background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

 

 

 
 
 

MINISTERSTWO EDUKACJI 

NARODOWEJ 

 
 

 
 
 
Zdzisław Feldo

 

 
 
 
 
 
 
 
 

 

Określanie właściwości surowców i skór wyprawionych do 
produkcji obuwia 744[02].O2.01 
 

 

 

 
 
 
 
 
 
 

Poradnik dla nauczyciela 

 
 
 
 
 
 
 
 

 

 

Wydawca 

Instytut Technologii Eksploatacji – Państwowy Instytut Badawczy 
Radom  2007 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Fundszu Społecznego” 
 

Recenzenci: 
dr inż. Jadwiga Rudecka 
mgr inż. Katarzyna Stępniak 
 
 
 
Opracowanie redakcyjne: 
inż. Zdzisław Feldo 
 
 
 
Konsultacja: 
dr inż. Jacek Przepiórka 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Poradnik  stanowi  obudowę  dydaktyczną  programu  jednostki  modułowej  744[02].O2.01 
„Określanie  właściwości  surowców  i  skór  wyprawionych  do  produkcji  obuwia”,  zawartego 
w modułowym programie nauczania dla zawodu obuwnik. 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 

 
 
 

 
 
 
 
 
 

Wydawca 

Instytut Technologii Eksploatacji – Państwowy Instytut Badawczy, Radom 2007

 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Fundszu Społecznego” 
 

SPIS TREŚCI 

 

1. Wprowadzenie 

2. Wymagania wstępne 

3. Cele kształcenia 

4. Przykładowe scenariusze zajęć 

5. Ćwiczenia  

12 

5.1. Budowa skóry surowej i metody konserwacji 

12 

5.1.1. Ćwiczenia 

12 

5.2. Wyprawa i wykończanie skór 

15 

5.2.1. Ćwiczenia 

15 

5.3. Właściwości i charakterystyka skór stosowanych w obuwnictwie 

17 

5.3.1. Ćwiczenia 

17 

6. Ewaluacja osiągnięć ucznia  

19 

7. Literatura 

28 

 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Fundszu Społecznego” 
 

1. WPROWADZENIE 

 

Przekazujemy  Państwu  Poradnik  dla  nauczyciela  „Określanie  właściwości  surowców  i 

skór  wyprawionych  do  produkcji  obuwia”,  który  będzie  pomocny  w  prowadzeniu  zajęć 
dydaktycznych w szkole kształcącej w zawodzie obuwnik 744[02]. 

W poradniku zamieszczono: 

– 

wymagania wstępne, 

– 

wykaz umiejętności, jakie uczeń opanuje podczas zajęć, 

– 

przykładowe scenariusze zajęć, 

– 

propozycje  ćwiczeń,  które  mają  na  celu  wykształcenie  u  uczniów  umiejętności 
praktycznych, 

– 

wykaz literatury, z jakiej uczniowie mogą korzystać podczas nauki, 
Wskazane  jest,  aby  zajęcia  dydaktyczne  były  prowadzone  różnymi  metodami  ze 

szczególnym uwzględnieniem: 
–  pokazu z objaśnieniem, 
–  ćwiczeń praktycznych. 

Formy  organizacyjne  pracy  uczniów  mogą  być  zróżnicowane,  począwszy  od 

samodzielnej pracy uczniów do pracy zespołowej. 

Jako pomoc w realizacji jednostki modułowej dla uczniów przeznaczony jest Poradnik dla 

ucznia. Nauczyciel powinien ukierunkować uczniów na właściwe korzystanie z poradnika do 
nich adresowanego. 

Materiał  nauczania  (w  Poradniku  dla  ucznia)  podzielony  jest  na  rozdziały,  które 

zawierają  podrozdziały.  Podczas  realizacji  poszczególnych  rozdziałów  wskazanym  jest 
zwrócenie uwagi na następujące elementy: 

  materiał  nauczania  –  w  miarę  możliwości  uczniowie  powinni  przeanalizować 

samodzielnie.  Obserwuje  się  niedocenianie  przez  nauczycieli  niezwykle  ważnej 
umiejętności,  jaką  uczniowie  powinni  bezwzględnie  posiadać  –  czytanie  tekstu 
technicznego ze zrozumieniem, 

  pytania sprawdzające mają wykazać, na ile uczeń opanował materiał teoretyczny i czy jest 

przygotowany  do  wykonania  ćwiczeń.  W zależności  od  tematu  można  zalecić  uczniom 
samodzielne  udzielanie  odpowiedzi  na  pytania  lub  wspólne  z  całą  grupą  uczniów, 
w formie  dyskusji  opracowanie  odpowiedzi  na  pytania.  Druga  forma  jest  korzystniejsza, 
ponieważ  nauczyciel  sterując  dyskusją  może  uaktywniać  wszystkich  uczniów  oraz 
w trakcie dyskusji usuwać wszelkie wątpliwości, 

  dominującą  rolę  w  kształtowaniu  umiejętności  oraz  opanowaniu  materiału  spełniają 

ćwiczenia.  W  trakcie  wykonywania  ćwiczeń  uczeń  powinien  zweryfikować  wiedzę 
teoretyczną oraz opanować nowe umiejętności. Przedstawiono dosyć obszerną propozycję 
ćwiczeń  wraz  ze  wskazówkami  o  sposobie  ich  przeprowadzenia,  uwzględniając  różne 
możliwości  ich  realizacji  w  szkole.  Nauczyciel  decyduje,  które  z  zaproponowanych 
ćwiczeń jest w stanie zrealizować przy określonym zapleczu technodydaktycznym szkoły. 
Prowadzący może również zrealizować ćwiczenia, które sam opracował, 

  sprawdzian postępów stanowi podsumowanie rozdziału, zadaniem uczniów jest udzielenie 

odpowiedzi  na  pytania  w  nim  zawarte.  Uczeń  powinien  samodzielnie  czytając 
zamieszczone  w  nim  stwierdzenia  potwierdzić  lub  zaprzeczyć  opanowanie  określonego 
zakresu  materiału.  Jeżeli  wystąpią  zaprzeczenia,  nauczyciel  powinien  do  tych  zagadnień 
wrócić,  sprawdzając  czy  braki  w  opanowaniu  materiału  są  wynikiem  niezrozumienia  
przez  ucznia  tego  zagadnienia,  czy  niewłaściwej  postawy  ucznia  w  trakcie  nauczania. 
W tym  miejscu  jest  szczególnie  ważna  rola  nauczyciela,  gdyż  od  postawy  nauczyciela, 
sposobu  prowadzenia  zajęć  zależy  między  innymi  zainteresowanie  ucznia.  Uczeń 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Fundszu Społecznego” 
 

niezainteresowany  materiałem  nauczania,  wykonywaniem  ćwiczeń  nie  nabędzie  w pełni 
umiejętności  założonych  w  jednostce  modułowej.  Należy  rozbudzić  wśród  uczniów  tak 
zwaną „ciekawość wiedzy”. Potwierdzenie przez ucznia opanowania materiału nauczania 
rozdziału może stanowić podstawę dla nauczyciela do sprawdzenia wiedzy i umiejętności 
ucznia  z  tego  zakresu.  Nauczyciel  realizując  jednostkę  modułową  powinien  zwracać 
uwagę na predyspozycje ucznia, ocenić, czy uczeń ma większe uzdolnienia manualne, czy 
może lepiej radzi sobie z rozwiązywaniem problemów teoretycznych, 

  testy  zamieszczone  w  rozdziale  Ewaluacja  osiągnięć  ucznia  zawierają  zadania  z  zakresu 

całej jednostki modułowej i należy je wykorzystać do oceny uczniów, a wyniki osiągnięte 
przez  uczniów  powinny  stanowić  podstawę  do  oceny  pracy  własnej  nauczyciela 
realizującego tę jednostkę modułową. Każdemu zadaniu testu przypisano określoną liczbę 
możliwych  do  uzyskania  punktów  (0  lub  1  punkt).  Ocena  końcowa  uzależniona  jest  od 
ilości  uzyskanych  punktów.  Nauczyciel  może  zastosować test  według własnego  projektu 
oraz  zaproponować  własną  skalę  ocen. Należy  pamiętać, żeby tak  przeprowadzić  proces 
oceniania ucznia, aby umożliwić mu jak najpełniejsze wykazanie swoich umiejętności 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Fundszu Społecznego” 
 

 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Schemat układu jednostek modułowych 

 
 
 
 
 
 

744[02].O2 

Surowce, półprodukty i materiały 

obuwnicze 

744[02].O2.01 

Określanie właściwości surowców 

i skór wyprawionych do produkcji 

obuwia 

744[02].O2.02 

Zastosowanie materiałów 

włókienniczych w procesie 

wytwarzania obuwia 

744[02].O2.03 

Charakteryzowanie tworzyw 

skóropodobnych stosowanych 

w produkcji obuwia 

744[02].O2.05 

Dobieranie materiałów pomocniczych 

do produkcji obuwia 

744[02].O2.04 

Określanie materiałów na spody 

obuwia 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Fundszu Społecznego” 
 

2. WYMAGANIA WSTĘPNE 

 
Przystępując do realizacji programu jednostki modułowej uczeń powinien umieć: 

− 

korzystać z różnych źródeł informacji, 

− 

definiować podstawowe prawa chemii, fizyki, 

− 

posługiwać się symbolami pierwiastków chemicznych, 

− 

zapisywać podstawowe typy reakcji chemicznych, 

− 

posługiwać się przyrządami pomiarowymi, 

− 

wyznaczać i obliczać masę materiałów stałych i cieczy, 

− 

dokonywać pomiaru i obliczać powierzchnie materiałów płaskich, 

− 

dokonywać pomiaru i obliczać objętość naczyń, 

− 

posługiwać się podstawowymi pojęciami technicznymi i zawodowymi, 

− 

organizować stanowisko pracy zgodnie z wymogami ergonomii, 

− 

odczytywać  i  stosować  przepisy  bezpieczeństwa  i  higieny  pracy,  ochrony 
przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska w pracowniach i pomieszczeniach w których 
będzie odbywał zajęcia. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Fundszu Społecznego” 
 

3. CELE KSZTAŁCENIA 

 
W wyniku realizacji programu jednostki modułowej uczeń powinien umieć: 

– 

rozpoznać surowce i półprodukty skórzane, 

– 

scharakteryzować histologiczną i topograficzną budowę skóry, 

– 

ocenić jakość skór surowych oraz określić sposób ich konserwacji, 

– 

scharakteryzować metody wyprawy i wykończania skór, 

– 

określić wpływ metod wyprawy i wykończania na właściwości skór, 

– 

zmierzyć powierzchnię i grubość skóry wyprawionej w punktach standardowych, 

– 

określić 

dopuszczalne 

spadki 

grubości 

kierunki 

najmniejszej 

ciągliwości 

poszczególnych rodzajów skór wyprawionych, 

– 

scharakteryzować oraz rozpoznać wady skór, 

– 

określić wpływ wad skóry na jej właściwości użytkowe, 

– 

ocenić organoleptycznie jakość skóry oraz zakwalifikować do odpowiedniego gatunku, 

– 

zakwalifikować skórę do produkcji określonego typu obuwia. 

 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Fundszu Społecznego” 
 

4. PRZYKŁADOWE SCENARIUSZE ZAJĘĆ 

 

Scenariusz zajęć 1 
 

Osoba prowadząca 

………............................................. 

Modułowy program nauczania:  

Obuwnik 744[02] 

Moduł: 

Surowce, półprodukty i materiały obuwnicze 744[02].O2 

Jednostka modułowa:  

Określanie  właściwości  surowców  i skór  wyprawionych 
do produkcji obuwia 744[02].O2.01 

Temat: 

Rozpoznawanie wad wymierzalnych i niewymierzalnych skór naturalnych. 

Cel ogólny:  Ukształtowanie 

umiejętności 

rozpoznawania 

wad 

wymierzalnych 

i niewymierzalnych  skór  naturalnych,  korzystania  z  norm,  wyciągania 
wniosków. 

 
Po zakończeniu zajęć edukacyjnych uczeń powinien umieć: 
– 

rozpoznać wady skór, 

– 

zdefiniować wady skór, 

– 

określić wpływ wad na jakość skóry. 

 
Metody nauczania–uczenia się:  
– 

ćwiczenia praktyczne. 

 
Formy organizacyjne pracy uczniów: 
– 

indywidualna.  

 
Czas:  2 godziny dydaktyczne. 
 
Środki dydaktyczne: 
– 

próbki skór, 

– 

normy, 

– 

przybory do pisania. 

 
Przebieg zajęć: 
1.  Sprawy organizacyjne. 
2.  Nawiązanie do tematu, omówienie celów zajęć. 
3.  Zorganizowanie stanowiska pracy do wykonania ćwiczenia. 
4.  Realizacja zajęć: 

− 

każdy uczeń otrzymuje próbki skór naturalnych. 

− 

przeprowadza ocenę organoleptyczną. 

− 

kwalifikuje wadę do określonego rodzaju. 

− 

definiuje wadę. 

− 

określa wpływ wady na jakość skóry. 

5.  Po wykonaniu wszystkich działań uczeń dokonuje analizy wykonanego ćwiczenia. 
6.  Uczeń określa swoje mocne i słabe strony. 
7.  Nauczyciel analizuje pracę ucznia i stwierdza czy wykonał ją poprawnie. 
8.  Uczniowie prezentują wyniki swojej pracy w kolejności wykonywania. 
9.  Grupa wspólnie z nauczycielem dokonuje oceny prac. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Fundszu Społecznego” 
 

Zakończenie zajęć 
 
Praca domowa 
Określ wpływ wad na jakość skóry. 
 
Sposób uzyskania informacji zwrotnej od ucznia po zakończonych zajęciach: 
–  anonimowe  ankiety  ewaluacyjne  dotyczące  sposobu  prowadzenia  zajęć  i  zdobytych 

umiejętności, 

–  odpowiedzi ustne, zadania testowe. 

 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Fundszu Społecznego” 
 

10 

Scenariusz zajęć 2 

 

Osoba prowadząca  

………………………………… 

Modułowy program nauczania:  

Obuwnik 744[02] 

Moduł: 

Surowce, półprodukty i materiały obuwnicze 744[02].O2 

Jednostka modułowa:  

Określanie  właściwości  surowców  i skór  wyprawionych 
do produkcji obuwia 744[02].O2.01 

Temat: 

Dobierz skórę naturalną  do wykonania obuwia damskiego wyjściowego. 

Cel ogólny

Ukształtowanie  umiejętności  dobierania  skór  naturalnych  do  wykonania 
określonego wyrobu na podstawie badań organoleptycznych. 

 
Po zakończeniu zajęć edukacyjnych uczeń powinien umieć: 
– 

rozpoznawać asortyment skóry naturalnej, 

– 

przeprowadzić ocenę organoleptyczną skóry naturalnej, 

– 

korzystać z norm. 
 

Metody nauczania–uczenia się:  
–  ćwiczenia praktyczne. 

 

Formy organizacyjne pracy uczniów: 
– 

indywidualna.  

 
Czas:  1 godzina dydaktyczna. 
 
Środki dydaktyczne: 
– 

próbki skór naturalnych, 

– 

lupa, 

– 

normy, 

– 

przybory do pisania. 

 
Przebieg zajęć: 
1.  Sprawy organizacyjne. 
2.  Nawiązanie do tematu, omówienie celów zajęć. 
3.  Zorganizowanie stanowiska pracy do wykonania ćwiczenia. 
4.  Realizacja zajęć: 

− 

każdy uczeń otrzymuje próbki skór naturalnych ( np.5 szt.). 

− 

uczeń dokonuje oceny organoleptycznej próbek skór naturalnych. 

− 

mierzy  grubość próbek skór. 

− 

wybiera skórę, z której będzie wykonany wyrób. 

− 

uzasadnia wybór pisemnie w zeszycie ćwiczeń. 

5.  Po wykonaniu wszystkich działań uczeń dokonuje analizy wykonanego ćwiczenia. 
6.  Uczeń określa swoje mocne i słabe strony. 
7.  Nauczyciel analizuje pracę ucznia i stwierdza czy wykonał ją poprawnie. 
8.  Uczniowie prezentują wyniki swojej pracy w kolejności wykonywania. 
9.  Grupa wspólnie z nauczycielem dokonuje oceny prac. 
 
 
 
 
 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Fundszu Społecznego” 
 

11 

Zakończenie zajęć 
 
Praca domowa 
Zaproponuj rodzaj skóry naturalnej do produkcji obuwia męskiego codziennego. 
 
Sposób uzyskania informacji zwrotnej od ucznia po zakończonych zajęciach: 
– 

anonimowe  ankiety  ewaluacyjne  dotyczące  sposobu  prowadzenia  zajęć  i  zdobytych 
umiejętności, 

– 

odpowiedzi ustne, zadania testowe. 
 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Fundszu Społecznego” 
 

12 

5.  ĆWICZENIA 

 

5.1.  Budowa skóry surowej i metody konserwacji 
 

5.1.1. Ćwiczenia 

 
Ćwiczenie 1 

Na  kartonie  wielkości  A4,  narysuj  schemat  warstwowej  budowy  skóry.  Oznacz 

poszczególne warstwy i elementy w budowie skóry i wpisz ich nazwy obok rysunku. 

 
Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  realizacji  ćwiczenia  nauczyciel  powinien  omówić  jego  zakres  

i techniki wykonania. 

 
Sposób wykonania ćwiczenia 

 

Uczeń powinien:  

1)  zapoznać się z materiałem nauczania tej części poradnika, 
2)  przygotować karton A4 oraz materiały piśmienne, 
3)  narysować schemat budowy skóry, 
4)  oznaczyć poszczególne warstwy histologiczne strzałkami i dopisać  ich nazwy. 
 

Zalecane metody nauczania–uczenia się:  

 

pokaz z objaśnieniem, 

 

ćwiczenia praktyczne. 
 
Środki dydaktyczne:  

 

stół do pracy, 

 

karton, 

 

przybory do pisania, 

 

literatura z rozdziału 7. 

 
Ćwiczenie 2 
 

Wskaż i nazwij miejsca topograficzne na skórze bydlęcej. 

 

Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  realizacji  ćwiczenia  nauczyciel  powinien  omówić  jego  zakres  

i techniki wykonania. 
 

Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)  rozłożyć płasko skórę bydlęcą, 
2)  wskazać i nazwać części topograficzne skóry, 
3)  narysować na kartonie profil skóry bydlęcej, 
4)  narysowaną skórę podzielić na części topograficzne i dopisać nazwy tych części. 
 
 
 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Fundszu Społecznego” 
 

13 

Zalecane metody nauczania–uczenia się:  

 

pokaz z objaśnieniem,  

 

ćwiczenie praktyczne. 

 

Środki dydaktyczne: 

 

skóra bydlęca,  

 

stół do sortowania skór, 

 

kreda szkolna, 

 

karton,

 

 

przybory do pisania, 

 

 

literatura z rozdziału 7.

 

 

Ćwiczenie 3 

Na  kartonie  wielkości  A4  narysuj  profile  skóry:  bydlęcej  i  końskiej.  Liniami  zaznacz 

części topograficzne i wytnij je. Pokazując kolejne części, scharakteryzuj je. 

 
Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  realizacji  ćwiczenia  nauczyciel  powinien  omówić  jego  zakres  

i techniki wykonania. 

 

Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien:

 

1)  przygotować kartony – 2 sztuki, 
2)  narysować na kartonie profile skór wymienione w zadaniu, 
3)  liniami zaznaczyć podział topograficzny skór, 
4)  wyciąć poszczególne zaznaczone części, 
5)  wskazując kolejne elementy dokonać ich charakterystyki. 
 

Zalecane metody nauczania–uczenia się:  

 

pokaz z objaśnieniem,  

 

ćwiczenie praktyczne. 

 

Środki dydaktyczne: 

 

stół do pracy, 

 

dwa kartony o wymiarze A4, 

 

przybory do rysowania, 

 

nożyce, 

 

literatura z rozdziału 7. 

 

Ćwiczenie 4   

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Porównaj metody konserwacji skór przez solenie i suszenie.  
 
Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  realizacji  ćwiczenia  nauczyciel  powinien  omówić  jego  zakres  

i techniki wykonania. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Fundszu Społecznego” 
 

14 

Sposób wykonania ćwiczenia 

 

Uczeń powinien:  

1)  zapoznać się z materiałem nauczania w poradniku, 
2)  odszukać wiadomości w podręczniku i literaturze fachowej, 
3)  omówić metody konserwacji skór przez solenie i suszenie, 
4)  porównać metody konserwacji skór przez solenie i suszenie. 
 

Zalecane metody nauczania–uczenia się:  

 

pokaz z objaśnieniem,  

 

ćwiczenie praktyczne. 

 

Środki dydaktyczne: 

 

poradnik dla ucznia, 

 

przybory piśmienne

 

literatura z rozdziału 7. 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Fundszu Społecznego” 
 

15 

5.2.  Wyprawa i wykończanie skór 
 

5.2.1. Ćwiczenia

 

 

Ćwiczenie 1 

Na  kartonie  wielkości  A4,  narysuj  schemat  wyprawy  skór.  Oznacz  poszczególne  etapy 

i wpisz ich nazwy obok rysunku. 

 

Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  realizacji  ćwiczenia  nauczyciel  powinien  omówić  jego  zakres  

i techniki wykonania. 

 
Sposób wykonania ćwiczenia 

 

Uczeń powinien:  

1)  zapoznać się z materiałem nauczania, 
2)  przygotować karton A4 oraz przybory do pisania, 
3)  narysować schemat wyprawy skór, 
4)  oznaczyć poszczególne etapy i dopisać ich nazwy. 

 

Zalecane metody nauczania–uczenia się:  

 

pokaz z objaśnieniem,  

 

ćwiczenie praktyczne. 

 

Środki dydaktyczne:  

 

stół do pracy, 

 

karton, 

 

materiały piśmienne, 

 

literatura z rozdziału 7. 

 

Ćwiczenie 2 
 

Rozpoznaj  metodę  garbowania  chromowego  i  roślinnego  na  podstawie  obserwacji 

przekroju skóry. 

 

Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  realizacji  ćwiczenia  nauczyciel  powinien  omówić  jego  zakres  

i techniki wykonania. 
 

Sposób wykonania ćwiczenia 

 

Uczeń powinien: 

1)  zapoznać się z materiałem nauczania, 
2)  zapoznać się z próbkami skór, 
3)  wskazać metodę garbowania. 

 

Zalecane metody nauczania–uczenia się:  

− 

pokaz z objaśnieniem,  

− 

ćwiczenie praktyczne. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Fundszu Społecznego” 
 

16 

Środki dydaktyczne: 

− 

próbki skór,  

− 

materiały piśmienne, 

− 

poradnik dla ucznia, 

− 

literatura z rozdziału 7. 

 
Ćwiczenie 3
 

Rozpoznaj metodę wykończenia skóry. 

 

Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  realizacji  ćwiczenia  nauczyciel  powinien  omówić  jego  zakres  

i techniki wykonania. 
 

Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)  zapoznać się z materiałem nauczania, 
2)  zapoznać się z próbkami skór, 
3)  wskazać metodę wykończenia. 
 

Zalecane metody nauczania–uczenia się:  

 

pokaz z objaśnieniem, 

 

 

ćwiczenie praktyczne.

 

 

Środki dydaktyczne: 

− 

próbki skór,  

− 

materiały piśmienne, 

− 

literatura z rozdziału 7.

 

 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Fundszu Społecznego” 
 

17 

 

5.3.  Właściwości 

charakterystyka 

skór 

stosowanych 

w obuwnictwie 

 

5.3.1.  Ćwiczenia

 

 

Ćwiczenie 1 

Wykonaj  pomiar  grubości  oraz  określ  spadek grubości  próbek skór  przedstawionych  Ci 

przez nauczyciela i zaproponuj ich przeznaczenie dla obuwnictwa. 

 
Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  realizacji  ćwiczenia  nauczyciel  powinien  omówić  jego  zakres  

i techniki wykonania. 

 
Sposób wykonania ćwiczenia 

 

Uczeń powinien: 

1)  zapoznać się z materiałem nauczania, 
2)  zorganizować stanowisko pracy do wykonania oznaczeń, 
3)  oznaczyć otrzymane próbki skór, 
4)  wykonać pomiar grubości otrzymanych próbek za pomocą grubościomierza, 
5)  określić spadek grubości próbek skór, 
6)  określić przeznaczenie próbek w obuwnictwie, 
7)  zapisać w zeszycie otrzymane wyniki. 
 

Zalecane metody nauczania–uczenia się:  

– 

pokaz z objaśnieniem,  

– 

ćwiczenie praktyczne. 

 

Środki dydaktyczne: 

– 

10 próbek skór o różnej grubości, 

– 

grubościomierz, 

– 

zeszyt ćwiczeń, 

– 

przybory do pisania, 

– 

literatura z rozdziału 7.  

 
Ćwiczenie 2 

Dokonaj oceny organoleptycznej skóry obuwiowej przedstawionej przez nauczyciela. 
 
Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  realizacji  ćwiczenia  nauczyciel  powinien  omówić  jego  zakres  

i techniki wykonania. 

 
Sposób wykonania ćwiczenia 

 

Uczeń powinien: 

1)  zapoznać się z materiałem nauczania, 
2)  zorganizować stanowisko pracy do wykonania oceny, 
3)  przedstawić plan działania, 
4)  rozłożyć skórę na stole, 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Fundszu Społecznego” 
 

18 

5)  dokonać oceny organoleptycznej skóry od strony lica, 
6)  dokonać oceny organoleptycznej skóry od strony mizdry, 
7)  zapisać wyniki oceny w zeszycie, 
8)  przedstawić wyniki oceny na forum grupy. 

 
Zalecane metody nauczania–uczenia się:  

− 

pokaz z objaśnieniem, 

 

− 

ćwiczenie praktyczne.

 

 
Środki dydaktyczne: 

– 

skóra obuwiowa, 

– 

stół, 

– 

wybór norm, 

– 

zeszyt ćwiczeń, 

– 

przybory do pisania 

– 

literatura z rozdziału 7. 

 
Ćwiczenie 3
 

Na planszy  masz podane właściwości skór wyprawionych. Pogrupuj  je odpowiednio dla 

skór wierzchnich, podszewkowych i spodowych. 

 
Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  realizacji  ćwiczenia  nauczyciel  powinien  omówić  jego  zakres  

i techniki wykonania. 

 
Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)  zapoznać się z określonym fragmentem materiału nauczania, 
2)  zorganizować stanowisko pracy do wykonania ćwiczenia, 
3)  zapoznać się z przedstawionymi właściwościami, 
4)  narysować w zeszycie tabelę z rubrykami właściwości skór i ich asortymentów, 
5)  wpisać właściwości skór w odpowiednie rubryki tabeli. 

 

Zalecane metody nauczania–uczenia się:  

 

pokaz z objaśnieniem, 

 

 

ćwiczenie praktyczne.

 

 

Środki dydaktyczne: 

–  zestaw właściwości skór naturalnych, 
–  wzór tabelki, 
–  przybory do rysowania i pisania, 
–  zeszyt ćwiczeń, 
–  literatura z rozdziału 7. 
 
 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Fundszu Społecznego” 
 

19 

6. EWALUACJA OSIĄGNIĘĆ UCZNIA 

 

 

Przykłady narzędzi pomiaru dydaktycznego 

 

Test  dwustopniowy  do  jednostki  modułowej  „Określanie  właściwości 
surowców i skór wyprawionych do produkcji obuwia” 

Test składa się z 20  zadań wielokrotnego wyboru, z których: 

–  zadania 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 12, 13, 14, 15, 19 są z poziomu podstawowego, 
–  zadania 11, 16, 17, 18, 20 są z poziomu ponadpodstawowego. 

  

Punktacja zadań: 0 lub 1 punkt 

 
Za każdą prawidłową odpowiedź uczeń otrzymuje 1 punkt. Za złą odpowiedź lub jej brak 

uczeń otrzymuje 0 punktów. 

 

Proponuje  się  następujące  normy  wymagań  –  uczeń  otrzyma  następujące 
oceny szkolne:

 

 

dopuszczający – za rozwiązanie co najmniej 8 zadań z poziomu podstawowego, 

 

dostateczny – za rozwiązanie co najmniej 11 zadań z poziomu podstawowego, 

 

dobry  –  za  rozwiązanie  co  najmniej  15  zadań,  w  tym  co  najmniej  3  z  poziomu 
ponadpodstawowego, 

 

bardzo  dobry  –  za  rozwiązanie  co  najmniej  18  zadań,  w  tym  co  najmniej  5  z  poziomu 
ponadpodstawowego. 

 

Klucz  odpowiedzi: 1. a, 2. c, 3. c, 4. d, 5. a, 6. a, 7. a, 8. a, 9. a, 10. a , 11. d
12. 
b, 13. d, 14. b, 15. d, 16. a, 17. a, 18. c, 19. a, 20. c

 

Plan testu 

 

Nr 

zad. 

Cel operacyjny  
(mierzone osiągnięcia ucznia) 

Kategoria 

celu 

Poziom 

wymagań 

Poprawna 

odpowiedź 

Określić nazwę skóry zaraz po zdjęciu ze 
zwierzęcia 

Zdefiniować pojęcia 

Określić elementy układu topograficznego 
skóry bydlęcej 

Określić proces wyprawy 

Określić cel garbowania 

Określić część topograficzną skóry 
bydlęcej 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Fundszu Społecznego” 
 

20 

Określić metodę konserwacji skór 

Rozpoznać etap wyprawy skór  

Określić metodę garbowania mineralnego 

10 

Określić przeznaczenie apretur 
garbarskich 

11 

Określić warstwę  skóry wyprawionej 
decydującej o właściwościach 
wytrzymałościowych 

PP 

12  Określić cel procesu wykończenia skór 

13 

Określić sposób wykończenia 
lakierowanego 

14 

Dobrać urządzenia potrzebne do badania 
grubości skóry 

15 

Określić rodzaj badań za pomocą dotyku i 
węchu 

16 

Dobrać skórę cielęcą do określonego typu 
obuwia  

PP 

17 

Określić przeznaczenie skór bydlęcych 
garbowanych metoda roślinną 

PP 

18  Określić sposób wykończenia anilinowego 

PP 

19 

Dobrać maszynę do badania właściwości 
wytrzymałościowych na rozciąganie i 
rozdzieranie 

20  Określić miejsce pomiaru grubości skóry 

PP 

 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Fundszu Społecznego” 
 

21 

Przebieg testowania 

  

Instrukcja dla nauczyciela 

1.  Ustal z uczniami termin przeprowadzenia sprawdzianu, z co najmniej jednotygodniowym 

wyprzedzeniem. 

2.  Omów z uczniami cel stosowania pomiaru dydaktycznego. 
3.  Zapoznaj uczniów z rodzajem zadań podanych w zestawie oraz z zasadami punktowania. 
4.  Przeprowadź  z  uczniami  próbę  rozwiązywania  testów  z  zadaniami  wielokrotnego 

wyboru. 

5.  Omów z uczniami sposób udzielania odpowiedzi (karta odpowiedzi). 
6.  Zapewnij uczniom warunki do samodzielnej pracy. 
7.  Rozdaj  uczniom  zestawy  zadań  testowych  i  karty  odpowiedzi  oraz  podaj  czas 

przeznaczony na rozwiązanie testu. 

8.  Postaraj  się  stworzyć  odpowiednią  atmosferę  podczas  przeprowadzania  testu  (rozładuj 

niepokój, zachęć do sprawdzenia swoich możliwości). 

9.  Kilka  minut  przed  końcem  testu  przypomnij  uczniom  o  zbliżającym  się  czasie 

zakończenia udzielania odpowiedzi. 

10.  Zbierz karty odpowiedzi oraz zestawy zadań testowych. 
11.  Sprawdź wyniki i wpisz do arkusza zbiorczego. 
12.  Przeprowadź  analizę  uzyskanych  wyników  sprawdzianu  i  wybierz  te  zadania,  które  

sprawiły uczniom największe trudności. 

13.  Ustal przyczyny trudności uczniów w opanowaniu wiadomości i umiejętności. 
14.  Opracuj  wnioski  do  dalszego  postępowania,  mającego  na  celu  uniknięcie  niepowodzeń 

dydaktycznych – niskie wyniki przeprowadzonego sprawdzianu. 
 

Instrukcja dla ucznia 

1.  Przeczytaj uważnie instrukcję. 
2.  Podpisz imieniem i nazwiskiem kartę odpowiedzi. 
3.  Zapoznaj się z zestawem pytań testowych. 
4.  Test  zawiera  20  zadań  dotyczących  określania  właściwości  surowców  i  skór 

wyprawionych  do  produkcji  obuwia.  Wszystkie  pytania  są  pytaniami  wielokrotnego 
wyboru.  

5.  Udzielaj odpowiedzi tylko na załączonej karcie odpowiedzi: 

− 

w  pytaniach  wielokrotnego  wyboru  zaznacz  prawidłową  odpowiedź  X 
(w przypadku  pomyłki  należy  błędną  odpowiedź  zaznaczyć kółkiem,  a  następnie 
ponownie zakreślić odpowiedź prawidłową). 

6.  Odpowiedzi  udzielaj  samodzielnie,  bo  tylko  wtedy  będziesz  miał  satysfakcję 

z wykonanego zadania. 

7.  Trudności  mogą  przysporzyć  Ci  pytania:  11,  16,  17,  18,  20    gdyż  są  one  na  poziomie 

trudniejszym niż pozostałe. 

8.  Kiedy  udzielenie  odpowiedzi  będzie  Ci  sprawiało  trudność,  wtedy  odłóż  jego 

rozwiązanie na później i wróć do niego, gdy zostanie Ci wolny czas. 

9.  Na rozwiązanie testu masz 60 minut. 

Powodzenia! 

 
Materiały dla ucznia:

 

–  instrukcja, 
–  zestaw zadań testowych, 
–  karta odpowiedzi. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Fundszu Społecznego” 
 

22 

ZESTAW ZADAŃ TESTOWYCH

 

 

 
1.  Skóra zaraz po zdjęciu z tuszy zwierzęcia to skóra 

a)  surowa. 
b)  wyprawiona. 
c)  konserwowana. 
d)  gotowa. 
 

2.  Kolagen, elastyna, keratyna to nazwy 

a)  warstw budowy histologicznej skóry. 
b)  części topograficznych skóry. 
c)  białek z których zbudowana jest skóra. 
d)  warstw komórek naskórka. 
 

3.  W układzie topograficznym skóry bydlęcej wyróżniamy 

a)  krupon, boki i warstwę termostatyczną. 
b)  kark, boki i warstwę siatkową. 
c)  krupon, kark i boki. 
d)  naskórek, skórę właściwą i warstwę podskórną. 

 
4.   Wyprawa skór to określenie procesu 

a)  konserwowania skór surowych. 
b)  zdejmowania skóry z tuszy zwierzęcia. 
c)  rozkroju skór na części topograficzne. 
d)  przygotowania do garbowania, garbowania i wykończanie skór. 

 
5.   Garbowanie skór ma na celu zabezpieczenie ich przed procesami gnilnymi, oraz 

a)  podniesienie temperatury skurczu skór. 
b)  wybarwienie lica skór. 
c)  pozbycie się tkanki tłuszczowej ze skóry. 
d)  nałożenie sztucznego lica. 

 
6.   „Słupiec”, to część topograficzna skóry 

a)  bydlęcej. 
b)  świńskiej. 
c)  owczej. 
d)  końskiej. 

 
7.   Metodą konserwacji skór surowych jest 

a)  solenie. 
b)  apreturowanie. 
c)  rozkrój. 
d)  dwojenie. 

 
8.    W  którym  z  wymienionych  etapów  wyprawy  skór,  usuwane  są  z  nich  części  zbędne  

w postaci sierści, tkanki podskórnej, naskórka i tkanki tłuszczowej 

a)  Przygotowania do garbowania właściwego. 
b)  Garbowania właściwego. 
c)  Wykończania. 
d)  Uszlachetniania. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Fundszu Społecznego” 
 

23 

9.   Garbowanie mineralne to garbowanie 

a)  chromowe. 
b)  roślinne. 
c)  roślinno-syntanowe. 
d)  chromowo- roślinne. 

 
10.  Apretury garbarskie wykończalnicze służą do 

a)  wykończania powierzchni skór. 
b)  zamalowania przecięć i głębokich uszkodzeń lica skór. 
c)  zmywania plam i zabrudzeń mizdry skór. 
d)  zmiękczania lica skór. 

 
11.  O wytrzymałości skór decyduje warstwa 

a)  termostatyczna. 
b)  licowa.  
c)  podskórna. 
d)  siatkowa. 

 
12.  Wykończenie skór przeprowadzamy w celu 

a)  nawodnienia tkanki skórnej. 
b)  nadania półwyrobowi odpowiednich cech zgodnie z jego przeznaczeniem. 
c)  związania garbnika z białkiem skórnym. 
d)  usunięcia ze skóry garbnika nie związanego ze skórą. 

 

13.  Wykończenie lakierowane skór polega na  

a)  szlifowaniu skóry od strony lica. 
b)  szlifowaniu skóry od strony mizdry. 
c)  nanoszeniu apretury. 
d)  nanoszeniu powłoki poliuretanowej 

 

14. Do pomiaru grubości skóry wykorzystujemy 

a)  powierzchniarkę. 
b)  grubościomierz. 
c)  fleksometr. 
d)  dynanametr. 

 

15. Ocena skór obuwiowych na podstawie dokładnego ich obejrzenia oraz sprawdzenia przez 

dotyk i węch określane jest jako badanie 

a)  fizyczne. 
b)  chemiczne. 
c)  laboratoryjne. 
d)  organoleptyczne 

 
16.  Skóry  cielęce  wyprawione  o  grubości  tkanki  0,8–1,0  mm,  wykończane  jako  nubuki 

w kolorze pastelowym przeznacza się do produkcji obuwia 

a)  luksusowego damskiego. 
b)  codziennego męskiego. 
c)  dziecięcego całorocznego. 
d)  specjalistycznego sportowego. 

 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Fundszu Społecznego” 
 

24 

17.  Skóry  bydlęce  wyprawione  metodą  roślinną,  charakteryzujące  się  małą  elastycznością, 

dużą ścisłością oraz odpornością na nasiąkliwość i ścieranie są stosowane na 

a)  podeszwy.  
b)  wierzchy obuwia.  
c)  podszewki do obuwia.  
d)  wyściółki. 

 
18.  Skóry wierzchnie obuwiowe z wykończeniem anilinowym, to skóry 

a)  ze sztucznym licem. 
b)  kryte grubą powłoką nieprzezroczystego pigmentu. 
c)  z powłoką o prześwitującym rysunku naturalnego lica. 
d)  z zeszlifowanym licem. 

 
19.  Badania wytrzymałości na rozciąganie i rozdzieranie przeprowadza się za pomocą 

a)  maszyny wytrzymałościowej. 
b)  fleksometru. 
c)  grubościomierza. 
d)  planimetru. 
 

20. Pomiar grubości skóry przeprowadzamy 

a)  w miejscu uszkodzenia skóry. 
b)  w części karkowej skóry. 
c)  w punkcie standardowym. 
d)  w dowolnym miejscu na skórze 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Fundszu Społecznego” 
 

25 

KARTA ODPOWIEDZI 

 

Imię i nazwisko ................................................................................................... 

 

Określenie  właściwości  surowców  i  skór  wyprawianych  do  produkcji 
obuwai 
 

Zakreśl poprawną odpowiedź. 

 

Nr 

zadania 

Odpowiedź 

Punktacja 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

10 

 

11 

 

12 

 

13 

 

14 

 

15 

 

16 

 

17 

 

18 

 

19 

 

20 

 

Razem:   

 
 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Fundszu Społecznego” 
 

26 

TEST 2 
 
Test praktyczny  typu  -„próba pracy” do jednostki modułowej „Określanie 
właściwości surowców i skór wyprawionych do produkcji obuwia” 
 

Treść zadania 

Wyznacz  punkt  standardowy  skóry  bydlęcej,  wykonaj  oznaczenie  grubości  i  określ 

spadek  grubości  skóry.  Postępuj  zgodnie  z  instrukcją  wykonania  oznaczenia  znajdującą  się 
w laboratorium  pracowni  materiałoznawstwa  lub  w  zakładzie,  w  którym  odbywają  się 
ćwiczenia praktyczne. 
 
Instrukcja dla nauczyciela 

W  badaniu  osiągnięć  ucznia  w  nabywaniu  umiejętności  praktycznych  przewidzianych  

w celach jednostki modułowej zalecane jest przeprowadzenie zadania testowego typu „próba 
pracy”.  Zadanie  jest  tak  dobrane,  aby  pozwoliło  sprawdzić  poziom  umiejętności  w  zakresie 
wiedzy  teoretycznej  i  sprawności  praktycznego  wykonywania  czynności  badawczych 
stwierdzających przydatność skór naturalnych do celów przetwórczych. 

Uczniowie  powinni  wykonywać  zadanie  indywidualnie.  Jest to  jednocześnie  możliwość 

samodzielnego sprawdzenia przez ucznia poziomu nabytych umiejętności i dokonania analizy 
wykonanych badań praktycznych. 

Zadaniem  nauczyciela  jest  stworzenie  warunków  umożliwiających  uczniowi  wykonanie 

zadania  zgodnie  z  instrukcją  przeprowadzenia  oznaczenia  i  w  określonym  czasie.  Należy 
zapewnić  uczniowi  warunki  do  samodzielnego  zaplanowania  poszczególnych  etapów 
wykonania zadania: 

− 

zorganizowania stanowiska pracy, 

− 

doboru odpowiednich urządzeń i narzędzi, 

− 

wykazania się umiejętnością wykonania oznaczenia, 

− 

przeprowadzenia analizy uzyskanych wyników. 

 

Uczeń powinien mieć udostępnione: 

− 

stanowisko pracy do wykonania badania, 

− 

eksponaty skór naturalnych, 

− 

instrukcje wykonania oznaczenia, 

− 

regulamin bezpieczeństwa i higieny pracy. 

 

Przed rozpoczęciem wykonywania zadania nauczyciel powinien: 

− 

zadbać 

przygotowanie 

odpowiedniego 

stanowiska 

pracy 

pracowni 

materiałoznawstwa lub w zakładzie produkcyjnym, 

− 

zabezpieczyć skóry naturalne, 

− 

przypomnieć  uczniom zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, 

− 

sprawdzić ubiór ochronny, 

− 

przydzielić uczniom skóry naturalne, 

− 

zatwierdzić ustalony przez uczniów plan i kolejność działań, 

− 

określić kryteria oceny wykonywanego zadania, 

− 

na bieżąco kontrolować pracę uczniów, 

− 

dokonać oceny wykonanej pracy. 

 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Fundszu Społecznego” 
 

27 

Instrukcja dla ucznia 

 

Uczeń powinien wykonać następujące czynności: 

− 

dobrać i założyć odzież ochronną,  

− 

zapoznać się z instrukcją wykonania oznaczenia, 

− 

zapisać plan działania  na przykład: przygotować skórę do oznaczeń, sprawdzić przyrząd 
pomiarowy  do  oznaczeń,  przeprowadzić  próbę,  zapisać  uzyskane  wyniki,  wykonać 
obliczenia.  
Plan przedstawić do zatwierdzenia nauczycielowi. 

− 

przygotować skóry, 

− 

wskazać urządzenia i narzędzia potrzebne do wykonania oznaczenia, 

− 

przygotować stanowisko pracy do oznaczenia, 

− 

sprawdzić urządzenie pomiarowe do oznaczenia, 

− 

porządkować stanowisko pracy, 

− 

zaprezentować i omówić wykonanie oznaczenia, przedstawić wyniki do oceny. 

 

 

Umiejętności podlegające ocenie 
 

Lp. 

Czynność wykonywana przez ucznia 

Punkty 

do 

uzyskania 

Punkty 

przyznane 

1.  

Dobranie odzieży ochronnej 

 

2.  

Zaplanowanie kolejnych czynności 

15 

 

3. 

Przygotowanie stanowiska pracy: 
-  wskazanie  urządzeń  i  narzędzi  potrzebnych  do  wykonania    

oznaczenia, 

- sprawdzenie przyrządu pomiarowego do oznaczenia, 

10 

 

4.  

Wykonanie oznaczenia: 

− 

określić miejsce pomiaru grubości skóry, 

− 

zmierzyć grubość skóry w punkcie standardowym, 

− 

obliczyć spadek grubości w procentach. 

 
 
 

50 

 

5. 

Uporządkowanie stanowiska pracy 

 

6. 

Zaprezentowanie i omówienie  wykonanego oznaczenia. 

15 

 

Razem 

100 

 

 
Normy wymagań na poszczególne oceny 
 

Ocena 

Liczba uzyskanych punktów 

 

dopuszczający 

70 

dostateczny 

85 

dobry 

90 

bardzo dobry 

100 

 
 
 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Fundszu Społecznego” 
 

28 

7. LITERATURA 
 

1.  Christ  J.  W.:  Technologia  obuwia    Podręcznik  technologii  dla  ZSZ.  WSiP,  Warszawa 

1986  

2.  Gajewski  M.,  Pawłowa  M.,  Majewska  U.,  Bednarczyk  H.:  Materiały  obuwnicze  – 

Ćwiczenia laboratoryjne. Skrypt Politechnika Radomska Radom 1997 

3.  Grabkowski  M.:  Obuwnictwo  Podręcznik  dla  zasadniczej  szkoły  zawodowej.  WSiP, 

Warszawa 1992 

4.  Grabkowski  M.:  Technika  wytwarzania  obuwia  T.1.  Skrypt  Politechnika  Radomska, 

Radom 2000  

5.  Hansen A.: Bezpieczeństwo i higiena pracy. WSiP, Warszawa 1998 
6.  Persz  T.:  Materiałoznawstwo  dla  techników  przemysłu  skórzanego.  WSiP, 

Warszawa 1997 

7.  Persz T.: Materiałoznawstwo dla ZSZ. WSiP, Warszawa 1997 
8.  Persz T.: Technologia wyprawy skór cz.I garbowanie. WSiP, Warszawa 1979 
9.  Rodziewicz  O.,  Śmiechowski  K.:  Technologia  garbarstwa  dla  projektantów  obuwia 

i odzieży. Politechnika Radomska, Radom 2001 

10.  Samek P.(tłum.): Krawiectwo. Materiałoznawstwo. Wyd. I  WSiP, Warszawa 1999 
11.  Przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ochrony przeciwpożarowej 
12.  Zestaw obowiązujących norm 
13.  Świat wiedzy. Kolekcja Marshalla Cawendisha . Nauka i technika - zeszyt 74 
14.  http://www.narzędziowy.pl/timages//2005 - 11 –14 _ (300x225).png 
15.  htt://whistleralley.com / planimetr/plan1.jpg 
16.  http://www.psunj.com/OldMachines/Machine05a.jpg 
17.  http:/img.alibaba.com/photo/1536641/Automatic_ 

Leather_Measuring_Machine_As_om_16000_3000.jpg 

18.  http://www.testlab.com.pl/Produkty/ 
19.  http://www.satra.co.uk/index.php/content/download/451/2308/file/SATRABally.pdf 
20.  Prospekt Firmy Rizzi 
 
Literatura metodyczna 
 
1.  Dretkiewicz-Więch  J.:  ABC  nauczyciela  przedmiotów  zawodowych.  Operacyjne  cele 

kształcenia. Zeszyt 32. CODN, Warszawa 1994 

2.  Ornatowski T., Figurski J.: Praktyczna nauka zawodu. ITeE, Radom, 2000