Socjologia wiedzy
1
Socjologia wiedzy
Socjologia wiedzy – dział socjologii szczegółowej analizujący związki między warunkami powstawania wiedzy
(nauki) a jej treścią; bada kontekst ich występowania oraz ustala prawidłowości pojawiania się określonych typów
myślenia i wiedzy.
Socjologia wiedzy próbuje nakreślić linię wiodącą od myśli do myśliciela i jego świata społecznego. Najbardziej
widoczne jest to wówczas, gdy myśl służy usankcjonowaniu konkretnej sytuacji społecznej, to znaczy, gdy ją
objaśnia, usprawiedliwia i uświęca.
Również analizuje mentalność danej epoki czy warstwy społecznej, dominujące ideologie i sposoby myślenia,
sytuację społeczną. Zwraca uwagę na motywy i interesy skłaniające do świadomego popierania i szerzenia danych
idei. Próbuje wyjasnić jak dane interesy i cele grupowe przekładają się na teorie i ruchy umysłowe oraz treści
naukowe
[1]
.
Wybrane piśmiennictwo
• Edmund Mokrzycki Filozofia nauki a socjologia. Od doktryny metodologicznej do praktyki badawczej, Warszawa
1980, Państwowe Wydawnictwo Naukowe
• Problemy socjologii wiedzy (wybór tekstów – red: Andrzej Chmielewski, Stanisław Czerniak, Józef Niżnik,
Stanisław Rainko; przedmowa Józef Niżnik; zawiera teksty: Maxa Webera, Emila Durkheima, Maxa Schelera,
Otto Bauera, Karla Mannheima, Maxa Horkheimera, Ernsta Grünwalda, Karla R. Poppera, Theodora Geigera,
Georges'a Gurvitcha, Petera L. Bergera), Warszawa 1985, Państwowe Wydawnictwo Naukowe
• Ludwik Fleck Powstanie i rozwój faktu naukowego: wprowadzenie do nauki o stylu myslowym i kolektywie
myślowym, Lublin 1986, Wyd. Lubeskie
• Ludwik Fleck Psychosocjologia poznania naukowego, Lublin 2006, Wyd. Uniwersytet Marii
Curie-Skłodowskiej, s. 352, ISBN 83-227-2500-0
• Wojciech Sady Fleck. O społecznej naturze poznania, Warszawa 2000, Wyd. Prószyński i Spółka, s. 160, ISBN
83-7255-187-1
• Marek Ziółkowski Wiedza, jednostka, społeczeństwo. Zarys koncepcji socjologii wiedzy, Warszawa 1989,
Państwowe Wydawnictwo Naukowe
• Józef Niżnik Socjologia wiedzy. Zarys historii i problematyki., Warszawa 1989 , Wyd. Książka i Wiedza, s. 224,
ISBN 83-05-12012-0
• (red.) Barnes Bary, Bloor David, (tłum. Z. Jankiewicz, Józef Niżnik, W. Szydłowska, M. Tempczyk), Mocny
program socjologii wiedzy; Warszawa 1993, Wyd. IFiS PAN
• Andrzej Zybertowicz Przemoc i poznanie: studium z nie-klasycznej socjologii wiedzy, Toruń 1995, Wyd. UMK,
ISBN 83-231-0645-2
• Tomasz Woźniak Propaganda scjentyczna. Funkcje społeczne przekazów popularnonaukowych, Warszawa 2000,
IFiS PAN, ISBN 83-87632-60-0
• Radosław Sojak Paradoks Antropologiczny. Socjologia wiedzy jako perspektywa ogólnej teorii społeczeństwa,
Wrocław 2004, Wyd. Uniwersytetu Wrocławskiego, ISBN 83-229-2462-3
Przypisy
[1] Karl Mannheim: Ideologia i utopia. Lublin: Wydawnictwo "Test", 1992. ISBN 83-7038-096-4.
