Pedagogium - Wyższa Szkoła Pedagogiki Resocjalizacyjnej w Warszawie 

00-102 Warszawa, ul. Marszałkowska 115 

www.pedagogium.edu.pl 

1 

 

 
Przygotowała: dr Anna Jeznach 

 
 
 

PODSTAWY PEDAGOGIKI OGÓLNEJ 

MATERIAŁY DLA STUDENTÓW STUDIÓW ZAOCZNYCH ROK II dla grup 301; 302; 303 

 

 
 

Wykład 2 
PODSTAWOWE POJĘCIA PEDAGOGIKI OGÓLNEJ; EDUKACJA; WYCHOWANIE; 
KSZTAŁCENIE; NAUCZANIE; UCZENIE SIĘ; SOCJALIZACJA; OSOBOWOŚĆ; 

ŚRODOWISKO WYCHOWAWCZE; KULTURA 
 

   1.Edukacja jako pojęcie o najwyższym stopniu ogólności i niejednorodności. 
    

2. Kształcenie jako system działań zmierzających do tego, aby uczącemu się 
człowiekowi umożliwić poznanie świata i przygotowanie do zmieniającego się 

świata. 
 
3. Czy człowieka można i należy wychowywać?; czy wychowanie to bardziej 

urabianie czy stymulowanie rozwoju?; co wpływa na skuteczność wychowania? 

•  pojęcia wychowania w pedagogice 

•  cechy procesu wychowania  

•  cele wychowania a zadania wychowania 

•  tradycyjne i współczesne koncepcje celów wychowania 

•  wychowanie rozpatrywane w różnym aspekcie rozwojowym,  

•  społecznym, kulturowym, religijnym 

•  przymus i swoboda w wychowaniu 

•  metody wychowania / w jaki sposób możemy wywierać wpływ 

•  wychowawczy?/ 

•  pojęcie interioryzacji i internalizacji 

•  warunki skuteczności wychowania 

•  formy pracy wychowawczej 

•  wychowanie jako szczególny przykład interwencji pedagogicznej; rola  

•  doświadczenia i postrzegania świata w wychowaniu 

 

4. Nauczania jako proces kierowania uczeniem się uczniów w toku planowej 
pracy nauczyciela z uczniami. 

 
5. Dlaczego socjalizacja jest uznawana za najistotniejszy proces społeczny dla 

człowieka? Czy socjalizacja ogranicza wolność człowieka? 
 

6. Środowisko wychowawcze – cechy, klasyfikacja środowisk wychowawczych 
pozaszkolnych 

•  naturalne: rodzina, grupa rówieśnicza, środowisko lokalne 

•  intencjonalne: placówki opiekuńcze, placówki wspomagające rozwój dzieci   

      i młodzieży; placówki oświaty dorosłych; placówki typu resocjalizacyjnego 
 

7. Definiowanie pojęcia „osobowość” przez naukowców i laików. 

 

 

8. Kultura jako byt autonomiczny, samoistny, całościowy i funkcjonujący na 

poziomie teoretycznym mimo konkretnych empirycznych  wariantów kultur 
zmiennych w czasie i rozrzuconych w przestrzeni. 
 

Pedagogium - Wyższa Szkoła Pedagogiki Resocjalizacyjnej w Warszawie 

00-102 Warszawa, ul. Marszałkowska 115 

www.pedagogium.edu.pl 

2 

 

 
LITERATURA 
1.  Debesse M. „Etapy wychowania”; Warszawa Wydawnictwo Akademickie „Żak”; 

2.  Delorse J. „Edukacja jest w niej ukryty skarb”; Warszawa 1998 (raport UNESCO); 

3.  Gordon T. „Wychowanie bez porażek”; Warszawa 1993, Instytut Wydawniczy PAX; 

4.  Kunowski S. „Podstawy współczesnej pedagogiki”; Warszawa 2004, Wydawnictwo 

Salezjańskie; 

5.  Kwieciński Z., Śliwierski B. „Pedagogika”; I Warszawa 2004, PWN; 

6.  Leppert R. red. „Edukacja w świecie współczesnym”; Kraków 2000, Oficyna 

Wydawnicza „Impuls”; 

7.  Lalak D., Pilch T. red. „Elementarne pojęcia pedagogiki społecznej i pracy socjalnej”; 

Warszawa 1999, Wydawnictwo Akademickie „Żak”; 

8.  Łobocki M. „ABC wychowania”; Lublin 2003, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie 

Skłodowskiej; 

9.  Neill A.S. „Nowa Summerhill”; Poznań 1994, Wydawnictwo Zysk i S-ka; 

10. Pilch T. red. „Encyklopedia pedagogiczna XXI w.”; Warszawa 2003, Wydawnictwo 

Akademickie „Żak”; 

11. Suchodolski B. „Wychowanie mimo wszystko”; Warszawa 1990, Wydawnictwo Szkolne i 

Pedagogiczne. 

 
 
Kłoskowska A. „Socjologia kultury”; Warszawa 1983; PWN, 

Nowicka E. „Świat człowieka - świat kultury”; Warszawa 2001; PWN Kultura, 
Czarnowski S. ”Studia z historii kultury”; Warszawa 1956; PWN, 

Linton R. „Kulturowe podstawy osobowości człowieka”; Warszawa 2000; PWN, 
Zaborowski Z. ”Świadomość i samoświadomość człowieka”; Warszawa 1998; ”ENETEIA”  

Osobowość, 
Hall C.S.; Lindzey G. ”Teorie osobowości”; Warszawa 1994;PWN, 
Zimbardo P.G.; Ruch F.L. ”Psychologia i życie”; Warszawa 1995;PWN, 

Nęcko E. „Psychologia twórczości”; Gdańsk 2001; GWP, 
Giddens A. „Socjologia”; Warszawa2006; PWN, 

Goodman N. „Wstęp do socjologii”; Poznań 1997; Socjalizacja Wydawnictwo Zysk i S-ka. 
 

•  Proszę pamiętać o obowiązkowym przeczytaniu dowolnie wybranej 

książki na temat wychowania / np.T. Gordon  „Wychowanie bez 

porażek”; A.S. Neill „Nowa Summerhill”/ i zastanowieniu się nad 
rodzajami wpływów wychowawczych, zaprezentowanymi w przeczytanej 
lekturze!