam się tyłem, 
nie bojąc się, że wbije mi nóż w plecy. Czemu krzywdzisz mnie podobnym 
pytaniem, przyjacielu? 
  – Nie jestem głupi, Mordimerze – odezwał się z nieoczekiwaną zaciekłością. – 
Nie jestem... 
  – Chcesz przejąć dowództwo? – przerwałem mu. – Chcesz wydawać mi 
polecenia i kierować śledztwem? Powiedz tylko słowo, a zostawię wszystko na 
twojej głowie i będę ci lojalnie pomagał. Ty weźmiesz odpowiedzialność za 
każde nasze działanie, ty rozliczysz się z komisją z Hezu, kiedy przyjedzie do 
Luthoff, ty podpiszesz wszystkie dokumenty własnym 
nazwiskiem. Ty przyjmiesz na swoją pierś gniew arcybiskupa, a co za tym idzie, 
zapewne również gniew Watykanu. Chcesz tego, Hugonie? Powiedz mi, że 
chcesz tego... 
  Przygryzł wargi. 
  – Wiesz, że nie... 
  Położyłem mu dłonie na ramionach i zbliżyłem twarz do jego twarzy, tak że 
niemal zetknęliśmy się nosami. 
  – Więc pomóż mi, przyjacielu. Zaufaj, że działam w imię żarliwej nadziei na 
nawrócenie grzeszników, pokornej wiary w konieczność naszych działań i 
gorącej miłości do Pana oraz Jego stworzeń. Czy uwierzysz mi, Hugonie, jeśli 
powiem, że nie pragnę dla siebie niczego poza byciem użytecznym narzędziem w 
ręku Boga? Uwierzysz mi? 

  Musiał usłyszeć w moim głosie lub zobaczyć w moich oczach coś, co złamało 
jego głupi upór. Skinął głową, gestem tak nieznacznym, że wręcz 
niezauważalnym. Ale obaj wiedzieliśmy, iż w tym momencie, w tej właśnie 
chwili, poddał się takiemu biegowi spraw, jaki ja wyznaczyłem. Ucałowałem 
Hoffmana w oba policzki. 
  – Chodźmy, Hugonie. Chodźmy i zróbmy porządek w tej kloace. Ty i ja. 
Razem. 
  Nie patrząc już na niego, ruszyłem przez ogród w stronę refektarza. Byłem 
pewien, że idzie za mną. 
  
     
 Rozdział IX 
 
 Cmentarz 
 
 
    Musieliśmy jeszcze trochę poczekać, zanim żołnierze zapędzili wszystkie 
mniszki do kaplicy. Stara, szpetna Augustyna grała teraz w tym towarzystwie 
pierwsze skrzypce, gdyż skupiła kobiety wokół siebie. Kiedy policzyłem już 
wszystkie mniszki i upewniłem się, że jest ich na pewno dwadzieścia jeden, 
wszedłem na podwyższenie przed wielkim witrażem, który w czerwieni, ciemnej 
żółci i czerni przedstawiał Ukaranie Jerozolimy. Płomienie świec migotały w 
kolorowych szkłach, tworząc złudzenie płonących budynków i uciekających 
postaci. 
  – Nazywam się Mordimer Madderdin i jestem przełożonym inkwizytorów z 
Bielstadt – rzekłem głośno, a echo poniosło mój głos po całej kaplicy. – Powiem 
wam jedno: tylko natychmiastowe i szczere przyznanie się do winy może was 
uratować od stosu. Obecny tu 
kapelan 
  Kornhacher opowiedział o waszych występkach, zbrodniach i przewinach, zdał 
mi pełną relację z waszych grzechów... 
  Z zadowoleniem zobaczyłem, że kilka mniszek zaczęło płakać i tulić się jedna 
do drugiej. To wróżyło jak najlepiej ich przyszłym zeznaniom. 

  – Życie uratują tylko te z was, które wszystkie winy wyznają z rozpaczliwym 
płaczem, rzewnym pragnieniem skruchy i żarliwą chęcią odkupienia. 
Zatwardziałe grzesznice natomiast będą torturowane i publicznie spalone. Amen! 
  – Amen! – wrzasnęli chórem najemnicy i Kornhacher. Hoffman jedynie 
poruszył ustami. 
  – Która z was zaprowadzi mnie do ciemnicy, gdzie uwięziono wasze 
towarzyszki? 
  – Nikt was nigdzie nie zaprowadzi! – wrzasnęła Augustyna. – Najechaliście 
dom boży jak... 
  Giuseppe Francisco okazał się naprawdę użytecznym sługą, zdolnym 
przewidywać moje życzenia. Zdzielił staruchę tak silnie w pysk, że aż się 
przewróciła. W jej stronę podskoczyła młoda zakonniczka i pomogła podnieść się 
na nogi. 
  – Trzydzieści batów na gołą dupę – rozkazałem. – Tylko nie żałujcie sobie i 
bijcie mocno. Jeśli będzie trajkotać dalej, następnych trzydzieści. 
  – Ja powiem, gdzie one są! – pisnęła zakonniczka pomagająca staruszce i 
podbiegła do mnie. – Jestem siostra Anna, mistrzu inkwizytorze, wszystko wam 
pokażę, wszystko powiem, co wiem. – Uklęknęła i złożyła dłonie jak do 
modlitwy. – Tylko pamiętajcie: jestem siostra Anna! 
  – Chodź więc ze mną, dziecko – powiedziałem łagodnym i ciepłym głosem. – 
Odnajdźmy te zagubione owieczki boże, by nie błąkały się dłużej w diabelskiej 
ciemności. 
  Podałem mniszce rękę, a ona szybko chwyciła mnie za dłoń i zacisnęła na niej 
palce. Kiedy chciałem się uwolnić, nie pozwoliła. 
  – Błagam was, błagam, trzymajcie, nie dajcie mnie porwać diabłu! Zaprawdę 
wielka bije od was siła... Przy was czuję się taka bezpieczna... – zaszeptała 
gorąco. 
  Nie wyszarpywałem już dłoni, uśmiechnąłem się tylko w myślach nad 
naiwnością młodej mniszki, której wydawało się, że dzięki kilku zręcznie 
dobranym słowom będzie potrafiła zjednać sobie inkwizytora. Niestety, nie było 
to takie łatwe, gdyż w przesławnej Akademii Inkwizytorium uczono nas między 
innymi, by nie dać się nikomu omamić pochlebstwami, nie dawać się łapać na 
lep obietnic ani nie dać się zwieść udanym żalom. Jednak ponieważ młoda 

zakonnica była śliczna jak kwiatuszek, dłoń miała delikatną i miękką oraz 
prawdziwe oddanie w oczach i głosie, postanowiłem zachowywać się wobec niej 
uprzejmie, przynajmniej do tego czasu, kiedy inkwizytor może być uprzejmy w 
stosunku do świadków lub oskarżonych. Wyszliśmy z kaplicy do ciemnego 
kamiennego korytarza. 
  – Nic ci już nie grozi, moje dziecko. Powiedz, czy te zamurowane siostry 
jeszcze żyją? 
  – Codziennie modlę się, by żyły – westchnęła i zerknęła na mnie 
omdlewającym wzrokiem. – I chyba żyją, bo siostra Augustyna nosiła im co 
dzień wodę. 
  – Augustyna? Ta sama, co ją teraz chłoszczą, tak? 
  – Tak, mistrzu inkwizytorze, ta sama. To bardzo zła osoba, bardzo zła. Jak 
wyście od razu wiedzieli, kogo ukarać... – Pokręciła głową. – Jakbyście patrzyli 
człowiekowi prosto w głąb serca. – Zadrżała i zatrzymała się tak gwałtownie, że i 
ja musiałem się zatrzymać. – Spojrzyjcie i w moje – szepnęła, przykładając dłoń 
do habitu, który wybrzuszał się na jej piersiach. – Przysięgam wam, że 
zobaczycie tylko szczerą chęć poprawy. 
  Uniosła nasze złączone dłonie i przycisnęła do swojej lewej piersi. 
  – Posłuchajcie bicia mojego serca – poprosiła głosem omdlewającej róży. – Ono 
zawsze biło tylko dla naszego Pana. Szczerze i ufnie. 
  Przyznam, że dotyk jej piersi nie był niemiły, gdyż była to pierś kształtna, 
krągła i jędrna, a przynajmniej takie odniosłem wrażenie poprzez materię habitu. 
  – To cudownie, że na tym gnojowisku grzechu wyrosła tak niewinna lilia jak ty 
– powiedziałem. – A teraz pospieszaj, moja panno, bo nie mamy całego dnia do 
stracenia. 
  – Macie rację, macie rację, mistrzu inkwizytorze – jeszcze nie dopowiedziała 
tych słów, a już niemal biegła, ciągnąc mnie za sobą. – Jak dobrze być z 
mężczyzną, który w każdej chwili wie, co trzeba zrobić i co jest najbardziej 
odpowiednie. 
  Wiedziałem, co sądzić o szczerości komplementów dziewczyny, ale nie 
przeszkadzało mi to czerpać satysfakcji z jej słów, gdyż były one wypowiadane 
tonem tak niewinnie prostolinijnym, że człowiek mniej bystry i mniej 
doświadczony niż wasz uniżony sługa zapewne dałby się omotać. Jeśli w 

podobny sposób zachowywała się w stosunku do szlacheckich klientów, to 
musiała cieszyć się sporym powodzeniem. Nic bowiem nie raduje męskiego 
serca tak jak słodkie słówka padające z kobiecych ust: pochwała zdolności, 
rozumu, poczucia humoru... 
  – Jeszcze nawet dwóch modlitw nie jesteście w klasztorze, a już taka się czuję 
przy was bezpieczna. Jakby całe to straszne zło gdzieś zniknęło... 
  Ten drżący głosik świetnie wpisał się w mój tok myślenia. Bo tego jeszcze 
mężczyźni lubili słuchać: zapewnień, że kobieta bezpiecznie czuje się w ich 
ramionach, i wyznań mówiących, że wie ona, iż ten właśnie mężczyzna potrafi 
obronić ją przed niegodziwościami całego świata. Ale dziewczyna mogła być mi 
wielce pomocna, gdyż miałem przekonanie, że zrobi wszystko, by ratować 
własną skórę. Pytanie brzmiało tylko, czy znała użyteczne tajemnice 
zdeprawowanego zgromadzenia? Kto wie, kto wie, może potrafiła wkradać się 
nie tylko w łaski mężczyzn, lecz również w łaski innych kobiet? Co prawda dla 
młodej, ślicznej dziewczyny zyskanie sympatii starszej, mniej urodziwej kobiety 
bywa zazwyczaj zadaniem wręcz syzyfowym, lecz siostra Anna sprawiała 
wrażenie osóbki, która nie z takim ciężarem potrafi dać sobie radę, jeśli tylko 
widzi w tym dobry interes. Więc może była ulubienicą Matyldy czy Konstancji? 
A może po prostu przyłożyła swe kształtne uszko do ściany, zza której 
wyjątkowo dobrze było słychać pewne rozmowy, i teraz podzieli się ze mną 
wiedzą o treści owych rozmów? Zobaczymy... 
  – Siostrę Magdalenę i siostrę Weronikę zamurowano w ich własnej celi. Znaczy 
w kawałeczku tej celi. Ledwo tam się mieszczą, biedactwa... 
  – Skąd wiesz, że cela jest taka mała? 
  – Sama ją murowałam – westchnęła. – Matylda kazała mnie i jeszcze dwóm 
siostrom wyrobić zaprawę i układać cegły. Całe paznokcie zdarłam sobie niemal 
do żywego mięsa! A skóra? Żebyście zobaczyli, jaką miałam skórę na dłoniach! 
Jak jakaś praczka! 
  – Prawdziwe nieszczęście... 
  – Oczywiście nic to strasznego przy cierpieniach, jakie spotkało moje słodkie 
przyjaciółki. Ileż nocy wypłakałam z powodu ich nieszczęścia. 
  – Były ci bliskie? To dobrze, gdyż są oskarżone o ciężkie zbrodnie, o których 
zapewne wiele wiesz jako ich... słodka przyjaciółka. 

  – Wszystkie tu jesteśmy przyjaciółkami – odrzekła szybko. – A każdą istotę 
ludzką, stworzoną wszak przez Pana Boga, nazwę słodką, póki nie zyskam 
powodów, by sądzić o niej inaczej. 
  To była całkiem zgrabna odpowiedź i spodobała mi się. Cóż, siostra Anna chyba 
marnowała się w klasztorze. 
  – O, to tu, mistrzu, to tu. – Puknęła paluszkiem w drzwi po lewej stronie 
korytarza. 
  Nacisnąłem klamkę, jednak drzwi pozostały zamknięte. 
  – Proszę, mistrzu. – Siostra Anna dygnęła i podała mi klucz na otwartej dłoni. 
Uśmiechała się wdzięcznie. 
  – A skąd ty masz ten klucz, moja miła? 
  – Widzieliście, jak pomagałam wstać siostrze Augustynie? Nietrudno było 
wyciągnąć go z jej kieszeni. Wszystko, by wam pomóc, mistrzu inkwizytorze. – 
Dygnęła raz jeszcze. 
  Co prawda równie dobrze mogła mi pomóc, mówiąc, kto ma klucz, ale 
rozumiałem, że chodziło o efekt. Poza tym spodobało mi się, iż nie usiłowała się 
ze mną w żaden sposób targować. To też świadczyło o jej sprycie. Przekręciłem 
klucz w zamku i otworzyłem drzwi. Pokoik wyglądał jak zwykła cela klasztorna, 
tyle że mniejsza od innych i pusta, gdyż usunięto z niej meble. Ściana po lewej 
stronie była najwyraźniej świeżo (nawiasem mówiąc, również dość krzywo) 
wymurowana, a na poziomie twarzy pozostawiono otwór na szerokość cegły i 
wysokość dwóch. 
  – Tu są, biedactwa. – Siostra Anna zmarszczyła kształtny nosek. – Czujecie, 
mistrzu, ten straszny fetor? 
  Oczywiście, że czułem, gdyż bijący przez szparę odór wydawał się pochodzić z 
najgorszej kloaki. No nic dziwnego, skoro można powiedzieć, że obie mniszki 
właśnie żyły w kloace, z której nie sprzątano odchodów ani która nawet nie miała 
możliwości zostać przewietrzona. Kobiety zamurowano w celi tak małej, że nie 
mogły w niej ani położyć się z wyciągniętymi nogami, ani stanąć, nie pochylając 
głowy. Toteż, jak mi potem powiedziano, czas spędzały, głównie siedząc przy 
ścianie, przytulone jedna do drugiej, gdyż od kamieni ciągnęło zimnem oraz 
wilgocią. I to miała być zapewne dodatkowa kara: spędzenie ostatnich tygodni 
życia albo i miesięcy w brudzie, ciasnocie, smrodzie oraz chłodzie i wilgoci. 

Prędzej czy później zostałyby również przeżarte przez robactwo. 
  Wstrzymując oddech, zerknąłem przez szparę i po chwili potrzebnej na 
przyzwyczajenie wzroku do ciemności dostrzegłem dwie kobiece postaci wtulone 
w siebie tak mocno, że mogły się zdawać jedną osobą. Musiały słyszeć szczęk 
zamka, jednak najwyraźniej straciły już nadzieję, że ten dźwięk może przynieść 
im cokolwiek dobrego, ponieważ nawet nie drgnęły. 
  – Siostrzyczki! – zawołałem. – Za chwilę każę zwalić ścianę, więc nie bójcie się 
i na wszelki wypadek osłońcie głowy, żeby nie oberwać kawałkiem cegły. 
Słyszycie mnie? 
  – Jezusie Najmściwszy! – usłyszałem po chwili drżący głos. – Powiedz, czyś 
jest aniołem Pana? Przyszedłeś nas oswobodzić? 
  – Przyszedłem was oswobodzić – odparłem, nie wnikając w to, kim jestem, a 
kim nie. 
  – To tylko tortura – szepnęła druga mniszka. – Dadzą nam nadzieję, by ją potem 
odebrać. – Rozpłakała się cicho. 
  Cicho, lecz tak żałośnie, że serce zadrżałoby zapewne każdemu. Rzecz jasna: 
każdemu, kto nie był inkwizytorem, gdyż my, funkcjonariusze Świętego 
Officjum, słyszeliśmy tak wiele skarg, iż najbardziej rzewne z nich nie robią już 
na nas wrażenia. 
  – To nie tortura, siostro! – zawołałem wesoło. – To prawdziwe wyzwolenie. 
Wasi prześladowcy zostali ukarani, a wy będziecie mogły robić, co wam się 
zamarzy, jak tylko opuścicie wychodek, w którym gnijecie. 
  Pierwsza z zakonnic parsknęła śmiechem. Jak widać, była osobą o silnym 
charakterze, skoro miała ochotę na śmiech po kilkunastu dniach spędzonych w 
ciemnicy. Ale może perspektywa rychłego opuszczenia więzienia napełniła ją tak 
beztroską radością. 
  – Czego od nas chcesz? – zaskrzeczała druga. – I tak nam nie darujecie tego, co 
zrobiłyśmy. Nikt nam tego nie zapomni! 
  – A co takiego zrobiłyście? Ja nic nie wiem, siostrzyczki, poza tym, że 
potrzebna wam pomoc. No chyba że chcecie tu zostać... Jeśli tak, powiedzcie 
tylko słowo, a raz-dwa każę 
zamurować nawet tę dziurę, by was nie kłopotać ani piciem, ani jedzeniem, ani 
zbędną konwersacją. 

  Siostra-śmieszka znowu prychnęła radośnie, po czym zaklaskała. 
  – Kujcie! Kujcie, dobrzy ludzie! Chcę stąd wyjść! 
  – Sama wezmę się za młot, jeśli tylko każecie – do pracy natychmiast zgłosiła 
się siostra Anna. 
  Wyszedłem na korytarz, a zakonnica tuż za mną. 
  – Bardzo wam się chwali ta gorliwość w pomocy nieszczęśnikom, siostrzyczko 
– powiedziałem. – Idź w takim razie po jeszcze dwie siostry, zróbcie porządek z 
tą ścianą i pomóżcie biedaczkom obmyć się i ubrać. Na razie jednak nie wolno 
wam dawać im jedzenia, rozumiesz? Pod żadnym pozorem, choćby nie wiem jak 
błagały! I zachowajcie złote milczenie na temat tego, co dzieje się w klasztorze. – 
Ująłem ją za podbródek. – Rozumiesz, dziecko? Mogę zaufać, że dopilnujesz w 
moim imieniu, czego trzeba? 
  Złożyła usta jak do pocałunku. 
  – Każde wasze życzenie jest dla mnie rozkazem – wyszeptała omdlewającym 
tonem. 
 *** 
 
 Siedziałem w celi przeoryszy przy stole zastawionym mięsem, chlebem oraz 
owocami. W kociołku parował smakowicie pachnący rosołek ugotowany na 
najtłustszym z kapłonów i posypany świeżutkimi liśćmi pietruszki. Zakonnica 
zatoczyła się na ścianę z wrażenia, kiedy zobaczyła specjały piętrzące się przede 
mną. Musiałem przyznać, że umyta i przebrana w czysty habit robiła wrażenie 
całkiem wdzięcznej dziewczyny. Na mój gust miała może zbyt wyblakłą cerę, 
nieco za ostry nos i oczy tak blisko siebie, jakby jedno chciało wskoczyć w 
drugie, ale za to mogła pochwalić się ładnym uśmiechem i kształtną figurą. Przy 
siostrze Annie miałaby co prawda takie same szanse jak pociągowa kobyła przy 
szlachetnej klaczce, lecz co prostszym męskim naturom jej towarzystwo zapewne 
sprawiałoby wielką przyjemność. 
  – Kim jesteście, wy, panie, któremu zawdzięczamy życie i kąpiel? – Jej oczy 
uśmiechały się do mnie zupełnie nie po mniszemu. 
  – Mam zaszczyt być inkwizytorem – odparłem, odpowiadając uśmiechem i z 
niejakim rozbawieniem zauważyłem, że twarz dziewczyny tężeje. 
  – Nie wiem, czy w takim razie nie wolałabym wrócić do naszej celi. – 

Widziałem, że nerwowo splotła palce. Dostrzegła, że zauważyłem ten gest, i na 
jej policzki wypełzł rumieniec. 
  – Dowcipna i całkiem odważna – skwitowałem te słowa. – Miłe połączenie u 
kobiety, nawet jeśli jest jedynie mniszką. Zresztą mniszka czy nie... W waszym 
zakonie nie bardzo po mniszemu się żyło, prawda? – Przypatrywałem się 
zakonnicy uważnie. 
  Odpowiedziała mi śmiałym wejrzeniem. 
  – Ufam, że i tak wszystko wiecie. 
  – Wszystko wie jedynie Bóg w niebiesiech – odparłem. – Jednak rzeczywiście 
trochę słyszałem o obyczajach panujących w waszym zgromadzeniu. 
  – Czy mogę... czy mogę usiąść? – Spojrzała na mnie tym razem pokornie. – 
Wybaczcie, ale tak osłabłam w tym więzieniu, że nogi ledwo mnie trzymają – 
dodała błagalnym tonem. 
  Bez słowa wskazałem zydel, a ona przycupnęła na nim ostrożnie i z samego 
skraju, jakby chciała mieć pewność, że w każdej chwili będzie mogła się szybko 
zerwać i uciec. Tym razem głównie spoglądała w posadzkę, lecz nie potrafiła się 
powstrzymać, by co chwila nie podnosić wzroku i nie zerkać na jedzenie. 
Zauważyłem, że przygryza usta, a jej nos czasami drga jak u węszącego 
króliczka. Sięgnąłem po chrupiącą, rumianą nóżkę kurczaka z pięknie 
wypieczoną skórką i odgryzłem spory kęs. Teraz siostra Magdalena nie mogła 
oderwać wzroku od moich ust. 
Jeszcze trochę, a zacznie się ślinić jak pies, pomyślałem z rozbawieniem. 
  – Wszystkim siostrom zapowiedziałem, że jedynie szczera spowiedź ze 
wszystkich grzechów, zarówno własnych, jak i cudzych, może uratować je od 
stosu. I tobie również to powtarzam. Twoim obowiązkiem jest opowiedzieć mi o 
przewinach tego zgromadzenia. Powinnaś bowiem wiedzieć, że zbrodnią – 
zaakcentowałem ostatnie słowo poprzez machnięcie w powietrzu ogryzioną już 
kostką – przeciwko naszej świętej wierze jest nie tylko grzeszne postępowanie, 
lecz zatajenie grzesznego postępowania innych ludzi. 
  – Wiem o tym, mistrzu – odparła niewyraźnie, a ja pomyślałem, że zapewne 
ślina zbierająca się w ustach przeszkadzała jej w dokładnym artykułowaniu słów. 
  – Zacznijmy więc tak, jak wypada zacząć, od samego początku. – Zakręciłem w 
palcach kością. – Co wy w klasztorach, gdzie nie trzyma się psów, robicie z 

resztkami jedzenia? – zmieniłem na chwilę temat. 
  – Mamy świnie. – Jej oczy wodziły za tą nieszczęsną ogryzioną kostką, jakby 
były przyklejone do niej niewidzialną nicią. 
  – Świnie, no jasne! 
  Odłożyłem kostkę na talerz i sięgnąłem po kromkę chleba, na którą nałożyłem 
gruby plaster pięknie wypieczonego pasztetu z brązowiutką, chrupiącą skórką. 
Przyjrzałem mu się uważnie. 
  – Pasztet mielony z grzybkami oraz zielonym pieprzem – powiedziałem tonem 
tak pełnym zachwytu, jakbym odkrył właśnie skrzynię wypełnioną złotem. – Czy 
ty wiesz, moje dziecko, jak długo musiałem cierpieć, obywając się bez pasztetu z 
grzybkami? Nie mówiąc już o zielonym pieprzu... 
  Wziąłem spory kęs i przez chwilę zapatrzyłem się w sufit, jakbym przeżywał 
właśnie łaskę oglądania zstąpienia któregoś ze świętych pańskich. 
  – Nawet trochę za dużo grzybków – oznajmiłem po chwili, po czym obróciłem 
wzrok na zakonnicę. – Nie częstuję cię, moje dziecko, bo siostra Anna 
powiedziała, że tak objadłaś się do syta w czasie kąpieli, że aż musiałaś zwracać 
jedzenie – rzuciłem rzeczowym tonem. – A po długim poście bardzo niezdrowo 
jest pofolgować apetytowi. Można od tego dostać nawet skrętu kiszek... 
  Kiedy mówiłem, przyglądała mi się takim wzrokiem, jakby zamiast waszego 
uniżonego sługi widziała Chimerę czy innego potwora zdolnego przerazić 
samym wyglądem. 
  – To kłamstwo! – wrzasnęła. – Co za podła suka! Nic nie jadłam, przysięgam 
wam! – Opadła z krzesła na kolana, złożyła dłonie na piersiach i rozpłakała się 
rzewnie. – Jestem taka głodna, tak strasznie głodna... Zaraz umrę, jeśli mnie nie 
poratujecie... 
  No, no, dziewczyna najwyraźniej nie wiedziała, co to prawdziwy głód. 
Rozumiałem jednak, że kilkanaście dni w ciemnicy jedynie o spleśniałym czy 
suchym chlebie oraz o wodzie mogło stanowić pewien dyskomfort. Znaliśmy 
jednak ludzi, którzy z własnej woli wybierali podobną dietę (uważając, nie 
wiadomo z jakiego powodu, że człowiek, który żre trawę niczym krowa jest w 
oczach Pana lepszy od tego, który zajada się chlebusiem, mięskiem oraz serkami) 
i potrafili nie uskarżać się przez całe lata. Tak więc siostrzyczce daleko było do 
śmierci z głodu, chociaż zapewne przyjemny zapach jedzenia mógł spowodować, 

że coś, co jedynie było ćmiącym bólem, stało się cierpieniem trudnym do 
wytrzymania. 
  – Siostro Magdaleno – natychmiast znalazłem się przy dziewczynie i ująłem ją 
pod łokieć – ależ proszę jeść. Przecież wyraźnie nakazałem, żeby obie siostry 
dobrze nakarmiono. Tylko niech siostra uważa, bo to, co mówiłem o skręcie 
kiszek, to szczera prawda... No, proszę, niechże sobie siostra wygodnie siądzie... 
  Pomogłem jej się usadowić na krześle i podałem na talerzyku kawałek pasztetu 
oraz 
chleb. Rzuciła się na jedzenie niczym wygłodniałe zwierzę. No i dostanie mi tu 
zaraz skrętu kiszek! – pomyślałem ze złością. Mój Boże, czy kobiece umysły 
naprawdę nie dostrzegają związku pomiędzy ostrzeżeniem „ogień parzy” a tym, 
że nie powinno się dotykać rozpalonego pieca? Wyrwałem mniszce talerz z rąk i 
zmusiłem, by wypluła szybko przeżuwane i przełykane jedzenie. 
  – Chcesz skonać w mękach czy co?! – wrzasnąłem. 
  Zaczęła zawodzić i gwałtownie rzuciła się w stronę stołu, więc chwyciłem ją za 
włosy i potrząsnąłem silnie. Miałem nadzieję, że ból otrzeźwi siostrzyczkę. A 
jeśli nie otrzeźwi, może chociaż oszołomi. I to dobre, i tamto dobre. Aby tylko 
zaczęła myśleć o czymś innym niż jedzenie. Zresztą, kiedy powie mi wszystko, 
co wie, to niech sobie napycha brzuch ile wlezie, bo wtedy jej życie nie będzie 
miało dla mnie żadnej wartości i będzie mogła z nim postępować wedle własnego 
życzenia. 
  Rozpłakała się, tym razem spokojnym, żałosnym płaczem, pozbawionym 
poprzedniego gniewu. Nachyliła się i pocałowała mnie w dłoń, obficie zraszając 
łzami moją skórę. Cóż, było to niewątpliwie uprzejme. 
  – Dziękuję wam, dziękuję. Już nie będę... – Patrzyła mi prosto w oczy 
wzrokiem rozżalonego szczeniaczka. 
  – No dobrze, siadaj – rozkazałem sucho i odszedłem za stół, na swoje krzesło. – 
I zacznijmy wreszcie rozmawiać, moje dziecko. Opowiedz mi o swoich 
grzechach, Magdaleno. 
  – Nie chciałam tak żyć – jęknęła. – Możecie wierzyć lub nie, lecz pragnęłam 
spokoju domu bożego. Modlitwy i samotności. Kiedy jednak dowiedziałam się, 
jakie tu panują zwyczaje... – miała krótkie paznokcie, lecz wbiła je sobie tak 
silnie w dłoń, że zobaczyłem, jak skóra nabiega czerwienią – nie mogłam 

odmówić. 
  – Nie mogłaś? 
  – Powiedzcie, że stchórzyłam. – Przymknęła powieki. – Zabawiałam gości 
ksieni, tak jak tego sobie życzyli. A kiedy mi to robili, starałam się nie myśleć, 
tylko uśmiechałam się. I jęczałam, jak mi dobrze, bo wtedy szybciej kończyli... 
  – Cóż za wzruszająca historia. – Przerwałem. – Jak to się dzieje na tym świecie, 
że każda kurwa albo miała trudne dzieciństwo, albo źli ludzie zmusili ją do 
nierządu. A prawie żadna nie przyzna, że chodzi o to, by lepiej żyć. 
  – Pewnie, że wolałam ładne szaty i dobre jedzenie zamiast ciemnicy w nocy i 
szorowania kamiennych posadzek przez cały dzień – zgodziła się ze mną bez 
trudu. – Zważcie jednak, mistrzu, że czasami nie chodzi tylko, by lepiej żyć, lecz 
po prostu by... przeżyć. Bo widziałam, co robili z takimi, które za długo się 
opierały. To też była nauczka dla nas wszystkich – dodała. 
  – Szorowanie posadzek jest torturą, którą jakoś idzie wytrzymać. Byle służebna 
z każdej karczmy może wam o tym opowiedzieć. 
  Zagryzła usta. 
  – Na początku ciemnica, najgorsze prace, złe jedzenie, ale chociaż ich nie bili. 
Była jedna taka dziewuszka. – Uśmiechnęła się do wspomnień. – Śliczna jak 
aniołek. Miała może ze czternaście lat... Kto by pomyślał, że tak żelazna wola 
mieszka w tak słabym ciele... 
  – To znaczy? 
  – Cieszyłaby się powodzeniem, bo miała niewinną, jasną buzię, złote loki i oczy 
przejrzyste niczym górskie jezioro, a przy tym wszystkim więcej niż wyraźnie 
objawiało się, iż jest w pełni dojrzałą kobietą... 
  Mniszka zawiesiła na mnie spojrzenie, by przekonać się, czy rozumiem, o czym 
mówi. Ponieważ rozumiałem, skinąłem głową. 
  – Cóż z tego, skoro Inga, tak miała na imię, prawdziwie chciała poświęcić się 
wzniosłym 
zadaniom. I kiedy dowiedziała się, co jej szykują, wybuchnęła gniewem, który 
był tak straszny, że przysięgam wam, nikt by nie posądził o niego takiej 
dzierlatki. 
  Magdalena odetchnęła głęboko. 
  – Mówią, że najszlachetniejsze z drzew mogą się złamać, lecz nigdy się nie 

ugną. Ta dziewczyna musiała być więc szlachetnym drzewem. Nie ugięła się, 
kiedy dzień musiała spędzać przy najgorszych pracach, a noc w zimnej ciemnicy. 
Potem ją głodzono i bito, później wreszcie Konstancja zdecydowała się oddać ją 
mężczyznom, którym nie zależało, by kobieta była zadowolona z ich 
towarzystwa. – Mniszka szybkim gestem przetarła oczy wierzchem dłoni. – Ale 
Inga podobno tylko leżała i modliła się, kiedy jej to robili, nie stawiając nawet 
oporu, który dla prymitywnych męskich natur bywa afrodyzjakiem. Więc 
wreszcie oddano ją kapelanowi... – Tym razem Magdalena już płakała otwarcie, a 
grube łzy ściekały po jej bladych policzkach. 
  – I co się stało? 
  – Zaćwiczył ją na śmierć drugiej nocy. Ten ksiądz w ogóle lubił bić, ale zwykle 
kończyło się na kilkunastu razach batem, wiecie, nic, czego nie można by 
wytrzymać... Jednak Ingę zatłukł na śmierć. A potem chyba mu się to spodobało, 
bo zrobił to samo z dwiema nowicjuszkami. Były głupie i niezbyt urodziwe, więc 
Konstancja chętnie mu je oddała do zabawy. 
  – Skąd wiesz, że tak było? 
  – Niosłam ją do grobu. – Obniżyła głos do szeptu, chociaż przecież nie musiała 
się już bać, że zdradza tajemnicę: – Całe ciało zawinięto w płótno, ale odwinęłam 
materię, kiedy Augustyna na chwilę odeszła... 
  – I? 
  – Inga była tak zbita... tak strasznie zbita. Nikt nie powinien czegoś podobnego 
zrobić drugiemu człowiekowi. Biedactwo... 
  – Skąd wiesz, że to kapelan? 
  – Klasztor ma grube ściany, ale czasami wiele przez nie słychać. Więc tej nocy 
słyszałyśmy księdza, jak klnie i krzyczy. I słyszałyśmy też Ingę. Na koniec 
płakała jak dziecko... jak torturowane dziecko. 
  Siostra Magdalena rozszlochała się już na dobre. Położyłem kawałek pasztetu 
na kromeczce chleba i podałem jej. 
  – Jedz ostrożnie – przykazałem. – Wiesz, skąd ta dziewczyna, ta Inga, 
pochodziła? Kim jest jej ojciec? 
  – Figler – powiedziała z pełnymi ustami, po czym przełknęła. – Wigler – 
poprawiła się. – Wilhelm Wigler. Gdzieś niedaleko ma majątek. Zamek nawet. 
Inga mówiła, że było ich kilka sióstr. Cztery, pięć, jakoś tak... 

  – A więc szlachcianka – westchnąłem. – Podły los dla dobrze urodzonej 
dziewczyny. 
  – Podły los dla każdej dziewczyny – poprawiła mnie niespodziewanie ostrym 
tonem. 
  Skinąłem głową. 
  – To prawda. Podły los dla każdej dziewczyny – powtórzyłem za nią. – Teraz 
jednak pomówmy o czymś innym niż niewieście dole lub niedole. Ty i ta druga 
mniszka zostałyście oskarżone o zamordowanie przeoryszy Konstancji. 
Znaleziono was rano przy jej okrutnie obrządzonych zwłokach, jednak nie 
przyznałyście się do winy. Opowiedz mi o tym. 
  – Pamiętam jedynie, że zasnęłam we własnej celi. A potem obudziłam się w 
ogrodzie. – Zadrżała. – Cała we krwi... Obok Weroniki i... przeoryszy. Zwłok. 
Zwłok przeoryszy. 
  – Coś takiego! A mnie interesuje właśnie to, co stało się pomiędzy tymi dwoma 
wydarzeniami. Jak wyprowadziłyście Konstancję do ogrodu? Gdzie są narzędzia, 
którymi ją torturowałyście? Jak zmusiłyście ją, by milczała? I dlaczego w ogóle 
ją zabiłyście? Nienawidziłaś przeoryszy, to oczywiste. Ale może pokłóciłaś się z 
nią o udział? Za mało ci 
dawała za kupczenie tyłkiem? 
  Celowo chciałem Magdalenę wyprowadzić z równowagi, lecz równie dobrze 
mógłbym kopać głaz. 
  – Nie zamordowałam matki Konstancji. To nie ja, inkwizytorze, przysięgam 
wam na zejście Pana! To nie ja! – Uniosła głowę. W jej oczach nie było łez. – 
Zrobiłabym to z radością, ale za bardzo się bałam. Nawet myślałam, żeby ją 
otruć... Ale tak jawnie? Podpisać na siebie wyrok na oczach wszystkich? 
  – Ludzie czasami popełniają głupstwa. Gdyby przestępcy zawsze postępowali 
racjonalnie, my, inkwizytorzy, mielibyśmy mniej do roboty. 
  O dziwo, uśmiechnęła się. Nieśmiało, samymi kącikami ust, ale jednak. 
  – Ja się boję krwi, mistrzu inkwizytorze. Każdy w klasztorze wam powie, że 
zemdlałam nawet, jak widziałam, kiedy odcina się głowę kurze. A o co mnie 
oskarżacie? Że rwałam przeoryszy piersi kleszczami! Ja bym omdlała przy 
pierwszej kropli krwi! Przysięgam wam! 
  Ludzie obłąkani lub pod wpływem szczególnie silnych emocji są zdolni do 

niezwykłych rzeczy, do takich, na które nigdy nie ważyliby się, będąc w 
zwykłym stanie umysłu. Słyszałem różne na pozór niewiarygodne historie 
dotyczące podobnych zjawisk, więc nie sądziłem, by zapewnienia zakonnicy 
(również jeśli zostaną potwierdzone) mogły stanowić dowód jej niewinności. 
Niemniej uważałem, iż jest to interesująca informacja. Zresztą od początku 
byłem pewien, że sprawy nie przedstawiają się tak, iż dwie zakonnice 
zamordowały przełożoną w ataku szału. Tu było coś więcej, a komuś bardzo 
zależało, by w całą sprawę wplątać funkcjonariuszy Świętego Officjum. 
  – A co z twoją towarzyszką? Jak ta ponuraczka ma na imię, hm? 
  – Siostra Weronika – odparła. – I nie zawsze była taka ponura, wierzcie mi. 
  – Również zabawiała gości w taki sam sposób, jak ty to robiłaś? 
  – Niech sama wam odpowie... 
  Uderzyłem Magdalenę w twarz tak mocno, że upadła na posadzkę. Zadałem 
cios otwartą dłonią (bo cóż to by były za obyczaje, abym kobietę bił pięścią 
niczym jakiś wozak lub tragarz! Przecież nawet przemoc można stosować z 
grzecznością wynikającą z dobrego wychowania), ale po pierwsze, nie należę do 
ludzi słabych, a po drugie, tak jak wspominałem, zakonnica siedziała na samym 
skraju krzesła. 
  – Ciebie pytam, ladacznico – rzekłem zimno. – Odpowiadaj grzecznie na 
pytania, bo inaczej zamienię rękę na kleszcze i dłuta. Podobno mdlejesz na widok 
krwi? Zaręczam ci, że szybko się przyzwyczaisz... – urwałem, by dać mniszce 
czas na przemyślenie moich słów. Milczała długą chwilę i tylko ciężko dyszała. 
  – Mogę wstać, mistrzu inkwizytorze? – spytała wreszcie, cały czas skulona na 
podłodze. 
  – Oczywiście, moja miła. I usiądź sobie wygodnie – powiedziałem tym razem 
przyjacielskim tonem. – Przecież nie ma najmniejszego celu, byśmy mieli 
wzajem obrażać się lub, nie daj Boże, podnosić rękę jedno na drugie. Sądzę, że o 
wiele lepiej jest grzecznie pogawędzić, czyż nie? I oczywiście przekąsić co 
nieco... 
  Uśmiechnąłem się i sięgnąłem po chleb oraz szynkę. Porwała je z mojej dłoni 
szybko, niczym płochliwy ptak, po czym usiadła i przesunęła się z zydlem na tyle 
daleko, by plecami móc oprzeć się o ścianę. Nie wydało mi się to postępowanie 
szczególnie rozsądne, gdyż kiedy zmusi mnie, bym ją znowu uderzył, to impet 

tego uderzenia popchnie głowę prosto na cegły. A taki wypadek może zaboleć... 
  – Wróćmy do mojego pytania o siostrę Weronikę – rzekłem. – Czy również 
usługiwała gościom, jak ty? 
  – Tak, mistrzu, choć z tego, co wiem, brano ją mniej chętnie niż mnie. 
  Przez moment zastanawiałem się, czy mniszka ten fakt uważa za powód do 
chluby. Ale to akurat nie miało żadnego znaczenia. 
  – Rozmawiałyście o tym? Lubiła męskie towarzystwo? Czy wręcz przeciwnie: 
obwiniała przeoryszę o swój nędzny los? 
  – Pogodziła się z nim – odparła Magdalena po chwili. – Ani nie narzekała, ani 
nie podobało jej się, co robi. – Zamyśliła się na chwilę, a ja nie wyrywałem 
mniszki z tej zadumy. – Chociaż wiecie co, mistrzu inkwizytorze? Weronika 
zawsze lubiła, gdy mężczyźni zostawiali prezenty. Nawet nic kosztownego, ale 
aby coś dali... 
  – Czyli chcesz mi wmówić, że dwie pogodzone z losem nierządnice 
zamordowały w okrutny sposób swoją stręczycielkę. Dziwne, prawda? 
  – Niczego wam nie chcę wmówić, mistrzu inkwizytorze – powiedziała drżącym 
głosem. – Taka jest prawda. Najprawdziwsza prawda. – Podniosła na mnie oczy. 
– Myślicie, że nas tu nie bito? Całe plecy mam w ledwo podgojonych ranach. Po 
śmierci Konstancji Matylda kazała nas tak tłuc, że myślałam, że zatłucze. – 
Ramiona jej zadygotały. – Ale nic nie powiedziałyśmy, bo nic nie mogłyśmy 
powiedzieć... 
  – Pokaż. 
  – C-co takiego? 
  – Zdejmij habit i pokaż plecy. 
  Wstała, odwróciła się i obnażyła. Miała szczupłe łydki, zgrabnie wytoczone uda 
i jędrne, pełne pośladki. Z rozbawieniem wyobraziłem sobie, że w pewnych 
sytuacjach mogłyby wyglądać niczym dynia kręcona na kijku... Ale nad 
pośladkami ciało zakonnicy nie wyglądało już tak ładnie, gdyż całe plecy miała 
w strupach, bliznach i ranach. Naprawdę chłostano ją i w dodatku chłostano 
mocno oraz długo. 
  – Nie wygląda to dobrze – mruknąłem. – Możesz już się ubrać. 
  – Sami zobaczyliście. – Usiadła i wpatrzyła się w posadzkę. – Bito nas i bito. 
Ale – rozłożyła dłonie – skoro nic nie wiem, czy baty coś pomogą na tę 

niewiedzę? 
  – Baty da się przetrzymać, moje dziecko – rzekłem łagodnie. – Tego, czym ja 
cię mogę uraczyć, wytrzymać się nie da. Nie słyszałaś, że na inkwizytorskim 
stole nawet kamienie zaczynają śpiewać? I, jak niektórzy powiadają, śpiewają 
piękniej od słowików? 
 Ukryła twarz w dłoniach. 
     – Możecie mnie zamęczyć, lecz nic wam nie powiem, bo nic nie wiem! Nie 
wiem, nie wiem, nie wiem! Po raz setny i tysięczny powtórzę wam, że nie wiem, 
choćbyście mnie zakatowali, jak to bydlę zakatowało Ingę. Jedynie... jedynie 
będziecie mieć moje życie na sumieniu i tyle wam z tego przyjdzie! 
  Mogła mówić prawdę i gdybym miał się z kimś zakładać, obstawiałbym, że 
rzeczywiście prawdę mówiła. Jednak inkwizytorska intuicja, choć jest ważną 
rzeczą, nie może stanowić jedynej przesłanki podejmowania istotnych decyzji 
dotyczących śledztwa. 
  – Mam obszerne sumienie i twoje życie łatwo się w nim zmieści – 
zażartowałem, a ona najwyraźniej poznała, że żartuję, gdyż spojrzała na mnie z 
mieszaniną wdzięczności i oddania. – Niektórzy moi towarzysze uważają, że 
wyróżniam się nadmierną ufnością w stosunku do ludzi – ciągnąłem już 
poważnie – chcąc widzieć w nich więcej dobra niż zła. I tak właśnie staram się 
postrzegać w tobie nie istotę złą, lecz zagubioną i nieszczęśliwą. – Urwałem, by 
dać Magdalenie moment na oswojenie się z tą myślą. – Nie zmuś mnie, bym 
zmienił zdanie – dodałem już surowszym tonem. – Gdyż wyobrażasz sobie 
zapewne, że skruszałych nieszczęśników traktujemy zupełnie inaczej niż 
aroganckich, kłamliwych grzeszników. I wierz mi, że nie chciałabyś zostać 
potraktowana jak ci drudzy. 
  – Zrobię wszystko, co zechcecie! Wszystko! – krzyknęła, składając dłonie 
niczym do modlitwy. – Ale powiedzcie, czy mam się przyznać do winy wbrew 
mej pamięci i memu sumieniu? 
  – Masz mówić prawdę – odparłem. – Pamiętaj: mów prawdę. 
  Nie na darmo powtórzyłem to zdanie tak dobitnym tonem, gdyż chciałem, by 
wryło się mniszce w pamięć. Bowiem szkopuł tkwił w tym, iż nie raz i nie dwa 
przesłuchiwani opowiadali nie o tym, co zaszło, lecz wymyślali historie, które 
wydawało im się, że inkwizytor pragnie usłyszeć. I trzeba przyznać, że takie 

postępowanie bardzo, ale to bardzo utrudniało nam odsłonięcie ścieżki 
prowadzącej do prawdy. 
  – Do śmierci przeoryszy wrócimy później. – Zauważyłem, że odetchnęła z 
wyraźną ulgą, kiedy usłyszała te słowa. – Mówiłaś, że niosłaś zwłoki Ingi. Gdzie 
ją pochowano? 
  – Mamy tu cmentarz, zaraz za ogrodem. Tam nawet leżą mniszki, co umarły i 
dwieście lat temu. Inga ma swój grób i nawet ładny nagrobek. Przeorysza kazała, 
żeby wszystko wyglądało tak, jakby ta mała umarła otoczona miłością. Nawet to 
bydlę przemawiało nad jej mogiłą... Wyobrażacie sobie, mistrzu inkwizytorze? 
Wyobrażacie sobie? Sam zakatował tę dziewuszkę, własnymi rękami, a potem 
wylewał łzy nad złym losem, który ścina tak piękne, młode kwiatuszki. – 
Magdalena aż zatrzęsła się ze złości na to wspomnienie. 
  – A dzieci? Kto zabijał dzieci? Co robiłyście z ich szczątkami? 
  – Jezus Maria! Nie zabiłam żadnych dzieci! 
  – A kto? 
  – Ja nic nie wiem o... 
  Chwyciłem dziewczynę za kołnierz habitu i skręciłem dłoń tak, by palce 
nacisnęły na grdykę. 
  – Chyba czas pokazać ci narzędzia, moje dziecko. 
  Puściłem ją kaszlącą i z trudem łapiącą dech. 
  Zaklaskałem, a wtedy do środka wszedł czekający za drzwiami Kuno. 
  – Zabierz ją i przygotuj do przesłuchania. 
  Siostra Magdalena rzuciła się na klęczkach w moją stronę. Chwyciła mnie za 
stopy. 
  – Nie zostawiajcie mnie! Nie oddawajcie! Powiem wszystko. Ale nikogo nie 
zabiłam... 
  – Zostań w pokoju, Kuno – rozkazałem – bo nie wiem, czy zaraz nie będziesz 
potrzebny. A ty mów, kobieto. 
  – Zlitujcie się nade mną! – Czułem, że obejmuje moje łydki tak mocno, jakby 
jej ramiona zamieniły się w kajdany. 
  – Co robiono z dziećmi wyprutymi z łon matek?! Jak postępowano z 
niemowlętami? 
  – Ja nie wiem, przysięgam na Boga Ojca Wszechmogącego! Ale ona wie. 

Weronika wie! Jest pięć lat dłużej w klasztorze niż ja. Nic nie wiem o dzieciach, 
nic nie wiem! Ona wie! 
  Wyrwałem nogi z objęć kobiety, a wtedy ona zwinęła się w kłębek na podłodze i 
zaniosła rozpaczliwym łkaniem. Spojrzałem na Kuna i mrugnąłem do niego. 
Uśmiechnął się szeroko. 
Usiadłem i siedząc, szturchnąłem zakonnicę czubkiem buta w wypięty tyłek. 
  – Wstawaj, gamratko, ale już! – warknąłem. 
  Podniosła się z podłogi z twarzą ściągniętą strachem, zapuchniętymi oczami i 
czerwonym nosem. Cóż, teraz już nie wyglądała ani interesująco, ani ponętnie, 
lecz inkwizytorzy są więcej niż przyzwyczajeni do tego, że ludzka uroda jest 
odwrotnie proporcjonalna do czasu prowadzenia przesłuchania. 
  – Gdzie się pchasz na zydel!? – wrzasnąłem. – Klękaj tam pod ścianą, 
nierządnico! Twarzą do muru. I módl się na głos. Jeżeli przerwiesz mi, kiedy 
będę rozmawiał z Weroniką, jeżeli wtrącisz choć słowo poza pacierzem, to każę 
cię obrządzić tak, jak ty obrządziłaś przeoryszę. Rozumiesz? 
  Posłusznie uklęknęła z pochyloną głową i dłońmi złożonymi na piersiach. 
Widziałem, że wątłe ramiona drżą tak, jakby wyszła właśnie z lodowatej kąpieli. 
Na razie mogłem zostawić mniszkę i zająć się jej przyjaciółką z więziennej celi. 
Kuno wprowadził Weronikę do pokoju, a kiedy tylko weszła, uderzył ją pięścią w 
nerki. To paskudny cios. Może nie tyle bolesny, ile przerażający. Dobrze zadany 
osłabia oraz pozbawia tchu, a ofierze wydaje się, że za chwilę na zawsze straci 
zdolność oddychania. Nie poleciłem co prawda najemnikowi tak się zachować, 
lecz uznałem, że tym razem jego wkład w śledztwo można uznać za całkiem 
dopuszczalny. Zakonnica, krztusząc się, upadła na kolana. 
  – Zostaw! – warknąłem, jednocześnie mrugając porozumiewawczo do Kuna. – 
Kto ci kazał bić tę nieszczęsną kobietę? Wynoś się za drzwi, ale już! 
  Poczekałem cierpliwie, aż klęcząca mniszka wyparska się do woli, i kiedy 
odzyskała już oddech, zwróciłem się do niej ostrym tonem: 
  – Siostra Magdalena wyznała mi wszystko. Opowiedziała o twoich paskudnych 
grzechach i o zbrodniach, za które będziesz się smażyć w piekielnym ogniu. 
  Weronika popatrzyła najpierw na mnie z wyrazem twarzy zaszczutego 
zwierzęcia, potem zerknęła w stronę Magdaleny, która obrócona do nas plecami 
ani na chwilę nie przerywała modlitwy, później wreszcie rozpłakała się rzewnie. 

  – Ona też jest winna! – krzyknęła. – Zrobiła to samo co ja! A przysięgałyśmy, że 
nikomu nie powiemy! 
  Oho, a więc mój prosty, by nie rzec prostacki, sposób poskutkował. Nie ma to 
jak zagmerać kijem w mrowisku... 
  – Tylko szczera spowiedź może cię uratować – powiedziałem groźnie i stanąłem 
nad nią, a ona pochyliła się tak mocno, że jej twarz oparła się na moich 
cholewach. – Otwórz swoje skołatane serce, moje dziecko – dodałem już 
łagodnie, wydobywając z głosu przekonującą słodycz. – Przecież jestem tu tylko, 
by ci pomóc. Nie masz i nie będziesz miała w tym klasztorze większego 
przyjaciela niż ja ani zagorzalszego stronnika ode mnie. 
  Podniosła na mnie oczy wypełnione łzami. 
  – Błagam was, nie karzcie mnie za to. Ja nie chciałam... 
  – Moje dziecko, Bóg widzi, ocenia i karze wedle swego uznania. Kimże ja 
jestem, bym mógł uzurpować sobie prawo wydawania sądu Bożego? To On 
ukarze cię lub nagrodzi wedle swej woli. 
  – Kazała mi spędzić płód! Konstancja kazała, wściekła suka jedna! Ona też to 
zrobiła! – krzyknęła oskarżycielsko i wycelowała palcem w plecy Magdaleny. 
  – Która z mniszek przeprowadzała ten... – szukałem przez chwilę słowa – 
zabieg? 
  – Nie mniszka, mistrzu, nie mniszka. Siostra Matylda sprowadziła do nas babę, 
co kiedyś mieszkała za wsią, a potem przeniosła się do klasztoru. To jakaś tam 
krewna Augustyny. I ona właśnie znała różne sposoby. A to kazała pić takie 
paskudne zioła, sama je gotowała, nie wiem, 
co w nich było, przysięgam, a to moczyć się w gorącej balii, a to skakać na 
piętach. Różne rzeczy kazała... A jak było trzeba, to sama potrafiła coś tak zrobić, 
żeby się tego pozbyć. Nie wiem co, przysięgam wam, wiem, że jedna dziewczyna 
od tego umarła, a druga strasznie chorowała i ciągle krwawiła, i już ją ciągle 
bolało, kiedy była z mężczyzną, i nawet bez tego też... 
  – Dobrze, dobrze – przerwałem Weronice ten bezładny potok wymowy. – Gdzie 
jest teraz ta baba? 
  – Przysięgam, że nie wiem – odparła zaskoczona. – A nie ma jej w klasztorze? 
  Wyjrzałem na zewnątrz. 
  – Kuno, wypytaj zakonnice o babę, którą przyprowadziła do klasztoru mniszka 

Augustyna. I jak tę babę znajdziesz, przyprowadź do mnie. Zrozumiałeś? 
  – Jakżeby nie, mistrzu inkwizytorze! Jakżeby nie! 
  – Wypytamy już o wszystko tę twoją Augustynę – zapowiedziałem, kiedy 
wróciłem do pokoju. – Powiedz mi, co się działo, gdy któraś mniszka urodziła 
dziecko? Kto je zabijał? Gdzie je chowano? 
  – Mistrzu, żadna nie urodziła, nie za czasu, kiedy ja pamiętam. Tu zawsze babka 
tak pomagała, żeby tego kłopotu nie było. Nikt nie musiał ani zabijać, ani 
grzebać, uwierzcie. 
  – Kłamie! – wrzasnęła spod ściany Magdalena. – Ona kłamie! 
  Groziłem siostrzyczce co prawda wcześniej, iż każde wtrącenie się w naszą 
rozmowę uznam za powód do zastosowania kary, lecz tym razem zdecydowałem 
uznać, iż nieposłuszeństwo przysłużyło się konwersacji z Weroniką. 
  – Chodź, moje dziecko. Dość już tego klepania pacierza – powiedziałem 
łagodnie. – Usiądź sobie na krzesełku i przekąś coś. Powiedz, czemu zarzucasz 
kłamstwo siostrze Weronice? 
  Magdalena szybko skorzystała z zaproszenia i natychmiast chwyciła w rękę 
ociekający sosem kawałek mięsa. Wpakowała go sobie do ust tak szybko, jakby 
bała się, że ktoś jej zaraz zabierze jedzenie. 
  – Mówałamkdyśwnycy – powiedziała niewyraźnie. 
  – Poczekaj, moja droga, przełknij spokojnie i potem dopiero opowiedz mi o 
wszystkim. 
  – Mówiła mi kiedyś w nocy. – zaczęła znów zakonnica, kiedy już uporała się z 
kawałkiem mięsa. – Mówiła, że nie może sobie wybaczyć, że nie może 
zapomnieć... – Skierowała spojrzenie na Weronikę. – Mówiłaś tak, przyznaj się! 
Że nie możesz zapomnieć, jak to dzieciątko płakało! – wykrzyczała. 
  – Siostro Weroniko, czy opowiesz mi o wszystkim sama, czy też mam ci 
pokazać inkwizytorskie narzędzia? – zapytałem spokojnie. – Wiedz, moje 
dziecko, że prędzej czy później zdradzisz mi całą historię. Pytanie brzmi tylko, 
czy uczynisz to teraz i tutaj, siedząc wygodnie na krześle, przy zastawionym 
jedzeniem stole... A właśnie co do stołu, może skosztujesz czegoś, moja droga? 
Czy też wyznasz wszystko rozpięta na kole tortur, z powyłamywanymi stawami, 
spaloną skórą i zgniecionymi na miazgę palcami, z których sączyć się będą krew 
oraz szpik. Powiedz, moje dziecko, jak wolisz, by wyglądała twoja spowiedź? 

Pamiętaj, że wybór należy do ciebie. Jeśli przymusisz mnie, bym uczynił ci 
krzywdę oraz sprawił nieznośny ból, będę musiał, musiał cię usłuchać. 
  – Nie, błagam was! Ja nie wytrzymam tortur! Wszystko wam powiem, co 
chcecie, wszystko... – Zapatrzyła się we mnie jednocześnie z przerażeniem i 
nadzieją. 
  – Nie masz mówić tego, co wydaje ci się, że chciałbym usłyszeć – 
sprostowałem łagodnie. – Masz mówić prawdę, moja droga. Nieskalaną, czystą 
prawdę, gdyż jedynie ona cię wyswobodzi. 
  – Powiem wam prawdę! Szczerą, najświętszą prawdę. – Huknęła się obiema 
dłońmi w piersi. – Jak na świętej spowiedzi. Niczego nie ukryję, przysięgam 
wam. 
  – Wierzę ci, moje dziecko. Wierzę, że nie zawiedziesz zaufania, jakim cię 
obdarzam. Wierzę, że nie zmusisz mnie, bym kazał rwać twe ciało kleszczami, a 
twoją białą, delikatną skórę rozkazał palić rozgrzanymi do czerwoności 
blachami. Nie zmusisz mnie do tego, prawda? – zapytałem z nadzieją w głosie i 
patrząc na zakonnicę smutnym wzrokiem, tak jakbym nie do końca dowierzał, iż 
okaże się osobą godną zaufania oraz łaski. 
  – Nie, nie, nie! 
  – Opowiadaj więc, o jakim dziecku mówiła siostra Magdalena? 
  Weronika zagryzła wargi. 
  – To było przed jej przyjściem do naszego klasztoru. W lecie. – Przymknęła 
powieki. – Była z nami wtedy taka nowicjuszka, ładna dziewczyna. Szybko 
pogodziła się z obowiązkami i nawet chyba bawiły ją... może podobały się jej... 
chyba tak, chyba podobały... Nikt nie wiedział, że jest w ciąży, dopóki się nie 
wydało. Cały czas była taka, taka chuda. Jak trzcinka. 
  Weronika uśmiechnęła się do wspomnień, ale kiedy otworzyła oczy i spojrzała 
na mnie, jej uśmiech zgasł. 
  – Lubiłam ją – powiedziała głucho. – Ale nic nie mogłam poradzić. Nie mogłam 
jej w żaden sposób pomóc. Wierzycie mi? W żaden sposób! 
  – Wierzę ci – przemówiłem łagodnie. – W końcu tak samo jak ona byłaś 
zaledwie ofiarą niegodziwych ludzi. Cóż mogłaś zrobić, skoro zło mogło w 
każdej chwili spotkać i ciebie? 
  – Właśnie tak! – krzyknęła. – Właśnie tak! 

  Przez chwilę oddychała spazmatycznie, wreszcie uspokoiła się. 
  – Pomagałam przy porodzie – powiedziała już wyciszona. – Strasznie się 
męczyła, biedaczka, ale urodziła dziewczynkę. Zdrową dziewczynkę. Myślałam, 
myślałam, że wiecie, podrzucimy to maleństwo komuś pod drzwi. Niech tam się 
jacyś ludzie nim zajmą. Ale Augustyna... – Twarz mniszki stężała. – Augustyna 
kazała mi wziąć dziecko i iść za nią. Tak patrzyła, tak patrzyła, takim wzrokiem, 
że już chyba wiedziałam, że będzie chciała zrobić krzywdę temu dzieciaczkowi... 
  Zamilkła na chwilę, a i ja się nie odzywałem, czekając, aż zakonnica zbierze się 
na odwagę, by mówić dalej. Siostra Magdalena przyglądała się swej towarzyszce 
z wypiekami na twarzy i szeroko otwartymi oczami. 
  – Poszłyśmy na dziedziniec. Było zimno, jak na letnią noc. I wiatr wiał, i padał 
deszcz. Pamiętam, że otuliłam tę malutką, żeby nie marzła, a ona tak, biedna, 
płakała. – Teraz również po twarzy mniszki spływały łzy. – Augustyna zobaczyła, 
że okrywam dziecko, i tylko się zaśmiała. Pamiętam do dziś ten śmiech. – 
Weronika zadrżała. – To był taki złośliwy, zły śmiech. I powiedziała, powiedziała 
coś takiego, że po co to robisz, głupia, ten bękart i tak już długo nie pożyje. 
Wtedy, wtedy... – umilkła i widziałem, że długo stara się przełknąć ślinę. – Już 
byłam pewna, że ona chce zabić to dziecko, że nie odniesiemy jej nigdzie, ale 
pewnie rzucimy w przepaść czy zakopiemy... A ta malutka, możecie nie wierzyć, 
ale patrzyła na mnie. Takimi niebieskimi oczkami jak paciorki... Widzieliście 
kiedyś takie malutkie dziecko, takie zaraz po narodzeniu? 
  Skinąłem w milczeniu głową, gdyż przypomniała mi się sytuacja, kiedy miałem 
okazję pomagać w odbieraniu porodu u jednej dziewczyny. 
  – Bo w pewnej chwili przestała płakać i tak rozumnie patrzyła, tak ufnie. Prosto 
w moją twarz. I chwyciła mnie usteczkami za mały palec. – Zakonnica podniosła 
drżącą dłoń. – O tu, widzicie? Pewnie myślała, że to sutek. Pewnie była głodna, 
biedne maleństwo... 
  Mniszka ukryła twarz w dłoniach, a ja nie poganiałem jej. I tak wiedziałem, że 
teraz wyzna już wszystko. 
  – Augustyna poprowadziła mnie do chlewa – powiedziała zduszonym głosem, 
cały czas 
trzymając dłonie przy twarzy. – Ja na początku, przysięgam wam!, nie 
wiedziałam po co. Myślałam, że ot tak, przy okazji chce zobaczyć, co tam się 

dzieje ze świniami... 
  – Jezus Maria! – jęknęła siostra Magdalena, gdyż podobnie jak ja domyśliła się 
już dalszego ciągu oraz zakończenia tej historii. 
  – A ona spojrzała za ogrodzenie, potem na mnie i powiedziała: „Na co czekasz, 
głupia? Rzucaj tego bękarta. Jakiś będzie pożytek, przynajmniej świniaki sobie 
podjedzą...”. Do dziś pamiętam każde słowo. Tak właśnie powiedziała. 
Dokładnie każde słowo. 
  – I ty rzuciłaś, suko?! 
  Nie spodziewałem się po zapłakanej siostrze Magdalenie takiej reakcji i tak 
ostrych słów. Mniszka zerwała się z krzesła, a w dłoni trzymała nóż porwany ze 
stołu. Co prawda był to nóż niezbyt ostry, ale i tak wolałem, żeby nie próbowała 
pociąć mi przesłuchiwanej. 
  – Ciiiiiii... – Wziąłem siostrę Magdalenę w objęcia i usadziłem na krześle. – 
Ciiiicho, moja miła, daj mówić tej biednej istocie. Nie przeszkadzaj jej w 
płynącej z serca spowiedzi. 
  – Nie rzuciłam! – niemal krzyknęła Weronika. – Nie mogłam! Przysięgam wam: 
nie rzuciłam tego dzieciaczka. Te świnie, nie wiem, one chyba coś czuły. 
Tłoczyły się przy ogrodzeniu i tak kwiczały z takim... takim pożądaniem. I 
podnosiły te swoje obrzydliwe ryje... – Mniszka osunęła się na posadzkę, ale 
Bogu dziękować, nie zemdlała, gdyż chciałem spokojnie do końca wysłuchać jej 
wyznania. – A ta malutka... – powiedziała Weronika z twarzą przy ziemi. – Ta 
malutka cały czas patrzyła na mnie. I złapała mnie rączką za paznokieć. Wiecie, 
jaka to była maleńka rączka? Taka malusieńka, że ledwo co mogła dłonią objąć 
mój palec. 
  Znowu zamilkła na dłuższy czas. 
  – Augustyna chwyciła mnie za włosy i powiedziała: „Rzucaj ją, dziwko, bo 
jeszcze dzisiaj każę wrzucić ciebie do tego chlewa”. Spojrzałam na nią. Prosto w 
twarz. Ta twarz wyglądała jak straszna maska i jeszcze miała takie, takie 
błyszczące oczy. Ja wiedziałam, przysięgam wam, wiedziałam, że ona mówi 
prawdę. Że zabije mnie. A dziecko i tak by zginęło, prawda? Powiedzcie sami, 
przecież co bym zrobiła czy nie zrobiła, dziewczynka i tak by zginęła, prawda? 
Nie darowaliby jej, prawda? Mam rację? Powiedzcie, proszę was, że mam rację... 
  – Masz rację – odparłem. – Co stało się dalej? 

  – Położyłam dłoń na jej buzi. Ścisnęłam nosek i usta. Przytrzymałam chwilę, a 
w tym czasie mówiłam: „Oczywiście, siostro Augustyno, jak siostra sobie życzy, 
zaraz zrobię wszystko, co tylko siostra zechce”. 
  – Udusiłaś to niemowlę? – Magdalena przyglądała się swej towarzyszce z 
wyraźnym obrzydzeniem. 
  – A co miałam zrobić?! Nie chciałam, żeby cierpiała. Przecież świnie mogły 
jej... mogły jej nie zabić od razu. Mogły odgryźć rączkę albo nóżkę i zostawić na 
chwilę, a ten dzieciaczek by cierpiał, by płakał. Nie mogłam tak! 
  – Słusznie postąpiłaś – powiedziałem spokojnie. – Udało ci się uratować to 
dziecko przed cierpieniem? 
  – Tak, mistrzu! – Uniosła głowę i spojrzała na mnie błyszczącymi oczami. – 
Udało mi się. Kiedy rzucałam ją świniom, ona już nie żyła. Przysięgam na Boga: 
już nie żyła! Ja ją zabiłam, zabiłam własną ręką. To przecież lepsze niż zęby 
świni, prawda? Powiedzcie, że to lepsze. 
  – Dobrze postąpiłaś – powtórzyłem. Rozpłakała się rozpaczliwie, lecz ten płacz 
niósł ze sobą również wyraźne tchnienie ulgi. Tak często zachowują się 
przesłuchiwani, kiedy wreszcie zrzucą przed inkwizytorem ciężar swych win. 
Zwykle po wyznaniu nie czują się rozgrzeszeni z popełnionych zbrodni, czują 
jednak, że przejęliśmy część z przygniatającego ich balastu. 
  – Która to była mniszka? – spytałem jeszcze. 
  – Siostra Agata, ale ona już nie żyje. Od kiedy zabrano jej dziecko, nie chciała 
ani jeść, ani pić. Nic nie chciała. Próbowałyśmy karmić i poić ją siłą, ale... – 
Zakonnica pokręciła głową. – Pewnej nocy przegryzła sobie żyły. Napisała... 
napisała krwią na ścianie, że idzie już do swego maleństwa i że przeklina nas 
wszystkie... – Ramionami Weroniki wstrząsnął dreszcz. Może zdała sobie sprawę 
z faktu, iż klątwa umierającej zakonnicy właśnie przyoblekała się w realny 
kształt w postaci waszego pokornego i uniżonego sługi. I jeśli miałem stać się 
narzędziem zemsty pomordowanych dzieci i zakatowanych kobiet, jakoś nie 
miałem nic przeciwko temu. 
 *** 
 
 Kiedy po przesłuchaniu mniszek zszedłem na klasztorny dziedziniec, kiedy 
przechodziłem obok chlewa i kiedy usłyszałem wściekłe, głośne chrząkanie świń, 

przyznam, że od karku po nasadę kręgosłupa przebiegł mi dreszcz. To 
nieszczęsne dziecko zginęło już dawno temu, ale któż może wiedzieć ile tych 
maleństw zostało zamordowanych wcześniej? Czy świnie, które je pożarły, 
jeszcze żyły? A może... a może... – gorzka kula śliny stanęła mi w gardle – może 
jadłem dzisiaj kiełbasę lub szynkę zrobioną z wieprza, który wcześniej pożarł 
niemowlę? Boże, nie, to niemożliwe, nikt nie trzyma rzeźnej świni przez kilka 
lat, to zwierzę musiało zostać zarżnięte wcześniej! Na pewno zostało zarżnięte, 
na pewno... Usiłowałem odpędzić z umysłu myśli o niemowlęciu pożeranym 
przez świnie i skupić się na prowadzonym śledztwie. Siostra Weronika nie 
wyjawiła nic nowego ani nic ciekawego, co dotyczyło śmierci przeoryszy. Ona 
tak samo nie pamiętała nic do momentu, kiedy obudziła się, cała zakrwawiona, 
przy zwłokach przełożonej. Byłem skłonny wierzyć jej zeznaniom, gdyż kobieta, 
która przyznała się właśnie do zamordowania niewinnego dziecka, nie miałaby 
chyba oporów przed wyznaniem, że zemściła się na swej prześladowczyni. 
Zwłaszcza że musiała zdawać sobie sprawę, iż z powodu śmierci Konstancji 
inkwizytorzy nie będą ronić łez. Cóż mogło spowodować tę zdumiewającą 
przerwę w pamięci? Czyżby mniszki zostały opętane przez demony? Ale 
dlaczego te demony miałyby je wykorzystać tylko raz? Dlaczego z własnej woli 
odeszły i nie pojawiły się więcej? Poza tym miałem uwierzyć w dwa demony, 
które w jednej i tej samej chwili upodobały sobie dwie mniszki z tego samego 
klasztoru i zdecydowały się na skok z nie-świata? Coś mi się w tej koncepcji nie 
podobało. Coś w niej potężnie zgrzytało i jakoś nie mogłem uwierzyć, że chodzi 
tu o demoniczną ingerencję. Prędzej była to kwestia czarów. Czy ktoś mógł 
odebrać mniszkom pamięć o popełnionej zbrodni? Ktoś trzeci, ktoś, kto im 
pomagał, a kto dysponował mocą rzucenia tak potężnego uroku? Wyobraźmy 
sobie, że trzy zakonnice knują, jak zamordować przeoryszę, w końcu zabijają ją, 
jednak trzecia rzuca na pozostałe dwie czarnoksięski urok i zostawia przy trupie, 
by całą winą obarczyć towarzyszki, a sama umknąć nie tylko karze, lecz nawet 
podejrzeniom. Hmmm... Któż w klasztorze mógł aż tak interesować się czarną 
magią? A jeśli... – Aż zatrzymałem się w miejscu. – A jeśli trzecią wspólniczką 
była Matylda? Pozostaje wtedy pytanie: któż, na gwoździe i ciernie, zabił samą 
Matyldę? 
  Jakaś wiedząca o całej konspiracji stronniczka przeoryszy Konstancji? Ale kto i 

dlaczego wysłał listy do Inkwizytorium? Jeśli wszystko było rozgrywką o władzę 
w klasztorze, może również o płynące z nierządu dochody, to po co którakolwiek 
z zakonnic miałaby zawiadamiać Święte Officjum? Przecież nawet największy 
idiota musiał zdawać sobie sprawę z faktu, że jeśli w okolice Luthoff przybędą 
prowadzący śledztwo inkwizytorzy, to wokół zacznie się niezłe zamieszanie. 
Poza tym koncepcja klasztornego spisku w żaden sposób nie tłumaczyła śmierci 
biskupa Schaeffera, a przynajmniej ja nie byłem w stanie powiązać tych zgonów. 
Pozostawała jedna koncepcja, ta, która narodziła się najwcześniej: morderca 
karał swe ofiary za popełnione przez nie grzechy. A może, przeszło mi przez 
myśl, dwie mniszki, Weronika oraz Magdalena, nie 
były wcale sprawczyniami zbrodni, lecz w zamierzeniu sprawcy miały zostać 
kozłami ofiarnymi? Czyli tym razem grzesznice miały zginąć z ręki 
sprawiedliwości, co prawda nie za popełnione grzechy, lecz za morderstwo 
przeoryszy, a więc zbrodnię, której wcale nie były winne. Hm, kiedy 
zastanowiłem się bliżej nad tą koncepcją, zaczęła mi się coraz bardziej podobać. 
Eliminowała bowiem udział dwóch zakonnic, których to uczestnictwo w zbrodni 
wydawało mi się niezwykle mało prawdopodobne. Rzeczywiście, gdyby tak jak 
mówiła Magdalena, przeoryszę otruto, byłbym w stanie uwierzyć w ich winę. Ale 
szarpanie ciała kleszczami? Fachowe, nieomylne rozprucie kadłuba, jak w 
przypadku Matyldy? Do tego typu zadań trzeba mieć pewną i silną rękę oraz 
żelazną wolę. Ani jednego, ani drugiego nie spostrzegłem u żadnej z tych kobiet. 
To prawda, że były winne morderstw, ale popełnionych na dzieciach, nie na 
przeoryszy. Co pozostawiało bez odpowiedzi pytanie: kto jest odpowiedzialny za 
te zdumiewające zbrodnie? Kto tka siatkę morderstw i oskarżeń? Kto knuje 
dziwny spisek, w który chce wmieszać Inkwizytorium? Po co to wszystko? Może 
to dzieło jakiegoś czarnoksiężnika szaleńca? Mój Boże, pokręciłem głową z 
niezadowoleniem. Miałem twardy orzech do zgryzienia i niewiele nadziei, że 
ktokolwiek pomoże mi w zdruzgotaniu skorupy i dostaniu się do słodkiego 
miąższu. 
  Na razie jednak musiałem zakończyć sprawy w klasztorze i zostawić 
dyspozycje na tyle jasne, by nawet bez mojej obecności nikt nie zdołał niczego 
zepsuć. Znalazłem Hugona, który zamyślony, a może pogrążony w modlitwie, 
siedział w klasztornej kaplicy. Nie miałem czasu czekać, aż skończy dumać lub 

modlić się, więc podszedłem i klepnąłem go w ramię. Spojrzał na mnie. 
  – Czas zabrać się do pracy, Hugonie – powiedziałem dziarskim tonem. – Tu i 
teraz, natychmiast, rozpoczniesz przesłuchania. Giuseppe ci pomoże, a 
Kornhacher niech zapisuje wszystko jako sekretarz. 
  Hoffman skinął głową. 
  – Chcę znać nazwiska szlachciców, którzy odwiedzali klasztor, i chcę wiedzieć, 
jakimi plugastwami obrażali Boga. Chcę wiedzieć, które demony starano się 
przywołać, w jaki sposób profanowano relikwie i sakramenty oraz jakich 
środków używano, by udawać się na sabaty. 
  Hoffman znowu bez słowa przytaknął. 
  – I życzę sobie, by zeznania jasno, wyraźnie oraz bez wątpliwości przedstawiały 
wszelkie ohydne zbrodnie barona Sterna, czyli głowy antychrześcijańskiego 
sprzysiężenia rządzącego w okolicy. – Odetchnąłem. – Zabieraj się do roboty, 
bracie, i niech Bóg cię wspomaga. 
  Ach, i jeszcze jedno. Z tego, co zauważyłem, wiele mniszek szczerze żałuje 
popełnionych grzechów i jest chętnych do współpracy, więc zastosuj tortury, 
tylko kiedy uznasz to za niezbędnie konieczne. Oczywiście powyższa sugestia 
nie dotyczy sytuacji, gdy trafisz na zatwardziałą grzesznicę, taką jak pomocnica 
przeoryszy, siostra Augustyna, po której zachowaniu jasno widać, iż bez reszty 
zaprzedała się diabłu. Pamiętaj, że ma wyznać, gdzie podziewa się babka, która 
spędzała płody u siostrzyczek. Potem aresztujesz tę kobietę i przesłuchasz ją. 
Jeżeli będziesz potrzebował rąk do pracy, prześlij mi wiadomość, a każę ci 
podesłać kilku miejskich milicjantów. 
  – Tak, Mordimerze – tym razem Hoffman raczył się odezwać. 
  – Każesz rozkopać groby. Zobacz, czy rzeczywiście znajdziesz sekretny 
cmentarz, na którym chowano nienarodzone i narodzone dzieci. Przyznam też, że 
z radością poznam twe wynikające z medycznego doświadczenia wnioski na 
temat zwłok przeoryszy Konstancji. Zbadaj również truchło Matyldy, choć nie 
sądzę, bym przeoczył coś istotnego. A potem upraszam cię, byś o wszystkich 
wynikach był tak uprzejmy mi donieść. 
  – Oczywiście, Mordimerze. – Widziałem, że Hoffmanowi spodobał się mój 
grzeczny ton. 
  – Ponieważ ktoś musi kierować zgromadzeniem, zdecydowałem, że najlepiej 

nada się do 
tego celu siostra Anna. Sprawia wrażenie szczerze skruszonej oraz pomocnej. 
Sądzę, Hugonie, że jej lojalność będzie po stronie Świętego Officjum, nie 
klasztoru, więc zapewne przyda ci się taki... – uśmiechnąłem się – pies pasterski, 
który zagoni całe stadko w twoje objęcia. 
  – Czy lepiej mówiąc: suka – sprostował mnie poważnie. 
  – Wszystkie one to lepsze suki. – Skinąłem głową. – Jednak ta suka będzie 
służyć wyłącznie nam. I właśnie to się liczy. Aha – zastanowiłem się przez 
chwilę – postaraj się, przyjacielu, żeby siostra Augustyna, wiesz, ta stara i 
brzydka jak krokodyl, złożyła zeznania, lecz żeby Boże broń nie umarła lub nie 
oszalała. Taaak... No dobrze, to by było tyle, Hugonie. Pozostań z Bogiem. 
  Podszedłem do Hoffmana, położyłem mu dłonie na ramionach i uroczyście 
ucałowałem powietrze obok jego policzków. Potem obdarzyłem szczerze 
serdecznym uśmiechem i wyszedłem z kaplicy. Siedząca na zydlu pod drzwiami 
siostra Anna zerwała się na równe nogi, kiedy tylko usłyszała skrzypnięcie drzwi. 
Zauważyłem, że wcześniej zsunęła z głowy kornet, a rozpuszczone włosy sięgały 
jej połowy pleców. 
  – Czuwałam, by spytać, czy mogę wam w czymś usłużyć – powiedziała 
przymilnie, po czym odsunęła kosmyk opadający na czoło. 
  Trzeba przyznać: ładna to była bestyjka. Ładna, sprytna i wyrachowana. Może 
nie do końca ten typ kobiet, jaki lubiłem, lecz na pewno ten typ, który 
szanowałem za umiejętność radzenia sobie w trudnym świecie, w którym 
mężczyźni nie tylko rozdawali karty (zresztą fałszując ile wlezie), lecz również 
wyznaczali reguły gry, zmieniając je, gdy tylko podobnej zmiany zapragnęli. 
Pewnie znalazłbym jedno, dwa lub nawet kilka zadań, w których członkini tego 
właśnie zgromadzenia mogłaby mi się istotnie przysłużyć, ale czyż wtedy 
byłbym lepszy od tych, którzy korzystali z klasztoru niczym z burdelu? Oni 
płacili złotem, ja zapłaciłbym tej dziewczynie poczuciem bezpieczeństwa, czy też 
ściślej mówiąc, nadzieją na to, że kochanka inkwizytora nie będzie 
przesłuchiwana z użyciem tortur ani nie będzie również skazana. Tymczasem 
uważałem, że nie jest żadną chlubą dla mężczyzny, kiedy kobieta oddaje mu się 
ze strachu. Co innego za pieniądze. Gdy miałem ochotę na jedzenie, zamawiałem 
obiad, gdy miałem ochotę na pofolgowanie chuciom, płaciłem dziewczynie 

(oczywiście z usług dziwek korzystałem jedynie wówczas, kiedy akurat nie 
mogłem spędzić miłych chwil w towarzystwie dam oddających mi się ze 
względu na mój wdzięk, nie z uwagi na zawartość sakiewki). W tym wypadku o 
wdzięku mowy by nie było, a ja, słuchając westchnień, jęków oraz widząc 
spazmy rozkoszy Anny, zadawałbym sobie pytanie, czy przypadkiem nie jest to 
jedynie teatr mający zapewnić mniszce bezpieczeństwo. 
  – Dziękuję ci, moja droga – odparłem grzecznie. – W klasztorze pozostanie 
mistrz Hoffman i właśnie on poprowadzi dalsze śledztwo. Powiadomiłem go, że 
okazałaś się przydatnym świadkiem oraz szczerze skruszoną grzesznicą, więc 
uważam, że jesteś najlepszą kandydatką na tymczasowe pokierowanie tym 
nieszczęsnym zgromadzeniem. 
  Rozpromieniła się i upadła na kolana. Chwyciła moją dłoń i ucałowała. 
  – Jesteście tacy dla mnie łaskawi. – Wzniosła załzawione oczy. 
  Uśmiechnąłem się, skinąłem Annie głową i pomyślałem, że jest jednak głupsza, 
niż sądziłem. Bowiem ani klasztorne towarzyszki, ani władze zakonne, ani 
arcybiskup nie zapomną jej, że przyjęła kierowanie zgromadzeniem z rąk 
inkwizytora. Chociaż... – zamyśliłem się, kto wie, ta dziewczyna była na tyle 
sprytna, że może wyłga się i z tego, tłumacząc, iż pragnęła jedynie pomóc innym 
siostrom i poświęciła się, biorąc na siebie czołową falę inkwizytorskiego gniewu. 
Odwróciłem się przez ramię, a ponieważ spoglądała na mnie takim wzrokiem, 
jakbym był świętym pańskim, który zszedł właśnie z obrazka, i w tej pozycji oraz 
z natchnioną twarzą wyglądała niezwykle zajmująco, postanowiłem oddać jej 
ostatnią przysługę. 
  – Siostro Anno, jeżeli ktoś kiedyś będzie wam wyrzucał, że przyjęliście 
tymczasowy awans z rąk inkwizytorów, powiedzcie, iż nie takie rzeczy 
zrobilibyście, by ratować klasztor przed gniewem Świętego Officjum. 
  Roześmiała się perliście i przyłożyła dłonie do habitu. 
  – Powiem, że na własne piersi przyjęłam ciężar inkwizytorskiego gniewu... 
  – Właśnie tak. Bardzo słusznie. 
  Odwróciłem się znowu i ruszyłem przed siebie, kiedy pośrodku korytarza 
zatrzymał mnie jej głos: 
  – Mistrzu Madderdin?! 
  – Tak? 

  – Nie mielibyście ochoty zostać do jutra rana? Na pewno jesteście zmęczeni, a 
ja... być może... potrafiłabym odpędzić to zmęczenie. 
  Cóż, ta dziewczyna za darmo i bez żądania zapłaty dostała ode mnie wszystko, 
czego mogłaby chcieć: nie tylko zapewniłem jej bezpieczeństwo, lecz również 
ofiarowałem spory zakres władzy. Teraz jej propozycja nie miała charakteru 
łapówki, gdyż nie miałem już nic do sprzedania. Teraz sytuacja była inna: piękna 
kobieta złożyła wynikającą z porywu serca propozycję zajmującemu mężczyźnie. 
Uznałem, że grubiaństwem nie do wybaczenia byłoby z tej propozycji nie 
skorzystać i w ten nikczemny sposób boleśnie urazić uczucia biednej 
dziewczyny... 
  
     
 Rozdział X 
 
 Przynęta 
 
 
    Zklasztoru wyjeżdżałem tęgo zmęczony, gdyż tej nocy aż siedmiokrotnie 
zarzuciłem kotwicę, i to we wszystkich trzech zatokach ciała siostry Anny. 
Zakonnica okazała się osóbką łączącą naturalny wdzięk z gorącym 
temperamentem oraz z kunsztem predestynującym ją do innych zajęć niż 
modlitwy w klasztornej kaplicy. Przyznam też, że potrafiła to, co potrafi niewiele 
kobiet, a więc rankiem zadowolić mężczyznę zmęczonego po całonocnej 
łożnicowej hulance. Przyniosła mi mianowicie do łóżka śniadanie złożone z 
serów oraz zimnych i gorących mięs (tych na wszelki wypadek nie ruszyłem, 
jedynie oprócz pasztetu z zająca oraz bażanciego udka), kubek pokrzepiającego 
rosołu i kandyzowane owoce z dzbanuszkiem wyśmienitego mocnego, gęstego 
wina. Później zaprowadziła mnie do łaźni, a jeszcze potem przetrzymała w 
sypialni aż do wczesnego popołudnia, pokazując przeróżne sztuczki i figle, na 
które gotowe było jej ciało. Kiedy już zabawiliśmy się do syta, a może nawet 
do słodkiego przesytu, pożegnałem siostrzyczkę Annę niezwykle czule. 
Musiałem bowiem przyznać, że w znacznym stopniu ocukrzyła mi pełne goryczy 
chwile, jakie przeżywałem, przekonując się po raz kolejny, jak wielu na świecie 

jest złych ludzi, w dodatku niewahających się czynić zła jawnie i bez skrupułów. 
Wiedziałem, niestety, że czeka mnie jeszcze wiele obowiązków oraz że odkryję 
kolejne niegodziwości. Kiedy opuszczałem klasztor, siostra Anna stała na 
blankach. W prawej dłoni trzymała chusteczkę, którą machała mi na pożegnanie, 
lewą ocierała oczy. Byłem pewien, że jej łzy cudownym sposobem obeschną 
natychmiast, kiedy znajdę się za zakrętem, zastanawiałem się również, czy 
wesoła mniszeczka zechce zaprzyjaźnić się z Hugonem Hoffmanem w ten sam 
sposób, w jaki zaprzyjaźniła się ze mną. Wiedziałem jednak również, że podobne 
pytanie nie będzie mi spędzało snu z powiek, a jeżeli Hoffman użyje rozkoszy z 
chętną do zabawy dziewczyną, to tym lepiej dla niego. W końcu właśnie w tym 
celu dobry Bóg stworzył dzieweczki, młódki, kobietki, a nawet matrony – by 
uprzyjemniały nam twarde męskie życie. Kiedy trzeba, uprzyjemniały swą 
obecnością, natomiast kiedy trzeba: nieobecnością. 
  Już poprzedniego dnia wysłałem do burmistrza Luthoff list, w którym 
zapowiadałem swe przybycie oraz wyrażałem nadzieję, że ojciec miasta znajdzie 
czas, by z należytą uwagą wysłuchać pokornego sługi Świętego Officjum. 
Prosiłem, by czekał na mnie o pierwszej po południu, ale oczywiście o tej 
godzinie figlowałem jeszcze z siostrą Anną, więc przed luthoffskim ratuszem 
pojawiłem się dopiero przed czwartą. Uznałem jednak, że nie stało się źle, gdyż 
burmistrz na pewno zachodził w głowę, co mogło spowodować to opóźnienie, i 
spalał się ze zdenerwowania. Poza tym ludziom, z którymi trzeba pertraktować, 
dobrze na samym początku pokazać, komu wolno się spóźniać na umówione 
spotkania, a kto ma jedynie obowiązek posłusznego oczekiwania. 
  Burmistrz oraz rada Luthoff urzędowali w pękatym ratuszu zbudowanym z 
czerwonej cegły. Wnętrze sprawiało wrażenie, iż mamy raczej do czynienia z 
wystrojem surowym i poważnym, nie bogatym i hołdującym nowinkom, na które 
stać opływające w dostatek miasta. Maksymilian Hubner przyjął mnie w sporej 
wielkości komnacie, pełnej ciężkich, rzeźbionych mebli wyciosanych z 
naznaczonej dostojną starością dębiny. 
  – Witam was, witam, mistrzu inkwizytorze – zawołał i wyszedł zza biurka, 
rozpościerając ramiona, niczym na przybycie najdroższego przyjaciela. 
  Ustawiłem się tak, by nie trafił we mnie swym uściskiem, lecz by nie wydać się 
niegrzecznym, pochwyciłem jego dłoń i serdecznie nią potrząsnąłem. 

  – I ja się cieszę, drogi panie burmistrzu, iż nasze ścieżki wreszcie się 
skrzyżowały. Wiele bowiem słyszałem o waszej mądrości, bogobojności i 
uczciwości, ale tak się przecież zdarzyło, że zły los odmówił nam okazji, byśmy 
się natknęli jeden na drugiego. 
  – Dobrze więc, że zły los zamienił się w szczęsny – odparł rozpromieniony 
burmistrz i klasnął głośno. 
  
  Na ten znak do komnaty weszło pięciu służących. Dwóch wniosło stół zasłany 
jedwabnym obrusem, trzeci dzierżył ogromną tacę pełną parujących mięsiw, 
czwarty niósł tacę z kluseczkami, makaronami i plackami, a piąty uginał się pod 
ciężarem karafek, butelek i buteleczek. Krótko mówiąc, postanowiono mnie 
przyjąć efektownie i grzecznie, choć tej efektowności brakowało wyrafinowania, 
a w grzeczności nie znalazło się miejsce na delikatność. Czegóż jednak mogłem 
się spodziewać po mieszczanach? A może, przemknęło mi przez myśl, to 
specjalnie dla mnie przygotowano takowe widowisko,biorąc mnie za człowieka, 
który niczym byle chłopina spoglądać będzie jedynie, czy koryto jest napełnione, 
a nie czy napełniono je z miłym oku, wytrawnym kunsztem? Cóż, tak czy owak, 
mogłem mieć przynajmniej nadzieję, że kucharz jegomości burmistrza spisał się 
nieźle, jak również że w piwniczce leżakowały dobre roczniki wina, a nie jakieś 
kwaśne zlewki lub sikacze. Nie żebym miał szczególnie wyrafinowany gust w 
tym względzie, lubiłem po prostu trunki gęste i słodkie niczym miód, a wytrawne 
napitki jedynie wykrzywiały mi gębę. Być może ta potrzeba słodyczy szła w 
parze ze słodyczą moich obyczajów oraz łagodnością charakteru. 
  – Biedni łyczkowie jesteśmy, toteż i nasz poczęstunek na milę biedą cuchnie – 
rzekł burmistrz z wystudiowaną pokorą w głosie, lecz jego zadowolona z siebie 
mina mówiła coś zupełnie innego. – Mam jednak nadzieję, że zechcecie spożyć 
ze mną tę skromną przekąseczkę. 
  Sądząc z ilości wystawionych mięs, z tej, jak mówił burmistrz, przekąseczki 
zadowoleni bylibyśmy nie tylko my, ale i wszystkie luthoffskie głodomory oraz 
należące do nich psy. Uśmiechnąłem się szeroko. 
  – Widok tych specjałów i frykasów działa na mnie niczym ogień na wosk... aż 
rozpływam się z rozkoszy. – Uniosłem wzrok ku sufitowi niezupełnie 
zadowolony z wypowiedzianej przed chwilą metafory, lecz jak na chamski rozum 

burmistrza pewnie i to było za wiele. – A ten zapach... Zabijcie mnie, lecz 
przysięgnę, że jeszcze cudniejszy od widoku! 
  – Zawstydzacie mnie. – Burmistrz naprawdę spiekł raka, po czym skromnie 
złożył dłonie na podołku. 
  – Waszą skromność przewyższa jedynie wasza gościnność, drogi burmistrzu – 
rzekłem uroczystym tonem. – Choć nie wiem, jak to możliwe, gdyż przecież ta 
druga pnie się pod samo niebo niczym najwyższy szczyt. 
  Znowu spiekł raka i zamrugał oczami na podobieństwo dzieweczki spłoszonej 
niespodziewanym komplementem z ust mężczyzny. 
  – Jeśli to możliwe, pragnąłbym porozmawiać z wami w cztery oczy, gdyż 
sprawa dotyczyć będzie hermetycznych materii nieznanych nikomu poza 
Świętym Officjum – powiedziałem poważnie. – Materii, z których, i tu będę z 
wami bezwzględnie szczery, wolno nam się zwierzyć jedynie ludziom najbardziej 
zaufanym i najbardziej uznanym. Ludziom, których pobożność ani lojalność nie 
jest przez nikogo kwestionowana. I którzy cieszą się uznaniem nawet... – 
zawiesiłem głos – w Hez-hezronie i Akwizgranie... 
  Burmistrz okazał się jednak mądrym człowiekiem, gdyż chociaż na jego twarzy 
udatnie wymalowała się radość oraz duma, to ja w głębi jego oczu dostrzegłem 
również błysk strachu. I dlatego był mądry. Ponieważ doskonale zdawał sobie 
sprawę, że dźwiganie wielkich tajemnic jest czasem gorsze od dźwigania 
piaskowca w kamieniołomach. A jeśli był jeszcze mądrzejszy, to wiedział także, 
iż funkcjonariusze Świętego Officjum nie zwierzają się przypadkowym ludziom 
z zawodowych tajemnic ot tak, bo mają ochotę z kimś pogwarzyć, lecz dlatego, 
że czegoś od nich chcą. I jeśli burmistrz był naprawdę mądry, to już się tego 
mojego chcenia zaczął obawiać. 
  – Słucham waszych uprzejmych słów z prawdziwą radością – odparł. – Ale 
gdzie mnie tam, maluczkiemu, próbować mierzyć się z wielkimi tajemnicami! 
Wielkie tajemnice niech pozostaną dla wielkich ludzi, a ja, pozwolicie, wolałbym 
pogawędzić z wami o handlu, o pogodzie, o dobrym winie i o kształtnych 
dziewkach. – Uśmiechnął się i zatarł dłonie. – A jeśli chodzi, skoro tak się 
zgadało, o dziewki, to czy nie mielibyście przypadkiem ochoty, mistrzu 
inkwizytorze, by... 
  – Poproście, z łaski swojej, wszystkich, by wyszli – przerwałem mu 

zdecydowanie. 
  Zacukał się, spłoszył, skonfundował, aż wreszcie ruszył ramionami, jakby 
chciał powiedzieć: „No jeśli taki ma kaprys ten mój gość”, i niechętnie dał 
służbie znak, że może opuścić komnatę. Zostaliśmy sami, a ja nie usiadłem przy 
stole, lecz zacząłem chodzić w milczeniu po komnacie, stawiając kroki długie i 
zdecydowane. Ale, Boże broń, nie pospieszne. Kiedy trzeci raz zacząłem 
maszerować drogą prowadzącą od okna do drzwi, kątem oka zauważyłem, iż 
burmistrz ma mocno zaniepokojony wyraz twarzy. Stał, opierając dłonie na 
rzeźbionej poręczy krzesła, i uważnie śledził moje poczynania. 
  – Może spoczniecie, mistrzu? – zagruchał w końcu przymilnie. – Pojecie, 
popijecie, uspokoicie ciało i umysł... 
  Zatrzymałem się w miejscu, jakbym trafił piersią na niewidzialną barierę. 
Burmistrz mało nie podskoczył z wrażenia. 
  – Ile macie w mieście dobrych burdeli? Takich, które może bez ujmy odwiedzić 
rajca, bogaty szlachcic, czy nawet nie przymierzając sam burmistrz? 
  Mój wtręt zbił Hubnera nieco z pantałyku, lecz jedynie na moment. Porachował 
na palcach. 
  – Trzy – odrzekł. – Kiedyś powiedziałbym wam: cztery, jednak dzisiaj ze 
spokojnym sercem mógłbym polecić trzy. A jeszcze najlepiej to dwa – dodał po 
chwili zastanowienia. – Jeślibyście tylko sobie zażyczyli, to miasto jak 
najchętniej pokryje wszelkie koszta związane z waszym... 
  – Szlachta często przyjeżdża, żeby się w nich zabawić? – przerwałem mu. – Na 
przykład taki baron Stern? 
  – Ja nie wiem, ja naprawdę nie wiem, skąd mam niby wiedzieć... 
  Oho, dostrzegłem, iż nieźle go spłoszyłem. Ale też taki właśnie miałem zamiar. 
  – Jesteście prawdziwym burmistrzem, czy też dla żartu podstawiono mi tu 
miejscowego kretyna? – zapytałem naprawdę nieprzyjemnym tonem, a burmistrz 
aż się skulił, kiedy zerknął na moją zmienioną szyderstwem twarz. 
  Zbliżyłem się wolnym krokiem, wzrok wbijając prosto w niego. Od razu uciekł 
ze spojrzeniem, ale wiedział, że patrzę, i byłem pewien, iż to spojrzenie parzyło 
go niczym rozgrzane do czerwoności szpikulce. 
  – Chcecie mi wmówić, że ojciec miasta nie wie, kogo, kiedy i za ile chędożą 
okoliczni arystokraci? Toż pewnie byle żebrak jest lepiej od was 

poinformowany... Chyba że nie chcecie mi powiedzieć... Może ze zwyczajnej 
złośliwości i nieużyteczności, ale może i wy jes-teś-cie – uniosłem wysoko 
wskazujący palec – w spisku... – Machnąłem dłonią, jakbym opuszczał ostrze 
miecza, a burmistrz, kątem oka uważnie śledzący moje ruchy, aż jęknął. 
  – Jezusie Najsroższy! Jakim spisku!? Przez zemstę Boga naszego, nie jestem w 
żadnym spisku! 
  – Czyli zwodzicie mnie ze zwykłej podłej złośliwości? – zapytałem smutno i 
chwyciłem Hubnera za brodę, by popatrzeć mu prosto w oczy. 
  Burmistrz przymknął powieki i złożył dłonie jak do modlitwy. 
  – Czego wy ode mnie chcecie, powiedzcie, na krew Pana!? Wszystkim 
gotowem wam usłużyć... 
  – Milczeć! – warknąłem. 
  Mieszczanin skulił się, jakby sądził, że zacznę go bić. Usłyszałem, że zadzwonił 
zębami. 
  Żeby się tylko nie zesrał ze strachu, pomyślałem, bo jednak chciałbym potem 
spokojnie i przyjemnie spożyć posiłek. 
  – Nie jęcz mi tu, człowieku, tylko odpowiadaj na proste pytania, które zadałem. 
Czy okoliczna szlachta chędoży dziwki w waszych miejskich burdelach, czy nie? 
  – Przecież nie wszyscy chadzają do takich... 
  – Więc ja ci powiem, skoro nie wiesz: nie chędoży. A dlaczego? Bo baron Stern 
i jego przyjaciele znaleźli sobie własny dom uciech. W który to dom 
wszetecznych zabaw zamienili święty boży przybytek, a niewinne zakonnice 
zmusili do kurestwa. – Kończąc każde słowo, stukałem burmistrza knykciami w 
głowę, nie dla zadania bólu, lecz by lepiej wbić mu w rozum, co mówię. Tłukłem 
nie za mocno, ale ponieważ w jedno miejsce, sądziłem, że i tak będzie miał 
niezłego guza. 
  – Jezusie Maryjo! – Burmistrz rymnął na kolana. – My niewinni, mistrzu, my 
niewinni! 
  – Milczeć! – tym razem wrzasnąłem tak, że chyba słyszano mnie aż na 
dziedzińcu. – Wracam właśnie z tego domu bożego zamienionego w burdel, 
katownię oraz rzeźnię niewiniątek. Zostawiłem ludzi, by prowadzili śledztwo, by 
przesłuchiwali mniszki tak długo i z użyciem takich metod, aż zaczną one 
śpiewać niczym ptaki na wiosnę... 

  – Jezuuusie! – wyjęczał. 
  – Ale przecież nie te zbłąkane duszyczki ponoszą całą winę, choć niechybnie 
większość będzie torturowana i potem spalona. Ktoś je do zbrodni przymuszał, 
namawiał i skłaniał. Może... wy? 
  – Chryste Panie Wszechwładny! Nie ja! Nie ja! – w głosie Hubnera słyszałem 
takie przerażenie, jakby już zobaczył przed sobą rozgrzewające się narzędzia. – 
Nam nie pozwalano chodzić do klasztoru! Mówili, że niby tylko dla szlachty są 
te frukta... Ja nic nie wiem, przysięgam wam, nic nie wiem... Jeśli Stern się 
dowie, że wygadałem, to miasto spali, jak mi Bóg miły... 
  Łagodnie ująłem mężczyznę pod pachy. 
  – Nie padajcie przede mną na kolana, Maksymilianie – powiedziałem ciepło i 
życzliwie. – Przecież to nie wypada. Przed figurą Pana klęknijcie i oddajcie się 
pod Jego opiekę, bo wierzcie mi, że właśnie wielki grzech zrzuciliście z 
sumienia... No siadajcie sobie, panie burmistrzu, siadajcie... – Pomogłem mu 
zająć miejsce na krześle i podałem kielich. – Wypijcie dla uspokojenia nerwów, 
bo przecież nie chciałem was rozdrażnić, a wręcz przeciwnie: przybyłem tu 
pokornie prosić o waszą przychylność oraz życzliwość. 
  Hubnerowi trzęsły się ramiona i dłonie, ale udało mu się wypić wino i nie zalać 
sobie koszuli. Pociągnąłem nosem i z radością przekonałem się, że ojciec miasta 
jednak chyba nie zafajdał sobie portek, a w każdym razie mój wyczulony zmysł 
powonienia nie został na razie obrażony żadnym fetorem. 
  – Porozmawiajmy jak przyjaciele, kochany panie burmistrzu. – Położyłem mu 
dłoń na kolanie. – Wiecie z całą pewnością, iż objąłem teraz, z Bożej łaski, 
przewodniczenie toczącemu się śledztwu inkwizytorskiemu. I na razie jedynie 
ode mnie zależy, jak wielkie koło to śledztwo zatoczy... – Dałem burmistrzowi 
chwilę, by właściwie zrozumiał moje słowa. – Oraz jak wielu ludzi znajdzie się 
w kręgu, nazwijmy to, podejrzeń... – Dałem mu jeszcze więcej czasu. – Przecież 
ja wiem, że dla waszego miasta Stern jest niczym wrzód na dupie. – Tym razem 
pozwoliłem sobie na rubaszną solidarność w głosie. – Przecież słyszałem, ile 
wam zaszkodził, słyszałem, jak dobrych mieszczan ciśnie, jak prawa ma za nic, 
jak celne bariery prawem kaduka postawił na trakcie, jak kupców zmierzających 
na targ zatrzymuje i okrada, nazywając to zdzierstwo podatkiem lub mytem... Nie 
jest tak, panie burmistrzu, nie jest tak? 

  – Jest, jak mówicie. – Hubner gorliwie pokiwał głową. – I wiele mógłbym 
jeszcze dodać, bo... 
  – Te grzechy już wystarczą – przerwałem, bo nie przyszedłem tu, żeby 
wysłuchiwać skarg łyczków na szlachtę. – Powiedzcie mi lepiej szczerze i od 
serca: nie chcielibyście pozbyć się podobnie złego sąsiada? 
  – Mnie zarżnie, a miasto spali – rzekł burmistrz zrezygnowanym tonem. – Tak 
będzie, mówię wam. 
  Oj, jak widać, Stern zasiał w mieszczanach obawę przed zemstą wielce hojną 
dłonią. Nic to, mogłem albo przerazić burmistrza bardziej niż baron, albo, i to 
uznałem za lepszy sposób, zobaczyć, czy przypadkiem chciwość nie jest 
największą pogromczynią strachu. 
  – Drogi panie burmistrzu, jakże ja rozumiem wasze troski i zmartwienia. 
Przecież sam pochodzę z mieszczan i doskonale pamiętam o mych szacownych 
korzeniach, choć zasady głoszą, że każdy z nas porzuca dawne życie, zarówno 
pochodzenie, jak i majątek, kiedy zakłada czarny płaszcz ze złamanym krzyżem. 
  Hubner wyciągnął dłonie w moją stronę. 
  – Więc sami wiecie, jak jest. Sami wiecie. 
  – Zapewne persona taka jak wy, panie burmistrzu, jest wytrawnym znawcą 
praw, lecz pozwolę sobie wam przypomnieć, że jeśli ktoś zostaje skazany w 
procesie inkwizycyjnym, to wtedy cały jego majątek przepada na rzecz Świętego 
Officjum. Oczywiście Inkwizytorium zazwyczaj nie pragnie zarządzać 
przejętymi nieruchomościami i posiadłościami, lecz oddaje je na licytację. 
Wiadome wam są te rzeczy, nieprawdaż? 
  Przytaknął. Czyżbym zauważył błysk zainteresowania w jego wzroku? 
  – A jeśli chcemy, potrafimy przekonać potencjalnych kupców, by żaden nie 
wziął udziału w licytacji, na której szczególnie nam zależy. I wtedy majątek trafia 
w ręce tego, kto zaakceptuje cenę wywoławczą. Która to cena, dodajmy, nie jest 
zwykle wysoka. Gdybyście to wy, panie burmistrzu, czy zawiązana przez was 
spółka była tym kontrahentem, który zechciałby nabyć 
posiadłości Sterna, czyż nie byłoby to pomyślne zrządzenie losu i dla was 
samych, i dla miasta? 
  – To ogromny majątek. Będzie kosztował krocie. A wiecie przecież, że nam, 
mieszczanom, zakazano... 

  – A wy wiecie przecież doskonale, jak omijać podobne prawa. – Machnąłem 
dłonią. – Weźmiecie sobie jakiegoś szlachetkę, który w waszym imieniu zakupi 
majątek, a wam wystawi weksle na sumy o co najmniej równej mu wartości. Czy 
myślicie, że ja się wczoraj urodziłem? 
  – Tak czy inaczej, cena będzie ogromna. – Pokręcił głową. – Nie wiem, czy 
gdyby cały majątek miasta złożyć, toby starczyło... 
  Nie wiedziałem, że Stern jest aż tak bogaty. Ale nie mogłem burmistrzowi 
obiecać konkretnej ceny, gdyż doskonale wiedziałby, że kłamię. A poza tym nie 
miałem najmniejszego pojęcia nawet o przybliżonej wartości tego majątku. 
  – Posiadłość można podzielić albo puścić w dzierżawę – podpowiedziałem. 
  – To ordynacja. Nie podzielicie jej. 
  – Jeśli trzeba, i kamień podzielimy na kromki, a potem rozdamy głodującym. – 
Uśmiechnąłem się życzliwie. – Wierzcie mi, panie burmistrzu, że nie takie cuda 
widywałem. Poza tym pozwolę sobie zwrócić waszą uwagę na fakt, że jeśli 
przyjdzie co do czego, nie tylko majątek Sterna zostanie wystawiony na licytacji, 
prawda? Małoż to w okolicy powinowatych i przyjaciół pana barona, którzy tak 
jak on po uszy ugrzęźli w grzechu? Może ich dobra okażą się kęsem łatwiejszym 
do przełknięcia? Hmmm? 
  To podziałało! Widać burmistrz był jak ten biedak z anegdoty, który na pytanie, 
co by zrobił, gdyby został cesarzem, odpowiedział: „No jakże co?! Porwałbym 
złotą koronę i w nogi!”. Tak więc Hubnerowi trzeba było zaoferować klejnot, a 
nie całe królestwo. To mógł ogarnąć umysłem i to do niego trafiło. Byłem też 
pewien, że miał upatrzoną jakąś posiadłość, którą chętnie zarezerwowałby dla 
siebie. 
  – Powiedzcie, jeśli wam wolno, czy Erich Brongang, myślicie, trafi przed 
oskarżenie? – zapytał z chytrym wyrazem twarzy. 
  No proszę, jakżeż to pytanie idealnie wpisało się w moje domysły! 
  – Jeśli należy do przyjaciół Sterna... – zacząłem. 
  Burmistrz przytaknął szybko. 
  –...to jak amen w pacierzu – dokończyłem. 
  – Czego będziecie ode mnie potrzebować, mistrzu inkwizytorze? 
  – Ludzi – odparłem. – Przynajmniej trzydziestu, bo jak wiem, Stern do miasta 
przyjeżdża w dziesięć, dwanaście koni. Może trzech waszych milicjantów 

wystarczy na jednego szlachcica... 
  – Bez trudu zbierzemy chłopów na schwał. – Hubner przełknął moją złośliwość, 
zwłaszcza iż wiedział, że to święta prawda. – Dam wam chłopaków z cechowych 
milicji. Poradzicie sobie. 
  – Tylko ani mru-mru! – ostrzegłem go surowo. – Puścicie parę z gęby i 
przysięgam na krew Jezusa, że zamienię was w popiół i dym. A razem z wami 
całe miasto. 
  Wzdrygnął się. 
  – Przecież nie musicie mi grozić – jęknął żałośnie. 
  Miał rację. Nie musiałem grozić. Ale chciałem się jak najsolidniej zabezpieczyć, 
a nie ma lepszych krat i zamków od strachu i bojaźni. 
  – Nie grożę wam, lecz ostrzegam przed konsekwencjami nielojalności lub 
nieostrożności. Albo dacie mi pognębić Sterna i obłowicie się przy tym ile 
wlezie, albo Święte Officjum zajmie się wami i waszym miastem, a Sternowi i 
tak nic nie pomożecie. Moim zdaniem, wybór jest prosty. 
  – Jest! No przecież, że jest! – zakrzyknął i widziałem, że stara się być 
przekonująco 
entuzjastycznie nastawiony do moich słów. – Ja już wybrałem, kochany mistrzu! 
Na gniew naszego Pana, wybrałem! 
  Znowu złożył dłonie, jakby chciał się do mnie pomodlić. 
  – Słusznie powiedzieliście, mistrzu inkwizytorze, że Stern jest jak wrzód na 
dupie. Czemu miałbym stawać po jego stronie? Czy on nam co dobrego 
wyrządził? Czy on dla nas dobrodawca jaki lub łaskawca? Nie, mistrzu 
najdroższy, to hycel, kurwisyn, złodziejaszek i kozojebca. 
  Wymawiając ostatnie słowa, burmistrz nie trzymał już dłoni jak do modlitwy, 
lecz pięścią prawej uderzał we wnętrze lewej i pewien byłem, jak sobie 
wyobraża, że to barona Sterna tłucze po mordzie. Czyżby nienawidził feudała nie 
tylko jako osoby szkodliwej dla miasta, ale również z jakichś prywatnych 
powodów? Kto wie... 
  – Oczywiście, jeżeli tylko zechcecie, będziecie mogli być obecni przy 
przesłuchaniach jako przedstawiciel ratusza – powiedziałem. – Choć zostawiam 
to do waszej roztropnej rozwagi i mądrej decyzji, gdyż obserwatorzy o sercach 
tak łagodnych jak wasze, panie burmistrzu, często nie wytrzymują tej dozy 

błogosławionego okrucieństwa, które musimy zaserwować wrogom naszej 
świętej wiary. 
  Proszę bardzo, oczy aż mu zabłysły! 
  – Będziecie torturować Sterna? I Bronganga również? Taaak? 
  – Jeśli inaczej nie da się dojść prawdy. Jeśli w inny sposób nie da się skruszyć 
twardych serc grzeszników, wtedy tak, panie burmistrzu, wtedy tak. – 
Westchnąłem smutno. – Wtedy zaprosimy winowajców, by pogrążyć ich ciała w 
bólu przechodzącym pojęcie człowieka tak poczciwego jak wy. 
  Zacny mieszczanin aż się rozpromienił. 
  – Bóg was zesłał! – wykrzyknął i chyba był to okrzyk niewymuszenie szczery. – 
Na triumf Pana naszego, Bóg was zesłał! 
  Uśmiechnąłem się jedynie, gdyż pobudki pchające ludzi zarówno do złych, jak i 
dobrych uczynków okazywały się, jak zwykle, łatwe do odgadnięcia, a ich 
postępowanie aż zbyt proste do sterowania. Oczywiście jedynie wtedy, kiedy 
miało się zaszczyt być absolwentem przesławnej Akademii Inkwizytorium oraz 
dysponowało umysłem na tyle prężnym, by pojąć, przetrawić i zastosować 
wszelkie rady i nauki naszych mistrzów oraz nauczycieli. 
  
     
 Rozdział XI 
 
 Pułapka 
 
 
   Baron Stern odwiedzał miasto w każdą niedzielę, by wziąć udział w 
południowej, uroczystej mszy. Zawsze stawiał się w tym samym kościele, 
świątyni pod wezwaniem Płonącego Ducha, i zawsze w towarzystwie co 
najmniej kilkunastu przyjaciół. Specjalnie dla Sterna oraz jego kompanów 
rezerwowano pierwszy rząd ław. Były to wygodne meble, z oparciami i 
siedziszczami wykładanymi aksamitem. Słudzy szlachty zostawali na kościelnym 
dziedzińcu i tam czekali na zakończenie mszy. 
  Andreas Voerter wrócił do Luthoff wraz z aresztowanym ogrodnikiem, którego 
na razie jednak zdecydowałem się nie przesłuchiwać, lecz kazałem, by pilnie 

obserwowano go w celi, zarówno dniem, jak i nocą. Yoerterowi opowiedziałem o 
planach pochwycenia Sterna. 
  – Każę zawrzeć drzwi do kościoła, by w aresztowaniu nie przeszkodzili nam 
służący. Potem aresztujemy Sterna oraz jego syna i obu wyprowadzimy tylnym 
wyjściem, za ołtarzem. 
Bez nich dwóch – przeciąłem dłonią powietrze – szlachta będzie jak kura bez 
głowy. Mogą biegać w kółko, ale nic nie wymyślą. 
  – Oby – rzekł Voerter. – Jeżeli doprowadzisz do zbrojnego buntu, Officjum nie 
pobłogosławi cię za to. 
  Inkwizytorium radziło sobie nie z takimi problemami jak bunt 
prowincjonalnych szlachciców, ale rzeczywiście nie pobłogosławiono by mnie za 
doprowadzenie do podobnych wypadków, gdyż ich koszt liczyłby się w złocie, 
ludzkich życiach oraz utracie szacunku. Święte Officjum nie dysponowało czymś 
takim jak armia czy najemne oddziały (jedynie biskup Hez-hezronu dysponował 
gwardią liczącą kilkuset ludzi). Kiedy była nam potrzebna siła zbrojna (a 
zdarzało się to już bardzo rzadko), po prostu wydawaliśmy polecenia 
miejscowym feudałom, mieszczanom lub dowódcom cesarskich wojsk, by oddali 
nam pod rozkazy swych żołnierzy. Lecz to była ostateczność, gdyż inkwizytorzy 
woleli posługiwać się perswazją i szerzyć błogosławiony lęk boży za pomocą 
samej swej obecności, nie miecza oraz ognia. 
  – A co ze szlachcicami? – spytał jeszcze Andreas. – Też ich aresztujemy? 
  – Najważniejsze, byśmy wyprowadzili Sterna i jego syna – rzekłem. – Resztę 
zostawimy na głowie mieszczan. Jeśli uda im się aresztować szlachciców, niech 
to zrobią. Jeśli ich wytną, trudno. Jeśli towarzysze Sterna uciekną, mieszczanie 
będą na to gotowi. Uzgodniłem z burmistrzem, że bramy miejskie zostaną 
zamknięte zaraz, kiedy tylko zacznie się msza, a ludzie burmistrza ogłoszą, że 
Stern sprofanował kościelne relikwie. Mieszczanie mają tu dłoń świętej Agaty, 
która cieszy się ogromnym szacunkiem, zwłaszcza wśród pospólstwa, więc 
zapalą się z gniewu jak stóg siana. – Uśmiechnąłem się. – Złapią każdego 
szlachcica, zanim zdoła się wydostać z miasta. 
  – Dłoń świętej Agaty? Hm... – zamyślił się Voerter. – Widziałem jedną we 
Fleschburgu i jedną w Akwizgranie. Słyszałem też, że mają po jednej w 
Bizancjum oraz w Rzymie. 

  – Proszę bardzo, święta Agata byłaby więc doskonałą praczką. Z pięcioma 
rękoma? Ha! Ale dość żartów. Jak podoba ci się plan, Andreasie? 
  – Jeżeli nikt cię nie zdradzi... 
  Zauważyłem, że powiedział „cię”, nie „nas”, lecz postanowiłem nie reagować. 
Jeszcze nadejdzie czas, kiedy Voerter z własnej woli zapali się do mych 
projektów. 
  – O wszystkim wie jedynie burmistrz, a on nie ma interesu w tym, żeby 
zdradzić. Wręcz przeciwnie. 
  – Co wiedzą milicjanci? 
  – Nic. Msza ma być dedykowana miejskim cechom. Strażnicy każdej z trzech 
bram mają odebrać błogosławieństwo przed ołtarzem, które przyjmą uroczyście 
wystrojeni oraz uzbrojeni. 
  – Ilu ich będzie? 
  – Każdą z bram opiekuje się dziesięciu ludzi. Pochodzą z cechu rzeźników, 
sukienników oraz piekarzy. To wielki zaszczyt dla cechu... Będzie więc 
trzydziestu zbrojnych mieszczan. 
  – W co zbrojnych? 
  – W halabardy, włócznie i gizarmy. – Rozciągnąłem wargi w uśmiechu. 
  Voerter odpowiedział tym samym. 
  – Powinni uradzić. Kto da sygnał? 
  – Burmistrz przemówi z ambony, zaraz potem my wejdziemy do akcji, głośno 
oskarżając Sterna i aresztując go. 
  Mój towarzysz zastanawiał się przez chwilę. 
  – Ci mieszczanie będą nieprzygotowani. Od wezwania burmistrza do podjęcia 
akcji przez milicjantów może minąć za dużo czasu. Pomyśl, Mordimerze: to nie 
są karni i doświadczeni wojownicy. Nie da się wydać im rozkazów, które 
natychmiast wykonają. Kiedy burmistrz ogłosi 
aresztowanie Sterna, zaczną się zastanawiać, trącać jeden drugiego, pytać, co też 
się stało, każdy z nich będzie czekał, co zrobi sąsiad. Baron będzie miał aż nadto 
czasu, by uczynić ruch. A wiesz, jaki byłby to ruch, gdybym ja znalazł się na 
miejscu Sterna? 
  – Jaki? 
  – Wdarłbym się na ambonę i uwięził burmistrza. Wziąłbym go za zakładnika, 

by opuścić miasto. 
  – Nie zgodzę się na taki układ. 
  – Ty nie, mieszczanie tak. 
  Przemyślałem słowa Voertera i trudno ukryć, że znalazłem w nich wiele racji. 
Sam zresztą również sądziłem, że mój plan ma dwa słabe miejsca: zachowanie 
tajemnicy oraz reakcję milicjantów na pierwsze rozkazy. Pytanie brzmiało tylko: 
co możemy z tym kłopotem zrobić? 
  – Co proponujesz, Andreasie? 
  – Staniemy obok Sterna w czasie mszy. 
  – Nabierze podejrzeń! 
  – Mordimerze, miałem okazję poznać barona na samym początku śledztwa. 
Rozmawiałem z nim oraz jego ludźmi na temat śmierci biskupa. To nie kto inny, 
lecz syn Sterna opowiedział mi o historii nazwy Szubienicznej Góry. Nie sądzę, 
by nabrali podejrzeń, kiedy się do nich zbliżymy. Sądzę, że raczej mogliby uznać 
za zastanawiające, jeślibyśmy udali, że ich nie zauważamy. 
  – Staniemy obok i co dalej? – spytałem po chwili. 
  – Uratujemy go, Mordimerze. Szepnę baronowi do ucha, że zastawiono na 
niego pułapkę. Kiedy burmistrz zacznie przemowę, Stern przekona się, iż mówię 
prawdę. Wyprowadzimy obu tylnymi drzwiami, a tam niech już czeka cechowy 
patrol... 
  – Aresztują Sterna i zabiorą go z naszych rąk wbrew naszej woli – 
dopowiedziałem z uśmiechem. 
  – Co takiego? 
  Klepnąłem Voertera w ramię. 
  – Nic, nic, świetny plan, Andreasie. Nie wiedziałem, że właśnie Stern był tym 
baronem, który polował w okolicy, kiedy spalono biskupa. 
  – Ten sam. Wiedziałbyś, gdybyś przeczytał akta – dodał z przekąsem. 
  Nie miałem zamiaru gniewać się na Voertera za tę ironię, gdyż mój towarzysz 
okazał się bardziej przydatny, niż sądziłem. I jak tu zaprzeczyć ludziom 
twierdzącym, iż błyskotliwe przywództwo potrafi obudzić nawet najbardziej 
ociężałe umysły? 
  – Postąpimy właśnie tak, jak proponujesz – rzekłem. – A jeżeli Stern nie da się 
nabrać lub zrobi coś, czego nie oczekujemy, wtedy sypniemy sherskenem w oczy 

każdego, kto nam stanie na drodze, i zostawimy resztę w rękach mieszczan. 
  Voerter skinął głową. 
  – Da się nabrać – powiedział z pełnym przekonaniem. – Nienawidzi mieszczan, 
więc nie będzie miał wątpliwości, że uknuli coś przeciwko niemu. 
  Pożegnałem Andreasa, zadowolony z efektów naszej rozmowy. Tego wieczora 
czekało mnie jeszcze spotkanie z Gruberem i zastanawiałem się, na ile mogę 
zaufać sierżantowi w służbie barona Sterna. 
 *** 
 
 Genialne plany, dalekosiężne zamierzenia oraz błyskotliwe koncepcje zwykle 
mają jedną cechę wspólną: nie udają się, gdyż na ich drodze staje pozorny 
drobiazg, który wywraca, burzy i rujnuje całą pieczołowicie wzniesioną 
konstrukcję, a wszelkie atuty obraca na niekorzyść 
planujących. Czyż mało można by wymyślić scenariuszy, w których z uwagą i z 
ostrożnością przygotowany plan zdaje się psu na budę? Wierzcie mi, mili moi, że 
w noc z soboty na niedzielę zastanawiałem się głównie nad tym, co może się nie 
udać. Począwszy od najprostszej katastrofy (Stern zmienia plany i nie odwiedza 
miasta) aż po skomplikowane scenariusze, w których klęska zaczynała się od 
pszczoły bzyczącej przy nosie burmistrza, a później poprzez splot 
niespodziewanych wypadków oraz nieoczekiwanych okoliczności kończyła się 
śmiercią waszego uniżonego i pokornego sługi. Oczywiście ja sam swoją śmierć 
w czasie pełnienia zaszczytnej służby przyjąłbym bez zmrużenia powiek, a dbać 
o siebie musiałem jedynie, troskając się o Święte Officjum, którego byłem 
narzędziem. 
  W każdym razie stało się tak, a nie inaczej i w niedzielne południe, kiedy tylko 
weszliśmy z Andreasem do kościoła, natychmiast okazało się, że świetnie, 
zdawałoby się, obmyślony plan wziął w łeb. Po pierwsze, widziałem, że Stern i 
jego ludzie są wyraźnie zaniepokojeni obecnością zbrojnych mieszczan, pomimo 
że uroczyste stroje, chorągwie i proporce wyraźnie wskazywały na charakter 
uroczystości. Po drugie, zobaczyłem, jak baron posyła jednego ze szlachciców z 
jakimś pilnym zleceniem, a tenże szlachcic pospiesznym krokiem kieruje się w 
stronę głównych drzwi. Pewien byłem, że Stern rozkazał służbie zająć miejsce u 
samych wrót kościoła i czuwać w gotowości. Zakląłem pod nosem. Cóż to była 

za ostrożna kanalia! Dlaczego nie miał w sobie choć odrobiny wielkopańskiej 
godności każącej mu nie dostrzegać tak nędznych stworzeń jak mieszczanie? 
Przecież gdyby był typowym przedstawicielem naszej kochanej szlachty, to na 
obecność przedstawicieli cechów zwróciłby uwagę najwyżej o tyle, by się 
zdenerwować, że ośmielili się oddychać tym samym powietrzem co wielkie 
panisko! A tu patrzcie, mili moi, Stern najwyraźniej wyczuł nosem smród i 
postanowił zabezpieczyć się na wypadek nieoczekiwanego biegu zdarzeń. 
Wiedziałem, że jeżeli dopuszczę, by wymknął się z kościoła, to albo sprowokuję 
bitwę, która wybuchnie chwilę potem na ulicach Luthoff, albo pozwolę, by ludzie 
barona bezpiecznie znaleźli się za miejskimi murami. A jeśli znajdą się za 
bramami, będzie to już koniec. Czy dopuszczalnym rozwiązaniem pozostawała 
więc bitwa między mieszczanami a baronem? Owszem, mieszczanie 
najprawdopodobniej by ją wygrali, lecz jakim kosztem? Rzecz jasna, nie 
obchodziło mnie, czy w walce polegnie ich dziesięciu, czy stu (gdyż każdy 
kiedyś musi stanąć przed najsurowszym Sądem Pańskim), ale fakt, że za 
wywołanie tumultu na taką skalę żaden inkwizytor nie zostałby pobłogosławiony 
przez władze Świętego Officjum. A co dopiero inkwizytor, który jak ja miał, 
łagodnie mówiąc, nie do końca sformalizowane prawa do dowodzenia. 
  Voerter szybko rozejrzał się po kościele, zapewne dostrzegł to samo co ja i 
wyciągnął podobne wnioski. Szarpnął mnie za ramię. 
  – Zostań tu – syknął rozkazująco. – Sam załatwię całą sprawę. 
  Przyznam, że szybkość i stanowczość jego działania mnie zaskoczyła. Zanim 
zdążyłem cokolwiek zrobić, Andreas już przepychał się między ławkami oraz 
między szlachcicami w stronę barona Sterna i widziałem, że uśmiecha się oraz 
pokazuje palcem na mnie. 
  Zdradził mnie! – pomyślałem z rozpaczą. Jezus Maria, ten idiota Voerter mnie 
zdradził! 
  Oczywiście tylko ktoś niezwykle łatwowierny mógł przypuszczać, że nie 
rozpatrywałem podobnego splotu wypadków i nie brałem pod uwagę złej woli 
mego towarzysza. Kiedy porachowałem jednak wszystkie za i przeciw, 
doszedłem do wniosku, że Voerter nie zdradzi mnie w kościele. Jeśli chciałby 
postąpić wbrew naszym wspólnym planom, ostrzegłby Sterna przed przyjazdem 
do miasta lub w samym mieście, i to ostrzegłby w taki sposób, by nie było 

wiadomo, kto jest tegoż ostrzeżenia autorem. Święte Officjum nade wszystko 
ceniło sobie lojalność i nawet gdyby komisja z Hezu uznała, iż zbłądziłem, to na 
pewno nie podziękowano by Voerterowi ani za pokrzyżowanie moich planów, ani 
za wydanie mnie w ręce miejscowego 
feudała. Śledztwo ciągnęłoby się całymi miesiącami, nazwisko Voertera byłoby 
na językach i nawet gdyby go w rezultacie uniewinniono, żaden rozsądny 
inkwizytor nie chciałby już pracować z kimś takim za plecami. Krótko mówiąc: 
kariera Andreasa zostałaby raz na zawsze złamana, a on sam raz na zawsze 
skompromitowany. Chyba że... chyba że... mój towarzysz wcale nie chciał już 
być inkwizytorem. Może postanowił po prostu mnie sprzedać, by mieć za co żyć 
po zakończeniu pracy w Świętym Officjum? Voerter nie wyglądał co prawda na 
zdrajcę, lecz gdyby zdrajcy nosili znamiona na czołach, to na świecie nie byłoby 
zdrad. Andreas musiał sobie jednak zdawać sprawę, iż zakończenie kariery 
inkwizytorskiej w żaden sposób nie zwalnia od odpowiedzialności przed 
władzami Inkwizytorium. Wręcz przeciwnie! Na człowieka, który porzucił 
Święte Officjum, wszelkie komisje oraz sądy spoglądać będą dużo mniej 
przychylnym wzrokiem niż na inkwizytora w czynnej służbie. Dlaczego więc 
mnie zdradził? Dlaczego zdecydował się aż tyle zaryzykować? Tak bardzo mu 
dopiekłem? Wolne żarty! Gregorowi Vogelbrandtowi zdarzało się traktować 
każdego z nas, jakbyśmy byli szmatami do podłogi, którymi wolno wytrzeć 
dowolny brud i potem wykopać je za próg, a żadnemu z nas nie przyszłoby do 
głowy, by go zdradzić, gdyż do pewnego czasu wypełniał swe obowiązki żarliwie 
oraz porządnie. Tak, tak można powiedzieć... Może bez szczególnej finezji, lecz 
na pewno porządnie. 
  Widziałem, że Yoerter nachyla się w stronę barona i szepce mu coś do samego 
ucha. I widziałem również, jak policzki Sterna pokrywają się rumieńcem. W 
pewnym momencie szlachcic szarpnął się, jakby chciał gdzieś odbiec, lecz 
Andreas mocno przytrzymał go w miejscu i z napięciem na twarzy zajadle 
perorował dalej. Wreszcie ujął Sterna pod ramię i wyprowadził przed ołtarz, a 
potem do zakrystii. Wiedziałem, że wyjdą tylnym wyjściem. 
 *** 
 
 Wpadłem do komnaty, kiedy trzej miejscy pachołkowie kopali barona Sterna 

niczym worek ze zgniłą rzepą. Feudał jęczał już tylko i kuląc się na ziemi, starał 
osłaniać kolanami przyrodzenie, a twarz przedramionami. Pomimo że jak 
zauważyłem, szło mu to całkiem sprawnie, to i tak spomiędzy palców ciekła mu 
krew, a koszulę miał całą w czerwieni. Poza tym byłem pewien, że przeżywa nie 
tylko niedogodność związaną z bólem fizycznym, lecz przede wszystkim 
niezwykłe wręcz upokorzenie, jakim dla każdego szlachcica, zwłaszcza mającego 
o sobie nadzwyczaj wysokie mniemanie, jest spostponowanie przez ludzi marnej 
konduity. A miejscy milicjanci może rzeczywiście pochodzenie mieli marne, za 
to konstytucję nadzwyczaj solidną, co pozwalało im zadawać kopniaki silne i 
szybkie. Choć obserwując ich przez chwilę, miałem wrażenie, że uderzenia 
mogłyby być lepiej celowane, gdyby mężczyźni nad naiwną zapalczywość 
przedkładali skuteczność wywodzącą się z zimnej kalkulacji. Tak postąpiliby 
inkwizytorzy, którzy przecież świetnie wiedzieli, że mierzony cios w nerki jest 
znacznie bardziej przykry dla ofiary niż nawet i pięć kopniaków trafiających w 
przedramiona bądź pośladki. No ale po chłopakach z miejskiej milicji ciężko się 
spodziewać inkwizytorskiego zachowania każącego przy gorącym niczym lawa 
sercu zachowywać umysł chłodny na podobieństwo góry lodowej. 
  No dobrze, uznałem, że czas już zakończyć to godne pożałowania 
przedstawienie, bo chociaż baron Stern, trzeba przyznać, zachowywał się całkiem 
rozsądnie (osłaniając witalne miejsca, jednocześnie przesuwał się po podłodze w 
róg pokoju, by utrudnić napastnikom zadanie), to nie miałem zamiaru dopuścić, 
by go zatłuczono na śmierć lub choćby do nieprzytomności. A w końcu, prędzej 
czy później, tak by się właśnie ta komedia zakończyła. 
  – Stać! – wrzasnąłem pełnym gardłem. – Precz stąd, kozojeby zasrane, 
skurwyżeszsyny w dupę chędożone! Precz, bo pozabijam własnymi rękami. 
  I wspomagając sobie zadanie takim właśnie przerażającym krzykiem, runąłem 
pomiędzy trzech milicjantów, okładając ich pięściami i wywrzaskując kolejne 
obelgi, przekleństwa oraz groźby. Pachołkowie wykazali minimum rozsądku, 
gdyż widząc inkwizytorski strój oraz znanego im przecież człowieka, 
natychmiast podali tyły. Stłoczyli się przy drzwiach, przepchali jeden przez 
drugiego i natychmiast, ile sił w nogach, umknęli. Kucnąłem przy Sternie. 
  – Jezus Maria, panie baronie, żyjecie? Ależ was ta przeklęta hołota obrządziła. 
Przysięgam wam, że jeszcze dzisiaj każę ich powiesić. Wstańcie, panie baronie, 

jeśli możecie, wesprzyjcie się na mnie... 
  Feudał był ledwo przytomny. Miał mętne spojrzenie, płowe wąsy zabarwione 
krwią i paskudnie rozciętą brew. A pod okiem rósł mu już niezłej wielkości 
krwiak. Zakląłem w myślach, gdyż najwyraźniej dałem przedstawieniu toczyć się 
nieco zbyt długo. Ale z drugiej strony może dobrze wytłuczony arystokrata zrobi 
się niczym mięso na kotlety. Miększy. Zobaczymy. 
  – Pozwólcie, panie baronie. Siądźcie sobie wygodnie, zaraz podam wam wino. 
  Zakrzątnąłem się i szybko wcisnąłem w garść Sterna puchar pełen trunku. 
Opróżnił go dwoma potężnymi łykami, wstrząsnął się, głucho jęknął, po czym 
spojrzał na mnie nieco bystrzej. 
  – Inkwizytor – rzekł i wcale nie zabrzmiało to przyjaźnie. – Czy to ty 
przyszykowałeś tę pułapkę, zbóju jeden?! 
  – Podła potwarz! – krzyknąłem ostrym tonem. – Lepiej cieszcie się, że już 
jestem i że mogę was uratować. A wierzcie mi, że z trudem przedarłem się tu, do 
ratusza, przez straże mieszczan. Przecież oni nienawidzą was z całego serca, tak 
jak nienawidzą każdego uczciwego szlachcica. 
  Przypatrywał mi się i sapał, zbierając myśli. 
  – Pomyślałby kto, że wiecie coś o szlachcie – rzekł w końcu, najwyraźniej tylko 
w tym celu, by przedłużyć sobie czas na zastanowienie się nad całą sytuacją. 
  – Panie baronie, nie powinienem tego mówić, gdyż każdy z nas, inkwizytorów, 
zostawia przeszłość za bramami Świętego Officjum, ale mój ojciec był dobrym 
szlachcicem. I to nie takim, co chlubić się może jedynie licznymi przodkami, lecz 
człowiekiem dumnym z własnych czynów, nie z odziedziczonej chwały. 
  Skinął głową, przyjmując moje słowa do wiadomości, jednak się nie odezwał. 
  – Złożono na was doniesienie, panie baronie, w ramach śledztwa, które toczy 
się z rozkazu Świętego Officjum. Zostaliście oskarżeni o herezję, apostazję i kult 
diabła. Poza tym o liczne zbrodnie, jak gwałty oraz morderstwa, które jednak 
Inkwizytorium interesują jedynie w tym zakresie, w jakim połączone są z 
wystąpieniem przeciw wierze. 
  – Wasz towarzysz mówił, że zastawiono na nas pułapkę. – Zacisnął dłonie w 
pięści. – Ale na niewiele więcej mieliśmy już czas. Powiedzcie więc: kto? 
  – Lista świadków jest zastanawiająco długa – powiedziałem po namyśle. – Nie 
powinienem wam tego mówić, ale nie tylko burmistrz oraz rajcy wystąpili 

przeciwko wam... 
  – Łotry! – Zerwał się z sofy, jednak zaraz opadł z powrotem z grymasem bólu. – 
Chyba mi żebro złamali, psie syny! – Spojrzał na mnie. Lewe oko miał już tak 
zapuchnięte, że pozostała z niego tylko szparka, w której wściekle połyskiwała 
źrenica. – Nie wieszajcie ich, z łaski swojej, ale mnie oddajcie. Już ja się nimi 
zajmę, cukiereczkami – powiedział niemal z czułością. – A i was chętnie 
wynagrodzę za przysługę. 
  – Stanie się, jak pan baron sobie życzy. Lecz wcześniej muszę odsunąć od was 
oskarżenia. Rozumie pan baron? Burmistrz, mieszczanie, zakonnice i, przede 
wszystkim, ci szlachcice złożyli zeznania i ja już tego nie mogę zamieść pod 
dywan. Nie dam rady, bo 
widzicie... 
  – Jacy szlachcice?! – ryknął tak, jak się spodziewałem, że ryknie. – Kto 
zeznawał przeciwko mnie?! Kto na mnie doniósł?! 
  Machnąłem ręką i westchnąłem. 
  – Któż, jak nie sąsiedzi, panie baronie? Zawsze tak jest. Jesteście człowiekiem 
zbyt majętnym i godnym szacunku, by wasze bogactwo oraz cześć nie kłuły 
maluczkich w oczy. Toteż znaleźli sposób, by się zemścić. Dogadali się z 
mieszczanami i liczą, że kiedy pan baron zostanie skazany, to podzielą waszą 
majętność między siebie... 
  – Co wy wygadujecie!? Mam spadkobierców, a zresztą ordynacja... 
  – Panie baronie, człowiek skazany przez Święte Officjum nie ma 
spadkobierców – przerwałem mu stanowczo. – Cały jego majątek przepada na 
naszą rzecz, a my zwykle wystawiamy wszystko, zarówno nieruchomości, jak i 
ruchomości, na licytację. Najczęściej jest sprzedawany poniżej szacowanej 
wartości, czasem nawet znacznie poniżej. Wasi sąsiedzi obłowią się, nie ma co... 
W każdym razie liczą na to – dodałem szybko. – Gdyż ja, z pańską pomocą, nie 
dopuszczę do podobnej sytuacji. 
  – Dobrze – rzekł po dłuższej chwili. – Bardzo dobrze. Teraz mnie wypuścicie 
albo nawet lepiej: będziecie mi służyć jako ochrona do mego zamku. Tam zbiorę 
ludzi i... – wykrzywił się w złośliwym uśmiechu – porachujemy się z łyczkami, 
jak zasłużyli. Oj, już niedługo czerwony kur zapieje w Luthoff, mówię wam. – 
Spojrzał na mnie z rozmarzeniem w jedynym oku, na które jeszcze widział. – 

Dacie mi też protokoły z zeznań, bym wiedział, komu odpłacić za przysługę – 
dodał rzeczowym tonem, po czym uśmiechnął się jeszcze szerzej. – Nie 
pożałujecie, że stanęliście po mojej stronie. Do końca życia nie będziecie musieli 
martwić się o byt. Mam piękny mająteczek kilka mil od miasta. Dwór jak 
malowanie, ponad setka chłopów, młyn, zarybione stawy... Przepiszę go na was, 
jeśli poprowadzicie wszystko zgodnie z moją wolą. 
  – Pan baron jest niezwykle łaskawy. Uniżenie dziękuję. 
  Proszę, proszę, mogłem więc zostać posesjonatem. Właśni chłopi 
(podejrzewam, że znalazłoby się w tej gromadzie kilka ładnych dziewek, które 
mogłyby mi umilić życie), wysokie dochody, sąsiedztwo wdzięcznego feudała. 
Żyć nie umierać! Tyle że ja miałem inne plany zarówno co do własnej 
przyszłości, jak i co do przyszłości barona Sterna. 
  – Niezmiernie żałuję, jednak rzecz nie jest tak prosta, jak mogłoby się wydawać 
– dodałem grobowym tonem. – Doniesienie zostało złożone i nie mogę go w 
żaden sposób wycofać, gdyż prawo mówi, iż wtedy ja sam trafiłbym przed sąd 
jako oskarżony. 
  Stern się żachnął. 
  – Ale znam wyjście z sytuacji, które całkowicie odmieni sytuację pana barona. 
Wręcz na lepsze niż przed tym podłym spiskiem. 
  Wyciągnął pucharek przed siebie. 
  – Nalejcie mi jeszcze – rozkazał. – Potem możecie mówić. 
  Zgodnie z poleceniem napełniłem Sternowi naczynie po brzegi, a on znowu 
opróżnił je jednym haustem. Otarł usta, lecz krew na wąsach mu zaschła, więc 
nadal wyglądał tak, jakby zbyt nisko pochylił się nad beczką wypełnioną 
czerwoną farbą. Ale widziałem, że już zhardział i bardziej zastanawiał się nad 
tym, jak pognębić wrogów, niż jak samemu wyjść z opresji. Widocznie nie 
zdawał sobie sprawy, w na ile poważnych znalazł się tarapatach. Podejrzewałem, 
iż fakt, że był niewinny, mógł w tym wypadku mieć pewne znaczenie i wpływać 
na jego mniemanie... Rzecz jasna, niewinny jedynie we własnych oczach, gdyż w 
moich był najwyraźniejszym przykładem grzesznika, który swym bezbożnym 
postępowaniem deprawuje maluczkich. 
  – Panie baronie, dzisiaj sporządzę protokół z przesłuchania pana barona, które 
wedle 

wystawionej daty odbyło się, uwaga! trzy dni temu. W czasie tego przesłuchania 
oskarży pan o sprzyjanie szatanowi tych szlachciców, którzy zeznawali przeciw 
panu. W związku z tym ich oskarżenie straci wiele na mocy, gdyż zostanie 
uznane za zwyczajną zemstę. 
  Nie odpowiadał, jedynie wpatrywał się we mnie, jakby chciał mnie przewiercić 
wzrokiem. 
  – Bardzo skorzy jesteście do niesienia mi pomocy – rzekł wreszcie. 
  – Zauważyłem, że święty zapał, jaki towarzyszył mej pracy w Inkwizytorium, 
zaczął wygasać – przyznałem ze smutkiem. – Natomiast pan baron, jak się już 
upewniłem, może mi osłodzić rozstanie ze Świętym Officjum. – Uśmiechnąłem 
się. – A poza tym nigdy nie lubiłem, kiedy zamsiki ośmielały się gnębić porządną 
szlachtę. 
  – Mam oskarżyć sąsiadów o herezję i czarostwo? 
  – W tym właśnie upatruję jedyny sposób łatwego wyrwania się z kłopotu. W 
innym wypadku proces będzie ciągnął się latami, a pan baron te lata spędzi w 
więzieniu. Inkwizytorium potraktuje sprawę ambicjonalnie, by wszystkim 
pokazać, że nawet przyjaciele cesarza nie mogą liczyć na łaskę, kiedy w grę 
wchodzi odstępstwo od naszej błogosławionej wiary. 
  Stern nie był przyjacielem cesarza, zapewne ledwo zdołał otrzeć się o cesarski 
dwór (choć jego siostra, wedle słów sierżanta, ocierała się pewnie intensywniej), 
lecz nie sądziłem, by zaprotestował przeciwko podobnym słowom. Nie myliłem 
się. Nie zaprotestował. 
  – Wobec w ten sposób przeprowadzonego śledztwa pańscy oskarżyciele nie 
tylko panu nie zaszkodzą, panie baronie, ale sami staną się głównymi 
podejrzanymi. 
  Stern oddychał ciężko. 
  – Muszę przemyśleć wasze słowa, inkwizytorze. Na razie jedźcie ze mną do 
zamku albo jeśli nie chcecie jechać, wyślijcie wiadomość, by przysłano po mnie 
żołnierzy. Potem zobaczymy co i jak. Muszę rozmówić się z tymi łotrami. – Aż 
zgrzytnął zębami, domyśliłem się, że ma na myśli szlachciców, którzy jak 
mniemał, go zdradzili. – Może uda się ich przekonać, by... 
  – To nie działa w ten sposób – przerwałem Sternowi, gdyż był czas, by jasno 
pokazać, kto tu rządzi. – Jeżeli nie złożycie zeznań, będę musiał was zatrzymać. 

Burmistrz posłał już po kata i przesłuchanie zacznie się jeszcze przed wieczorem, 
kiedy w mieście pojawi się mój przełożony. Wtedy nie będę w stanie nic dla was 
zrobić. Rozumiecie mnie? Macie może godzinę, by przeprowadzić wszystko 
wedle mego zamysłu. Złożyć zeznania, podpisać je, przystawić pieczęć. Wtedy 
was wypuszczę. W innym razie zatrzymam was w miejskim areszcie, bo jak nie, 
to wieczorem sam do niego trafię... – Pokręciłem głową. – Narażam dla pana 
życie, panie baronie. Mogą mnie spalić za udzieloną pomoc. Uszanujcie to, na 
miłość Boga! 
  Widziałem, że znowu zaciska dłonie w pięści. Najwyraźniej nie był 
przyzwyczajony do podobnych słów oraz podobnego tonu. Jednak nie 
wybuchnął, co dobrze o nim świadczyło, gdyż gniewanie się na człowieka 
mogącego wyświadczyć ci dobrodziejstwo jest więcej niż nieroztropne. 
  – Kto na mnie doniósł? 
  Wymieniłem nazwiska spośród tych, które usłyszałem od sierżanta, oraz tych, 
które podał kapelan. W dwóch przypadkach celowo przekręciłem imiona, by nie 
sprawiać wrażenia, że pamiętam wszystko zbyt dokładnie. 
  – Pokażcie protokoły z ich przesłuchań. 
  – Są w posiadaniu mojego przełożonego – rzekłem. – I kiedy je ujrzycie, będzie 
za późno. Mnie samemu pozwolono tylko raz przeczytać wszystkie dokumenty... 
  Odwróciłem się i podszedłem do stołu. Nalałem sobie pucharek wina i tym 
razem to ja wypiłem całą zawartość naczynia duszkiem. Obróciłem twarz w 
stronę Sterna i miałem nadzieję, iż widział, że jestem zdenerwowany. 
  – Decydujcie szybko, panie baronie. Albo zdacie się na mój plan, albo na 
miłosierdzie Świętego Officjum – powiedziałem. 
  Baron nie musiał mi wierzyć. Na pewno nie był człowiekiem dziecięco ufnym i 
widzącym w bliźnich pomocne aniołki. Był chytrą, przebiegłą i przezorną 
kanalią. Inaczej nie dorobiłby się tak wielkiego majątku. Ale wiedziałem, że 
zadaje sobie pytanie, czemu miałby mi nie wierzyć? W końcu, pomagając mu, 
stałbym się bogatym i szanowanym obywatelem Cesarstwa, a szkodząc, nie 
mogłem zyskać więcej niż to, co oferował. A przynajmniej właśnie tak wydawało 
się Sternowi, który nauczył się, że ludzi kupuje się niczym niewolników na 
rzymskim targu. Nie wiedział, że nie było ceny, za którą mógłby mnie kupić, 
gdyż mnie dawno temu kupił już Pan i nie zamierzałem zmieniać właściciela 

mego serca, mej duszy oraz pasterza mych uczynków. 
  – Miłosierdzie Świętego Officjum – mruknął. – Słyszałem ja wiele o waszym 
miłosierdziu... 
  – Kto wie, kto wie... Niewinni, których niesłusznie oskarżono, często modlą się 
o cuda. A przynajmniej o niezwykły zbieg okoliczności zesłany przez Boga, by 
wspomóc ich w potrzebie. Może i wam przydarzy się podobny traf. 
  Miałem nadzieję, iż Stern jest na tyle bystry i na tyle jasno myśli, by dośpiewać 
sobie resztę. Oto Bóg we własnej osobie zesłał Mordimera Madderdina, 
chciwego inkwizytora, by wydobył z opresji dostojnego pana barona. 
  – Nasz Pan używa wielu użytecznych narzędzi, czasem w niezwykłych czasie, 
miejscu oraz okolicznościach – powiedziałem, na wypadek gdyby do rozumu 
Sterna jeszcze nic nie dotarło. – Mam nadzieję, że podobnie szczęśliwa 
okoliczność zdarzy się i wam, panie baronie. Żegnam was. – Skłoniłem głowę. – 
I, z łaski swojej, nie wspominajcie o naszej rozmowie, dopóki dacie radę. Zresztą 
gdyby na torturach wypsnęło wam się jedno czy drugie zdanie, ja i tak 
wszystkiemu zaprzeczę. 
  – Zaraz! Czekajcie! – krzyknął, kiedy ruszyłem w stronę drzwi. 
  Przyznam, że byłbym nielicho zdziwiony innym przebiegiem wydarzeń. 
Zauważyłem bowiem, że słowo „tortury” jakoś dziwnie daje ludziom do 
myślenia i w sposób wręcz niezwykły pobudza pracę ich umysłów. 
  Stern mógł być sobie wielkim i bogatym panem, feudałem trzęsącym całą 
okolicą, lecz niewiele mu to miało pomóc. Gdyż jeśli ktoś taki jak on wpadł już 
w ręce inkwizytorów, rzadko kiedy był traktowany inaczej niż każdy inny 
zbrodniarz. Owszem, jeśli Sternowi udałoby się przeczekać zamieszanie we 
własnym zamku, w otoczeniu wiernej straży albo jeśli uciekłby pod opiekę 
cesarza czy w ogóle opuścił granice Cesarstwa, wtedy tak, wtedy mógłby ocalić 
głowę. Wystarać się o całkowite zwolnienie z win lub nawet przyznać do 
niektórych zarzutów i uratować życie oraz dobre imię kosztem części majątku 
oraz jakiejś niekłopotliwej formy pokuty. Ale na tak czasochłonne działania jak 
wystaranie się o protekcję możnych sojuszników: biskupa Hez-hezronu lub 
papieża, trzeba było czasu. A Stern doskonale wiedział, iż kiedy trafi już w 
obroty Świętego Officjum, to czasu nie zostanie mu zbyt wiele. I na tym właśnie 
strachu zamierzałem polegać, gdyż ufałem, że człowiek spadający w przepaść 

chwyci się nawet konopnej liny, a nie będzie żądał jedwabnych sznureczków ze 
zdobnymi frędzlami, by to właśnie one pomogły mu w zbawieniu. 
  – Mówicie... mówicie, że to jedyny sposób? 
  – Nie tylko na ocalenie, lecz również na zemstę na wrogach – zauważyłem. – Z 
okoliczną szlachtą porachujemy się bez waszego udziału, a za mieszczan sami się 
już zabierzecie, jak cała sprawa przycichnie. 
  – O tak – odparł z rozmarzeniem. – Zgotuję im drugą Jerozolimę. 
  – Boże wspomagaj – rzekłem serdecznie. 
  Potem wyciągnąłem z wewnętrznej kieszeni płaszcza rulon dokumentów. 
  – Oto są antydatowane zeznania pana barona. Proszę je przeczytać, podpisać 
oraz sygnować pieczęcią. 
  Najwyraźniej chciał zmarszczyć brwi, lecz ten groźny ruch zupełnie mu nie 
wyszedł z uwagi na krwiaki oraz opuchliznę. 
  – Bardzo byliście pewni swego, inkwizytorze. 
  – Liczyłem na bystrość umysłu pana barona – odparłem z prostoduszną 
zażyłością. – I miło mi przyznać, że się nie przeliczyłem. 
  – Zobaczmy, zobaczmy – mruknął, sięgając po papiery. 
  Czytał szybko, w milczeniu, tylko od czasu do czasu sapał lub kręcił głową 
poirytowany. Wreszcie oddał mi dokumenty. 
  – To straszne, co tu napisano – rzekł. – Jak mogę podpisać coś takiego? 
Oskarżam tych ludzi o tak potworne zbrodnie... W głowie się nie mieści... 
  Z tego, co zdołałem wywnioskować po tym zachowaniu, pan baron wcale nie 
udawał konsternacji oraz poruszenia. Rzeczywiście był pod wrażeniem 
przeczytanych słów. 
  – Oto jest jedyna droga prowadząca na wolność – powiedziałem. – Poza tym 
niech pan baron zauważy, że w zeznaniu nie ma nic więcej niż to, czego użyto 
przeciw samemu panu baronowi. 
  – Skoro tak twierdzicie – wycedził i potarł czoło. 
  – Panie baronie, czas naprawdę nagli – rzuciłem natrętnie ponaglającym tonem. 
– Na Boga, jeśli nie chcecie ratować siebie i swego majątku, ratujcie chociaż 
własnego syna! 
  Zerwał się na równe nogi. 
  – A co mój syn ma z tym wspólnego? – wycharczał wściekle. 

  Zacisnął dłonie w pięści, a jego oczy iskrzyły się gniewem. Miałem nadzieję, że 
nie rzuci się na mnie, gdyż podobnie niepotrzebny incydent utrudniłby jedynie 
naszą konwersację, a co za tym idzie – opóźnił podjęcie decyzji. Poza tym Stern 
jakoś dziwnie nie przypominał sobie o synu, dopóki ja sam nie zwróciłem uwagi 
na los panicza. To też tak, a nie inaczej świadczyło zarówno o tym człowieku, jak 
i o sile więzów rodzinnych panujących w familii Sternów. 
  – Panie baronie, panie baronie... – rzekłem uspokajająco. – Teraz pana syn jest 
bezpieczny, nie tknięto go nawet palcem. – Słysząc te słowa, Stern wyraźnie 
otrzeźwiał z gniewu, choć popatrywał na mnie nadal spode łba. – Ale przecież 
oskarżono go na równi z panem. Sądził pan, że pańscy wrogowie nie pomyślą o 
tym, by wyeliminować człowieka, który mógłby przedsięwziąć intensywne 
działania w pana obronie? Przecież by zaszachować wrogiego króla, najlepiej 
pozbawić go wpierw stronników, czyli figur, czyż nie? 
  – Mówicie o szachach, co? 
  Mój Boże, co za cham, pomyślałem. Jakiż dobrze urodzony człowiek może nie 
znać królewskiej gry?! 
  – Oczywiście, panie baronie, mówię o szachach – odparłem uprzejmie. – 
Błagam na kolanach pana barona, proszę podjąć decyzję! – Złożyłem dłonie jak 
do modlitwy. – Niedługo będzie za późno, przysięgam. Całą swą fortunę, cały los 
złożyłem w ręce pana barona. Nie sprawcie, bym tego żałował. 
  Poruszył niecierpliwie żuchwą raz w lewo, raz w prawo i łypnął na mnie 
nieprzychylnym wzrokiem. Byłem pewien, że moje ponaglenia i nagabywania 
mocno go złoszczą, byłem również pewien, że najchętniej powiedziałby, iż mój 
los i moja fortuna obchodzą go tyle, co zeszłoroczny śnieg albo i mniej. 
  – Mówicie, że będę mógł wrócić na zamek, czyż tak? Z synem? 
  – Oczywiście. Cały plan zasadza się na tym, by pan baron był wolny. I liczę, że 
w razie czego poratuje mnie pan w potrzebie. Bo tu nie wiadomo, jak sprawy się 
potoczą... – dodałem, przygryzając usta. – Znając mojego zwierzchnika, może 
być gorąco. 
  Stern chyba teraz prawdziwie uwierzył w szczerość moich intencji. Trudno 
bardziej przekonać do siebie człowieka, niż zapewniając, że w przyszłości 
będziemy zdani na jego łaskę i liczymy, że ją okaże. 
  – To ten, co nie może siadać na dupie. – Najwyraźniej chciał się rubasznie 

zaśmiać, ale tylko złapał się obiema dłońmi za bok. – Pozzzzabijam łotrów! – 
wysyczał. 
  – Właśnie ten. Gregor Vogelbrandt – odparłem. – Zawsze był bezwzględny, a 
ból, którego teraz zaznaje, spowodował nie tylko, iż chciałby się nim podzielić z 
całym światem, ale zaciemnił mu również umysł. Niedawno obiecał sobie, że 
przed śmiercią spali tysiąc odstępców. Daleko jeszcze do tej liczby, za to zdrowie 
szwankuje coraz bardziej. Będzie się więc spieszył... 
  – Kanalia! – syknął baron. 
  – Poza tym wiem, że pochodzi z plebsu. Szczerze nienawidzi dobrej szlachty i 
dogadał się z mieszczanami, w jaki sposób pana pognębić, panie baronie. 
Ośmielam się również sądzić, że nie czyni tego wszystkiego bezinteresownie, 
chociaż akurat na to nie mam żadnych dowodów. 
  Pokiwał głową, jakby wiadomość, że inkwizytor stanął przeciwko niemu 
powodowany żądzą zysku, wydawała mu się więcej niż oczywista. 
  – Zgoda – rzekł, patrząc mi prosto w oczy. – Ale niech piekło i szatani was 
strzegą, jeśli mnie zawiedziecie. Znajdę was na końcu świata. 
  Rozbawił mnie. Oczywiście nie dałem tego rozbawienia poznać po sobie, lecz 
pomyślałem, że już niedługo baron Stern będzie miał o wiele większe kłopoty niż 
wywarcie pomsty na inkwizytorze, który wprowadził go w pułapkę, złapał w 
sidła i zastawił wnyki. A jeśli wszystko pójdzie tak, jak pójść powinno, i tak jak 
należy, to niedługo przed śmiercią będzie błogosławił zarówno mnie, jak i wolę 
Boską, która spowodowała, iż na drodze życia wpadliśmy jeden na drugiego. 
  Stern pochylił się nad protokołami, po czym wolno i z namaszczeniem podpisał 
się na końcu ostatniej strony. Podpis miał wypracowany, długi, z zawijasami oraz 
daszkami (zauważyłem już dawniej, że taki właśnie wyrafinowany i 
skomplikowany podpis również był cechą wyróżniającą szybko wzbogaconych 
chamów). Na koniec przystawił do papieru swój herbowy sygnet. 
  – Doskonale, panie baronie – powiedziałem z szacunkiem. – Teraz wszystko 
pójdzie nam jak z płatka. 
  Oczywiście z mojego punktu widzenia jako śledczego te zeznania nie były 
konieczne, by rozpocząć szeroko zakrojone śledztwo. Do aresztowania barona 
Sterna wystarczyłyby zeznania zakonnic, które miał wydobyć Hoffman. Jednak 
kiedy szlachcice zaczną się wzajemnie oskarżać o uczestnictwo w 

antychrześcijańskim spisku, heretyckich odstępstwach oraz demonicznych i 
czarnoksięskich praktykach, cała sprawa nabierze zarówno wiarygodności, jak i 
rumieńców. Będę miał wszystkich połapanych jak rybki w saku i tylko ode mnie 
będzie zależało, którą rybkę w danej chwili sobie wyciągnę... 
  Andreas czekał na mnie w komnacie obok, przy otwartym oknie. 
  – Mam nadzieję, że wszystko słyszałeś? 
  – Świetnie rozegrane – odparł i wydawało mi się, że spogląda na mnie zarówno 
ze zdziwieniem, jak i z szacunkiem. 
  – Resztę zostawiam w twoich rękach. Oczywiście powiesz Sternowi, że 
inkwizytor Madderdin został odsunięty od śledztwa, że nic nie wiesz o żadnej 
umowie, a kiedy baron odwoła wszystkie zeznania, nie będziesz miał innego 
wyjścia, jak wziąć go na tortury, by dojść prawdy... 
Ja w tym czasie zajmę się przyjaciółmi barona i pokażę im, jak potężnie ich 
obciążył. Rzecz jasna, wszystkiemu zaprzeczą... 
  – Rzecz jasna. – Voerter się uśmiechnął. – I jak mniemam, te zaprzeczenia 
zostaną uznane za niesłychanej wagi dowód obciążający... 
  –...wymagający prowadzenia kwalifikowanych przesłuchań – dokończyłem. 
  – Naprawdę pochodzisz ze szlachty, Mordimerze? 
  Odpowiedziałem mu uśmiechem i pokręciłem głową. 
  – Niezależnie od tego, czy odpowiedź brzmiałaby tak, czy nie, nie miałaby 
żadnego znaczenia. Powodzenia, 
  Andreasie, i uważaj tylko, z łaski swojej, by pan baron dożył procesu. 
  – Oczywiście. – Potem przez chwilę milczał i widziałem, że zbiera się w sobie, 
by coś powiedzieć. – Mam nadzieję, że zdajesz sobie sprawę z tego, co robisz – 
rzekł w końcu. – Gdyż przyznam, że nie widziałem ani nie słyszałem o 
mistyfikacji poprowadzonej na taką skalę. 
  – Mistyfikacja? Zapewniam cię, że ktoś, kto za kilka lat miałby ochotę przejrzeć 
dokumenty procesowe, nigdy nie pomyśli, iż ma do czynienia z mistyfikacją. 
Czas ma to do siebie, przyjacielu, że kłamstwa zamienia w niejasności, 
niejasności w półprawdy, aż wreszcie półprawdy w szczerą prawdę. 
  Voerter powoli przytaknął. 
  – A więc zgadzasz się, iż wszystko tutaj zaczyna się od kłamstwa... 
  – Nie, Andreasie – przerwałem ostro. – Wszystko tutaj zaczyna się od zbrodni. 

Takiej lub innej. Od przymuszania do nierządu biednych dziewcząt, szukających 
w klasztorze schronienia przed światem, od katowania i zabijania tych, które 
ośmieliły się być nieposłuszne, od mordowania niewinnych dzieci. Nasze 
działania są jedynie konsekwencją tych obrzydliwych zbrodni. Konsekwencją, 
Andreasie. Nie przyczyną! 
  – A ja sądziłem, że mamy szerzyć sprawiedliwość za pomocą prawa – rzekł. 
  Uśmiechnąłem się, gdyż jego mniemanie można było nazwać jedynie 
prostodusznie naiwnym. 
  – Z grubsza rzecz biorąc, zgadzam się z tobą – odpowiedziałem łagodnie. – 
Jednak bywają takie chwile, a w dzisiejszych czasach zdarzają się, niestety, coraz 
częściej, iż sprawiedliwość można szerzyć, tylko posługując się metodami, które 
prostym umysłom mogą się zdawać bezprawnym złem. My jednak potrafimy 
wznieść się ponad te naiwne wyobrażenia ludzi niemających pojęcia o 
meandrach oraz zawiłościach sprawiedliwości... Czyż nie, Andreasie? – 
Spojrzałem na niego przenikliwym wzrokiem i zaostrzyłem ton głosu. – 
Potrafimy się wznieść, nieprawdaż? 
  Nie opuścił oczu i odpowiedział mi śmiałym spojrzeniem. 
  – Tak – rzekł mocno. – Potrafimy się wznieść, Mordimerze. 
  Skinąłem głową i skierowałem się w stronę drzwi, kiedy Voerter odezwał się 
jeszcze: 
  – Z początku sądziłeś, że cię zdradziłem, prawda? 
  Odwróciłem się od progu i uśmiechnąłem. 
  – Taka myśl nigdy by mi nawet nie przeszła przez głowę, Andreasie. Przyznam, 
że na początku byłem może trochę niezadowolony i trochę zaniepokojony, iż 
zmieniłeś plany bez powiadomienia mnie, lecz potem zdałem sobie sprawę, jak 
niesłuszne są moje osądy. Nie mieliśmy czasu, a ty ten czas, który nam pozostał, 
wykorzystałeś śmiało oraz z pożytkiem dla wszystkich. Jedyne, co mogę uczynić, 
to serdecznie ci podziękować. 
  Nie wiedziałem, czy przyjął moje tłumaczenia za dobrą monetę, lecz w pewnej 
części były one przecież całkowicie prawdziwe. 
  – Stern nie poczekałby na przemowę burmistrza. Próbowaliby wcześniej wyjść, 
a my 
byśmy ich nie zatrzymali – dodał Andreas. 

  – Właśnie tak by było – zgodziłem się z nim. – Przeprowadziłeś całą rzecz w 
sposób nienaganny. Aż dziwne, że Stern ci zaufał. 
  Yoerter roześmiał się. 
  – W przeciwieństwie do ciebie ja naprawdę pochodzę ze szlacheckiej rodziny, 
Mordimerze. W dodatku jestem spowinowacony ze Sternem, gdyż drugi mąż 
jego ciotki był ojczymem mojego ojca. Kiedy spotkałem barona po raz pierwszy, 
wiele rozmawialiśmy o rodzinnych koligacjach... Komu miał zaufać, jak nie 
rodzinie? – Yoerter prychnął z rozbawieniem. 
  – No proszę – mruknąłem tylko. – Najszczersze gratulacje, Andreasie. 
  Wyszedłem z komnaty i pomyślałem, jak tępi są ludzie. Święte Officjum 
istniało od ponad piętnastu wieków, a oni wciąż się nie nauczyli, że inkwizytorzy 
porzucają dla swego powołania zarówno stan, jak i nazwisko czy rodzinę. Nie 
czyniliśmy wyjątków dla nikogo, choćby był bratem, siostrą lub ojcem. Wręcz 
przeciwnie: nie istniał większy dowód miłości niż wydanie najbliższej osoby w 
ręce Inkwizytorium. Przecież oznaczało to ni mniej, ni więcej, tylko że bardziej 
zależy nam na ocaleniu nieśmiertelnej duszy tego nieszczęśnika lub tej 
nieszczęśnicy niż na doczesnym cieszeniu się z jego lub jej towarzystwa. 
 *** 
 
 Mieszczanie, trzeba przyznać, załatwili rzecz sprawnie, chociaż z pozbawioną 
delikatności bezwzględnością (jakaż była to różnica w porównaniu z 
wymyślonym i przeprowadzonym przeze mnie planem porwania Sterna). 
Strażnicy aresztowali wszystkich szlachciców i ich służących, a kogo nie zdołali 
aresztować, tego zabili lub poranili, tak że nie mógł już oponować przeciw 
uwięzieniu. Niestety, w tumulcie, który wszczął się na dziedzińcu i w 
towarzyszącej mu potężnej bijatyce (może nawet lepiej powiedzieć: bitwie) 
poważnie ranny został Gruber. W piątek wieczorem umówiłem się z nim, że jeśli 
dojdzie co do czego, postara się spowodować poddanie służących barona, i 
przyznam, że sierżant próbował wywiązać się z obietnicy. Usiłował zażegnać 
konflikt i, jak to się często przytrafia ludziom chcącym ocalić bliźnich przed 
skutkami bezrozumnego gniewu, oberwał z obu stron. Kazałem zapewnić mu 
wygodne lokum oraz medyka, by czuwał nad nim przez cały czas, po czym 
postanowiłem go odwiedzić, kiedy tylko skłoniłem barona Sterna do podpisania 

dokumentów. Lekarza zastałem na parterze zajazdu, gdzie zajadał się jakimiś 
smakołykami i wesoło żartował z usługującą mu dziewką. Podszedłem cicho od 
tyłu do krzesła, chwyciłem lekarza za ucho i skręciłem je silnie w palcach. Zawył 
i zerwał się, ale ja trzymałem mocno przez cały czas. 
  – Przykazałem: nie odstępujcie pacjenta nawet na krok – powiedziałem. – 
Czego w tych słowach nie zrozumieliście? 
  Puściłem jego ucho i uderzyłem płaską dłonią w potylicę. Padł na blat, trafiając 
twarzą prosto w potrawkę. Zwinął się i uciekł na drugi koniec stołu. 
  – On zasnął, przysięgam wam, zasnął! – wykrzyczał. – Toż i wymknąłem się na 
chwileczkę, by napełnić czymś puste brzuszysko i zaraz, zaraziuteńko wrócić do 
waszego przyjaciela. 
  Pokiwałem na niego palcem. 
  – Chodźcie no. 
  Pomysł wyjścia zza bezpiecznej przegrody stołu bardzo mu się nie podobał, ale 
cóż innego miał zrobić? Zbliżył się na drżących nogach i z pobladłą twarzą. 
  – Jeśli jeszcze raz sprzeciwicie się moim poleceniom, każę was batożyć tak 
długo, aż ciało odpadnie od kości – rzekłem spokojnie, choć z naciskiem. – 
Kiedy będziecie chcieli coś 
zeżreć, choć Bogiem a prawdą kałdun macie wypchany jak worek z sianem – 
szturchnąłem medyka w brzuch tak boleśnie, że zatoczył się i aż przysiadł – to 
zawołajcie służącą. Zrozumieliście mnie? 
  – Tak – wyszeptał. 
  – Dobrze zrozumieliście? 
  – Tak, tak, mistrzu inkwizytorze! Dobrze zrozumiałem! 
  – To co tu jeszcze robicie? 
  Uśmiechnąłem się, kiedy ruszył z kopyta przez izbę, a potem wbiegł na schody 
z łomotem ciężkich buciorów. Spojrzałem na przerażoną dziewczynę, która 
schowała się za ladą i popatrywała na mnie niespokojnie. 
  – Zajdź tam czasem na górę, moje dziecko – poprosiłem łagodnie. – I sprawdź, 
czy czegoś im nie potrzeba, dobrze? Zrobisz to dla mnie? 
  – Oczywiście, mistrzu inkwizytorze – pisnęła. 
  – Bardzo ci dziękuję, moja miła. 
  Mrugnąłem do niej, po czym sam również skierowałem się na piętro, do pokoju, 

w którym leżał Gruber. Kiedy wszedłem do środka, musiałem przyznać, że 
sierżantowi zapewniono całkiem znośne warunki. W izbie miał ciepło, łóżko 
wygodne i nawet świeżo pościelone, a lekarz właśnie przecierał mu czoło 
wilgotną szmatką. Sierżant miał zamknięte oczy i ciężko oddychał. 
  – Jak z nim? – zapytałem. 
  Medyk wstał i zbliżył się do mnie. 
  – To już niedługo potrwa – zaszeptał, a ja wstrzymałem oddech, gdyż z jego 
gęby zalatywało zgnilizną, po czym zrobiłem krok na bok. 
  – Nic się nie da zrobić? 
  – Jedynie modlitwa może uratować tego człowieka i cud Boski. – Pokręcił 
głową. – Posiekali go w plasterki, ale to jeszcze może by się dało jakoś 
przetrzymać. Ale ktoś wbił mu ostrze w brzuch i poszarpał, pewnie włócznią czy 
halabardą. – Cmoknął przez zęby. – Takie rany są najgorsze, mistrzu 
inkwizytorze. Póki szlachta siecze się szablami lub mieczami, da się ich często 
odratować i uzdrowić, ale kiedy chamstwo weźmie się za widły, włócznie, 
gizarmy, halabardy – machnął ręką – wtedy najczęściej lekarz już nie ma czego 
składać, tak wszystko wewnątrz jest skłute, poszarpane i podziurawione. 
  Westchnąłem. 
  – Szkoda. To był dobry człowiek. – Zauważyłem, że powiedziałem o Gruberze 
„był”, i sam się na siebie zezłościłem, gdyż przecież poczciwy sierżant na razie 
jeszcze żył. 
  W tym momencie Gruber otworzył oczy i spojrzał w moim kierunku. Przez 
chwilę chyba mnie nie rozpoznawał, lecz w końcu skrzywił usta w czymś, co 
miało być uśmiechem. 
  – Mistrz inkwizytor – zaszeptał. 
  Zbliżyłem się do łóżka. 
  – Oj, sierżancie Gruber – zagadnąłem wesoło. – Czy to wypada, żeby 
doświadczony żołnierz dał się posiekać byle chamom niczym kapusta w kuchni? 
Doktor mówi, że co najmniej tydzień będziecie leżeć w łóżku, a pewnie nawet 
miesiąc zajmie wam, nim dojdziecie do pełni sił... Przynajmniej pobyczycie się 
na miękkich materacach. Aż wam zazdroszczę, bo mnie czeka praca, praca i 
praca, i jeszcze raz praca – westchnąłem. – Za tydzień, kiedy już się 
podkurujecie, przyślę jakiegoś miłego młodzieńca, by wam usługiwał. – 

Mrugnąłem porozumiewawczo. 
  Uśmiechnął się trochę szerzej. 
  – Wiem, że umieram – powiedział cicho i spokojnie. – Sami mówicie, żem 
doświadczony żołnierz, to i przecież wiem: z takich ran już się nie wychodzi. 
  Zastanawiałem się przez chwilę, po czym skinąłem głową. 
  – Macie rację. Niewiele wam zostało czasu. Chcielibyście, żebym coś dla was 
zrobił? 
  – Zadbajcie, żeby mnie godnie pogrzebali – poprosił. – Niech mnie nie rzucają 
do dołu za miastem jak byle ścierwa. Zrobicie to dla mnie? 
  – Oczywiście – odparłem. – Coś jeszcze? 
  – Nic mi nie przychodzi do głowy. Nikogo nie mam na tym świecie, to i nikogo 
nie obejdzie moja śmierć. Każcie napisać, że byłem uczciwym człowiekiem. Na 
grobie znaczy. 
  – Tak zrobię – obiecałem mu. 
  Nie miał siły podnieść ręki, więc tylko lekko uścisnąłem jego leżącą na pościeli 
dłoń. 
  – Żegnajcie, panie Gruber. I nie bójcie się niczego. Wasza córeczka na was 
czeka... 
  Tym razem niemal się rozpromienił. 
  – Czasem nawet już ją słyszę – powiedział z rozmarzeniem w głosie i 
przymknął oczy. – Jak śmieje się i woła: „Chodź do mnie, tatusiu”. Toteż i idę do 
mojego maleństwa, z Boską pomocą... 
 *** 
 
 Śmierć sierżanta przygnębiła mnie bardziej, niż sądziłem, zwłaszcza że przecież 
byłem przyzwyczajony do tego, iż ludzkie żywota pędzą koło mnie niczym 
jesienne liście gnane wiatrem, i zwykle nie miałem ani czasu, ani ochoty, by 
przyglądać się temu, nie innemu listkowi. Jednak pomimo sodomicznych ciągot 
w Gruberze było coś, co budziło szczerą sympatię. Może szacunek, z jakim 
wypowiadał się o zbożnym dziele prowadzonym przez Inkwizytorium, może 
chęć szerzenia sprawiedliwości, a może sentyment, z jakim wspominał dawno 
zmarłe dziecko. W każdym razie sprawiał wrażenie porządnego człowieka, o ile, 
rzecz jasna, o zatwardziałym mężolubniku można mówić jako o człowieku 

porządnym. Zgodnie z obietnicą kazałem pochować sierżanta w ładnym grobie z 
marmurową płytą (miejscy rajcy musieli ten wydatek włączyć do miejskiego 
budżetu), a na tej płycie wyryć między innymi napis mówiący: „Zginął, starając 
się ratować ludzkie życia” oraz postawić naturalnej wielkości posąg 
przedstawiający Grubera. Sądziłem, że jeśli miałby okazję kiedyś zobaczyć, jak 
uhonorowano go w Luthoff, byłby całkiem zadowolony. W końcu każdy z nas ma 
ambicję, by zaznaczyć swą obecność na tym padole łez na tyle silnie, by zostać 
we wdzięcznej pamięci potomnych. Marmurowa płyta i solidny posąg na pewno 
mogły się przyczynić do przedłużenia tej pamięci. 
  Giuseppe Francisco wpadł do mojej komnaty bez pukania. 
  – Zabił się! Mistrzu inkwizytorze, zabił się! 
  Wiedziałem, o kogo mu chodzi, ba, byłem święcie przekonany i najzupełniej 
pewien, że tylko jedna śmierć mogła wywołać taką reakcję najemnika. 
  – Ogrodnik? 
  Odsapnął. 
  – Ano ogrodnik. 
  – Chodźmy – rozkazałem, nie bawiąc się w zadawanie kolejnych pytań. 
  – Mówię wam, mistrzu, w życiu nie widziałem czegoś podobnego. W życiu nie 
widziałem, żeby człowiek sam sobie w taki sposób... a wiele się przecież 
widziało tu i tam... 
  Nigdy jeszcze nie słyszałem, żeby Giuseppe Francisco był tak poruszony 
jakimkolwiek wydarzeniem, więc staruszek musiał nieźle się nabiedzić nad 
popełnieniem zapadającego w pamięć samobójstwa. 
  – Co on, kutasa sobie odgryzł, że tak nie możesz tego przeżyć? – zażartowałem. 
  – Jezus Maria, a wy skąd wiecie?! – Najemnik stanął jak wrośnięty w posadzkę 
i wpatrywał się we mnie rozszerzonymi oczami. 
  – Doświadczenie inkwizytora – odparłem po dłuższej chwili, bo nie 
przypuszczałem, że 
ten żołnierski dowcip może mieć cokolwiek wspólnego z prawdą. – Chodźmy, 
chodźmy... – Pchnąłem Giuseppe Francisca w ramię, gdyż cały czas stał jak 
zamurowany. 
  – Matko Boska Bezlitosna, szkoda, że ja nie zostałem inkwizytorem – 
zamruczał za moimi plecami. 

  Potem jeszcze słyszałem, jak coś tam gadał do siebie, głównie wydziwiając, jak 
mężczyzna może sam sobie zrobić taką rzecz, ale zastanawiając się również nad 
tym, w jaki sposób tak stary człowiek mógł tak zręcznie wygimnastykować 
kręgosłup, by pochylić się z zębami aż do własnego przyrodzenia. Fakt. Mnie też 
zaczęło to zastanawiać. Ale szczerze mówiąc, miałem na głowie poważniejsze 
problemy. Bo oto okazało się ni mniej, ni więcej, tylko że ptaszek odleciał i nie w 
ludzkiej mocy było już osądzenie go. Jednak nie wywarcie pomsty, nie danie 
odstraszającego przykładu, ba, nawet nie przegrana walka o duszę grzesznika 
wydawały mi się najbardziej przykre w tym wypadku, lecz to, że nie zdołałem 
wyświetlić i wyjaśnić wszystkich szczegółów morderstw. Nie znałem motywów, 
które kierowały zabójcą, nie wiedziałem, w jaki sposób przygotowywał 
morderstwa, jak je przeprowadzał ani jak znikał z miejsca zbrodni. Kim był 
starzec, który w tak paskudny sposób zdecydował się, by potępić na wieki swą 
duszę? Czarownikiem? Nadzwyczaj chytrym i świetnie wyszkolonym zabójcą? 
Dawnym inkwizytorem, dysponującym potężną mocą? Nie wiedziałem i 
wszystko wskazywało na to, że nigdy się już nie dowiem. Muszę stwierdzić, że 
świadomość, iż tajemnica tych trzech morderstw pozostanie niewyjaśniona, paliła 
mnie niczym żywym ogniem. Przed samym sobą mogłem szczerze przyznać, że 
nie zależało mi na zbawieniu duszy grzesznika ani na złapaniu go. Chciałem 
tylko wiedzieć... Niechby nawet ten ogrodnik uciekł, niechby umarł, ale dopiero 
po tym, gdy poznałbym kierujące nim motywy oraz sposoby, których użył. 
  Obejrzałem dokładnie zamek, później podałem najemnikowi klucz, a kiedy 
Giuseppe Francisco otwierał celę, klucz zazgrzytał niemiłosiernie. Pchnął 
drzwiczki i puścił mnie przodem. 
  Starzec leżał nago, jak Pan Bóg go stworzył, pomiędzy jego udami ziała rana, a 
krew była rozlana wszędzie wokół. Na sianie, na kamiennej posadzce, nawet 
ściany obok zostały spryskane mozaiką brunatnych kropel. Posoka musiała tu 
tryskać jak z zarzynanego świniaka, pomyślałem. No i krew była również na 
twarzy mężczyzny. Zaschnięta w brązowe już plamy na siwej brodzie, na 
policzkach, nawet na czole. 
  Ogrodnik miał twarz wykrzywioną w grymasie męki, wybałuszone oczy i zęby 
wyszczerzone niczym wściekły pies, który skonał, w chwili kiedy warczał. Na 
kamiennej posadzce zobaczyłem świeże, jaśniejsze ślady, a paznokcie zmarłego 

zostały zdarte do żywego mięsa. Trzeba przyznać, że ten starzec wykazał się nie 
tylko wielkim hartem ducha, ale również wielką zręcznością. Kiedy obejrzałem 
bowiem dokładnie rany, które sam sobie zadał, zobaczyłem, że wyszarpał z ciała 
nie tylko członka i jądra, lecz również werżnął się zębami głęboko w mięso. 
Musiał więc mieć niezwykle giętki kręgosłup, by nie dość, że przechylić się tak 
mocno, to jeszcze w tym przechyle utrzymać się na tyle długo. 
  – Poszukaj no kutasa i jaj – rozkazałem Giuseppe. – Nie wiem, może leżą 
gdzieś w tym sianie albo co... 
  Żołnierz z nieukrywanym obrzydzeniem (no proszę, nawet weteran padańskiej 
kampanii mógł się czymś brzydzić!) zaczął przerzucać siano czubkiem buta, a po 
chwili już dokładniej, rękoma. 
  – Nie ma... – Spojrzał na mnie z dołu nierozumiejącym wzrokiem. – Przecież 
nikt tu nie wszedł, jak Boga kocham, nikt nie mógł zabrać, zresztą niby po co... 
  – Więc zeżarł – mruknąłem. 
     Giuseppe Francisco spojrzał na mnie tak, jakbym bez mała jego samego 
zapraszał, by posmakował własnego przyrodzenia. Wstał i otrząsnął się. 
  – Kiedyś takiemu jednemu obcięliśmy kutasa i daliśmy, żeby se sam zeżarł. No 
ale to za karę przecież było, wiecie, jak to między żołnierzami... A jak tak można 
samemu sobie, własnego? Wiecie co, pewni jesteście, mistrzu inkwizytorze, że 
nie zawieruszył się gdzieś albo co tam? 
  Wyciągnąłem z pochwy nóż, kucnąłem przy zwłokach, podważyłem ostrzem 
zęby starca i 
zajrzałem do jego gęby. Zobaczyłem w środku strzępy mięsa, jakby ogrodnik 
nażarł się niedawno psich flaków. 
  – Zeżarł – potwierdziłem, podnosząc się. – Wiesz co, Giuseppe, taką sprawę to i 
ja widzę pierwszy raz w życiu. 
  My, funkcjonariusze Świętego Officjum, byliśmy oczywiście przyzwyczajeni do 
samobójczych zamachów wśród naszych więźniów, gdyż wielu z nich mniej 
obawiało się wiecznego potępienia niż inkwizytorskich przesłuchań. Toteż próby 
podcięcia lub przegryzienia sobie przez więźniów żył czy próby 
samopowieszenia nie były niczym niezwykłym. Ba, widziałem nawet człowieka, 
który rozbił sobie głowę niemal na miazgę, gdyż tak długo uderzał nią w mur, aż 
popękały mu kości czaszki. Widziałem też drugiego, który usiłował urwać sobie 

przyrodzenie, by w następstwie zadanych ran skonać z upływu krwi. No ale 
urwać, na Boga! nie odgryźć. W dodatku chciał jedynie odebrać sobie życie, nie 
pożerać własne ciało. Wszystko to czynili ci zatwardziali grzesznicy, by uniknąć 
dalszych przesłuchań. Taka w nich była piekielna złość na Pana Boga, że nawet 
nie pragnęli się z Nim pojednać, tylko woleli skonać w śmiertelnym grzechu i na 
wieki potępić swe nieszczęsne dusze... 
  – I co teraz zrobicie? – zagadnął najemnik. 
  – To, co należy uczynić w podobnych wypadkach – odparłem po chwili. – 
Spalimy na rynku trupa, a przedtem odczytany zostanie spis przestępstw, które 
ten człowiek popełnił, kiedy jeszcze żył. 
  – Pomyślałby kto: ogrodnik! – Giuseppe Francisco prychnął. – Aż strach bierze, 
mistrzu inkwizytorze, że uczciwy człowiek wszędzie może natknąć się na wroga. 
Jakbyśmy byli kurakami, nad którymi krążą głodne jastrzębie. 
  No już ty, mój drogi, to mi na kuraka nie wyglądasz, pomyślałem, ale skinąłem 
jedynie głową, gdyż najemnik miał rację przynajmniej w pierwszej części swego 
zdania: wróg mógł uderzyć z każdego miejsca i każdy mógł być wrogiem. Nawet 
ktoś, z kim dzieliłeś się wodą i chlebem, nawet ktoś, z kim wspólnie się modliłeś, 
nawet ktoś, u kogo się spowiadałeś, nawet ktoś, z kim dzieliłeś łoże. No i tak jak 
w tym wypadku: nawet ktoś, kto dbał o kwiaty i kto zdawał się pełen szacunku 
dla cudu natury, jakim jest życie. Giuseppe Francisco wyciągał słuszne wnioski i 
miałem nadzieję, że kiedy śledztwo się zakończy, okoliczni mieszkańcy będą 
pamiętać o jednym: świat jest niczym sztormowe morze pełne drapieżnych 
potworów. A jedynym ocaleniem dla szamoczących się wśród fal nieszczęśników 
jest statek wiary, na którego pokład można wejść jedynie wtedy, kiedy podejmie 
się linę zrzuconą przez Święte Officjum. 
  
     
 Rozdział XII 
 
 Oferta 
 
 
    W dzień po przejęciu przeze mnie dowództwa wysłałem do kancelarii biskupa 

w Hez-hezronie list powiadamiający o tym wydarzeniu, starając się wszystko 
ująć w słowach jak najbardziej oględnych i wyważonych. Przedstawiłem 
zaistniały stan rzeczy jako wynikający z godnego pożałowania stanu zdrowia 
mego dotychczasowego przełożonego. Stanu zdrowia fizycznego oraz 
psychicznego, nie omieszkałem podkreślić. Byłem bowiem pewien, że 
Vogelbrandt wysmarował własne pismo do heskiej kancelarii, i wolałem, by 
wiedziano, że chwilowo jest człowiekiem umysłowo niesprawnym, a więc jego 
osądy, opinie, mniemania oraz płynące z nich wnioski mogą być całkowicie 
zniekształcone bólem powodowanym chorobą. Natomiast kiedy już z sukcesem 
dokonałem aresztowań wśród okolicznej szlachty, kiedy zyskałem poparcie 
mieszczan z Luthoff oraz kiedy odkryłem 
karygodne zbrodnie popełniane w klasztorze, wyszykowałem następne, 
obszerniejsze pismo, zawierające również szczegółowe odpisy z protokołów 
przesłuchań oraz, co ważne! naszkicowałem z grubsza powagę sytuacji prawno-
księgowej związanej z majątkami, które należało przygotować do przejęcia przez 
Święte Officjum. Majątki te należały nam się z mocy odwiecznego prawa 
mówiącego, iż wrogowie naszej świętej wiary tracą wszelkie możliwości 
zbywania, przekazywania czy darowywania jakiejkolwiek nieruchomości będącej 
kiedykolwiek ich własnością. Tego samego prawa, na mocy którego mieszczanie 
z zacnym burmistrzem Hubnerem już ostrzyli sobie zęby na udział w licytacjach. 
Cóż, nie oni jedni... Jak znałem życie, z całego Cesarstwa zjadą tu inwestorzy i 
spekulanci, a naszym zadaniem będzie również utrzymanie w ryzach tej hołoty, 
tak by wyznaczone majętności przypadły tym ludziom, którym przypaść 
powinny. W ten właśnie sposób organizowało się poważne licytacje oraz 
przetargi i nie sądziłem, by jak świat światem cokolwiek się kiedykolwiek w tej 
materii zmieniło, gdyż korzyści finansowe mieli odnosić nie ludzie najobrotniejsi 
czy najbogatsi, lecz najwierniej służący władzy. A że władzą byliśmy my, więc 
nie miałem powodów, by na ten stan rzeczy narzekać. 
  Inkwizytorzy z Hez-hezronu przybyli w trzy tygodnie po wysłaniu przeze mnie 
dokumentów i uznałem to za wręcz niesłychane tempo, zważywszy na fakt, ile 
się wcześniej nasłuchałem o opieszałości działania biskupiej kancelarii oraz o 
tym, że biskup i jego podwładni tak długo zastanawiają się nad wieloma 
działaniami, aż w końcu okazują się one zbyteczne, gdyż nieaktualne. Obiło mi 

się również o uszy, że wiele w tej chwili do powiedzenia miał biskup Gersard, o 
którym mówiło się jako o następnym biskupie Hezu, a co za tym idzie – 
następnym przełożonym Świętego Officjum. Być może to właśnie tenże Gersard, 
(o którym krążyła opinia, iż umiałby policzyć nawet piasek na brzegu morza, a z 
gwiazd wycisnąłby srebrny pył) przyczynił się do tak szybkiego działania 
inkwizytorów z Hezu. Ale może byłem niesprawiedliwy w swych 
przypuszczeniach i moich towarzyszy po fachu gnała jedynie zbożna chęć 
czynienia sprawiedliwości bożej... 
  Erich Stockmeier, dowódca heskiej misji, przewodził kilkudziesięciu osobom: 
czterem inkwizytorom, ponad dwudziestce zbrojnej straży, a poza służbą w 
orszaku dostrzegłem jeszcze persony, o których profesji ani zadaniach nic nie 
potrafiłem na pierwszy rzut oka powiedzieć. Przyznam, że wielkość wysłanej 
misji co najmniej mnie zdziwiła (jeśli nie zdumiała lub wręcz zaniepokoiła). Sam 
heski inkwizytor był mężczyzną chudym, wysokim, o bystrych szarych oczach, 
pobrużdżonej zmarszczkami twarzy i nosie zaginającym się niczym szpon 
drapieżnego ptaka. Nosił przy tym długie, cienkie wąsy, które sięgały mu aż za 
ostro zakończony podbródek. Być może byłby to wygląd potrafiący budzić jeśli 
nie śmiech, to przynajmniej uśmiech rozbawienia na twarzach ludzi, gdyby nie 
fakt, że Stockmeier odziany był w czarny płaszcz z połamanym srebrnym 
krzyżem. A z inkwizytorów nikt się nie naśmiewa, choćby wyglądali niczym 
strachy na wróble. 
  Heski inkwizytor zachował się grzecznie i zgodnie z obyczajem, gdyż wpierw 
przedstawił mi wszelkie dokumenty poświadczające jego tożsamość, a 
wystawione przez biskupią kancelarię. Ja, również zgodnie z obyczajem, uważnie 
je przejrzałem, zwłaszcza pieczęcie oraz podpisy. W końcu: wróg nie śpi, a choć 
dawno nie słyszano, by ktoś ośmielił się podrobić inkwizytorskie dokumenty, to 
przecież tylko z tak błahego powodu nie wolno nam było poskromić pobożnej 
czujności. 
  – Witam cię serdecznie w Luthoff, Erichu – rzekłem, kiedy już oddałem 
dokumenty nowo przybyłemu inkwizytorowi. – Bardzo się cieszę, że tak szybko 
do nas dotarłeś. I w tak... – obrzuciłem wzrokiem jego świtę – licznym gronie. 
  – I ja się cieszę, gdyż dokumenty, które przejrzałem, wyglądają bardzo, ale to 
bardzo obiecująco. – Aż zatarł ręce z radości, a przy okazji tego gestu 

zobaczyłem, że ma długie, 
kościste palce. 
  – Starałem się, by przede wszystkim były przejrzyste – odparłem skromnie. 
  – Przejrzystością już my się zajmiemy. – Skinął mi serdecznie. – Ale bardzo się 
cieszę, Mordimerze, bardzo. Wszędzie w okolicy mówią o tobie, że niezłe tu 
rozpocząłeś jatki – dodał tonem przyjacielskiej pogawędki, lecz w jego głosie nie 
usłyszałem nagany, a raczej stwierdzenie oczywistego faktu. Chociaż przyznam, 
że sam nie nazwałbym tego jatkami, lecz dzianiem się sprawiedliwości bożej. – 
Czy wiesz, że skargi na Inkwizytorium zdążyły trafić nawet na dwór cesarza? – 
Uśmiechnął się pod wąsem. – Jeszcze trochę, a twoje imię zacznie być znane. 
  – Wolałbym nie – odparłem. 
  – Ba! – Rozłożył ręce. – Trochę za późno, by o tym myśleć. Lecz szczerze 
mówiąc, osobiście przyglądam się twoim poczynaniom nie bez pewnego rodzaju 
sympatii. 
  Przynajmniej z tego, co mi na razie wiadomo. Taaak... – Pokiwał głową. – 
Przerażająca jest moralna ohyda wrogów Boga i przeciwników rodzaju 
ludzkiego, czyż nie? 
  – Nie ująłbym tego lepiej, Erichu. Czy mogę zapytać, kiedy z towarzyszącymi 
ci braćmi przejmiesz śledztwa? 
  – Nie, nie! To zarówno twój przywilej, jak i twój obowiązek. Prowadź je dalej. 
  Być może słowo „osłupiałem” szłoby za daleko w odzwierciedleniu moich 
uczuć, jednak z całą pewnością drgnęła mi brew, kiedy usłyszałem te słowa. 
Spodziewałem się bowiem, że bardziej kwalifikowani funkcjonariusze, 
znaczniejsi i z większym stażem, zajmą się dalszym biegiem sprawy, a ja co 
najwyżej posłużę im pomocą na pierwszym etapie śledztwa. A tu, proszę bardzo, 
okazywało się, że wasz uniżony sługa w jednym ręku połączyć będzie musiał 
wielki zaszczyt oraz wielką odpowiedzialność. 
  – A bracia, którzy ci towarzyszą? Nie wspomogą nas w przesłuchaniach? 
  – Mordimerze, nie jestem specjalistą od prowadzenia śledztw, zresztą również 
żaden z moich towarzyszy nie zajmuje się na co dzień podobnymi kwestiami. 
Oczywiście jak wszyscy absolwenci Akademii potrafilibyśmy sobie poradzić w 
bezpośredniej walce z szatanem i jego stronnikami, a nawet znaleźlibyśmy w tej 
walce upodobanie, ale przysłano nas w zupełnie innym celu. 

  – Coś takiego! W jakim, jeśli wolno spytać? 
  – Jesteśmy specjalistami od szacunków finansowych i wyceny nieruchomości 
oraz ruchomości – odparł z szerokim uśmiechem. – Naszą bronią w walce z 
diabłem oraz herezją są księgi rachunkowe. Przybyliśmy, by oszacować wartość 
majątków podlegających konfiskacie, a także zabezpieczyć je przed 
zniszczeniem. Ponadto musimy zadbać o zorganizowanie licytacji, poinstruować 
sądy, by wydały zalecenie zamknięcia spraw spadkowych, dokonać wypisów 
notarialnych i tak dalej, i tak dalej. Krótko mówiąc: mnóstwo uciążliwej, mało 
interesującej pracy, którą jednak komuś trzeba powierzyć. 
  – Ach tak – odparłem po chwili. 
  – Zwykle nie dostrzegacie naszego trudu – powiedział Stockmeier bez 
najmniejszej urazy w głosie. – Gdyż rozpoczyna się on w momencie, kiedy wy 
kończycie. Pamiętaj jednak, że bez naszego wysiłku nie byłoby z czego opłacić 
kosztów waszych działań. 
  – Zważywszy na wysokość mojego wynagrodzenia, uważam, że powinniście się 
lepiej starać – rzekłem niby to żartem, lecz w rzeczy samej zgodnie z prawdą, 
ponieważ inkwizytorzy może mieli wielki kredyt w niebiańskim skarbcu, ale za 
to nadzwyczaj często ogromne długi na naszym ziemskim padole łez. 
  – Coś w tym jest – zgodził się wesoło. – Jednak i my nie opływamy w dostatki, 
a pieniądze widzimy raczej jako słupki rachunkowe niż w jakże miłej formie 
złotych monet czy drogich kamieni. 
  Chciał odejść, lecz zdecydowałem się zatrzymać go jeszcze na chwilę. 
  – Wybacz, Erichu, że zadręczam cię moimi kłopotami... 
  Stockmeier zatrzymał się w pół kroku. 
  –...ale nigdy nie prowadziłem podobnie wielkiego śledztwa i nie bardzo wiem, 
w jaki sposób... 
  – Mordimerze – przerwał mi stanowczo – nie będę ani żądał, ani nawet 
spodziewał się od ciebie pomocy związanej z szacowaniem dóbr czy opisem ich 
stanu prawnego. Nie będę wymagał, byś sporządzał dokumenty, których 
ważności nie będzie można w przyszłości podważyć przed żadnym sądem. A ty, z 
łaski swojej, nie proś mnie o pomoc w czynnościach śledczych oraz 
procesowych. – Spojrzał na mnie poważnie. – A pozwól sobie tylko powiedzieć, 
iż nie należało wszczynać i przejmować tak poważnego śledztwa, jeżeli nie miało 

się pewności dźwignięcia podobnie wielkiego ciężaru. 
  Zrozumiałem natychmiast nauczkę, jakiej właśnie mi udzielał, i zrozumiałem 
również, że u inkwizytorów przybyłych z Hezu na pewno nie znajdę pomocy. 
Dlaczego zdecydowano się nie przysyłać biegłych śledczych, lecz 
wykwalifikowanych prawników oraz biegłych rachmistrzów? Czy była to wina 
zwyczajowej heskiej biurokracji oraz bałaganu? A może ktoś pragnął sprawdzić, 
jak wasz uniżony sługa spisuje się w roli inkwizytora prowadzącego szeroko 
zakrojone śledztwo? A może po prostu chciano mnie upokorzyć, pokazać mi 
miejsce w szyku? Może kogoś zabolał sposób, w jaki odebrałem dowództwo 
Gregorowi Vogelbrandtowi? A może komuś nie zależało, by śledztwo w okręgu 
Bielstadt zatoczyło zbyt szeroki krąg, i liczył na to, że dwóch inkwizytorów 
dowodzonych przez kogoś tak niedoświadczonego jak ja zniechęci się 
trudnościami i prędzej czy później pozwoli wygasnąć wznieconemu pożarowi. 
Trudno mi było w tej chwili dojść do właściwego wniosku, a nie wykluczałem 
również, że na ten żałosny efekt mogły się po trochu złożyć wszystkie 
wymienione przeze mnie przyczyny. 
 *** 
 
 Od czasu przybycia Stockmeiera i grupy inkwizytorów z Hezu upłynął niemal 
miesiąc i przez cały ten miesiąc nie miałem czasu nie tylko, by próżnować, lecz 
by choć chwilę odpocząć. Czasami przychodziła mi ochota, by odwiedzić 
klasztor i zobaczyć, jak miewa się słodka siostrzyczka Anna, ale za każdym 
razem jakieś niespodziewane wydarzenie stawało na przeszkodzie moim planom. 
Tak więc poświęcałem się sprawie nie tylko gorliwie, lecz również cnotliwie. To 
pierwsze pochodziło z nieprzymuszonego wyboru, to drugie było już dziełem 
zrządzenia losu. Z początku pewnych kłopotów dostarczali mi współtowarzysze, 
których musiałem zagrzewać do wytężonej pracy, jednak nie minęło wiele czasu, 
a na szczęście zaczęli wreszcie widzieć sens w naszym dziele, a nawet 
przejawiać zbożny zapał w ściganiu sojuszników diabła. Po śmierci starego 
ogrodnika zdecydowałem się zamknąć śledztwo w sprawie morderstw biskupa 
oraz mniszek i sporządziłem długi, za to niejasny raport na temat wykorzystania 
przez tego człowieka czarnoksięskich mocy w celu pognębienia swych ofiar. I tak 
miałem przeczucie, że nikt nie zada sobie trudu, by pismo przeczytać. Wykrycie 

diabolicznych knowań Sterna i gromady jego sąsiadów określiłem natomiast jako 
następstwo rozpoczętego śledztwa, lecz niemające z tymże śledztwem 
materialnego powiązania. Czyli na dobrą sprawę nie minąłem się z prawdą, 
ponieważ rzeczywiście żaden ze szlachciców nie był winien śmierci biskupa oraz 
mniszek, a ich grzeszki wydały się tylko dzięki naszej inkwizytorskiej inspekcji 
przeprowadzonej w innej sprawie. Podobnie jak w wypadku innych śledztw 
zataczających tak szeroki krąg, musiałem zwerbować do pomocy wielu ludzi i 
trzeba przyznać, że burmistrz Luthoff okazał się wielce pomocny, dając mi na 
usługi najlepszych miejskich milicjantów. A potrzebowałem przecież pomocy w 
wielu sprawach: aresztowaniach, doprowadzeniach, 
przesłuchaniach, w pilnowaniu więźniów, a jeśli trzeba, również w ściganiu 
podejrzanych, bowiem nie raz i nie dwa zdarzyło się, że szlachcice, którzy 
spodziewali się aresztowania, usiłowali umknąć jak najdalej od Luthoff. Były to, 
nawiasem mówiąc, rozpaczliwe próby, całkowicie pozbawione sensu, gdyż 
Święte Officjum wszędzie miało swe uszy oraz swe oczy i każdy grzesznik 
prędzej czy później trafiał w nasze ręce. 
  Nie ma co ukrywać, że kapelan Kornhacher okazał się niezwykle pomocny w 
trakcie prowadzenia śledztwa. Powiedziałbym nawet, że jego zapał przybrał 
niezbyt często spotykaną u delatorów formę, a mianowicie ksiądz usiłował 
wyszukiwać wciąż nowych podejrzanych, wymyślał ciągle nowe oskarżenia oraz 
proponował przeprowadzanie różnego rodzaju prób, sądów bożych, a nawet 
prowokacji. Zapał ten na początku był pomocny, potem jednak stał się nieco 
męczący, więc rozkazałem księdzu pozostawać na plebanii i tam też pilnowali go 
na zmianę moi żołnierze. Dla Kornhachera miałem bowiem przygotowane pewne 
plany i sądziłem, że niedługo nadejdzie najwyższy czas, by wcielić je w życie. 
  Oczywiście zarówno Stern, jak i znakomita większość jego przyjaciół przyznali 
się do winy już w czasie pierwszych przesłuchań. Wzajemnie oskarżali się o 
rzucanie szkodliwych zaklęć, wzywanie demonów, składanie hołdów diabłu, 
profanację relikwii oraz bluźnierstwa przeciwko Panu. Czy cokolwiek z tego, co 
mówili, było prawdą? Być może niektórzy z nich rzeczywiście zabawiali się w 
próby stosowania czarnej magii, gdyż z doświadczenia wiedziałem, że podobne 
grzechy nader często towarzyszą rozpuście, zwłaszcza jeśli chodzi o ludzi 
bogatych oraz znudzonych, którzy zaczynają szukać nowych, ekscytujących 

doznań. Najprawdopodobniej w czasie trwania orgii z udziałem mniszek 
dochodziło również do bluźnierstw oraz profanacji przedmiotów związanych z 
naszą świętą religią. Na panowanie takich obyczajów wśród kurwiących się 
zakonnic i ich gachów również wskazywała praktyka wielu śledztw 
prowadzonych wcześniej przez Święte Officjum. W czasie niektórych 
przesłuchań oskarżeni opowiadali w sposób nad wyraz naturalny o popełnionych 
grzechach, tak że powziąłem pewność, iż naprawdę mieli je na sumieniu. 
Inkwizytor bowiem powinien poznawać, kiedy oskarżony, obwiniając się, mówi 
prawdę, kiedy kłamie ze strachu lub chęci przypodobania się przesłuchującemu, a 
kiedy fantazjuje, będąc przekonany, że jego fantazje są rzeczywistością. 
  Tak więc szlachcice byli winni, co do tego nie miałem żadnych wątpliwości, a 
czy do ich win dopisano kilka grzechów, których nigdy nie popełnili? Zapewne 
tak, lecz cóż to miało za znaczenie? Oficjalnie winę tych ludzi musieliśmy 
ukazać jako przeogromną. Po pierwsze, by uzasadnić surowość kary, po drugie, 
by nakarmić okoliczną ludność obrzydzeniem do grzeszników, po trzecie, by cały 
region zatrząsł się ze strachu. Strachu dwojakiego rodzaju: primo, przed 
sojusznikami diabła, secundo, przed karzącym ramieniem Świętego Officjum, 
której to instytucji sąd nadchodzi może czasem niespiesznie, acz nieuchronnie. 
Ludność miała więc zrozumieć, że grzechy są nie tylko obrzydliwe, ale że 
zostaną wywleczone na światło dzienne, a grzesznicy niechybnie poddani 
najsurowszym karom. 
  Od czasu do czasu miałem okazję spotkać Stockmeiera lub któregoś z 
towarzyszących mu inkwizytorów, jednak nasze wzajemne osobiste stosunki 
sprowadzały się w zasadzie do uprzejmego pozdrowienia. Oni mieli swoje 
sprawy, ja miałem swoje i chociaż jedne wynikały z drugich, to nie zazębiały się 
na tyle ściśle, byśmy musieli kontaktować się ze sobą. Dlatego zdziwiłem się, 
kiedy Stockmeier zaprosił mnie pewnego dnia do swojej kwatery. Zajmował całe 
piętro w jednym z luthoffskich zajazdów (wybrał gospodę znacznie obszerniejszą 
niż ta, której ja używałem jako swego mieszkania) i kiedy tam wszedłem, 
musiałem przyznać, że heski inkwizytor uwił sobie całkiem przyjemne gniazdko, 
gdyż pokoje wypełnione były gustownymi meblami oraz kosztownymi 
kobiercami. Stockmeier poprosił, bym usiadł, i nalał mi wina do kryształowego 
kieliszka opierającego się na wysmukłej, oplatanej złotem nóżce. 

  – Czterdziestoletnia alhamra – powiedział, wznosząc palec. – Wyśmienita, 
mówię ci. Z osobistej piwniczki barona Sterna. 
  Umoczyłem usta. Trunek był aromatyczny, słodki i mocny. Naprawdę dobry. 
  – Czym mogę ci służyć, Erichu? – spytałem, przechodząc od razu do rzeczy, 
gdyż nie przyszedłem do Stockmeiera, by rozprawiać na temat zalet win. 
  – Mordimerze, powiem bez ogródek, iż w Hezie usłyszano twoje imię. I nie 
tylko usłyszano, ale doceniono również znakomitą pracę, którą tutaj rozpocząłeś. 
  Przemawiał do mnie z szerokim uśmiechem na ustach, lecz ja wcale nie miałem 
pewności, czy jest się z czego cieszyć. W końcu Arnold Lowefell, człowiek, 
dzięki którego wstawiennictwu zostałem inkwizytorem, zawsze mawiał, iż 
funkcjonariusz Świętego Officjum powinien stać w cieniu, ponieważ tylko z 
cienia dobrze widać wszystkie szczegóły. Z drugiej jednak strony miałem 
większe ambicje niż służenie jako prowincjonalny inkwizytor. Zawsze czekałem 
na to, aż ktoś ważny z Hezu lub Akwizgranu usłyszy o moich umysłowych 
walorach, zaletach charakteru i pobożnej bezwzględności działania. Jak widać, 
doczekałem się. I jak to zwykle bywa, kiedy człowiek staje przed wielką szansą, 
zacząłem się bać... 
  – Cieszy mnie, iż usłyszano o sprawie, którą tu prowadzę – odparłem skromnie. 
– Bo to ona jest najważniejsza, a nie czyje imię będzie figurować w 
dokumentach. 
  – Zapewne, zapewne. – Pokiwał głową. – Niemniej wolno mi cię 
poinformować, drogi towarzyszu, iż możesz liczyć na awans. – Przymrużył oczy. 
– Wielki awans – dodał. 
  Nie byłem na tyle łatwowierny, by od razu rzucić się inkwizytorowi na szyję i 
uronić na jego ramieniu łzy słodkiej wdzięczności. Wpierw należało wysłuchać, 
co też Stockmeier rozumie pod słowami „awans” i „wielki”. Gdyż mogło się 
okazać, że moje i jego rozumienie tych pojęć niewiele miały ze sobą wspólnego. 
  – Jestem zaszczycony – powiedziałem. 
  – Nie interesuje cię, o jakim awansie mówię? – spytał po chwili i widziałem, że 
jest zaskoczony moją letnią reakcją na jego obietnice. 
  – Pokornie czekam, aż wszystko mi wyjawisz – odparłem z uprzejmym 
uśmiechem. 
  – Cóż, skoro tak... Z tego, co wiem, przewidziano dla ciebie stanowisko szefa 

oddziału Inkwizytorium w mieście Ostrawa. 
  – Ostrawa – powtórzyłem. – Od Akwizgranu będzie z tysiąc mil, prawda? Nie 
wiedziałem w ogóle, że w tym mieście istnieje oddział Świętego Officjum, ale 
nie przeczę też, że pamięć czasem płata mi figle... 
  – Ależ nie! Pamiętasz doskonale, Mordimerze! – zakrzyknął. – W Ostrawie 
powstaje nowy oddział Inkwizytorium. I ty zostaniesz odkomenderowany, by 
stworzyć wszystko od podstaw. Zadecydujesz o każdym elemencie: kupisz lub 
wynajmiesz budynki na nową siedzibę, zatrudnisz ludzi, wreszcie wyznaczysz im 
zadania. Otrzymasz ogromne fundusze. Naprawdę ogromne. – Znowu 
przymrużył oczy. – A wierz mi, na tym się dobrze znam. 
  – Huh – przyznam, że udało mu się mnie zaskoczyć. Potarłem podbródek, bo 
przez dłuższą chwilę nie wiedziałem, co powiedzieć. 
  – To niezwykła propozycja dla kogoś w twoim wieku – powiedział z 
namaszczeniem. – Możesz sobie mówić, że Ostrawa leży na końcu świata, choć 
między nami mówiąc, nie jest to wcale prawda, ale na tym końcu świata to ty 
będziesz rozdawał karty. 
    Kierowanie oddziałem Inkwizytorium mogło być wielkim awansem oraz 
pierwszym krokiem w drodze ku wysokiej pozycji w strukturach Świętego 
Officjum, mogło być czymś na kształt sprawdzianu przed jeszcze 
poważniejszymi zadaniami, ale mogło również stać się gwoździem do trumny dla 
zbyt pewnego siebie inkwizytora. Poza tym Ostrawa... Co to w ogóle było za 
miasto: Ostrawa? No ale rozumiałem również, że nikt nie powierzy mi 
dowodzenia w którymś z dużych ośrodków, nie mówiąc już o metropoliach 
takich jak Koblencja, Trewir, Yienna czy kilkanaście innych, w których 
przełożeni Inkwizytorium byli zazwyczaj w zażyłej komitywie z samym 
biskupem 
Hez-hezronu, a lokalni arystokraci całymi dniami antyszambrowali w ich 
sekretariatach. 
 *** 
 
 Nie wiedziałem, do kogo zwrócić się z prośbą o radę w sprawie zdumiewającej 
propozycji przekazanej mi przez Stockmeiera. Hugon Hoffman i Andreas Yoerter 
nie wydawali się na tyle bystrzy, by mogli mnie wspomóc w tej mierze. 

Pozostawał jedynie Gregor Yogelbrandt, który jednak nie miał szczególnych 
powodów, by darzyć waszego uniżonego sługę przyjaźnią i zechcieć udzielać mu 
dobrych rad. Jednak... jednak nie zawadziło spróbować. Kto wie czy pociągnięty 
za język Gregor nie wygada się z czymś, co może być użyteczne. Poza tym 
wprawny inkwizytor pożytek zyskiwał nawet wtedy, kiedy słuchał kłamców, 
gdyż również z ich łgarstw potrafił wyciągać wnioski. Oczywiście wszystko to 
zda egzamin jedynie, jeśli Gregor w ogóle zechce mnie przyjąć. Od czasu 
operacji przeprowadzonej przez bizantyjskiego doktora Yogelbrandt gościł w 
domu jednego ze znaczniejszych luthoffskich mieszczan i podobno oddawał się 
tam słodkiemu nieróbstwu, obficie racząc się jadłem, napitkiem, a także 
wdziękami pewnej młodziutkiej służącej. Wiedziałem o tym wszystkim, gdyż 
uważałem, że do moich powinności należy otoczenie dawnego zwierzchnika 
dyskretną opieką. Kilkakrotnie wysyłałem również służących, by oficjalnie 
dowiadywali się o stan zdrowia mego kolegi, lecz unikałem spotkania z nim sam 
na sam, gdyż nie byłem pewien, czy zdołał nabrać stosownego dystansu do 
dzielących nas kwestii oraz czy jego gniew stępiał już wystarczająco, byśmy nie 
poranili się wzajemnie ostrymi słowami. 
  Ku mojemu zaskoczeniu Gregor przyjął mnie nie tylko uprzejmie, a wręcz 
przyjaźnie. Co zresztą oznaczało tylko tyle, że muszę się mieć na baczności 
jeszcze bardziej, niż sądziłem. Choć może nie do końca była to ze strony 
Vogelbrandta gra mająca mnie zmylić, ponieważ po udanej operacji wyraźnie 
odzyskiwał siły oraz chęć do życia. A poznałem to choćby po suto zastawionym 
stole oraz po zarumienionej dziewuszce, która cichutko zemknęła, kiedy tylko 
mnie zobaczyła, a której spódnica i bluzka sprawiały wrażenie, jakby je przed 
chwilą zdeptała horda rozbójników. 
  – Chodźże, chodź, drogi Mordimerze. Pozwól, że poczęstuję cię późnym 
śniadankiem. No siadaj, mój kochany, nie stój tak. – Potrząsnął mną serdecznie. 
  – Przyszedłem spytać, jak się miewasz, Gregorze, ale nie tylko po to – 
westchnąłem. – Jestem tu również, by dać świadectwo, iż biorę na siebie ciężar 
grzechu, który popełniłem, wadząc się z tobą. I jak dobry chrześcijanin proszę cię 
o wybaczenie, zanim zechcesz wywrzeć na mnie słuszną pomstę... 
  Vogelbrandt odstąpił o krok i spojrzał na mnie uważnie. 
  – Szczerze przyznam, że nie spodziewałem się po tobie takich słów, 

Mordimerze. Zwłaszcza że, jak słyszę i widzę, wszystko świetnie ci idzie. A 
ludzie olśnieni własnym sukcesem rzadko przyznają się do jakichkolwiek win. 
  – Dręczyło mnie to, Gregorze – wyznałem. – Gdyż zawsze byłeś dla mnie 
wzorem, zawsze chciałem być taki jak ty. Mieć w sobie tę żarliwą nieulękłość i 
nieustającą pasję w ściganiu wszelkich przejawów zła. 
  – Stałeś się właśnie taki – rzekł uroczyście. – Ale siadaj, proszę. Nie musisz 
prosić o wybaczenie, gdyż dawno już, z serca, ci przebaczyłem. 
  Zastanawiałem się, czy kłamie w tym samym stopniu co ja. Jeśli tak, to trzeba 
przyznać, że był bezwzględnym i załganym sukinsynem. 
  Zjedliśmy niespiesznie śniadanie, a ja opowiadałem Gregorowi o toczących się 
śledztwach i odpowiadałem wyczerpująco oraz w miarę szczerze na jego pytania. 
  – Zbyt nas jest niewielu, by czuwać nad każdym człowiekiem – westchnął 
wreszcie 
Vogelbrandt. 
  – Grzech da się wytępić jedynie wraz z grzesznikiem, mawiał święty Joachim – 
powiedziałem. – Co niektórym dało sposobność myślenia, iż jedynie usunięcie 
rodzaju ludzkiego pozwoli oczyścić ziemię z nieprawości. 
  – Może i tak, może i tak – odparł mój towarzysz, kiwając głową. – Też mi się 
czasem wydaje, że łatwiej byłoby nam chyba wytępić ludzi, niż nakłonić ich ku 
czynieniu dobra. Ale cóż... – Otrząsnął się. – Nie ma co oddawać się próżnym 
marzeniom, kiedy praca czeka. Na jak długo planujesz, jeśli wolno wiedzieć, całe 
przedsięwzięcie? 
  – Trudno powiedzieć. – Skrzywiłem się. – Zwłaszcza że Inkwizytorium w swej 
mądrości przewidziało dla mnie inne zadania... 
  – Jak to inne zadania? – przerwał mi, marszcząc brwi. – Dymisja inkwizytora w 
czasie prowadzonego śledztwa jest niedopuszczalna. 
  – Wiem o tym, ale to nie dymisja. – Wzruszyłem ramionami. – Powiedziałbym 
wręcz: niesłychany awans. 
  – Zaciekawiasz mnie. Naprawdę. – Zastukał palcami w blat. – Jak bardzo 
niesłychany? 
  – Mam zostać przełożonym nowo powstałego oddziału Świętego Officjum. 
  – Brawo! – Szeroko się uśmiechnął. – Wspaniała wiadomość dla 
utalentowanego, ambitnego inkwizytora, wypisz, wymaluj jak ty. Dokąd się 

udajesz? 
  – Do Ostrawy. 
  – Ostrawa? – Wydął usta. – To na samych granicach Cesarstwa. Trzeba 
przyznać, że daleko od Hezu, daleko od Akwizgranu, daleko od Engelstadt. 
Głusza, Mordimerze... 
  – Nie taka znowu głusza. – Zmarszczyłem lekko brwi, gdyż lekceważący ton 
Vogelbrandta średnio mi się podobał. – Niedaleko są Praga, Wrocław... 
  Nie dał mi dokończyć, jedynie machnął dłonią. 
  – Głusza – powtórzył. – Każde miasto oddalone od Hezu lub Akwizgranu to 
głusza. Mało kogo obchodzi, co dzieje się na granicach Cesarstwa. 
  Nie sądziłem, by to, co mówił, było do końca prawdą, chociaż rzeczywiście 
biskup Hez-hezronu bardziej mógł się przejmować działaniami pobliskich 
oddziałów Świętego Officjum niż takiego, który umiejscowiony został przy 
samej polskiej granicy. 
  – Ale nie w tym rzecz. – Uśmiechnął się ponownie, lecz tym razem ten uśmiech 
wydał mi się nie tylko lekceważący, ale również złośliwy. 
  – A w czym? 
  – Prowincja nie prowincja. Nawet tam można wsławić się świetnymi zasługami. 
Ale czy sądzisz, że to takie proste zadanie: założyć od podstaw oddział 
Inkwizytorium? 
  – Nikt nie powiedział, że proste, chyba jednak... 
  – Zwykle podobne zadania dostają ci spośród nas, którzy wywodzą się z 
wielkiej szlachty lub znanych rodów mieszczańskich. Nie młody chłopak z 
gminu jak ty. 
  O mało się nie skrzywiłem, gdyż nie miałem pojęcia, skąd wiedział, z jakiego 
stanu pochodzę. Przecież byłem wykształcony, miałem świetne maniery oraz 
bystry umysł. Równie dobrze mogłem być synem księcia... 
  – Tym bardziej więc... – zacząłem. 
  – A to z uwagi na fakt, że mają własny majątek, koneksje oraz światowe 
znajomości. Mogą liczyć na oddaną sobie służbę, rzeczoznawców, nie zostaną 
oszukani przez kupców czy rzemieślników, a jeśli nawet, to potrafią takie 
oszustwo wykryć i wyciągnąć z niego konsekwencje. 
  – Sądzę, że wszystko, co mówisz, jest... 

  – Zwykle również zadanie takie, bardzo rzadkie w dzisiejszych czasach, 
otrzymują 
inkwizytorzy szanowani oraz mogący chlubić się długim stażem i sukcesami w 
walce ze stronnikami diabła. 
  – Nikt nie mówi, że nie ma lepszych... 
  – A wiesz, dlaczego tak się dzieje, Mordimerze? Otóż dlatego, że nowy oddział 
Inkwizytorium powstaje kosztem jednego, dwóch czy trzech starszych. To z ich 
terenów wykrawany jest obszar, na którym będą działać nowi inkwizytorzy. 
Sądzisz, że podobny bieg wypadków podoba się tym, którym zabrano wsie oraz 
miasta podlegające do tej pory ich opiece i jurysdykcji? 
  – Jeśli mieli kłopoty z uwagi na... 
  – Mogę cię zapewnić, że się nie podoba. Dlatego dowództwo nad takim 
oddziałem Inkwizytorium przekazuje się komuś, kogo dowódcy sąsiednich 
oddziałów będą szanować i komu wybaczą, że za jego sprawą uszczuplono ich 
prerogatywy. Uważasz, że właśnie ty jesteś podobnym człowiekiem? 
  – Jestem pewien, iż potrafię zaskarbić sobie... 
  – A czy wiesz, jak długo trwa i jak żmudnym zajęciem jest zebranie stosownej 
dokumentacji? Przecież dla ciebie nowy okręg będzie terra incognita. Nie 
będziesz wiedział nic o ludziach tam mieszkających, o panujących stosunkach, o 
skomplikowanej siatce współzależności, czyli krótko mówiąc, o tym, kto jest w 
danej prowincji ważny, kto komu podlega, kto komu jest winien pieniądze i tak 
dalej, i tak dalej. Gorzej: nie będziesz również wiedział nic o procesach, które 
toczyły się na ziemiach, nad którymi obejmiesz pieczę. Nie będziesz miał 
żadnych dokumentów, gdyż wszystkie będą nadal znajdowały się w archiwach 
sąsiadujących z twoim okręgiem oddziałów Inkwizytorium. 
  – O ile mi wiadomo, dowódcy takich oddziałów są obowiązani, by... 
  – Obowiązani?! – Vogelbrandt wreszcie raczył odnieść się do moich wtrąceń, 
lecz ton jego głosu był tak nieprzyjemny, że może lepiej by było, by kontynuował 
swój monolog. – Obowiązani, Mordimerze? Czy wiesz, jak długo będziesz 
czekał na dokumentację od poważnych, doświadczonych, co ważne, 
niezależnych od ciebie inkwizytorów, którym zaświecisz w oczy zo-bo-wią-za-
niem? – ostatnie słowo wypowiedział z taką intonacją, jakby było wyjątkowo 
nieprzyzwoite. 

  Tym razem nie odzywałem się, lecz wydawało się, że mój rozmówca czeka, aż 
coś powiem. 
  – Takie zachowanie byłoby nieprofesjonalne – mruknąłem wreszcie. 
  – A może uznano by je za mniejsze zło? Może twoi sąsiedzi chętnie 
zobaczyliby, jak dowódca nowego oddziału, czyli ty, Mordimerze, bezsilnie 
miota się, tym samym działając na szkodę Świętego Officjum. I widzące ten 
problem władze, a zapewniam cię, że pomożono by im go dostrzec, wreszcie 
uznają, że pomysł stworzenia nowego oddziału był zły. I wszystko wróci do 
dawnej, starej, dobrej praktyki. Hm? 
  Na ile znałem obyczaje panujące w biskupiej kancelarii w Hez-hezronie 
(oczywiście ze słyszenia, gdyż były to za wysokie progi na nogi waszego 
uniżonego sługi), Yogelbrandt mógł mieć rację. Człowiek niemający silnego 
poparcia wśród heskich oficjeli był wydany na wszelkiego rodzaju intrygi oraz 
knowania. Święte Officjum nie było przecież wolne od chorób, które targały 
całym naszym światem... 
  – A jeszcze polskie sąsiedztwo... – Gregor zawiesił głos. 
  – Co z polskim sąsiedztwem? – Nie musiałem pytać, by wiedzieć, że zaraz 
znajdzie kolejne przeszkody, trudności i kłopoty. 
  – Król Władysław przygląda się działaniu Inkwizytorium, łagodnie mówiąc, z 
daleko idącą ostrożnością. A śląscy książęta są jeszcze gorsi od niego. 
  – Z tego, co słyszałem, król Władysław pali heretyków aż miło. 
  – Och, twierdzi, że dym ze stosów zasłoni przed wzrokiem Boga grzechy jego 
poddanych – westchnął. – Co, nawiasem mówiąc, samo w sobie jest herezją. Ale 
polski król nie pali heretyków, Mordimerze. On pali nekromantów, demonologów 
i innych czcicieli diabła. Dla heretyków ma natomiast wyjątkowo wiele 
zrozumienia i zastanawiająco miękkie serce. Na uniwersytecie w Krakowie 
organizuje nawet teologiczne dysputy, w czasie których swoboda myśli sięga tak 
daleko, iż naszym zdaniem powinna zamienić uczestników w ogień oraz dym. 
Ale oczywiście nie ma o tym mowy, póki dyskutanci cieszą się łaskami władcy. 
  – Coś takiego! – Vogelbrandtowi udało się mnie zaskoczyć, bo zawsze 
słyszałem o polskim królu jako o człowieku wyjątkowo bogobojnym. 
  – Wiesz zapewne, że nasze prawo każe ścigać heretyków również poza 
granicami Cesarstwa. I jak rozumiesz, ani Władysław, ani jego książęta nie są 

zachwyceni, kiedy wchodzimy w polskie granice, poszukując zbiegów. 
  – A wchodzimy? 
  – Od pewnego czasu już nie. – Gregor wzruszył ramionami. – Konkretnie, od 
szesnastu lat, kiedy oddział składający się z kilkunastu ludzi: inkwizytorów oraz 
ich pomocników, został ujęty, obity i wystawiony w dybach na rynku w 
Raciborzu na ludzkie pośmiewisko. Musieliśmy zapłacić sowity wykup za ich 
uwolnienie. Żądaliśmy obłożenia całej Polski klątwą papieską, ale wyobraź 
sobie, że w Watykanie jedynie roześmiali nam się w twarz. Przeklęci papiści! 
Władysław płaci sute pensje rzymskim kardynałom, więc grają, jak im rozkaże. 
Wierz mi, że każdy dukat, który zainwestował w tych zbirów w czerwonych 
kapeluszach, zwrócił mu się już po kilkakroć! 
  – Nic o tym nie słyszałem. Znaczy o złapanych inkwizytorach... 
  – Bo też możesz się domyślać, że nikt się tym nie chwali. Tylko tego brakuje, 
żeby po świecie rozniosła się wieść, że inkwizytorów można uwięzić, obić jak 
łotrzyków i przez kilka dni zabawiać pospólstwo ciskaniem w nich końskim 
nawozem i zgniłymi jajami. 
  – Uch! – Skrzywiłem się. – Paskudna sprawa. 
  – Paskudna – zgodził się ze mną. – Jednak dowódca granicznego oddziału 
Inkwizytorium trafia między młot a kowadło. Aha, jeszcze jedno: król 
Władysław jakoś nie lubi, kiedy ktokolwiek inny niż on sam pali jego 
poddanych. Toteż każde aresztowanie poddanego polskiego króla, choćby to był 
byle obwoźny kupczyk, powoduje taką awanturę, jakby chodziło o księcia krwi... 
  – Czemu? 
  – Bo to jego własność – uśmiechnął się szeroko Yogelbrandt. – Podobno mówi: 
„Kto dzisiaj ośmiela się zabić mojego niewolnika, jutro przyjdzie zarżnąć mi 
syna”. 
  Zamyśliłem się na moment. 
  – Czyż nie są to słowa podobne do tych, które sam wypowiedziałeś, Gregorze, 
jeszcze niedawno? Kto ośmiela się sprzeciwiać w małym, ten nie będzie miał 
oporów, by sprzeciwić się w wielkim? 
  Vogelbrandt rozłożył dłonie. 
  – Ależ oczywiście! Ja mu tego wcale nie mam za złe. Jest silnym królem i 
szanujemy go. Tylko chcielibyśmy, by on również nas szanował. 

  Przytaknąłem z mądrą miną. 
  – Czyli odradzasz mi przyjęcie stanowiska? – powróciłem do sedna sprawy. 
  – Tak – odpowiedział po prostu. – I powiem ci, że kilku znam tylko ludzi, 
którzy poradziliby sobie z podobnym... awansem – ostatnie słowo wypowiedział 
z wyraźnym przekąsem. 
  Zastanawiałem się, na ile jest ze mną szczery, a na ile chce mi zaszkodzić. A 
może odradzał mi zgodę na awans, gdyż wiedział, że potraktuję te słowa 
nieufnie, postąpię wbrew jego zaleceniom i przyjmę nowe zadanie? A to 
przyjęcie oznaczało dla mnie klęskę? Musiałem rozstrzygnąć, czy wpycha mnie 
do pułapki, pozwala, bym wepchnął się do niej sam, czy też z niewiadomych 
powodów postanowił rozmawiać ze mną szczerze. Przyznam, że odgadnięcie 
motywów, jakie kierują Gregorem, nie było w tym wypadku łatwym zadaniem. 
Niedawny przełożony przyglądał mi się badawczo i byłem więcej niż pewien, iż 
doskonale wie, jakim szlakiem podążają moje myśli. 
  – Nie mam do ciebie żalu, Mordimerze – rzekł w końcu. – Postąpiłeś słusznie, 
odbierając mi dowództwo i przejmując sprawę. Wybrałeś ideę nad człowieka, a 
to jedynie słuszny wybór, jakiego mogłeś dokonać. Jedynie słuszny, jakiego 
powinien dokonać każdy prawy inkwizytor, gdyż człowiek to zaledwie proch i 
pył, a idea to święty boży blask. 
  Nie skomentowałem tych słów ani nie miałem pojęcia, czy mówi szczerze, czy 
też usiłuje mnie zwodzić. 
  – Oni tego nie rozumieli. – Machnął dłonią, wiedziałem, że ma na myśli 
Hoffmana i Voertera. – Kierowani literą prawa, zapomnieli o duchu praw. To 
oczywiste, że nie mieliśmy tu do czynienia z żadną herezją ani demonicznymi 
kultami. Ale miejscowa społeczność została tak zdeprawowana, iż jedynie ogień 
stosów może uratować dusze tych ludzi. 
  – Cieszę się, że tak myślisz, Gregorze – powiedziałem. 
  Jeśli naprawdę tak myślisz, dodałem w duchu. 
  – Zbytnio byłem pogrążony w bólu, zapatrzony jedynie we własne cierpienie, 
by prowadzić skuteczne działania – westchnął i przetarł powieki grzbietem dłoni, 
jakby chciał sprzed oczu spędzić obraz niedawnej męki. – Uczyniłeś słusznie, 
Mordimerze. Naprawdę tak uważam. – Spojrzał mi prosto w oczy. Ze szczerym 
przekonaniem we wzroku.