Technik_ortopeda_322[13].Z1.04

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

SPIS TREŚCI

Wprowadzenie

Wymagania wstępne

Cele kształcenia

Przykładowe scenariusze zajęć

Ćwiczenia

5.1. Właściwości metali i ich stopów

5.1.1. Ćwiczenia

5.2. Stopy Ŝelaza, proces otrzymywania stali, klasyfikacja stali.

Znakowanie stali według PN

5.2.1. Ćwiczenia

5.3. Metale i stopy nieŜelazne. Znakowanie metali i stopów według PN

5.3.1. Ćwiczenia

5.4. Materiały i wyroby spiekane

5.4.1. Ćwiczenia

5.5. Korozja metali i jej rodzaje. Ochrona metali przed korozją

5.5.1. Ćwiczenia

5.6. Obróbka cieplna, cieplno – chemiczna, chemiczna i galwaniczna metali

5.6.1. Ćwiczenia

Ewaluacja osiągnięć ucznia

Literatura

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

WPROWADZENIE

Przekazujemy Państwu Poradnik dla nauczyciela, który będzie pomocny w prowadzeniu

zajęć dydaktycznych w szkole kształcącej w zawodzie technik ortopeda.

W poradniku zamieszczono:

−

wymagania wstępne, wykaz umiejętności, jakie uczeń powinien posiadać, aby bez
problemów mógł korzystać z poradnika,

−

cele kształcenia, wykaz umiejętności, jakie uczeń opanuje podczas pracy z poradnikiem,

−

przykładowe scenariusze zajęć,

−

przykładowe ćwiczenia ze wskazówkami do realizacji oraz środkami dydaktycznymi,

−

ewaluację osiągnięć ucznia, przykładowe narzędzie pomiaru dydaktycznego,

−

literaturę uzupełniającą.

Wskazane jest, aby zajęcia dydaktyczne były prowadzone róŜnymi metodami ze

szczególnym uwzględnieniem aktywizujących metod nauczania.

Formy organizacyjne pracy uczniów mogą być zróŜnicowane, począwszy od samodzielnej

pracy uczniów do pracy zespołowej.

Jako pomoc w realizacji programu jednostki modułowej dla uczniów przeznaczony jest

Poradnik  dla  ucznia.  Nauczyciel  powinien  ukierunkować  uczniów  jak  korzystać  z poradnika
do nich adresowanego.
Materiał  nauczania  (w  Poradniku  dla  ucznia)  podzielony  jest  na  rozdziały,  które  zawierają
podrozdziały.  Podczas  realizacji  poszczególnych  rozdziałów  wskazanym  jest  zwrócenie
uwagi na następujące elementy:

−

materiał nauczania – w miarę moŜliwości uczniowie powinni przeanalizować
samodzielnie,

−

pytania sprawdzające mają wykazać, czy uczeń jest przygotowany do wykonania
ć

wiczeń. W zaleŜności od tematu moŜna zalecić uczniom samodzielne odpowiedzenie na

pytania lub wspólne z całą grupą uczniów, podczas dyskusji opracowanie odpowiedzi na
pytania. Druga forma jest korzystniejsza, poniewaŜ nauczyciel kierując dyskusją moŜe
uaktywniać wszystkich uczniów oraz w trakcie dyskusji usuwać wszelkie wątpliwości,

−

dominującą rolę w kształtowaniu umiejętności spełniają ćwiczenia. Przedstawiono dosyć
obszerną propozycję ćwiczeń wraz ze wskazówkami o sposobie ich przeprowadzenia,
uwzględniając róŜne moŜliwości ich realizacji w szkole. Prowadzący moŜe równieŜ
zrealizować ćwiczenia, które sam opracował.

−

sprawdzian  postępów  stanowi  podsumowanie  rozdziału,  zadaniem  uczniów  jest
udzielenie  odpowiedzi  na  pytania  w  nim  zawarte.  Uczeń  powinien  samodzielnie
potwierdzić  lub  zaprzeczyć  opanowanie  określonego  zakresu  materiału.  Nauczyciel
powinien sprawdzić czy wystąpiły braki w opanowaniu materiału i ustalić ich przyczyny.
Potwierdzenie  przez  ucznia  opanowania  materiału  nauczania  rozdziału  moŜe  stanowić
podstawę  dla  nauczyciela  do  sprawdzenia  wiedzy  i  umiejętności  ucznia  z  tego  zakresu.
Nauczyciel  realizując  program  jednostki  modułowej  powinien  zwracać  uwagę  na
predyspozycje  ucznia,  ocenić,  czy  uczeń  ma  większe  uzdolnienia  manualne,  czy  moŜe
lepiej radzi sobie z rozwiązywaniem problemów teoretycznych,

−

testy zamieszczone w rozdziale Ewaluacja osiągnięć ucznia zawierają zadania dotyczące
materiału  jednostki  modułowej.  NaleŜy  je  wykorzystać  do  oceny  uczniów,  a  wyniki
osiągnięte  przez  uczniów  powinny  stanowić  podstawę  do  oceny  pracy  własnej
nauczyciela  realizującego  program  jednostki  modułowej.  KaŜdemu  zadaniu  testu
przypisano  określoną  liczbę  moŜliwych  do  uzyskania  punktów  (0  lub  1  punkt).  Ocena

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

końcowa uzaleŜniona jest od ilości uzyskanych punktów. Nauczyciel moŜe zastosować
test według własnego projektu oraz zaproponować własną skalę ocen. NaleŜy pamiętać,
Ŝ

eby tak przeprowadzić proces oceniania ucznia, aby umoŜliwić mu jak najpełniejsze

wykazanie swoich umiejętności.

Metody polecane do stosowania podczas kształcenia modułowego to:

−

wykład problemowy,

−

pogadanka,

−

wiczenie,

−

pokaz z objaśnieniem,

−

metoda projektów,

−

metoda przewodniego tekstu,

−

dyskusja dydaktyczna.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Schemat układu jednostek modułowych

322[13].Z1

Podstawy wytwarzania przedmiotów

ortopedycznych

322[13].Z1.03

UŜytkowanie urządzeń

elektrycznych
i sterowanych

automatycznie

322[13].Z1.01

Poslugiwanie się

dokumentacją techniczną

322[13].Z1.02

Wykonywanie obróbki
ręcznej i mechanicznej

materiałów

322[13].Z1.04

Wykonywanie elementów

przedmiotów ortopedycznych

z materiałów metalowych

322[13].Z1.07

Wykonywanie elementów

przedmiotów ortopedycznych

z materiałów włókienniczych

322[13].Z1.05

Wykonywanie elementów

przedmiotów ortopedycznych

z drewna

322[13].Z1.08

Wykonywanie elementów

przedmiotów ortopedycznych

ze skóry

322[13].Z1.06

Wykonywanie elementów

przedmiotów ortopedycznych

z tworzyw sztucznych

322[13].Z1.09

Wykonywanie odlewów

gipsowych w technice

ortopedycznej

322[13].Z1.10

Dobieranie konstrukcji

mieszanych w protetyce

ortopedycznej

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

2. WYMAGANIA WSTĘPNE

Przystępując do realizacji programu jednostki modułowej uczeń powinien umieć:

−

korzystać z róŜnych źródeł informacji,

−

posługiwać się jednostkami układu SI,

−

korzystać z informacji zawartych w katalogach, informatorach i PN,

−

posługiwać się symbolami metali z układu okresowego pierwiastków,

−

posługiwać się dokumentacją techniczną,

−

wykonywać obróbkę ręczną i maszynową materiałów,

−

uŜytkować urządzenia elektryczne i sterowane automatycznie,

−

przestrzegać podstawowe zasady bezpieczeństwa i higieny pracy,

−

obsługiwać komputer,

−

współpracować w grupie.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

3. CELE KSZTAŁCENIA

W wyniku realizacji programu jednostki modułowej uczeń powinien umieć:

−

scharakteryzować właściwości fizyczne, chemiczne, mechaniczne i technologiczne
metali,

−

rozróŜnić stopy Ŝelaza,

−

wyjaśnić proces otrzymywania stali i klasyfikację stali,

−

określić postacie uŜytkowe, rodzaje i gatunki stali uŜywane w przemyśle ortopedycznym,

−

scharakteryzować metale i stopy nieŜelazne oraz proces ich otrzymywania,

−

określić postacie uŜytkowe i moŜliwości wykorzystania stopów metali nieŜelaznych
w przemyśle ortopedycznym,

−

scharakteryzować materiały i wyroby spiekane oraz produkcję spieków,

−

skorzystać przy doborze materiałów metalowych z informacji zawartych w PN,
katalogach, informatorach,

−

rozpoznać na podstawie oznaczenia: stal, staliwo, Ŝeliwo, metale nieŜelazne i ich stopy,

−

wykonać czynności związane z obróbką cieplną, cieplno-chemiczną, chemiczną
i galwaniczną metali,

−

wykonać części przedmiotów ortopedycznych i sprzętu rehabilitacyjnego z materiałów
metalowych,

−

dobrać rodzaj obróbki metalu i wykonać obróbkę,

−

rozróŜnić rodzaje korozji,

−

wykonać zabiegi antykorozyjne,

−

zmagazynować materiały metalowe,

−

wykonać pracę zgodnie z przepisami bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ochrony
przeciwpoŜarowej.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4. PRZYKŁADOWE SCENARIUSZE ZAJĘĆ

Scenariusz zajęć 1

Osoba prowadząca:

……………………………………………………..

Modułowy program nauczania:

Technik ortopeda 322[13].

Moduł:

Techniczne podstawy wytwarzania zaopatrzenia
ortopedycznego 322[13].Z1

Jednostka modułowa:

Wykonywanie elementów przedmiotów ortopedycznych
z materiałów metalowych 322[13].Z1.04

Temat: Właściwości metali i ich stopów.

Cel ogólny: Porównanie właściwości wybranych metali i ich stopów.

Po zakończeniu zajęć edukacyjnych uczeń powinien umieć:

−

określić co to są technicznie czyste metale,

−

scharakteryzować właściwości fizyczne metali,

−

scharakteryzować mechaniczne właściwości metali,

−

scharakteryzować technologiczne właściwości metali,

−

wymienić cechy określające właściwości chemiczne metali.

Metody nauczania–uczenia się:

−

pogadanka,

−

wykład,

−

wiczenia.

Formy organizacyjne pracy uczniów:

−

praca indywidualna, grupowa i zespołowa.

Czas: 2 godzina dydaktyczne.

Uczestnicy:

−

uczniowie kształcący się w zawodzie technik ortopeda.

Środki dydaktyczne:

−

tablice fizyczne, chemiczne i inne określające właściwości metali i ich stopów,

−

układ okresowy pierwiastków,

−

Polskie Normy dotyczące metali i ich stopów,

−

opracowane arkusze ćwiczeń.

Przebieg zajęć:
1.

Czynności organizacyjno – porządkowe – 3 minuty.

Pogadanka wstępna dotycząca poznania wiedzy uczniów o pierwiastkach występujących
w przyrodzie, o metalach, ich występowaniu w przyrodzie i przydatności do
wykonywania róŜnych części maszyn i urządzeń. – 7 minut.

Podanie i zapis tematu. – 2 minuty.

Przekazanie informacji o rodzajach i właściwościach metali i ich stopów –wykład –
10 minut.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Praca  uczniów  nad  opracowaniem  zestawu  metali,  określeniem  i  porównaniem  ich
właściwości  fizycznych,  chemicznych,  technologicznych  i  mechanicznych.  Proponuję,
aby uczniowie dokonali wyboru kilku róŜnych metali z układ okresowego pierwiastków,
wpisali je do tabeli ćwiczeń, wyszukali w normach i tabelach właściwości określające te
metale.  (np.:  kaŜda  trójka  opracowuje  informacje  o  trzech  innych  metalach
wylosowanych przez przedstawiciela  grupy lub przydzielonych przez nauczyciela). Jeśli
zajęcia mogą odbywać się w sali komputerowej, wskazane jest opracowanie i prezentacja
prac w sieci szkolnej pracowni komputerowej – 15 minut.

−−−−

podział uczniów na trzyosobowe zespoły,

−−−−

opracowanie zestawu właściwości wybranych metali,

−−−−

wypełnienie przez uczniów przygotowanego arkusza ćwiczeń:

Lp.

Nazwa

metalu/stopu

Masa

właściwa

Własności

fizyczne

Własności

chemiczne

Własności

mechaniczne

Własności

technologiczne

Inne

Prezentacja prac, podsumowanie ćwiczenia, porównywanie właściwości metali – 5 minut.

Zakończenie zajęć

Podsumowanie. Zapowiedź kontynuacji rozpoczętej pracy w zakresie charakteryzowania

i porównywania stopów poszczególnych metali z uzupełnieniem moŜliwości ich zastosowania
do wykonywania elementów przedmiotów ortopedycznych. – 3 minuty.

Praca domowa
Proszę o przygotowanie instrukcji obsługi wybranych przedmiotów ortopedycznych
i przyniesienie ich na następne zajęcia.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Scenariusz zajęć 2

Osoba prowadząca:

……………………………………………………….

Modułowy program nauczania:

Technik ortopeda 322[13].

Moduł:

Techniczne podstawy wytwarzania zaopatrzenia
ortopedycznego 322[13].Z1

Jednostka modułowa:

Wykonywanie elementów przedmiotów ortopedycznych
z materiałów metalowych 322[13].Z1.04

Temat: Wykonanie elementów laski typu „czwórnóg” z rurek aluminiowych.

Cel ogólny: wykonywanie elementów sprzętu rehabilitacyjnego z materiałów metalowych.

Po zakończeniu zajęć edukacyjnych uczeń powinien umieć:

−

czytać dokumentacje technologiczną wytwarzanego przedmiotu,

−

dobrać materiały zgodnie z dokumentacją,

−

dobrać narzędzia do wykonania elementów z aluminium,

−

dobrać rodzaj obróbki i wykonać obróbkę,

−

wykonać części sprzętu rehabilitacyjnego z materiałów metalowych,

−

wykonać prace zgodnie z przepisami bezpieczeństwa i higieny pracy.

Metody nauczania–uczenia się:

−

wiczenia produkcyjne.

Formy organizacyjne pracy uczniów:

−

praca indywidualna, grupowa.

Czas: 6 godzin dydaktycznych.

Uczestnicy:

−

uczniowie kształcący się w zawodzie technik ortopeda.

Środki dydaktyczne:

−

wyposaŜenie stanowiska do obróbki metali (piła tarczowa, giętarka do rur, frezarka),

−

przykładowa dokumentacja technologiczna,

Przebieg zajęć:

Instrukcja dla ucznia:
1.

Przygotowanie stanowiska pracy:

−

sprawdź wyposaŜenie stanowiska pracy,

−

oceń sprawność maszyn, narzędzi i przyborów do obróbki metali,

−

zapoznaj się z instrukcją bhp oraz instrukcją obsługi maszyny do obróbki metali.

Przygotowanie do wykonania elementów laski:

−

zapoznaj się z dokumentacją technologiczną wykonania elementów podpórki,

−

dobierz rurki aluminiowe do obróbki.

Wykonanie elementów laski:

−

potnij rurki na 5 elementów uwzględniając wymiary poszczególnych elementów
składowych laski – zgodnie z dokumentacją technologiczną,

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

−

wygnij rurki stykające się z podłoŜem,

−

wykonaj frezowanie końcówek rurek i obróbkę końcówki rurek,

−

sprawdź zgodność wykonanej pracy z dokumentacja technologiczną,

−

uporządkuj stanowisko pracy zgodnie z przepisami bhp.

Zakończenie zajęć.
Proponuje się, aby nauczyciel ocenił:

−

poprawność przygotowania stanowiska pracy,

−

wykorzystanie przeznaczonego czasu na poszczególne ćwiczenia związane z obróbka
elementów aluminiowych,

−

dobór materiału i sprzętu do ich obróbki,

−

poprawność wykonywanych czynności,

−

wykonanie produktu.

Praca domowa dla ucznia
Temat pracy domowej:
Opracuj schemat blokowy wykonania elementów z aluminium do kuli łokciowej.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

5. ĆWICZENIA

5.1.

Właściwości metali i ich stopów

5.1.1. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Dokonaj podziału metali i ich stopów.

Wskazówki do realizacji
Przed przystąpieniem do realizacji ćwiczenia uczniowie powinni przeczytać odpowiedni

fragment rozdziału Materiał nauczania. NaleŜy zwrócić uwagę na właściwości metali i ich
stopów.

Sposób wykonania ćwiczenia

Uczeń powinien:

odszukać w poradniku i literaturze informacje na temat metali i stopów metali,

dokonać podziału metali i ich stopów,

określić sposób otrzymywania stopów metali.

Zalecane metody nauczania–uczenia się:

−

wiczenie.

rodki dydaktyczne:

−

papier formatu A4, długopis,

−

poradnik dla ucznia,

−

literatura zgodna z punktem 7 poradnika.

Ćwiczenie 2

Określ właściwości metali i ich stopów.

Wskazówki do realizacji
Przed przystąpieniem do realizacji ćwiczenia uczniowie powinni przeczytać odpowiedni

fragment rozdziału Materiał nauczania. NaleŜy zwrócić uwagę na właściwości metali i ich
stopów.

Sposób wykonania ćwiczenia

Uczeń powinien:

odszukać w poradniku i literaturze informacje na temat metali i stopów metali,

opisać właściwości fizyczne, chemiczne, mechaniczne i technologiczne metali i ich
stopów.

Zalecane metody nauczania–uczenia się:

−

wiczenie.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

5.2.

Stopy Ŝelaza, proces otrzymywania stali, klasyfikacja stali.
Znakowanie stali według PN

5.2.1. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Przeanalizuj moŜliwość zastosowania stopów Fe-C i metali nieŜelaznych do wyrobu

przedmiotów ortopedycznych

Wskazówki do realizacji
Przed przystąpieniem do realizacji ćwiczenia uczniowie powinni przeczytać odpowiedni

fragment rozdziału Materiał nauczania. NaleŜy zwrócić uwagę na stopy Ŝelaza, proces
otrzymywania stali, klasyfikacje stali oraz jej znakowanie.

Sposób wykonania ćwiczenia

Uczeń powinien:

odnaleźć w poradniku i literaturze informacje o stopach Fe-C i metali nieŜelaznych,

wypisać rodzaje i gatunki stali stosowane w przemyśle ortopedycznym,

wskazać do wyrobu jakich elementów przedmiotów ortopedycznych mogą być
zastosowane.

Zalecane metody nauczania–uczenia się:

−

wiczenie.

rodki dydaktyczne:

−

papier formatu A4, długopis,

−

poradnik dla ucznia,

−

literatura zgodna z punktem 7 poradnika.

Ćwiczenie 2

Mając do dyspozycji próbki na podstawie wyglądu zewnętrznego rozpoznaj metale i ich

stopy.

Wskazówki do realizacji
Przed przystąpieniem do realizacji ćwiczenia uczniowie powinni przeczytać odpowiedni

fragment rozdziału Materiał nauczania. NaleŜy zwrócić uwagę na stopy Ŝelaza, proces
otrzymywania stali, klasyfikacje stali oraz jej znakowanie.

Sposób wykonania ćwiczenia

Uczeń powinien:

powtórzyć wiadomości dotyczące cech metali i ich stopów,

obejrzeć otrzymane próbki,

ocenić pod względem wagi, koloru, gładkości powierzchni,

nazwać nazwami ogólnymi poszczególne próbki.

Zalecane metody nauczania–uczenia się:

−

wiczenie.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

5.3. Metale i stopy nieŜelazne. Znakowanie metali i stopów

według PN

5.3.1. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Określ zastosowanie asortymentu wyrobów ze stopów aluminium w przedmiotach

ortopedycznych.

Wskazówki do realizacji
Przed przystąpieniem do realizacji ćwiczenia uczniowie powinni przeczytać odpowiedni

fragment rozdziału Materiał nauczania. NaleŜy zwrócić uwagę na metale i stopy nieŜelazne,
znakowanie metali i stopów według PN.

Sposób wykonania ćwiczenia

Uczeń powinien:

odszukać w poradniku i literaturze informacje na temat stopów aluminium stosowanych
do produkcji róŜnych wyrobów,

obejrzeć dokładnie eksponaty przedmiotów wykonanych z aluminium,

przedstawić propozycje zastosowania poszczególnych asortymentów w przedmiotach
ortopedycznych, uwzględniając właściwości materiału.

Zalecane metody nauczania–uczenia się:

−

wiczenie.

rodki dydaktyczne:

−

papier formatu A4, długopis,

−

próbki materiałów aluminiowych (rurki, płaskowniki, kształtniki),

−

katalog produkcyjny asortymentów ze stopów aluminiowych,

−

poradnik dla ucznia,

−

literatura zgodna z punktem 7 poradnika.

Ćwiczenie 2

Wykonaj zgodnie z dokumentacją technologiczną obróbkę elementów kuli łokciowej

wykonanych z aluminium.

Wskazówki do realizacji
Przed przystąpieniem do realizacji ćwiczenia uczniowie powinni przeczytać odpowiedni

fragment rozdziału Materiał nauczania. NaleŜy zwrócić uwagę na metale i stopy nieŜelazne,
znakowanie metali i stopów według PN.

Sposób wykonania ćwiczenia

Uczeń powinien:

odszukać w poradniku i literaturze informacje na temat stopów aluminium stosowanych
do wyrobu przedmiotów ortopedycznych,

powtórzyć wiadomości dotyczące obróbki mechanicznej,

dobrać i zastosować narzędzia do obróbki aluminium,

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

dociąć rurki na wymiary wg dokumentacji technologicznej,

obrobić końcówki rurek,

przewiercić i obrobić otwory do regulacji wysokości kuli,

pomalować rurki.

Zalecane metody nauczania–uczenia się:

−

wiczenie.

rodki dydaktyczne:

−

przecinarka do metalu tarczowa,

−

przyrządy traserskie,

−

przyrządy miernicze – suwmiarka, wysokościomierz,

−

wiertarka, wierta,

−

rurki aluminiowe,

−

gratownik do otworów,

−

falownik,

−

poradnik dla ucznia,

−

literatura zgodna z punktem 7 poradnika.

Ćwiczenie 3

Wykonaj zgodnie z dokumentacją technologiczną elementy z rurek aluminiowych do

laski typu czwórnóg.

Wskazówki do realizacji
Przed przystąpieniem do realizacji ćwiczenia uczniowie powinni przeczytać odpowiedni

fragment rozdziału Materiał nauczania. NaleŜy zwrócić uwagę na metale i stopy nieŜelazne,
znakowanie metali i stopów według PN.

Sposób wykonania ćwiczenia

Uczeń powinien:

odszukać w poradniku i literaturze informacje na temat stopów aluminium stosowanych
do wyrobu przedmiotów ortopedycznych,

powtórzyć wiadomości dotyczące obróbki mechanicznej,

dobrać i zastosować narzędzia do obróbki aluminium,

dobrać rurki aluminiowe

dociąć 5 elementów składowych laski zgodnie z wymiarami w dokumentacji
technologicznej,

wygiąć elementy stykające się z podłoŜem,

wyfrezować końcówki rurek,

obrobić końcówki rurek,

Zalecane metody nauczania–uczenia się:

−

wiczenie.

rodki dydaktyczne:

−

przecinarka do metalu tarczowa,

−

przyrządy traserskie,

−

przyrządy miernicze – suwmiarka, wysokościomierz,

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

5.4.

Materiały i wyroby spiekane

5.4.1. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Wypisz zalety materiałów spiekanych.

Wskazówki do realizacji
Przed przystąpieniem do realizacji ćwiczenia uczniowie powinni przeczytać odpowiedni

fragment rozdziału Materiał nauczania. NaleŜy zwrócić uwagę na materiały i wyroby
spiekane.

Sposób wykonania ćwiczenia

Uczeń powinien:

odszukać w poradniku informacje na temat materiałów i wyrobów spiekanych,

wypisać zalety materiałów spiekanych.

Zalecane metody nauczania–uczenia się:

−

wiczenie.

rodki dydaktyczne:

−

papier formatu A4, długopis,

−

poradnik dla ucznia,

−

literatura zgodna z punktem 7 poradnika.

Ćwiczenie 2

Przedstaw w formie algorytmu proces otrzymywania materiałów spiekanych.

Wskazówki do realizacji
Przed przystąpieniem do realizacji ćwiczenia uczniowie powinni przeczytać odpowiedni

fragment rozdziału Materiał nauczania. NaleŜy zwrócić uwagę na materiały i wyroby
spiekane.

Sposób wykonania ćwiczenia

Uczeń powinien:

odszukać w poradniku informacje na temat materiałów i wyrobów spiekanych,

opracować algorytm otrzymywania materiałów spiekanych.

Zalecane metody nauczania–uczenia się:

−

wiczenie.

rodki dydaktyczne:

−

papier formatu A4, długopis,

−

poradnik dla ucznia,

−

literatura zgodna z punktem 7 poradnika.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

5.5.

Korozja metali i jej rodzaje. Ochrona przed korozją

5.5.1. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Przeanalizuj sposoby zabezpieczania metali przed korozją. Dokonaj podziału powłok

ochronnych nakładanych. Wyjaśnij, na czym polega sposób wykonania poszczególnych
powłok.

Wskazówki do realizacji
Przed przystąpieniem do realizacji ćwiczenia uczniowie powinni przeczytać odpowiedni

fragment rozdziału Materiał nauczania. NaleŜy zwrócić uwagę na korozje metali i jej rodzaje
oraz ochronę przed korozją.

Sposób wykonania ćwiczenia

Uczeń powinien:

odszukać w poradniku informacje na temat rodzajów zabezpieczeń antykorozyjnych,

wypisać podział powłok antykorozyjnych,

scharakteryzować powłoki ochronne nakładane,

opracować schemat blokowy wykonania wybranej powłoki nakładanej.

Zalecane metody nauczania–uczenia się:

−

wiczenie.

rodki dydaktyczne:

−

papier formatu A4, długopis,

−

eksponaty elementów z zabezpieczeniem antykorozyjnym,

−

poradnik dla ucznia,

−

literatura zgodna z punktem 7 poradnika.

Ćwiczenie 2

Wykonaj fosforanowanie elementów metalowych przedmiotów ortopedycznych.

Wskazówki do realizacji
Przed przystąpieniem do realizacji ćwiczenia uczniowie powinni przeczytać odpowiedni

fragment rozdziału Materiał nauczania. NaleŜy zwrócić uwagę na korozje metali i jej rodzaje
oraz ochronę przed korozją.

Sposób wykonania ćwiczenia

Uczeń powinien:

odszukać w poradniku informacje na temat rodzajów zabezpieczeń antykorozyjnych,

podgrzać roztwór do fosforanowania do 50°C,

umieścić metalowe elementy w koszu, umieścić w kąpieli na 4 minuty,

wyjąć i wypłukać w roztworze do płukania,

poddać obrabiane elementy suszeniu,

pomalować farbą proszkową na wybrany kolor,

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

umieścić przedmioty malowane w piecu nagrzanym do temperatury około 200°C.
w czasie 15 minut.

Zalecane metody nauczania–uczenia się:

−

wiczenie.

rodki dydaktyczne:

−

elementy metalowe do fosforanowania,

−

urządzenie do wykonania fosforanowania,

−

poradnik dla ucznia,

−

literatura zgodna z punktem 7 poradnika.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

5.6.

Obróbka cieplna i cieplno-chemiczna

5.6.1. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Przeanalizuj sposoby obróbki cieplnej materiałów metalowych. Dokonaj podziału

obróbki cieplnej. Wyjaśnij, na czym polegają poszczególne rodzaje obróbki cieplnej metali.

Wskazówki do realizacji
Przed przystąpieniem do realizacji ćwiczenia uczniowie powinni przeczytać odpowiedni

fragment rozdziału Materiał nauczania. NaleŜy zwrócić uwagę na obróbkę cieplną i cieplno-
chemiczną.

Sposób wykonania ćwiczenia

Uczeń powinien:

odszukać w poradniku informacje na temat obróbki cieplnej,

wypisać rodzaje obróbki cieplnej,

scharakteryzować poszczególne rodzaje obróbki cieplnej metali,

opracować schemat blokowy wykonania wybranej obróbki cieplnej.

Zalecane metody nauczania–uczenia się:

−

wiczenie.

rodki dydaktyczne:

−

papier formatu A4, długopis,

−

poradnik dla ucznia,

−

literatura zgodna z punktem 7 poradnika.

Ćwiczenie 2

Przeanalizuj sposoby obróbki cieplno-chemicznej materiałów metalowych. Dokonaj

podziału obróbki cieplno -chemicznej. Wyjaśnij, na czym polega ten rodzaj obróbki.

Wskazówki do realizacji
Przed przystąpieniem do realizacji ćwiczenia uczniowie powinni przeczytać odpowiedni

fragment rozdziału Materiał nauczania. NaleŜy zwrócić uwagę na obróbkę cieplną i cieplno –
chemiczną.

Sposób wykonania ćwiczenia

Uczeń powinien:

odszukać w poradniku informacje na temat obróbki cieplno-chemicznej,

wypisać rodzaje obróbki cieplno-chemicznej,

scharakteryzować poszczególne rodzaje obróbki cieplno-chemicznej.

Zalecane metody nauczania–uczenia się:

−

wiczenie.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

6. EWALUACJA OSIĄGNIĘĆ UCZNIA

Przykłady narzędzi pomiaru dydaktycznego

Test 1
Testy dwustopniowe do jednostki modułowej „Wykonywanie elementów
przedmiotów ortopedycznych z materiałów metalowych„

Test składa się z 20 zadań wielokrotnego wyboru, z których:

−

zadania 1, 2, 3, 5, 6, 8, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 18, 19 i 20 z poziomu podstawowego,

−

zadania 4, 7, 9, 10 i 17 są z poziomu ponadpodstawowego.

Punktacja zadań: 0 lub 1 punkt

Za kaŜdą prawidłową odpowiedź uczeń otrzymuje 1 punkt. Za złą odpowiedź lub jej brak

uczeń otrzymuje 0 punktów.

Proponuje się następujące normy wymagań – uczeń otrzyma następujące
oceny szkolne:

−

dopuszczający – za rozwiązanie co najmniej 10 zadań z poziomu podstawowego,

−

dostateczny – za rozwiązanie co najmniej 14 zadań z poziomu podstawowego,

−

dobry – za rozwiązanie 16 zadań, w tym co najmniej 2. z poziomu ponadpodstawowego,

−

bardzo dobry – za rozwiązanie 19 zadań, w tym co najmniej 3 z poziomu
ponadpodstawowego.

Klucz odpowiedzi testu: 1. a, 2. c, 3. d, 4. d, 5. a, 6. b, 7. b, 8. b, 9. c, 10. d,
11. c, 12. c, 13. b, 14. a, 15. b, 16. c, 17. a, 18. a, 19. b, 20. a.

Plan testu

zad.

Cel operacyjny
(mierzone osiągnięcia ucznia)

Kategoria

celu

Poziom

wymagań

Poprawna

odpowiedź

Scharakteryzować właściwości fizyczne,
metali

Scharakteryzować właściwości
technologiczne metali

Scharakteryzować właściwości chemiczne
metali

RozróŜnić stopy Ŝelaza

Opisać proces otrzymywania stali
i klasyfikację stali

Scharakteryzować właściwości mechaniczne
metali

Określić rodzaje i gatunki stali uŜywane
w przemyśle ortopedycznym

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Scharakteryzować metale i stopy nieŜelazne
oraz proces ich otrzymywania

Rozpoznać na podstawie oznaczenia: stal,
staliwo, Ŝeliwo, metale nieŜelazne i ich stopy

Określić postacie uŜytkowe i moŜliwości
wykorzystania stopów metali nieŜelaznych
w przemyśle ortopedycznym

Scharakteryzować właściwości chemiczne,
metali

Dobrać rodzaj obróbki metalu i wykonać
obróbkę

Scharakteryzować materiały i wyroby
spiekane oraz produkcję spieków

Scharakteryzować produkcję spieków

Wyjaśnić pojęcie korozji

RozróŜnić rodzaje korozji

Wykonać zabiegi antykorozyjne

Opisać obróbkę cieplną metali

Opisać obróbkę cieplno-chemiczną,
chemiczną i galwaniczną metali

Opisać obróbkę cieplno-chemiczną metali

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Przebieg testowania

Instrukcja dla nauczyciela

Ustal z uczniami termin przeprowadzenia sprawdzianu z wyprzedzeniem, co najmniej

jednotygodniowym.

Omów z uczniami cel stosowania pomiaru dydaktycznego.

Zapoznaj uczniów z rodzajem zadań zawartych w zestawie oraz z zasadami punktowania.

Przygotuj odpowiednią liczbę testów.

Zapewnij samodzielność podczas rozwiązywania zadań.

Przed rozpoczęciem testu przeczytaj uczniom instrukcję dla ucznia.

Zapytaj, czy uczniowie wszystko zrozumieli. Wszelkie wątpliwości wyjaśnij.

Nie przekraczaj czasu przeznaczonego na test.

Kilka minut przed zakończeniem testu przypomnij uczniom o zbliŜającym się czasie

zakończenia udzielania odpowiedzi.

Instrukcja dla ucznia

Przeczytaj uwaŜnie instrukcję.

Podpisz imieniem i nazwiskiem kartę odpowiedzi.

Zapoznaj się z zestawem zadań testowych.

Test zawiera 20 zadań.

Do kaŜdego zadania dołączone są 4 moŜliwości odpowiedzi. Tylko jedna jest prawidłowa.

Udzielaj odpowiedzi na załączonej karcie odpowiedzi, stawiając w odpowiedniej rubryce
znak X.

W przypadku pomyłki naleŜy błędną odpowiedź zaznaczyć kółkiem, a następnie
ponownie zakreślić odpowiedź prawidłową.

Pracuj samodzielnie, bo tylko wtedy będziesz miał satysfakcję z wykonanego zadania.

Jeśli udzielenie odpowiedzi będzie Ci sprawiało trudność, wtedy odłóŜ jego rozwiązanie
na później i wróć do niego, gdy zostanie Ci wolny czas.

10.

Na rozwiązanie testu masz 45 minut.

Powodzenia!

Materiały dla ucznia:

−−−−

instrukcja,

−−−−

zestaw zadań testowych,

−−−−

karta odpowiedzi.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

ZESTAW ZADAŃ TESTOWYCH

Właściwości fizyczne metali i ich stopów określane są przez
a)

gęstość, temperaturę topnienia,

ciepło

właściwe, rozszerzalność cieplną,

przewodnictwo cieplne, przewodność elektryczną, własności magnetyczne oraz
wygląd zewnętrzny.

odporność na korozję, działanie czynników chemicznych oraz temperatury.

wytrzymałość, twardość i udarność.

lejność, skrawalność i plastyczność.

Wytrzymałością nazywamy
a)

odporność materiałów na uderzenia, czyli na działanie sił krótkotrwałych ale o duŜej
wartości.

odporność materiału na odkształcenia trwałe, powstające pod wpływem obciąŜeń
skupionych (umiejscowionych) na małej powierzchni materiału.

granica oporu stawianego przez siły wewnętrzne materiału siłom i obciąŜeniom
zewnętrznym, które usiłują go odkształcić.

zdolność materiału do odkształceń trwałych pod działaniem sił zewnętrznych bez
naruszania ich spójności.

Właściwości chemiczne materiałów to
a)

zdolność materiału do odkształceń trwałych pod działaniem sił zewnętrznych bez
naruszania ich spójności.

zdolność ciekłego metalu lub stopu do wypełniania formy odlewniczej.

gęstość, temperatura topnienia,

ciepło

właściwe, rozszerzalność cieplną,

przewodnictwo cieplne, przewodność elektryczną, własności magnetyczne oraz
wygląd zewnętrzny.

odporność na korozję, działanie czynników chemicznych oraz temperatury.

Materiałem wyjściowym do produkcji stali jest
a)

surówka szara.

eliwo.

ruda Ŝelaza.

surówka biała.

Proces wielkopiecowy jest to

zespół zjawisk fizycznych i reakcji chemicznych zachodzących w wielkim piecu
w wyniku którego powstaje surówka.

utlenianie zawartych w płynnej surówce domieszek w celu otrzymywania stali.

przerabianie surówki szarej.

to inaczej proces Bessemera.

Dodatkiem stopowym, który zwiększa ciągliwość i wytrzymałość stali oraz sprzyja
głębokiemu hartowaniu, a takŜe uodparnia na korozję i działanie wysokiej temperatury
jest
a)

chrom.

nikiel.

molibden.

krzem.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Na rurki do wózków aktywnych stosowana jest
a)

stal węglowa.

stal chromowo –molibdenowa.

staliwo.

stal węglowa narzędziowa o szczególnych właściwościach.

Mosiądzem jest
a)

stop miedzi ze srebrem.

stop miedzi z cynkiem.

stop miedzi z cyną.

stop miedzi z aluminium.

Ile % Ŝelaza zawiera stop oznaczony symbolem CuZn30Mn4Fe
a)

4%.

33%.

1%.

30%.

10.

Duralem jest
a)

stop aluminium z cynkiem.

stop aluminium z cyną.

stop aluminium z krzemem.

stop aluminium z miedzią.

11.

Pamięć kształtu posiadają
a)

stopy Ŝelaza.

stopy niklu.

stopy tytanu.

stopy węgla.

12.

Do budowy podeszwowych wkładek metalowych do butów i protez sandałowych
wykorzystywane są
a)

staliwa.

durale.

mosiądze.

stale węglowe.

13.

Pełny proces otrzymywania materiałów spiekanych obejmuje
a)

prasowanie, które ma na celu połączenie luźnych cząstek proszku w trwałą kształtkę
w zamkniętej przestrzeni.

wytwarzanie proszków, przygotowanie proszków, formowanie proszków na zimno,
spiekanie, obróbka wykańczająca.

sortowanie i mieszanie w odpowiednich proporcjach, prasowanie, połączenie
w wyniku ogrzewania.

formowanie proszków na zimno, spiekanie, obróbka wykańczająca.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

14.

Cermetale to
a)

materiały uzyskane przez połączenie proszków metali lub ich stopów z proszkami
ceramicznymi.

stopy metali z glinką ceramiczną.

materiały ceramiczne pokryte warstwą metalu.

materiały metalowe pokryte warstwą polewy ceramicznej.

15.

Korozja chemiczna jest to
a)

proces zachodzący w materiałach, w których występują napręŜenia powstałe podczas
odlewania, przeróbki plastycznej, obróbki cieplnej, spawania.

proces niszczenia metali lub stopów zachodzący wskutek bezpośredniego działania
na nie suchych gazów, zwłaszcza w wysokiej temperaturze lub cieczy nie
przewodzących prądu elektrycznego.

działanie krótkozwartych lokalnych ogniw korozyjnych powstających w zetknięciu
powierzchni róŜnych faz metalicznych o róŜnych potencjałach elektrochemicznych
z elektrolitem.

niszczące działanie wody w urządzeniach metalowych.

16.

JeŜeli wskutek korozji materiał traci szybko dobre własności wytrzymałościowe, nie
zmieniając prawie wyglądu zewnętrznego to mamy do czynienia z korozją
a)

powierzchniową.

wŜerową.

międzykrystaliczną.

napręŜeniową.

17.

Ochrona metali i stopów przed korozją polega między innymi na
a)

nakładaniu i wytwarzaniu powłok ochronnych.

zakopywaniu materiałów do ziemi.

zanurzanie chronionych przedmiotów w zbiornikach z zakwaszoną wodą.

pokrywaniu materiałów patyną.

18.

Obróbką cieplną metali i ich stopów nazywamy
a)

zestaw zabiegów cieplnych, w wyniku których zmieniają się własności mechaniczne,
fizyczne lub chemiczne metali i stopów będących w stanie stałym.

cykl zmian temperatury, zaczynający się od temperatury otoczenia i kończący się
równieŜ w temperaturze otoczenia.

ciągłe lub stopniowe podnoszenie temperatury obrabianego przedmiotu do
wysokości przewidzianej dla danej obróbki.

ciągłe lub stopniowe obniŜanie temperatury przedmiotu obrabianego do temperatury
otoczenia.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

19.

Która z podanych definicji określa wyraŜenie
a)

polega na nagrzaniu stopu do temperatury, w której jeden lub więcej składników
przechodzi do roztworu stałego, wygrzaniu w tej temperaturze i następnym szybkim
chłodzeniu zwykle w wodzie.

polega na nagrzaniu materiału do Ŝądanej temperatury, wygrzaniu w tej temperaturze
i następnie powolnym chłodzeniu do temperatury otoczenia.

polega na nagrzewaniu materiału do odpowiedniej temperatury, wygrzaniu w tej
temperaturze w celu uzyskanie jednakowej temperatury w całej masie poddawanego
obróbce materiału i szybkim wystudzeniu.

polega ono na nagrzaniu uprzednio zahartowanego przedmiotu do temperatury
180÷650°C , wygrzaniu przedmiotu w tej temperaturze, a następnie powolnym
chłodzeniu na powietrzu lub w wodzie.

20.

PoniŜej przedstawione są definicje odmian obróbki cieplno – chemicznej. WskaŜ, która
z definicji określa nawęglanie
a)

wzbogacenie powierzchniowej warstwy przedmiotu w węgiel w celu uzyskania
twardej i odpornej na ścieranie powierzchni, z zachowaniem ciągliwości rdzenia,

nasycenie azotem warstwy powierzchniowej w celu wytworzenia bardzo twardej
i odpornej na ścieranie warstwy powierzchniowej,

nasycenie powierzchni przedmiotów stalowych jednocześnie węglem i azotem przez
wygrzewanie w określonej temperaturze,

nasycanie powierzchni wyrobów stalowych oraz Ŝeliwnych siarką i azotem w celu
zwiększenia odporności na ścieranie i zmniejszenia współczynnika tarcia.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

KARTA ODPOWIEDZI

Imię i nazwisko..........................................................................................

Wykonywanie elementów przedmiotów ortopedycznych z materiałów
metalowych

Zakreśl poprawną odpowiedź

zadania

Odpowiedź

Punkty

Razem:

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Test 2
Testy dwustopniowe do jednostki modułowej „Wykonywanie elementów
przedmiotów ortopedycznych z materiałów metalowych„

Test składa się z 20 zadań wielokrotnego wyboru, z których:

−

zadania 1, 2, 3, 5, 6,7 , 8, 10, 11, 13, 14, 16, 17, 18 i 20 z poziomu podstawowego,

−

zadania 4, 9, 12, 15 i 19 są z poziomu ponadpodstawowego

Punktacja zadań: 0 lub 1 punkt

Za kaŜdą prawidłową odpowiedź uczeń otrzymuje 1 punkt. Za złą odpowiedź lub jej brak

uczeń otrzymuje 0 punktów.

Proponuje się następujące normy wymagań – uczeń otrzyma następujące
oceny szkolne:

−

dopuszczający – za rozwiązanie co najmniej 10 zadań z poziomu podstawowego,

−

dostateczny – za rozwiązanie co najmniej 14 zadań z poziomu podstawowego,

−

dobry – za rozwiązanie 16 zadań, w tym co najmniej 2. z poziomu ponadpodstawowego,

−

bardzo dobry – za rozwiązanie 19 zadań, w tym co najmniej 3 z poziomu
ponadpodstawowego.

Klucz odpowiedzi testu: 1. c, 2. b, 3. c, 4. b, 5. b, 6. a, 7. d, 8. c, 9. d, 10. c,
11. c, 12. c, 13. c, 14. b, 15. c, 16. d, 17. c, 18. d, 19. c, 20. d.

Plan testu

zad.

Cel operacyjny
(mierzone osiągnięcia ucznia)

Kategoria

celu

Poziom

wymagań

Poprawna

odpowiedź

Scharakteryzować właściwości
technologiczne metali

Scharakteryzować właściwości mechaniczne
metali

Scharakteryzować właściwości fizyczne,
metali

RozróŜnić stopy Ŝelaza

Opisać proces otrzymywania stali
i klasyfikację stali

Określić rodzaje i gatunki stali uŜywane
w przemyśle ortopedycznym

Określić postacie uŜytkowe stali uŜywane
w przemyśle ortopedycznym

Scharakteryzować metale i stopy nieŜelazne
oraz proces ich otrzymywania

Określić postacie uŜytkowe i moŜliwości
wykorzystania stopów metali nieŜelaznych
w przemyśle ortopedycznym

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Scharakteryzować właściwości chemiczne,
metali

Rozpoznać na podstawie oznaczenia: stal,
staliwo, Ŝeliwo, metale nieŜelazne i ich stopy

Skorzystać przy doborze materiałów
metalowych z informacji zawartych w PN,
katalogach, informatorach

Scharakteryzować materiały i wyroby
spiekane oraz produkcję spieków

Dobrać rodzaj obróbki metalu i wykonać
obróbkę

15 Wyjaśnić pojęcie korozji

16 RozróŜnić rodzaje korozji

17 Wykonać zabiegi antykorozyjne

Wykonać części przedmiotów
ortopedycznych i sprzętu rehabilitacyjnego
z materiałów metalowych

19 Opisać obróbkę cieplną metali

Opisać obróbkę cieplno-chemiczną,
hemiczną i galwaniczną metali

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Przebieg testowania

Instrukcja dla nauczyciela

Ustal z uczniami termin przeprowadzenia sprawdzianu z wyprzedzeniem co najmniej
jednotygodniowym.

Omów z uczniami cel stosowania pomiaru dydaktycznego.

Zapoznaj uczniów z rodzajem zadań zawartych w zestawie oraz z zasadami punktowania.

Przygotuj odpowiednią liczbę testów.

Zapewnij samodzielność podczas rozwiązywania zadań.

Przed rozpoczęciem testu przeczytaj uczniom instrukcję dla ucznia.

Zapytaj, czy uczniowie wszystko zrozumieli. Wszelkie wątpliwości wyjaśnij.

Nie przekraczaj czasu przeznaczonego na test.

Kilka minut przed zakończeniem testu przypomnij uczniom o zbliŜającym się czasie
zakończenia udzielania odpowiedzi.

Instrukcja dla ucznia

Przeczytaj uwaŜnie instrukcję.

Podpisz imieniem i nazwiskiem kartę odpowiedzi.

Zapoznaj się z zestawem zadań testowych.

Test zawiera 20 zadań.

Do kaŜdego zadania dołączone są 4 moŜliwości odpowiedzi. Tylko jedna jest
prawidłowa.

Udzielaj odpowiedzi na załączonej karcie odpowiedzi, stawiając w odpowiedniej rubryce
znak X.

W przypadku pomyłki naleŜy błędną odpowiedź zaznaczyć kółkiem, a następnie
ponownie zakreślić odpowiedź prawidłową.

Pracuj samodzielnie, bo tylko wtedy będziesz miał satysfakcję z wykonanego zadania.

Jeśli udzielenie odpowiedzi będzie Ci sprawiało trudność, wtedy odłóŜ jego rozwiązanie
na później i wróć do niego, gdy zostanie Ci wolny czas.

10.

Na rozwiązanie testu masz 45 minut.

Powodzenia!

Materiały dla ucznia:

−−−−

instrukcja,

−−−−

zestaw zadań testowych,

−−−−

karta odpowiedzi.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

ZESTAW ZADAŃ TESTOWYCH

Właściwości technologiczne metali i ich stopów określane są przez
a)

gęstość, temperaturę topnienia,

ciepło

właściwe, rozszerzalność cieplną,

przewodnictwo cieplne, przewodność elektryczną, własności magnetyczne oraz
wygląd zewnętrzny.

odporność na korozję, działanie czynników chemicznych oraz temperatury.

wytrzymałość, twardość i udarność.

lejność, skrawalność i plastyczność.

Twardością materiałów nazywamy
a)

odporność materiałów na uderzenia, czyli na działanie sił krótkotrwałych ale o duŜej
wartości.

odporność materiału na odkształcenia trwałe, powstające pod wpływem obciąŜeń
skupionych (umiejscowionych) na małej powierzchni materiału.

zdolność materiału do odkształceń trwałych pod działaniem sił zewnętrznych bez
naruszania ich spójności.

granicę oporu stawianego przez siły wewnętrzne materiału siłom i obciąŜeniom
zewnętrznym, które usiłują je odkształcić.

Właściwości fizyczne materiałów to
a)

zdolność materiału do odkształceń trwałych pod działaniem sił zewnętrznych bez
naruszania ich spójności.

zdolność ciekłego metalu lub stopu do wypełniania formy odlewniczej

gęstość, temperaturę topnienia,

ciepło

właściwe, rozszerzalność cieplną,

przewodnictwo cieplne, przewodność elektryczną, własności magnetyczne oraz
wygląd zewnętrzny.

odporność na korozję, działanie czynników chemicznych oraz temperatury.

Materiałem wyjściowym do produkcji stali jest
a)

staliwo.

surówka biała.

eliwo.

surówka szara.

Procesem konwertorowym nazywamy
a)

zespół zjawisk fizycznych i reakcji chemicznych zachodzących w wielkim piecu
w wyniku którego powstaje surówka.

utlenianie zawartych w płynnej surówce domieszek w celu otrzymywania stali.

przerabianie surówki szarej w Ŝeliwiakach.

odlewanie, walcowanie i przerabianie plastyczne staliwa.

Dodatkiem

stopowym,

który

zwiększa

wytrzymałość,

twardość,

zdolność

przehartowywania stali, odporność na ścieranie, korozję, działanie czynników
chemicznych i wysokiej temperatury jest
a)

chrom.

nikiel.

molibden.

krzem.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Rurki do wózków składakowych wykonywane są
a)

ze stali zwykłej jakości.

ze stali chromowo –molibdenowej.

ze staliwa.

ze stali stopowej.

Brązem nazywamy
a)

stop miedzi ze srebrem.

stop miedzi z cynkiem.

stop miedzi z niklem.

stop miedzi z cyną;.

Ile % miedzi zawiera stop oznaczony symbolem CuZn30Mn4Fe
a)

4%.

33%.

1%.

65%.

10.

Siluminy są to
a)

stopy aluminium z cynkiem.

stopy aluminium z cyną.

stopy aluminium z krzemem.

stop aluminium z miedzią.

11.

Pamięć kształtu posiadają
a)

stopy miedzi,

stopy manganu,

stopy tytanu,

stale chromowo – niklowe,

12.

Do budowy podeszwowych wkładek metalowych do butów i protez sandałowych
wykorzystywane są między innymi
a)

staliwa.

durale.

brązy.

stale węglowe.

13.

Technologia metalurgii proszków zastępuje
a)

odlewanie.

proces wielkopiecowy.

odlewanie, obróbkę plastyczną i obróbkę skrawaniem.

proces konwertorowy.

14.

Węgliki spiekane są to

materiały metalowe pokryte warstwą węgla.

odmiana cermetali.

prasowany węgiel z Ŝelazem.

stopy metali z duŜą zawartością węgla.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

15.

Korozja elektrochemiczna jest to
a)

proces zachodzący w materiałach, w których występują napręŜenia powstałe podczas
odlewania, przeróbki plastycznej, obróbki cieplnej, spawania.

proces niszczenia metali lub stopów zachodzący wskutek bezpośredniego działania
na nie suchych gazów, zwłaszcza w wysokiej temperaturze lub cieczy nie
przewodzących prądu elektrycznego.

działanie krótkozwartych lokalnych ogniw korozyjnych powstających w zetknięciu
powierzchni róŜnych faz metalicznych o róŜnych potencjałach elektrochemicznych
z elektrolitem.

niszczące działanie wody w urządzeniach metalowych.

16.

JeŜeli bez widocznego powodu zachodzi pękanie przedmiotów przerobionych plastycznie
na zimno to mamy do czynienia z
a)

korozja powierzchniową.

korozją wŜerową.

korozją międzykrystaliczną.

korozją napręŜeniową.

17.

Nakładanie powłok ochronnych wytwarzanych polega na
a)

opracowaniu właściwej konstrukcji elementów i dobór materiałów łączących te
części.

pokryciu powierzchni chronionej specjalnymi smarami lub wazeliną techniczną.

chemicznym łączeniu warstwy nakładanej z materiałem chronionym.

oddzieleniu mechanicznym metalu od agresywnego środowiska.

18.

Obróbka cieplno-chemiczna metali i ich stopów jest to
a)

zestaw zabiegów cieplnych, w wyniku których zmieniają się własności mechaniczne,
fizyczne lub chemiczne metali i stopów będących w stanie stałym.

cykl zmian temperatury, zaczynający się od temperatury otoczenia i kończący się
równieŜ w temperaturze otoczenia.

ciągłe lub stopniowe podnoszenie temperatury obrabianego przedmiotu do
wysokości przewidzianej dla danej obróbki.

wprowadzenie do obrabianego przedmiotu, dzięki dyfuzji w stanie stałym, obcego
pierwiastka lub juŜ znajdującego się, lecz w małej ilości w przedmiocie, w celu
zmiany składu chemicznego powierzchni tego przedmiotu.

19.

Które z podanych niŜej określeń charakteryzuje hartowanie
a)

polega na nagrzaniu stopu do temperatury, w której jeden lub więcej składników
przechodzi do roztworu stałego, wygrzaniu w tej temperaturze i następnym szybkim
chłodzeniu zwykle w wodzie.

polega na nagrzaniu materiału do Ŝądanej temperatury, wygrzaniu w tej temperaturze
i następnie powolnym chłodzeniu do temperatury otoczenia.

polega ono na nagrzaniu uprzednio zahartowanego przedmiotu do temperatury
180÷650°C , wygrzaniu przedmiotu w tej temperaturze, a następnie powolnym
chłodzeniu na powietrzu lub w wodzie.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

20.

PoniŜej przedstawione są definicje odmian obróbki cieplno-chemicznej. WskaŜ, która
z nich określa azotowanie
a)

wzbogacenie powierzchniowej warstwy przedmiotu w węgiel w celu uzyskania
twardej i odpornej na ścieranie powierzchni, z zachowaniem ciągliwości rdzenia.

nasycenie azotem warstwy powierzchniowej w celu wytworzenia bardzo twardej
i odpornej na ścieranie warstwy powierzchniowej.

nasycenie powierzchni przedmiotów stalowych jednocześnie węglem i azotem przez
wygrzewanie w określonej temperaturze.

nasycanie powierzchni wyrobów stalowych oraz Ŝeliwnych siarką i azotem w celu
zwiększenia odporności na ścieranie i zmniejszenia współczynnika tarcia.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

KARTA ODPOWIEDZI

Imię i nazwisko..........................................................................................

Wykonywanie elementów przedmiotów ortopedycznych z materiałów
metalowych

Zakreśl poprawną odpowiedź

zadania

Odpowiedź

Punkty

Razem:

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

LITERATURA

Dretkiewicz-Więch J.: Materiałoznawstwo. OBRPN i SSz, Warszawa 1993

Dretkiewicz-Więch J.: Technologia mechaniczna. Techniki wytwarzania. WSiP,
Warszawa 2000

Górecki A., Grzegórski Z.: Ślusarstwo przemysłowe i usługowe. WSiP, Warszawa 2004,

Górecki A.: Technologia ogólna. WSiP, Warszawa 2004

Lewandowski T.: Rysunek techniczny dla mechaników. WSiP, Warszawa 2004

Potyński A.: Podstawy technologii i konstrukcji mechanicznych. WSiP, Warszawa 2004

Prosnak M.: Podstawy protetyki ortopedycznej. Materiały pomocnicze. CMDNŚSM,
Warszawa 1988

Prosnak M.: Podstawy technologii ortopedycznej. Materiały pomocnicze. CMDNŚSM,
Warszawa 1987

Rutkowski A.: Części maszyn. WSiP, Warszawa 2004