DZIEJE RELIGII, FILOZOFII I NAUKI
do ko
ń
ca staro
Ŝ
ytno
ś
ci
│
ś
redniowiecze i odrodzenie
│
barok i o
ś
wiecenie
│
1815-1914
│
1914-1989
jak i z czego studiowa
ć
filozofi
ę
│
moje wykłady
│
Wittgenstein
│
filozofowie i socjologowie nauki
ARYSTOTELES
HERMENEUTYKA
przeło
Ŝ
ył Kazimierz Le
ś
niak
1. Stosunek j
ę
zyka do my
ś
li
Najpierw trzeba ustali
ć
, czym jest nazwa i czym słowo, nast
ę
pnie czym jest przeczenie i
twierdzenie, zdanie i wypowied
ź
.
Słowa s
ą
symbolicznymi znakami wra
Ŝ
e
ń
doznawanych w duszy, a d
ź
wi
ę
ki pisane s
ą
znakami d
ź
wi
ę
ków mówionych. Jako pisane a tak
Ŝ
e i mówione nie s
ą
dla wszystkich
ludzi te same. Ale to, czego przede wszystkim s
ą
znakami, wra
Ŝ
e
ń
doznawanych w
duszy, jest takie samo dla wszystkich; a wi
ę
c i to, do czego s
ą
te wra
Ŝ
enia podobne,
mianowicie rzeczy s
ą
równie
Ŝ
takie same. Sprawa ta została ju
Ŝ
omówiona w traktacie O
duszy i nale
Ŝ
y do innego zakresu bada
ń
.
Tak jak niekiedy pewna my
ś
l nie jest ani prawdziwa, ani fałszywa, a inne bywaj
ą
czasem
z konieczno
ś
ci takie lub takie, tak równie
Ŝ
ma si
ę
rzecz i z d
ź
wi
ę
kami mówionymi. Bo
fałszywo
ść
i prawdziwo
ść
ma do czynienia z ł
ą
czeniem i rozdzielaniem. Same nazwy i
słowa, na przykład "człowiek" lub "biały" bez
Ŝ
adnego dodatku, s
ą
jak gdyby my
ś
lami bez
ł
ą
czenia i rozdzielania; nie s
ą
bowiem ani fałszywe, ani prawdziwe. A dowód na to jest
taki,
Ŝ
e "kozioł-jele
ń
", mimo i
Ŝ
co
ś
znaczy, nie jest ani prawd
ą
, ani fałszem, je
Ŝ
eli si
ę
nie
doda,
Ŝ
e "istnieje" lub
Ŝ
e "nie istnieje", czy to po prostu, czy w odniesieniu do czasu.
2. Definicja nazwy. Nazwy proste i zło
Ŝ
one
Nazwa jest to d
ź
wi
ę
k znacz
ą
cy co
ś
na mocy umowy, bez odniesienia do czasu, d
ź
wi
ę
k,
którego
Ŝ
adna cz
ęść
oddzielona od cało
ś
ci nic nie znaczy.
Na przykład w nazwie "pi
ę
kny ko
ń
", "ko
ń
" oddzielnie nie ma tego znaczenia, jakie miał w
wyra
Ŝ
eniu "pi
ę
kny ko
ń
". Proste nazwy ró
Ŝ
ni
ą
si
ę
od zło
Ŝ
onych. W przypadku nazw
prostych cz
ęść
nie ma w ogóle
Ŝ
adnego znaczenia; natomiast cz
ęś
ci w nazwach
zło
Ŝ
onych maj
ą
pewne znaczenie, ale nie w oderwaniu od cało
ś
ci; na przykład w nazwie
"łód
ź
piracka", "łód
ź
" nie ma samodzielnego znaczenia.
Mówi
ę
"na mocy umowy", poniewa
Ŝ
Ŝ
adna nazwa nie jest nazw
ą
naturaln
ą
, dopóki nie
stanie si
ę
znakiem. Nawet nieartykułowane głosy, na przykład zwierz
ę
ce, co
ś
wyra
Ŝ
aj
ą
,
ale
Ŝ
aden z nich nie jest nazw
ą
.
"Nie-człowiek" nie jest nazw
ą
, a nawet nie ma wła
ś
ciwej nazwy, któr
ą
mo
Ŝ
na by nada
ć
temu wyra
Ŝ
eniu; nie jest ono ani twierdzeniem, ani przeczeniem. Niech to b
ę
dzie nazwa
nieokre
ś
lona, skoro nadajemy j
ą
ró
Ŝ
nym rzeczom zarówno istniej
ą
cym, jak i
nieistniej
ą
cym.
"Filona", "Filonowi" itp. nie s
ą
nazwami, lecz gramatycznymi przypadkami nazw. Ta sama
zasada odnosi si
ę
zarówno do tych przypadków, jak i do nazw, oprócz odmiany, która
poł
ą
czona ze słowami "jest", "był" lub "b
ę
dzie" nie jest prawdziwa lub fałszywa, podczas
gdy nazwa zawsze jest taka; na przykład "Filona jest" lub "Filona nie jest";
Ŝ
adne bowiem
z tych wyra
Ŝ
e
ń
nie jest ani prawdziwe, ani fałszywe.
Strona 1 z 2
Bez tytułu 1
2009-10-20
