10
www.gazetapodatkowa.pl
Gazeta Podatkowa nr 28 • 8.04.2010 r.
RACHUNKOWOŚĆ DLA KAŻDEGO
Towary mogą stracić na wartości na skutek m.in. zmiany mody, upływu sezonu,
uszkodzeń. Wówczas jednostka może podjąć decyzję o ich przecenie, tj. obniżeniu ceny
sprzedaży. Sporządza się więc spis z natury towarów, które mają podlegać przecenie
i ustala nowe, niższe ceny tych towarów. Na podstawie spisu sporządza się zestawienie,
które zawierać powinno m.in.:
– nazwy towarów objętych przeceną,
– jednostki miary i ilości towarów,
– ceny dotychczasowe i wartości towarów w cenach dotychczasowych,
– ceny nowe (obniżone) i wartości towarów w nowych cenach,
– różnicę (wartość zmiany cen).
Zestawienie to po akceptacji kierownika jednostki może stanowić podstawę ujęcia
skutków obniżki cen w księgach rachunkowych.
Ujęcie przeceny w księgach rachunkowych przedstawia się w sposób zaprezentowany
na poniższym schemacie:
Przecena towarów w sklepie detalicznym
Ewidencja towarów w cenach sprzedaży brutto, stosowana w handlu detalicznym,
polega na tym, że w chwili przyjęcia towaru ustala się odpowiednią wielkość marży,
którą dolicza się do ceny zakupu otrzymując wartość towaru w cenach sprzedaży
netto. Do tej wartości dodaje się kwotę należnego podatku VAT według obowiązu-
jącej stawki, otrzymując cenę sprzedaży brutto towaru. Ewidencję towarów w cenie
sprzedaży brutto prowadzi się na koncie 33 „Towary”. Natomiast różnicę między
wartością towarów w cenach ewidencyjnych ustalonych na poziomie cen sprzedaży
brutto a wartością w cenach zakupu, traktuje się jako odchylenia od cen ewidencyj-
nych i ujmuje w ewidencji księgowej na koncie 34 „Odchylenia od cen ewidencyjnych
towarów” odrębnie jako odchylenia z tytułu marży oraz odchylenia z tytułu VAT.
Zakup towarów ewidencjonowanych wartościowo w cenach sprzedaży brutto ujmuje
się więc zapisem:
a) wartość towarów w cenach zakupu
– Ma konto 30 „Rozliczenie zakupu”,
b) doliczona marża
– Ma konto 34-1 „Odchylenia od cen ewidencyjnych towarów z tytułu marży”,
c) doliczony VAT
– Ma konto 34-2 „Odchylenia od cen ewidencyjnych towarów z tytułu VAT”,
d) wartość towarów w cenach sprzedaży brutto
– Wn konto 33 „Towary”.
W momencie dokonania obniżenia ceny towarów powodującej, że ich nowa cena
sprzedaży będzie wyższa od ceny zakupu, należy obniżyć wyłącznie zarezerwowane
w cenach sprzedaży brutto marżę oraz VAT. Księgować to można następująco:
a) obniżenie marży detalicznej
– Wn konto 34-1 „Odchylenia od cen ewidencyjnych towarów z tytułu marży”,
b) obniżenie VAT zawartego w cenie ewidencyjnej
– Wn konto 34-2 „Odchylenia od cen ewidencyjnych towarów z tytułu VAT”,
c) obniżenie ogółem
– Ma konto 34-3 „Odchylenia od cen ewidencyjnych towarów z tytułu obniżenia
wartości”.
Natomiast w sytuacji gdy po obniżce cena sprzedaży towarów będzie niższa od
ceny ich zakupu, poza tym, że dokonuje się obniżenia marży i VAT zawartych w do-
tychczasowej cenie sprzedaży, to zachodzi trwała utrata wartości towarów w rozumieniu
art. 28 ust. 7 ustawy o rachunkowości. Uzasadnia to dokonanie odpisu aktualizującego
w ciężar pozostałych kosztów operacyjnych (art. 34 ust. 5 ustawy o rachunkowości).
Odpisy te w momencie sprzedaży towarów przeksięgowuje się na konto 73-1 „Wartość
sprzedanych towarów w cenach zakupu (nabycia)”. Zapisy dokonane w związku z prze-
ceną wyglądać więc mogą następująco:
1. Skutki obniżki cen towarów:
a) obniżenie marży zawartej w cenie ewidencyjnej
– Wn konto 34-1 „Odchylenia od cen ewidencyjnych towarów z tytułu
marży”,
b) obniżenie VAT zawartego w cenie ewidencyjnej
– Wn konto 34-2 „Odchylenia od cen ewidencyjnych towarów z tytułu
VAT”,
c) odpis aktualizujący z tytułu trwałej utraty wartości towarów
– Wn konto 76-1 „Pozostałe koszty operacyjne”,
d) łączna kwota obniżki
– Ma konto 34-3 „Odchylenia od cen ewidencyjnych towarów z tytułu obniżenia
wartości”.
2. Sprzedaż towarów za gotówkę – według raportów fiskalnych:
a) wartość w cenach sprzedaży netto po obniżce
– Ma konto 73-0 „Sprzedaż towarów”,
b) VAT należny zawarty w zainkasowanych utargach
– Ma konto 22-1 „Rozrachunki z tytułu VAT należnego”,
c) razem utarg gotówkowy brutto
– Wn konto 10 „Kasa”.
3. Rozchód sprzedanych towarów:
– Wn konto 73-1 „Wartość sprzedanych towarów w cenach zakupu (nabycia)”,
– Ma konto 33 „Towary”.
4. Wyksięgowanie odchyleń od cen ewidencyjnych towarów:
a) odchylenia z tytułu obniżenia wartości
– Wn konto 34-3 „Odchylenia od cen ewidencyjnych towarów z tytułu obniżenia
wartości”,
– Ma konto 73-1 „Wartość sprzedanych towarów w cenach zakupu (nabycia)”,
b) odchylenia od cen ewidencyjnych z tytułu marży i VAT
– Wn konto 34-1 „Odpisy aktualizujące wartość towarów z tytułu marży”,
– Wn konto 34-2 „Odchylenia od cen ewidencyjnych towarów z tytułu
VAT”,
– Ma konto 73-1 „Wartość sprzedanych towarów w cenach zakupu (nabycia)”.
Przecena towarów w hurtowni
Jeśli w handlu hurtowym stosowana jest ewidencja towarów w cenach zakupu, obniże-
nie ceny sprzedaży zapasów do wysokości wyższej od ceny zakupu nie powoduje żadnych
zapisów w księgach, bo cena ewidencyjna towarów nie ulega zmianie, a jedynie będzie
niższy przychód ze sprzedaży towarów. Zatem operacji obniżenia ceny sprzedaży w tym
przypadku nie księguje się.
Natomiast jeżeli nowa cena sprzedaży jest niższa od ceny zakupu, różnica pomiędzy
ceną zakupu (ewidencyjną) a niższą od niej nową ceną sprzedaży, powoduje obniżenie
wartości towaru. Dlatego dokonuje się odpisu z tytułu trwałej utraty wartości towarów
w ciężar pozostałych kosztów operacyjnych.
Przykład
Założenia
1. Towary w jednostce ewidencjonuje się w cenach zakupu. Ponieważ część towarów
zalegała w magazynach, jednostka postanowiła dokonać ich przeceny. Nowa cena sprzedaży
jest niższa od ceny zakupu. Na okoliczność przeceny sporządzono zestawienie:
Nazwa
towaru
objętego
obniżką cen
J.m.
Ilość
Cena ewidencyjna
(zakupu) w zł
Wartość w zł
Kwota
obniżki ceny
ewidencyjnej
w zł
dotych-
czasowa
nowa
przed
obniżką
po
obniżce
Towar A
szt.
80
40
20
3.200
1.600
1.600
Towar B
szt.
50
60
25
3.000
1.250
1.750
RAZEM
–
–
–
–
6.200
2.850
3.350
2. Wszystkie towary objęte obniżką zostały sprzedane, z doliczeniem marży w wysokości
10%. Sprzedaż tych towarów udokumentowana została fakturami VAT.
Dekretacja
Opis operacji
Kwota
Konto
Wn Ma
1. Skutki obniżki cen towarów poniżej cen zakupu:
3.350 zł 76-1 34-3
2. Faktury VAT potwierdzające sprzedaż towarów:
a) wartość netto (2.850 zł + marża 10%) =
b) VAT należny
c) razem należności od nabywców
3.135,00 zł
689,70 zł
3.824,70 zł 20
73-0
22-1
3. Rozchód sprzedanych towarów w cenach przyjętych do ewiden-
cji zapasów (w cenach zakupu przed obniżką cen):
6.200 zł 73-1 33
4. Korekta wartości sprzedanych towarów – kwota obniżki cen to-
warów stanowiąca odpis aktualizujący wartość towarów:
3.350 zł 34-3 73-1
Księgowania
Konto 20
„Rozrachunki z odbiorcami”
Konto 22-1 „Rozrachunki
z tytułu VAT należnego”
Konto 33 „Towary”
2c) 3.824,70
689,70
(2b S.p.)
X
6.200
(3
Konto 34-3 „Odpisy
aktualizujące wartość
towarów”
Konto 73-0
„Sprzedaż towarów”
Konto 73-1 „Wartość
sprzedanych towarów
w cenach zakupu (nabycia)”
4)
3.350 3.350
(1
3.135,00 (2a 3)
6.200 3.350
(4
Konto 76-1 „Pozostałe
koszty operacyjne”
1)
3.350
Podstawa prawna: ustawa z dnia 29.09.1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2009 r. nr 152, poz. 1223 ze zm.).
Dorota Przybyszewska
Ewidencja przeceny towarów w księgach
rachunkowych
Ujęcie w księgach rachunkowych
skutków przeceny towarów
ewidencja wartościowa
w cenach sprzedaży
brutto obejmujących cenę
zakupu, marżę oraz VAT
należny
ewidencja
ilościowo-wartościowa
w cenach zakupu
gdy obniżona cena jest
nadal wyższa od ceny
zakupu
– należy obniżyć wyłącznie
zarezerwowane w cenach
sprzedaży brutto marżę
oraz VAT
gdy obniżona cena jest
nadal wyższa od ceny
zakupu
– nie dochodzi do obniże-
nia ceny ewidencyjnej
towarów
gdy obniżona cena sprze-
daży jest niższa od ceny
zakupu
– dokonuje się obniżenia
marży i VAT zawartych
w dotychczasowej cenie
sprzedaży brutto, a po-
nadto zachodzi trwała
utrata wartości towarów,
a więc należy dokonać
odpisu aktualizującego
gdy obniżona cena sprze-
daży jest niższa od ceny
zakupu
– zachodzi trwała utrata
wartości towarów i należy
dokonać odpisu aktuali-
zującego