background image

ZDROWIE  

PSYCHICZNE 

 

Agnieszka Popiel  

 

Szkoła Wyższa Psychologii Społecznej w  Warszawie 

background image

 

ZABURZENIA 

    NASTROJU

 

background image

  

EPIZOD

    

 ZABURZENIE 

     

 

DSM IV TR    ZABURZENIA NASTROJU 

background image

Hipokrates (400 p.n.e.) 

Melancholia - zaburzenie równowagi płynów - 

przewaga „czarnej żółci". Uwarunkowane 

biologicznie objawy takie jak: niepokój, bezsenność. 

Pierwsze obserwacje dotyczące wieloletniego 

przebiegu choroby 

 

XIX wiek Falret 

"Folie circulaire"- mania i depresja jako objawy tej 

samej choroby, o chronicznym przebiegu 

 

 XIX wiek Kraepelin 

Dwa kręgi psychoz:Krąg psychozy maniakalno-

depresyjnej charakteryzującej się cyklicznymi 

nawrotami i występowaniem rodzinnym oraz krąg 

schizofrenii (dementia praecox) 

•   

HISTORYCZNE OPISY DEPRESJI 

background image

  

4,9% osób w wieku 15-54 lat, z czego u ponad 

połowy występowało także inne  zaburzenie 

psychiczne (NCS 1994 ) 

 

   Kobiety > Mężczyźni 

 

 

DEPRESJA - ROZPOWSZECHNIENIE 

background image

 

F30 Epizod maniakalny 
F31 Zaburzenia afektywne dwubiegunowe (CHAD) 
F32 Epizod depresyjny 
 

F32.0 Epizod depresji łagodny 

 

F32.1 Epizod depresji umiarkowany 

 

F32.2 Epizod depresji ciężki, bez objawów psychotycznych 

 

F32.3 Epizod depresji ciężki, z objawami psychotycznymi 

 

F32.8 Inne epizody depresyjne 

 

F32.9 Epizod depresyjny, nieokreślony 

F33 Zaburzenia depresyjne nawracające (CHAJ) 
F34 Uporczywe (utrwalone) zaburzenia nastroju 
 

F34.0 Cyklotymia 

 

F34.1 Dystymia 

 

ICD X  F30 - F39   ZABURZENIA NASTROJU 

background image

F30 Epizod maniakalny 

F31 Zaburzenia afektywne dwubiegunowe (CHAD) 

F32 Epizod depresyjny 

 

F32.0 Epizod depresji łagodny 

 

F32.1 Epizod depresji umiarkowany 

 

F32.2 Epizod depresji ciężki, bez objawów psychotycznych 

 

F32.3 Epizod depresji ciężki, z objawami psychotycznymi 

 

F32.8 Inne epizody depresyjne 

 

F32.9 Epizod depresyjny, nieokreślony 

F33 Zaburzenia depresyjne nawracające (CHAJ) 

F34 Uporczywe (utrwalone) zaburzenia nastroju 

 

F34.0 Cyklotymia 

 

F34.1 Dystymia 

 

ICD X  F30 - F39   ZABURZENIA NASTROJU 

background image

 

OBJAWY DEPRESJI 

 

 objawy podstawowe: 

NASTRÓJ OBNIŻONY…PRZEZ CO NAJMNIEJ 

DWA TYGODNIE 

UTRATA ZAINTERESOWAŃ LUB ZADOWOLENIA 

ZMNIEJSZONA ENERGIA LUB ZWIĘKSZONA 

MĘCZLIWOŚĆ 

 

 

ZABURZENIA NASTROJU  -  PSYCHOPATOLOGIA

  

background image

 

Inne częste objawy: (2-4 objawy) 

 spadek zaufania lub szacunku do siebie, 

 nieracjonalne poczucie wyrzutów sumienia     

 

lub nadmiernej a nieuzasadnionej winy 

 nawracające myśli o śmierci lub  

 

samobójstwie lub jakiekolwiek zachowania 

 

samobójcze 

 skargi na zmniejszoną zdolność myślenia, lub 

 

skupienia uwagi albo jej przejawy takie jak 

 

niezdecydowanie lub wahanie się 

 pobudzenie lub zahamowanie 

 zaburzenia snu 

 zmiany łaknienia (wzrost lub spadek)  

ZABURZENIA NASTROJU  -  PSYCHOPATOLOGIA

  

background image

zespół  tzw. objawów somatycznych

   

(co najmniej 4 z 8 objawów): 

 

  

wyraźna utrata zainteresowania lub zadowolenia 

  zobojętnienie 

  wcześniejsze niż zwykle poranne budzenie się  

  nastrój silniej obniżony rano 

  nasilenie depresji w godzinach porannych 

  obiektywne wskaźniki wyraźnego zahamowania  

  lub pobudzenia (zauważalne dla innych osób) 

  wyraźny spadek łaknienia 

  spadek masy ciała ( 5% w stosunku do 

  ostatniego miesiąca) 

  wyraźny spadek libido 

  
 

ZABURZENIA NASTROJU  -  PSYCHOPATOLOGIA

  

background image

F30 Epizod maniakalny 

F31 Zaburzenia afektywne dwubiegunowe (CHAD) 

F32 Epizod depresyjny 

 

F32.0 Epizod depresji łagodny 

 

F32.1 Epizod depresji umiarkowany 

 

F32.2 Epizod depresji ciężki, bez objawów psychotycznych 

 

F32.3 Epizod depresji ciężki, z objawami psychotycznymi 

 

F32.8 Inne epizody depresyjne 

 

F32.9 Epizod depresyjny, nieokreślony 

F33 Zaburzenia depresyjne nawracające (CHAJ) 

F34 Uporczywe (utrwalone) zaburzenia nastroju 

 

F34.0 Cyklotymia 

 

F34.1 Dystymia 

 

ICD X  F30 - F39   ZABURZENIA NASTROJU 

background image

PODATNOŚĆ

   

–  

STRES

   

MODEL     

DEPRESJI 

PODATNOŚĆ 

BIOLOGICZNA

  

Podatność 

psychologiczna 

 

Utrata 

Rozwód 

śmierć 

… 

Czynniki chroniące 

 np. strategie 

radzenia sobie       z 

problemami 

Objawy depresji 

ZABURZENIA NASTROJU  -  ETIOLOGIA

  

background image

• Badania bliźniąt – wyższe współczynniki  zgodności 

u biźniąt jednojajowych (46%) niż u dwujajowych 

14% 
• Rozregulowanie neuroprzekaźników  

monoaminowych (Siever, Davis 1985) 
• Neuroendokrynologia – nieprawidłowości w  

funkcjonowaniu osi  HPA (podwzgórze - przysadka- 

nadnercze) 

BIOLOGICZNE PODŁOŻE DEPRESJI 

background image

•  

BIOLOGICZNE PODŁOŻE DEPRESJI 

background image

The noradrenaline pathways in depression

 

In depression the transmission of noradrenaline is 

reduced from both of the principal noradrenergic 

centres 

– the locus coeruleus and the caudal raphe 

nuclei. An increase in noradrenaline in the 

frontal/prefrontal cortex modulates the action of 

selective noradrenaline reuptake inhibition and 

improves mood. Increasing noradrenaline 

transmission to other areas of the frontal cortex 

modulates attention.  

BIOLOGICZNE PODŁOŻE DEPRESJI 

  

 

                     

 

The serotonin pathways in depression

 

Serotonin transmission from both the caudal raphe nuclei and 
rostal raphe nuclei is reduced in patients with depression 
compared with non-depressed controls. Increasing the levels 
of serotonin in these pathways, by reducing serotonin 
reuptake and hence increasing serotonin function, is one of 
the therapeutic approaches to treating depression.  

 

background image

•Neuroendokrynologia – nieprawidłowości w  

funkcjonowaniu osi  HPA (podwzgórze - przysadka- 

nadnercze) 

BIOLOGICZNE PODŁOŻE DEPRESJI 

background image

 

background image

 

 

ELEMENTY POZNAWCZE  DEPRESJI wg Becka:  

  

 

Triada depresyjna 

 

Zniekształcenia  poznawcze 

 

Schematy 

 

MODELE  POZNAWCZE  DEPRESJI 

background image

MODELE  POZNAWCZE  DEPRESJI 

TRZY OBSZARY NEGATYWNYCH MYŚLI  

(triada Becka): 

  

1.Myśli dotyczące SIEBIE 

(„jestem do niczego’, „jestem zły”, ”nie nadaję się”...) 

  

2. Myśli dotyczące OTACZAJĄCEJ 

RZECZYWISTOŚCI

  

(„ludzie są okrutni”, problemy są nie do rozwiązania, „wszystko zbyt 

skomplikowane”) 

  

3. Myśli dotyczące PRZYSZŁOŚCI

  

(„zawsze tak będzie”, ..nic się nie poprawi”, rzeczy nigdy nie ułożą się 

pomyślnie). 

 

background image

MODELE  POZNAWCZE  DEPRESJI         Beck 1967 

WCZESNE DOŚWIADCZENIA 

 

PRZEKONANIA 

 

WYDARZENIE KRYTYCZNE 

(zwykle również utrata różnie pojmowana-utrata bliskiej osoby, pozycji...) 

 

 

PRZEKONANIA AKTYWOWANE 

 
 

NEGATYWNE AUTOMATYCZNE 

MYŚLI 

 
 

O B J A W Y    D E P R E S J I 

  

 

background image

• Myślenie dychotomiczne (czarno-białe) 
• Nadmierne uogólnianie  
• Selektywna uwaga* 
• Pomijanie pozytywów 
• Przeskakiwanie do konkluzji  
• Czytanie w myślach 
• Przepowiadanie przyszłości 
• Wyolbrzymianie lub minimalizacja 
• Potwierdzenia za pomocą emocji 
• Stwierdzenia typu „muszę” „powinienem” 
• Personalizacja 
• Etykietowanie 

 

ZAŁOŻENIA TERAPII POZNAWCZEJ 

ZNIEKSZTAŁCENIA    POZNAWCZE 

background image

Depresja jako konsekwencja braku dostatecznej 
liczby wzmocnień pozytywnych. 

Środowisko o małej liczbie wzmocnień pozytywnych. 

Przewaga wzmocnień negatywnych 

Deficyt umiejętności społecznych uzyskiwania 
wzmocnień pozytywnych. 

Upośledzona zdolność samonagradzania 

(Rehm,1977) 

 

BEHAWIORALNA KONCEPCJA DEPRESJI

  

(Lewinsohn 1974) 

background image

Alloy (1976), 

depresyjny realizm „sadder but 

wiser” 

D`Zurilla, Nezu (1986) deficyt rozwiązywania 

problemów społecznych 

Abramson, Metalsky, Alloy (1989) depresja jako 

wynik braku nadziei „sam jestem winien, że 

jestem beznadziejny” 

Nolen-Hoeksema (1995) ruminacyjny styl 

myślenia 
 

 

 

MODELE  POZNAWCZE  DEPRESJI 

background image

 

F30 Epizod maniakalny 
F31 Zaburzenia afektywne dwubiegunowe (CHAD) 
F32 Epizod depresyjny 
 

F32.0 Epizod depresji łagodny 

 

F32.1 Epizod depresji umiarkowany 

 

F32.2 Epizod depresji ciężki, bez objawów psychotycznych 

 

F32.3 Epizod depresji ciężki, z objawami psychotycznymi 

 

F32.8 Inne epizody depresyjne 

 

F32.9 Epizod depresyjny, nieokreślony 

F33 Zaburzenia depresyjne nawracające (CHAJ) 
F34 Uporczywe (utrwalone) zaburzenia nastroju 
 

F34.0 Cyklotymia 

 

F34.1 Dystymia 

 

ICD X  F30 - F39   ZABURZENIA NASTROJU 

background image

A. Podwyższony lub drażliwy nastrój >7dni 

B  Występują co najmniej 3 z poniższych objawów: 

• Wzmożona aktywność lub niepokój fizyczny 

• Wzmożona rozmowność 

• Gonitwa myśli lub subiektywnie odczuwanie ich 

przyspieszenia 

• Utrata normalnych zahamowań społecznych 

• Zmniejszenie potrzeby snu 

• Podwyższona samoocena 

• Łatwa odwracalność i zmiana aktywności i planów 

• Zachowania bezceremonialne i lekkomyślne 

• Wzmożona energia seksualna, seksualne nietakty  

 

MANIA 

background image

• Badania bliźniąt – wyższe współczynniki  zgodności 

u biźniąt jednojajowych (80%) dwujajowych 25%  
•Rozregulowanie neuroprzekaźników  

monoaminowych (Siever, Davis 1985) 

 

BIOLOGICZNE PODŁOŻE CHAD 

background image

BIOLOGICZNE PODŁOŻE CHAD 

background image

Zaburzenia depresyjne       Zaburzenia afektywne 

nawracające     

 

dwubiegunowe 

 

 

Depresja                                      Mania 

   

  Depresja                                   Depresja 

  
 

PSYCHOPATOLOGIA  a  MODELE POZNAWCZE

 

 
 

background image

 

TRIADA MANIAKALNA? 

 

 obraz siebie  

 

obraz otaczającej rzeczywistości 

 

obraz przyszłości 

MODELE POZNAWCZE  ZABURZEŃ 

DWUBIEGUNOWYCH 

background image

Tryskam energią, wystarczy 

ze mną być, żeby poczuć 

się lepiej 

 

Personalizacja 

Gdy powiem jej,że wraca 

mi depresja – załamie się 

 

...a to cham! 

 

Etykietowanie 

                  

Jestem dnem i zerem 

Czuję się świetnie – świat 

jest piękny 

Potwierdzenia  

za pomocą emocji 

Jestem smutny –  świat 

zmierza ku katastrofie, nie 

warto żyć 

Przy moich talentach 

czekają mnie same sukcesy 

Przepowiadanie 

przyszłości 

Nic dobrego mnie nie czeka 

Mówiła „nie” ale wiem, że 

miała na mnie chęć. 

Czytanie w myślach 

Ona przecież wie, że nic 

ze mnie nie będzie 

Zadzwonił – chce się ze mną 

ożenić 

Przeskakiwanie do 

konkluzji 

Nie zadzwoniła - to koniec

  

Wszystko czego się dotknę 

zamienia się  w złoto.. 

Nadmierne uogólnianie 

Nic mi nie wychodzi 

Kto nie ze mną ten 

przeciwko mnie!!! 

Myślenie dychotomiczne 

(czarno-białe) 

Jeśli nie jest się sprawnym, 

nie należy zabierać się do 

pracy 

MANIA 

ZNIEKSZTAŁCENIA 

POZNAWCZE 

DEPRESJA 

MODELE POZNAWCZE  ZABURZEŃ 

DWUBIEGUNOWYCH   

t

reść inna ...ale mechanizm ten sam 

background image

 

F30 Epizod maniakalny 
F31 Zaburzenia afektywne dwubiegunowe (CHAD) 
F32 Epizod depresyjny 
 

F32.0 Epizod depresji łagodny 

 

F32.1 Epizod depresji umiarkowany 

 

F32.2 Epizod depresji ciężki, bez objawów psychotycznych 

 

F32.3 Epizod depresji ciężki, z objawami psychotycznymi 

 

F32.8 Inne epizody depresyjne 

 

F32.9 Epizod depresyjny, nieokreślony 

F33 Zaburzenia depresyjne nawracające (CHAJ) 
F34 Uporczywe (utrwalone) zaburzenia nastroju 
 

F34.0 Cyklotymia 

 

F34.1 Dystymia 

 

ICD X  F30 - F39   ZABURZENIA NASTROJU