Wiezien nieba

Zawsze wiedziałem, Ŝe wrócę do tego miasta, aby opowiedzieć historię człowieka, który zgubił swą

duszę i imię, pomiędzy ulicami Barcelony pogrąŜonej w niespokojnym śnie w czasie popiołów i ciszy.
To słowa napisane ogniem w cieniu miasta przeklętych, słowa wyryte w pamięci tego, który powrócił z
martwych z obietnicą ukrytą w sercu i ceną przekleństwa.
Podnosi się kurtyna, cichną widzowie i zanim cień zamieszkujący jego przeznaczenie zejdzie z
rusztowań, trupa białych duchów wchodzi na scenę z komedią na ustach, błogosławiona niewinność
tego, który wierząc, Ŝe akt trzeci jest ostatnim, przychodzi opowiedzieć nam Opowieść Wigilijną nie
wiedząc ze przewracając ostatnią kartkę farba jego oddechu powlecze go wolno i nieubłaganie w samo
serce mroku.

Julian Carax

ęzień Nieba

Wydawnictwo Lumiére, ParyŜ 1992

Barcelona, grudzień 1957r

Tego roku BoŜe Narodzenie przywitało nas ołowianymi chmurami i szronem. Niebieskawy półmrok

okrywał  miasto,  ludzie  przechodzili  opatuleni  po  same  uszy  rysując  parą  swoich  oddechów  wzory  w
zimnym  powietrzu.  Niewielu  w  tych  dniach  zatrzymywało  się,  aby  podziwiać  wystawę  księgarni
Sempere i Synowie, a jeszcze mniej odwaŜyło się wejść i zapytać o tę zagubioną ksiąŜkę, która czekała
na  nich  całe  Ŝycie,  i  której  sprzedaŜ,  co  tu  ukrywać,  przyczyniłaby  się  do  naprawienia  wątpliwych
finansów księgarni.

- Myślę, Ŝe to właśnie ten dzień. Dzisiaj nasze szczęście się odmieni - obwieściłem uniesiony na

skrzydłach pierwszej kawy tego dnia, czysty optymizm w stanie płynnym.

Mój ojciec, który juŜ od ósmej rano walczył z księgą rachunkową gimnastykując się z ołówkiem i

gumką, podniósł wzrok znad lady i obserwował niedoszłych klientów znikających w dole ulicy.

- Oby niebo cię usłyszało Danielu, bo jeśli tak dalej pójdzie i stracimy świąteczną sprzedaŜ, w

styczniu nie będziemy mieli, z czego zapłacić nawet rachunku za światło. Musimy coś zrobić.

- Wczoraj Fermin miał pewien pomysł – zagadnąłem. - Według niego to mistrzowski plan, aby

wyratować księgarnie od niechybnego bankructwa.

- Niech Bóg ma nas w swojej opiece.
Zacytowałem dosłownie: - Być moŜe, Ŝe jeśli zacznę dekorować wystawę ubrany tylko w kalesony

jakaś niewiasta spragniona literatury i silnych emocji wstąpi wydać trochę grosza, poniewaŜ jak mówią
ci, co się na tym znają, przyszłość literatury zaleŜy od kobiet, a jak mi Bóg miły jeszcze się taka nie
urodziła, która byłaby w stanie oprzeć się takiemu ciału.

Usłyszałem za plecami jak spada na ziemię ołówek ojca, więc się odwróciłem.
- Fermin dixit – dodałem.
Pomyślałem, Ŝe ojciec zacznie się śmiać z pomysłu, Fermina, ale kiedy zobaczyłem, Ŝe nie budzi się

ze swego zamyślenia, spojrzałem na niego spod oka. Sempere senior nie tylko nie widział w tym nic
ś

miesznego, wydawał się wręcz rozwaŜać całkiem powaŜnie taką moŜliwość.

- To całkiem prawdopodobne ze Fermin trafił w sedno - zamruczał
Obserwowałem go niedowierzając, myśląc, Ŝe moŜe posucha finansowa ostatnich tygodni naruszyła

zdrowy rozsądek mojego rodziciela.

- Tylko mi nie mów, Ŝe mu pozwolisz spacerować w gatkach po księgarni.
- Nie, nie. Nie o to chodzi. Chodzi o wystawę. Teraz, kiedy o tym wspomniałeś wpadłem na pewien

pomysł… MoŜe jeszcze nam się uda uratować BoŜe Narodzenie.

Widziałem jak znika na tyłach sklepu skąd wyszedł wyposaŜony w swój oficjalny zimowy uniform:

ten sam płaszcz, szalik i kapelusz, który pamiętałem jeszcze z dzieciństwa. Bea podejrzewała, Ŝe mój
ojciec nie kupił sobie Ŝadnego nowego ubrania od 1942r. i wszystko wskazywało na to, Ŝe moja Ŝona
miała rację. Mój ojciec uśmiechał się ukradkiem zakładając rękawiczki, a w jego oczach zapalił się ten
dziecięcy błysk, który pojawiał się tam tylko w obliczu wielkich przedsięwzięć.

- MoŜna wiedzieć, dokąd się wybierasz?
Ojciec puścił do mnie oko.
- To niespodzianka. Zobaczysz.
Odprowadziłem go do drzwi i zobaczyłem jak kieruje się spręŜystym krokiem się w stronę Puerta

del Angel, jeszcze jedna figurka w szarym morzu przechodniów płynąc przez kolejną długą zimę cieni i
popiołów.

Wykorzystując to, Ŝe zostałem sam zdecydowałem włączyć radio, aby nacieszyć się odrobioną

muzyki podczas porządkowania zbiorów na półkach według własnego uznania. Mój ojciec  wierzył, Ŝe
radio  grające  w  księgarni,  kiedy  są  klienci  jest  w  złym  guście,  kiedy  zaś  włączałem  je  w  obecności
Fermina, ten od razu zabierał się do podśpiewywania pieśni religijnych na kaŜdą moŜliwą melodię, albo
jeszcze  gorzej  do  tańczenia  czegoś,  co  on  sam  określał  jako  „zmysłowe  karaibskie  rytmy”  -  i  po  paru
minutach  miałem  nerwy  na  postronku.  Zdawszy  sobie  sprawę  z  tych  niedogodności,  doszedłem  do
wniosku, Ŝe powinienem ograniczyć moje spotkania z falami radiowymi do tych rzadkich momentów, w
których oprócz mnie i dziesiątek tysięcy ksiąŜek nie było nikogo więcej w sklepie.

Radio Barcelona puszczało tego dnia nielegalne nagranie koncertu wspaniałego trompecisty Luisa

Armstronga,  który  dał  on  w  hotelu  Windsor  Palace  na  alei  Diagonal  trzy  lata  temu,  wykonane  przez
jednego  z  kolekcjonistów.  W  przerwach  na  reklamę  spiker  z  zapałem  określał  ten  styl  jako  llass  i
ostrzegał,  Ŝe  niektóre  z  jego  bezwstydnych  synkop

∗

mogą nie być odpowiednie dla uŜytku rodzimego

słuchacza ukształtowanego na wodewilu, bolerach i właśnie wschodzącym ruchu ve-ve, które królowały
na falach radiowych.

Fermin miał w zwyczaju mówić, Ŝe gdyby Isaac Albéniz urodził się czarny, jazz zostałby

wynaleziony w Camprodón, jak ciastka w puszce, i Ŝe, razem ze szpiczastymi biustonoszami, które
nosiła uwielbiana przez niego, Kim Nova w niektórych filmach, które oglądaliśmy w kinie Fémina na
porannej sesji, ten dźwięk był jednym z największych osiągnięć ludzkości w XX wieku.

Nie mogłem zaprzeczyć. Pozwoliłem, aby reszta poranka upłynęła mi miedzy magią tej muzyki i

aromatem ksiąŜek, smakując zadowolenie i satysfakcję, jaką daje dobrze wykonana praca.

Fermin wziął wolne tego ranka, aby – według niego – dokończyć przygotowania do ślubu z

Bernardą przewidzianego na początek lutego. Kiedy pierwszy raz o tym wspomniał zaledwie dwa
tygodnie temu, wszyscy mówiliśmy mu, Ŝe za bardzo się spieszy, i Ŝe pośpiech nie prowadzi do niczego
dobrego. Ojciec próbował przekonać go do przełoŜenia ślubu o dwa, trzy miesiące, argumentując, Ŝe
ś

luby powinny odbywać się latem i przy ładnej pogodzie, ale Fermin uparł się przy tej dacie utrzymując,

e gatunek zaprawiony w surowym suchym klimacie dolin, estramadurskich, pocił się obficie, gdy

nadchodzi śródziemnomorskie lato według niego półtropikalne, i nie widzi sensu celebrować swego
ś

lubu z plamami wielkości grzanki pod pachami.

JuŜ zacząłem myśleć, Ŝe musi być w tym coś dziwnego skoro Fermin Romeo de Torres Ŝywy

sztandar  cywilnej  opozycji  wobec  Świętej  Matki  –  Kościoła,  banków  i  dobrych  zwyczajów  w  tej
Hiszpanii  mszy  i  NO  -  DO  lat  50  –  tych,  przejawiał  podobny  pośpiech  w  udaniu  się  do  wikariatu.  W
swojej przedmałŜeńskiej gorliwości posunął się  do zawarcia przyjaźni z nowym proboszczem kościoła
Santa  Ana,  Jacobo  kapłanem  pochodzącym  z  Burgos  o  dość  swobodnych  poglądach  i  manierach
emerytowanego boksera, którego zaraził swoim zamiłowaniem do gry w domino.

Fermin rozgrywał z nim historyczne partie w barze Almirall kaŜdej niedzieli po mszy, a kapłan

miał się z ochotą, kiedy mój przyjaciel zapytywał go miedzy jednym kieliszkiem a drugim wina z

Montserrat, czy jest zupełnie pewny, Ŝe zakonnice mają uda i czy jeśli je mają są one tak miękkie i
smakowite jak podejrzewał od młodości.

- Doprowadzi pan w końcu do tego, Ŝe go ekskomunikują – napominał go mój ojciec. – Na

zakonnice ani się nie patrzy, ani się ich nie dotyka.

Ale przecieŜ ksiądz jest prawie gorszym hultajem niŜ ja – protestował Fermin. - śeby nie sutanna…
Wspominałem tą rozmowę nucąc do wtóru trąbki mistrza Armstronga, kiedy usłyszałam

pobrzękiwanie dzwonka zawieszonego nad drzwiami księgarni, podniosłem wzrok spodziewając się
zobaczyć ojca, powracającego ze swojej sekretnej misji, albo Fermina gotowego do przejęcia
popołudniowej zmiany.

- Dzień dobry – doszedł mnie od progu niski i załamujący się głos.

∗

Synkopa (termin muzyczny) – przesuni

cie

akcentu

z mocnej na słab

ęść

taktu

przez wydłu

enie warto

nuty nieakcentowanej (słabej metrycznie) o cz

ęść

warto

ci nuty akcentowanej znajduj

cej si

na mocnej cz

ęś

taktu (mocnej metrycznie).

W świetle padającym z ulicy jego sylwetka była podobna do pnia drzewa wysmaganego przez

wiatry.  Gość  miał  na  sobie  ciemny  garnitur  o  starodawnym  kroju  i  wparty  na  lasce  sprawiał  ponure
wraŜenie.  ZbliŜył  się  kilka  kroków  wyraźnie  kulejąc.  W  blasku  lampy  stojącej  na  ladzie  ukazała  się
twarz  poorana  zmarszczkami  czasu.  Gość  przyglądał  mi  się  przez  kilka  chwil,  mierząc  mnie  bez
pośpiechu. Jego wzrok miał w sobie coś z drapieŜnego ptaka, cierpliwy i szacujący.

- Czy pan Sempere?
- Jestem Daniel, pan Sempere to mój ojciec, ale w tej chwili go nie ma. Czy mogę w czymś pomóc?
Gość zignorował moje pytanie i zaczął spacerować po księgarni oglądając wszystko kawałek po

kawałku z zainteresowaniem graniczącym z chciwością. Jego mocne utykanie sprawiało wraŜenie, Ŝe
rany ukryte pod odzieniem to coś powaŜniejszego.

- Wspomnienia z wojny – powiedział przybysz, jakby czytał mi w myślach.
Ś

ledziłem wzrokiem tą dziwną inspekcję, podejrzewając gdzie się zatrzyma.

Tak jak przypuszczałem przybysz zatrzymał się przed witryną z hebanu i szkła, relikwią z czasów

załoŜenia księgarni w swoim pierwotnym stanie w roku 1888, kiedy to prapradziadek Sempere,
wówczas młodzieniec, który dopiero, co wrócił ze swoich indiańskich wojaŜy po karaibskich ziemiach,
wziął poŜyczkę, aby zakupić dawny sklep z rękawiczkami i przerobić go na księgarnię.

Ta witryna, była honorowym miejscem w księgarni, gdzie chowaliśmy najcenniejsze egzemplarze.
Gość zbliŜył się do niej tak bardzo, Ŝe jego oddech zaparowywał szkło. Wyciągnął szkła, które

zbliŜył do oczu i zaczął studiować zawartość witryny. Jego ruchy przywodziły mi na myśl łasicę
poszukującą świeŜych jajek w kurniku.

- Piękny egzemplarz – mruknął. - Na pewno swoje kosztuje.
To pamiątka rodzinna. W większości ma wartość sentymentalną – odparłem, dotknięty szacowaniem

i ocenianiem tego dziwnego klienta, który wydawał się wyceniać spojrzeniem nawet powietrze, którym
oddychaliśmy.

Po chwili schował szkła i odezwał się spokojnym głosem.
Rozumiem, Ŝe pracuje pan z kawalerem o uznanym talencie.
Jako, Ŝe nie odpowiedziałem od razu odwrócił się i obrzucił mnie jednym z tych spojrzeń, które

sprawiaj, Ŝe ludzie starzeją się przedwcześnie.

- Jak pan widzi jestem sam. Ale jeśli mi pan powie, czego szuka z chęcią tego poszukam.
Przybysz uśmiechnął się do mnie uśmiechem, który mroził krew w Ŝyłach i przytaknął.
Widzę, Ŝe ma pan w tej witrynie egzemplarz Hrabiego Monte Cristo.
Nie był to pierwszy klient, który zwracał uwagę na tą pozycję. Wygłosiłem, więc zwyczajową

formułkę przygotowaną na takie okazje.

- Ma pan dobre oko. To wspaniałe wydanie, numerowane i z ilustracjami Arthura Rackhama,

pochodzące z osobistej biblioteki pewnego kolekcjonera z Madrytu. To dzieło unikatowe i
skatalogowane.

Gość słuchał bez zainteresowania koncentrując cała swoją uwagę na ułoŜeniu hebanowych paneli na

półce, jasno dając do zrozumienia, Ŝe nudzi go to, co mówię.

- Mnie wszystkie ksiąŜki wydają się takie same, ale podoba mi się ta niebieska okładka –

odpowiedział pogardliwym tonem. - Chcę ją kupić.

W innych okolicznościach podskoczyłbym z radości, mogąc sprzedać prawdopodobnie najdroŜszy

egzemplarz w całej księgarni, ale myśl, Ŝe to wydanie miało trafić do rąk tego indywiduum wywracała
mi Ŝołądek do góry nogami. Coś mi mówiło, Ŝe jeśli ten tom opuści księgarnie nikt juŜ nigdy nie
przeczyta z niego nawet pierwszego akapitu.

- To bardzo drogie wydanie. Jeśli pan sobie Ŝyczy mogę mu pokazać inne wydania tego samego

dzieła w doskonałym stanie po bardziej przystępnej cenie.

Ludzie o małych duszach zawsze próbują pomniejszyć dusze innych, przybysz, który jak czułem

mógłby zmieścić swoją na czubku igły, rzucił w moim kierunku spojrzenie bezbrzeŜnej pogardy.

- I teŜ mają niebieskie okładki – dodałem.

Zignorował moją impertynęcką uwagę.
- Nie dziękuję. Chcę właśnie tą. Cena nie gra roli.
Przytaknąłem niechętnie i skierowałem się w kierunku witryny. Wyciągłem klucz i otworzyłem

przeszklone drzwi, czułem jego spojrzenie na moich plecach.

- Wszystko, co dobre zawsze jest pod kluczem – skomentował cicho.
Jest pan kolekcjonerem?
- MoŜna powiedzieć, Ŝe tak, chociaŜ nie ksiąŜek.
Odwróciłem się z ksiąŜką w ręku.
A co pan kolekcjonuje?
Po raz kolejny zignorował moje pytanie i wyciągnął rękę po ksiąŜkę. Musiałem opanować impuls

zabrania jej i odłoŜenia z powrotem do witryny zamkniętej na klucz. Mój ojciec nie wybaczyłby mi
gdybym zaprzepaścił taką sprzedaŜ i to w tak cięŜkim dla nas okresie.

- Kosztuje 35 peset – powiedziałem mając nadzieje, Ŝe ta cyfra sprawi, Ŝe zmieni zdanie.
Przytaknął bez mrugnięcia okiem y wyciągnął banknot 100 peset z kieszeni garnituru, który pewnie

nie kosztował nawet 1 pesetę. Zapytałem siebie czy te pieniądze nie są, aby fałszywe.

Obawiam się ze nie mam reszty dla tak duŜego banknotu.
Poprosiłbym go Ŝeby poczekał momencik aŜ pobiegnę do banku rozmienić pieniądze, ale nie

chciałem zostawiać go samego w księgarni.

- Proszę się nie martwić. Jest prawdziwy. Wie pan jak moŜe się upewnić?
Przybysz uniósł banknot pod światło.
- Proszę zobaczyć znak wodny, te linie, teksturę…
Czy kawaler jest ekspertem od falsyfikacji?
Wszystko na tym świecie jest fałszywe, młodzieńcze. Wszystko oprócz pieniędzy.
WłoŜył mi banknot do ręki, zamknął nad nim moje palce i poklepał mnie po nich.
- Resztę zostawiam panu na konto przyszłej wizyty – powiedział.
- To duŜo pieniędzy proszę pana, 65 peset…
- Miedziaki
- W kaŜdym razie wypiszę panu pokwitowanie.
- Mam do pana zaufanie.
Przybysz obejrzał ksiąŜkę z obojętnością.
- Chodzi o podarunek. Chciałbym poprosić, aby go państwo dostarczyli osobiście.
Zawahałem się przez chwilę.
Normalnie nie zajmujemy się dostarczaniem przesyłek, ale w tym wypadku z przyjemnością to

zrobimy bez Ŝadnych dodatkowych opłat. Mogę zapytać czy odbiorca znajduje się w Barcelonie?

- Tak dokładnie tutaj – odpowiedział.
Jego zimne spojrzenie zdradzało lata wściekłości i urazy.
- Czy Ŝyczy pan sobie napisać jakąś dedykację albo notkę zanim ją zapakuję.
Gość z trudem otworzył ksiąŜkę na stronie tytułowej. Dopiero wtedy dostrzegłem, Ŝe jego lewa ręka

jest sztuczna, zrobiona z malowanej porcelany. Wyciągnął wieczne pióro i zanotował kilka słów.
Obserwowałem go, kiedy kulejąc ruszył w kierunku drzwi.

- Czy byłby pan tak miły wskazać mi imię i adres osoby, której chce byśmy dostarczyli przesyłkę? –

Zapytałem.

- Wszystko jest w środku – powiedział nie odwracając się.
Otworzyłem ksiąŜkę i poszukałem strony z dedykacją zapisaną przez przybysza:

Dla Fermina Romeo de Torres, który powrócił z martwych

i ma klucze do przyszłości

Wywiesiłem tabliczkę z napisem „ZAMKNIĘTE” i zamknąłem drzwi na klucz, gotowy śledzić

niezwykłego gościa. Wiedziałem, Ŝe jeśli wróci mój ojciec – ten jeden raz, kiedy zostawił mnie samego
w  księgarni  i  w  obliczu  komercyjnej  posuchy  –  i  odkryje,  Ŝe  opuściłem  miejsce  pracy  da  mi  niezła
reprymendę,  pomyślałem  jednak,  Ŝe  zdołam  wymyślić  jakąś  wymówkę  po  drodze.  Wolałem  znieść
łagodne  wymówki  ojca  niŜ  zmagać  się  z  niepokojem,  który  zasiała  we  mnie  złowieszcza  wizyta
nieznajomego i niewiedza odnośnie stosunków, które łączyły go z Terminem.

Zawodowy księgarz ma niewiele okazji, aby nauczyć się w praktyce trudnej sztuki śledzenia

podejrzanego bez zostania odkrytym. Z wyjątkiem sytuacji, gdy większość jego klienteli staje się
niewypłacalna, moŜe tylko o tym przeczytać w relacjach policyjnych lub nowelach za 1 pesetę z półek
własnej księgarni. Habit nie czyni mnicha, ale przestępstwo lub jego podejrzenie, stwarzają detektywa,
szczególnie miłośnika kryminałów.

Kiedy śledziłem nieznajomego w kierunku Ramoli odświeŜałem sobie podstawowe informacje,

zaczynając od pozostawienia odpowiedniego dystansu, ukrywania się za kimś większej budowy i
posiadania zawsze w zasięgu wzroku odpowiedniej kryjówki w jakiejś bramie lub sklepie w razie gdyby
ś

ledzony obiekt zatrzymał się obejrzał się bez ostrzeŜenia. Kiedy dochodziliśmy do Rambli nieznajomy

przeszedł  przez  główną  ulicę  i  ruszył  w  kierunku  portu.  PasaŜ  był  ozdobiony  tradycyjnymi  ozdobami
boŜonarodzeniowymi  i  prawie  wszystkie  punkty  handlowe  przyozdobiły  swoje  wystawy  światełkami,
gwiazdkami  i  aniołkami  zwiastunami  dobrobytu,  który  zgodnie  z  tym,  co  mówiło  radio  musiał  być
prawdą.

W tamtych latach święta miały jeszcze ten posmak magii i tajemnicy. Rozproszone zimowe światło,

wyczekujące spojrzenia ludzi Ŝyjących między cieniami i ciszą nadawał tym dekoracjom lekki zapach
prawdy, w który przynajmniej dzieci i ci, którzy nauczyli się zapominać mogli jeszcze wierzyć.

MoŜe właśnie, dlatego było dla mnie jeszcze bardziej widoczne, Ŝe nie było w całej tej chimerze

osobnika  mniej  tu  pasującego  niŜ  dziwny  obiekt  mojego  śledztwa.  Szedł  powoli  kulejąc  i  często
zatrzymywał  się  przy  punktach  sprzedawców  ptaków  lub  kwiatów  podziwiając  papuŜki  i  róŜe  jakby
nigdy  wcześniej  ich  nie  widział.  Kilka  razy  zatrzymał  się  przy  kioskach  z  prasą,  przypatrywał  się
okładkom periodyków i czasopism i obracał karuzele z pocztówkami. Wyglądało jakby nigdy wcześniej
tam nie był, zachowywał się jak dziecko lub turysta spacerujący po Rambli pierwszy raz, chociaŜ dzieci
i turyści mają w sobie pewną szczyptę niewinności tego, który nie wie, dokąd idzie, ale nieznajomy nie
pachniał  niewinnością  nawet  gdyby  otrzymał  błogosławieństwo  od  samego  dzieciątka  Jezus,  którego
figurę minął obok kościoła Belén.

Zatrzymał się wtedy wyraźnie zainteresowany kakadu o róŜowawym upierzeniu, która spoglądała

spod  oka  z  wnętrza  klatki  z  jednego  ze  sklepów  ze  zwierzętami  usytuowanego  przy  wylocie  ulicy
Puertaferrisa.  Nieznajomy  zbliŜył  się  do  klatki  tak  samo  jak  do  wystawy  księgarni  i  zaczął  szeptać  do
kakadu  jakieś  słowa.  Ptak,  egzemplarz  o  duŜej  głowie  i  rozmiarach  koguta  w  bogatym  upierzeniu
przeŜył  siarczany  oddech  nieznajomego  i  przysłuchiwał  mu  się  z  uporem  i  koncentracją,  wyraźnie
zainteresowany  tym,  co  mu  recytował.  Aby  rozwiać  wszelkie  wątpliwości  kakadu  kiwała  zawzięcie
głową i wyraźnie podekscytowana podnosiła grzebień z róŜowych piór.

Po upływie paru minut nieznajomy wyraźnie usatysfakcjonowany ptasią wymianą zdań ruszył w

dalszą  drogę.  Nie  minęło  30  sekund,  kiedy  przechodząc  obok  sklepu  z  ptakami  zauwaŜyłem  pewne
zamieszanie;  przeraŜony  sprzedawca  w  pośpiechu  zakrywał  klatkę  kakadu  pokrowcem  z  materiału,
poniewaŜ  ptak  zaczął  powtarzać  z  doskonałą  dykcją  rymowankę  Franco,  cabrito  no  se  te  levanta  el
pito

∗

, oczywiście nie miałem Ŝadnych wątpliwości, od kogo się tego nauczył. Przynajmniej miał pewne

poczucie humoru i przekonania wysokiego ryzyka, co w tamtych czasach było tak rzadkie jak spódnice
powyŜej kolan.

Rozproszony tym incydentem, pomyślałem, Ŝe straciłem go z oczu, ale szybko dojrzałem jego

opatuloną sylwetkę przed wystawą jubilera Bagués. Podszedłem po kryjomu do budek skrybów, które

∗

Franco koziołku kuśka ci nie staje (przypis tłumacza)

otaczały wejście do pałacu Virreina i pilnie go obserwowałem. Oczy błyszczały mu jak rubiny
przedstawienie ze złota y kamieni szlachetnych za szybą ze szkła pancernego wydawało się budzić w
nim poŜądanie, jakiego nie byłby w stanie wzniecić ni cały rządek tancerek z La Criolla

∗

w latach swojej

wietności.

List miłosny, podanie, prośba do wybranej osoby, list do krewnych ze wsi, młodzieńcze?
Skryba zamieszkujący budkę, którą wybrał sobie na kryjówkę wynurzył się z niej jakby był

księdzem spowiednikiem i patrzył na mnie wyczekująco gotowy zaoferować mi swoje usługi. Nad
okienkiem wisiała taka ogłoszenie:

Oswaldo Darío de Mortenssen

Literat i Myśliciel

Piszemy, listy miłosne, podania, testamenty,

poematy, Ŝyczenia, prośby, nekrologi, hymny,

dysertacje, błagania, podania

i wszelkiego rodzaju kompozycje we wszystkich stylach i rozmiarach.

10 centów za zdanie (rymy extra)

ZniŜki specjalne dla wdów, kalek i nieletnich.

- No i co powiesz młodzieńcze? List miłosny z gatunku tych, co to sprawiają, Ŝe dziewczęta w

godnym tego wieku moczą halki z poŜądania? Specjalnie dla pana obniŜę cenę.

Pokazałem mu obrączkę. Skryba Oswaldo wzruszył ramionami niezraŜony.
- Czasy się zmieniły – argumentował. - Gdyby pan wiedział ilu Ŝonatych i męŜatek przychodzi do

mnie…

Przeczytałem jeszcze raz ogłoszenie, który brzmiał mi jakoś znajomo, ale nie wiedziałem skąd
- Pana imię brzmi znajomo…
- Miałem lepsze czasy. MoŜe z tamtego okresu.
- To prawdziwe imię?
- Nom de plumme.

Artysta potrzebuje nazwiska na miarę swego interesu. W akcie urodzenia mam

Jenaro Rebollo, ale z takim nazwiskiem, kto by mi powierzył napisanie listu miłosnego…No, co
zainteresowany ofertą dnia? Piszemy list pełen pasji i pragnienia?

- MoŜe przy innej okazji
Skryba przytaknął zrezygnowany. PodąŜył za moim spojrzeniem i zmarszczył czoło zaintrygowany.
- Obserwuje pan kulawego, prawda?
- Zna go pan?
Od jakiegoś tygodnia widzę go przechodzącego tędy kaŜdego dnia, zatrzymującego się przed

wystawą tego jubilera i patrzącego z takim podziwem jakby zamiast pierścionków i naszyjników
wystawiali tam tyłek Bella Dorita – wyjaśnił.

- Rozmawiał pan z nim kiedyś?
- Jeden z kolegów parę dni temu pisał dla niego list, brakuje mu kilku palców…
- Kto to był?
- Skryba popatrzył na mnie z wahaniem, obawiając się utraty potencjalnego klienta.
- Luisito. Ten, który przy Casa Bethoven, ten, który ma twarz seminarzysty.
W ramach wdzięczności zaoferowałem mu kilka monet, ale wzbraniał się je przyjąć.
- Zarabiam na Ŝycie piórem, a nie kłapiąc dziobem. Tego mamy aŜ za duŜo na tym wybiegu. Jeśli

kiedyś będzie pan potrzebował usług typu gramatycznego, to tu mnie znajdzie.

Wręczył mi wizytówkę, na której powtarzał się napis z ogłoszenia.
- Od poniedziałku do soboty od ósmej do ósmej – dodał. - Oswaldo Ŝołnierz słowa do pańskich

usług gotowy słuŜyć pomocą w listownej sprawie.

Schowałem ją i podziękowałem mu za pomoc.
- Gołąbek panu odlatuje – ostrzegł.

∗

La Criolla, słynny lokal transwestytów w dzielnicy chińskiej w Barcelonie

Pseudonim

Odwróciłem się i zauwaŜyłem, Ŝe nieznajomy podjął swoją marszrutę. Pośpieszyłem za nim i

ledziłem go w dół Rambli aŜ do wejścia na targ Boquería, gdzie się zatrzymał przyglądając się

przedstawieniu  straganów,  ludzi  wchodzących  i  wychodzących,  rozładowujących  róŜne  specjały.
Zobaczyłem  jak  kuśtykał  w  stronę  lady  baru,  Pinocho  i  z  trudnością  niepozbawioną  pewnej  dozy
entuzjazmu  wspiął  na  jeden  z  taboretów.  Przez  około  pół  godziny  próbował  raczyć  się  przysmakami,
które serwował mu ulubieniec lokalu, Juanito, odniosłem jednak wraŜenie, Ŝe zdrowie nie pozwalało mu
zbytnio cieszyć nimi podniebienie, cieszył raczej oczy, jakby zamówienie tapas

i róŜnych dań, których

prawie  nie  mógł  spróbować  przypominały  mu  lepsze  czasy.  Podniebienie  nie  czuje  smaku  tylko  go
pamięta. W końcu zrezygnowany wobec swojej gastronomicznej abstynencji i zastępczej przyjemności
obserwowania jak inni degustują i się oblizują, nieznajomy zapłacił rachunek i podjął swą podróŜ aŜ do
wejścia  w  ulicę  Hospital  gdzie  zrządzeniem  losu  niepowtarzalnej  geometrii  Barcelony,  zbiegały  się  w
jednym  punkcie  jeden  z  największych  teatrów  starej  Europy  i  jeden  z  najbardziej  znanych  i
zrujnowanych domów publicznych na półkuli północnej.

Typowe Hiszpańskie przekąski podawane w barach np. do piwa.