1 

System operacyjny Windows XP – opracowanie: M. Stefańczyk, T. Jaskuła 

 

1.  Microsoft Windows XP 

1.1.  Wprowadzenie 

Microsoft Windows XP  to  najnowsza  wersja  biurkowego  systemu  operacyjnego (systemu 
klienta)  z  rodziny  Windows.  Powstał  z  połączenia  cech  systemów  linii  rodziny  9x 
(Windows 95, Windows 98, Windows Me) oraz linii NT (Windows NT i Windows 2000), 
z której zaczerpnięto stabilne jądro systemu. Dzięki temu jest on prosty w obsłudze i mniej 
podatny na zawieszenie niż produkty serii 9x. 
Drugą ważną zaletą Windows XP jest unifikacja tworzonego oprogramowania. Dotychczas 
trzeba  było  tworzyć  osobne  wersje  aplikacji  dla  obu  linii  systemów,  gdyż  nie  były  one 
kompatybilne ze sobą. 
Nazwa  systemu,  a  właściwie  jej  część  w  postaci  literek  XP  pochodzi  od  angielskiego 
słowa  eXPerience,  co  można  tłumaczyć  jako  doznanie,  przeżycie.  Świadczyć  to  ma 
o ogromnych możliwościach i bogactwie funkcji oraz pozytywnych wrażeniach, jakich ma 
doświadczać użytkownik pracujący w tym systemie. 
Nowy system operacyjny pojawił się w sprzedaży w dwóch wersjach: 

  Windows XP Home Edition, 

  Windows XP Professional. 

Home  Edition  jest  wersją  uboższą,  przeznaczoną  przede  wszystkim  do  użytkowania 
„domowego”. 
Wersja  Professional  jest  następcą  Windows  2000  Professional.  Została  wyposażona 
w szereg  narzędzi  administracyjnych  oraz  zaawansowanych  funkcji  (np.  możliwość  pracy 
w sieci z domeną), dlatego doskonale nadaje się do zastosowań biznesowych. 

1.2.  System plików 

System plików to warstwa systemu operacyjnego pośrednicząca w dostępie do informacji 
zapisanej  w  pamięci  masowej.  W  uproszeniu  możemy  powiedzieć,  że  jest  to  sposób 
podziału pamięci masowej komputera na logiczną hierarchię plików i katalogów (folderów) 
oraz  metoda  ich  lokalizacji.  Stanowi  on  zasadniczą  składową  każdego  systemu 
operacyjnego.  Umiejętność  zarządzania  systemem  plików  to  podstawa  pracy 
z komputerem. 

Istnieje  kilka  popularnych  systemów  plików  różniących  się  wykorzystaniem  miejsca  na 
dysku,  możliwościami  i  kompatybilnością  z  różnymi  systemami  operacyjnymi. 
Windows XP może zostać zainstalowany w następujących systemach plików: 

  FAT (File Allocation Table), 

  FAT32, 

  NTFS (New Technology File System). 

Systemy operacyjne z rodziny Windows 9x i Millenium obsługują jedynie system plików 
FAT i FAT32, natomiast Windows XP współpracuje również z systemem NTFS. System 
NTFS umożliwia, w porównaniu do FAT32, między innymi: 

  lepsze wykorzystanie pamięci na dużych woluminach (klastry o rozmiarze 4 kB), 

 

korekcję błędów w następstwie zawieszenia systemu, 

2 

System operacyjny Windows XP – opracowanie: M. Stefańczyk, T. Jaskuła 

 

 

stosowanie  zabezpieczeń  w  postaci  praw  dostępu  do  plików  i  folderów  dla 
użytkowników, 

 

ograniczanie 

rozmiarów 

folderów 

przeznaczonych 

dla 

poszczególnych 

użytkowników, 

 

szyfrowanie plików (EFS – Encrypted File System), 

 

kompresję  woluminów,  plików  i  folderów  (oraz  ich  dekompresję  „w  locie”  przez 
aplikacje). 

Wadą  NTFS  jest  to,  że  w  komputerach  z  zainstalowanymi  kilkoma  systemami 
operacyjnymi, woluminy w systemie NTFS nie będą widoczne dla Windows linii 9x. 

1.3.  Formatowanie dysku 

Wybór systemu plików ściśle wiąże się z pojęciem formatowania. Formatowanie dysku to 
podział  jego  powierzchni,  przy  wykorzystaniu  odpowiedniego  oprogramowania,  na  tzw. 
ścieżki, a w ramach ścieżek na sektory. Sektor to elementarny segment dysku, który można 
odczytać  lub  zapisać  w  trakcie  jednej  operacji  dyskowej.  Wielkość  sektora  zależy 
bezpośrednio od danego systemu plików. Zasadą jest, że im mniejszy rozmiar sektora, tym 
lepiej. Najlepsze wykorzystanie miejsca na dużych nośnikach danych, a więc i najmniejszy 
rozmiar  sektora  umożliwia  system  plików  NTFS.  Pamiętać  należy,  że  formatowanie 
powoduje również usunięcie (skasowanie) wszelkich plików znajdujących się na nośniku. 
O  ile  formatowania  dysku  twardego  dokonuje  się  rzadko,  w  szczególności  podczas 
instalowania  systemu  operacyjnego,  o  tyle  formatowanie  dyskietki  3,5  calowej 
przeprowadza się częściej. 
W celu sformatowania dyskietki: 

 

wkładamy ją do stacji dyskietek, 

  otwieramy okno Mój komputer (StartMój komputer) lub Eksplorator Windows, 

 

zaznaczamy napęd dyskietki, 

  wybieramy menu PlikFormatuj… 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Rys. 1. Okno formatowania dyskietki. 

3 

System operacyjny Windows XP – opracowanie: M. Stefańczyk, T. Jaskuła 

 

W przypadku dyskietki, w oknie formatowania większość parametrów: pojemność, system 
plików i rozmiar jednostki alokacji jest rozpoznawana automatycznie. Możemy natomiast 
ustawić  etykietę  woluminu  i  opcje  formatowania:  szybkie  formatowanie  i  utwórz  dysk 
startowy  systemu  MS-DOS.  Jeśli  zaznaczymy  opcję  szybkiego  formatowania,  to 
z nośnika  zostaną  jedynie  usunięte  pliki  i  foldery,  natomiast  nie  zostanie  przeprowadzone 
skanowanie  powierzchni  dysku  w  poszukiwaniu  uszkodzonych  sektorów.  Opcję  tę 
wybieramy  tylko  wtedy,  gdy  mamy  pewność,  że  nośnik  nie  jest  uszkodzony  i  był  już 
uprzednio  formatowany.  Zaznaczenie  drugiej  opcji  formatowania  spowoduje  skopiowanie 
na  dyskietkę  plików  systemowych  niezbędnych  do  uruchomienia  komputera  w  systemie 
MS-DOS.