Matka Joanna od Aniołów - streszczenie

Ksiądz Józef Suryn podróżuje do zakonu panien Urszulanek znajdującego się we wsi Ludyń, która 
leży na Smoleńszczyźnie, dalekich kresach Rzeczpospolitej. Ksiądz chłonie po drodze aromat 
wczesnej jesieni: zapach grzybów, lasu. Po drodze z rzadka mijają sadyby smolarzy i bartników. Na 
skrzyżowaniu dróg Połockiej i Smoleńskiej stała karczma. Ksiądz zatrzymuje się w niej na posiłek. 

Karczmarką była znana księdzu z poprzednich podróży Cyganka. W karczmie znajduje się oprócz 
niej zbiedniały szlachcic wyjadający z kociołka kapustę. Szlachcic nie wzbudza w księdzu 
pozytywnych uczuć. Konwersację nawiązuje szlachcic zagadujący księdza o cel podróży. Na wieść, 
że ksiądz jedzie do Ludynia szlachcic ożywia się i dosiada do księdza, wypytując go o dziwne 
sprawy, jakie dzieją się w klasztorze. Ksiądz Suryn beszta szlachcica. Ten szlachcic, Wincenty 
Wołodkowicz, namawia Cygankę, by powróżyła księdzu. Cyganka mówi księdzu, że zobaczy 
pannę, która będzie matką. I słowami pełnymi współczucia mówi księdzu: Biednieńkij ty, 
Biednieńkij. 

Ksiądz nie jest zadowolony z wróżby, chce opuścić karczmę. Szlachcic wprasza się do niego 
prosząc o podwiezienie do Ludynia. Ksiądz wbrew sobie zgadza się. Wychodząc z karczmy 
szlachcic potyka się o siekierę. Tylko refleks księdza ratuje go od gorszego wypadku. Dojeżdżają 
późną nocą do Ludynia, zatrzymują się w karczmie, ksiądz chce iść spać. Szlachcic ciągnie go na 
kolację. Nawiedzają księdza wspomnienia dzieciństwa: surowego ojca, miłosiernej matki. 

Ksiądz wdaje się w rozmowę z klasztornym kalefaktorem, rozmawiają chwilę o tym, że na księdza 
zakonnice już czekają. Ksiądz idzie już spać, drogę pokazuje mu Kaziuk, młody chłopak, parobek 
karczmarza. Gdy zostaje sam w ciemnościach, zaczyna się modlić. Modły jednak nie pomagają i 
ksiądz ma wrażenie obecności złego. Szatan wydaje mu się czarnym pająkiem. Przypomina sobie 
rozmowę przed wyjazdem - rady księdza prowincjała, jak walczyć z Szatanem. Wyczerpany 
widzeniami i modlitwą zasypia wspominając dzieciństwo. 

Tymczasem w karczmie karczmarz, karczmarka pani – Józia i Wincenty Wołodkowicz plotkują w 
najlepsze o Urszulankach i ich opętaniu. Rozmawiają również o spaleniu na stosie księdza Garnca, 
który został oskarżony przez zakonnice o to, że jest czarownikiem i to on na nie diabelskie opętanie 
sprowadza. Po spaleniu na stosie jednak opętania nie ustały. Kaziuk i parobek księdza Suryna – 
Juraj idą spać do stajni. 

Po drodze słyszą sygnaturkę dzwoniącą w nocy dla zbłąkanych podróżnych. Juraj wypytuje 
Kaziuka o zakonnice i czy rzeczywiście są opętane. Kaziuk opisuje, że widział zakonnice miotające 
się w konwulsjach. Nazajutrz Juraj odjeżdża, a ksiądz Suryn idzie odwiedzić księdza proboszcza z 
farnego kościoła. Ksiądz Brym to jowialny staruszek, u którego w gabinecie bawi się mała Krysia i 
Alunio. Księża rozmawiają o egzorcyzmach, o spaleniu księdza Garnca. 

Ksiądz Brym wykazuje lekki sceptycyzm, nie wierzy w winę i czarnoksięstwo księdza Garnca. 
Twierdzi, że mniszki oskarżyły Garnca, bo odrzucił ich zaloty. Następuje również dyskusja o duszy 
ludzkiej, metodach egzorcyzmowania i miłości Bożej.  Ksiądz Brym nie wierzy po prawdzie w 
opętanie zakonnic, twierdząc, że są to babskie wymysły. Ksiądz Suryn opowiada proboszczowi o 

swoich rozterkach, o uczuciu ciągłej obecności złego wokół niego. Po wizycie u proboszcza ksiądz 
Suryn udaje się do klasztoru. Otwiera mu siostra Akruczy, od razu prowadzi go do pokoju matki 
przełożonej. 

Tam ksiądz poznaje Matkę Joannę od Aniołów – niewielką kobietę z lekkim garbem, córkę kniazia 
Bielskiego. Drobna sylwetka, ginąca w wielkim habicie wywołuje u księdza zdumienie. Rozmowa 
dotyczy egzorcyzmów nad Matką Joanną od Aniołów. Ksiądz mówi przeoryszy, że wygna z niej 
demona. Na te słowa reakcja mniszki jest natychmiastowa - z pewną pychą twierdzi, że ma w sobie 
aż dziewięć demonów. Dalsza rozmowa dotyczy spowiedzi, księdza Garnca. Podczas przemowy 
księdza o miłości Bożej Matka Joanna klęka przed nim i opowiada mu swoje widzenie, podczas 
którego dostrzegła swojego Anioła Stróża. Na to gwałtowne wyznanie ksiądz Suryn reaguje 
obojętnie. Gdy już ma opuszczać pokój, w zakonnicy następuje przemiana zaczyna syczeć, prychać 
jak kot, twarz jej nabiera szpetnego wyrazu. Syczącym głosem przemawiają przez nią demony 
twierdzące, że tak łatwo księdzu nie pójdzie. 

Na słowa Apage Satanas Matka Joanna zatacza się jak po ciosie. Po chwili jednak atakuje księdza 
Suryna kopniakiem i ucieka z pokoju. Ksiądz Suryn przerażony wpatruje się w ścianę, gdzie widać 
jakby wypalony ślad dłoni. Nazajutrz jedyna nie opętana siostra w zakonie, siostra Małgorzata 
(mająca jednak jedną słabość – plotki z żoną karczmarza), wymyka się z klasztoru. Tam w karczmie 
goszczą się dworzanie królewicza Jakuba przybyli na odpust. Siostra Małgorzata opowiada o 
nowym księdzu, o sztuce z okopconą klamką, którą Matka Joanna zastosowała. 

Biedny szlachcic Wołodkowicz wciąż kręci się w pobliżu dworzan. Przy stołach toczą się dyskusje 
o opętaniu mniszek. Do karczmy wchodzi organista - pan Aniołek, opowiada o swoich kłopotach z 
organami i tańcach mniszek. Wołodkowicz postanawia uczyć siostrę Małgorzatę gorzałki pić. Ta 
długo nie daje się prosić. Po kilku kielichach nuci piosenkę o mniszce. W karczmie rozpoczęła się 
zabawa na całego, którą przerywa wejście księdza Suryna. Ten, cały pogrążony w myślach, nie 
zwraca uwagi ani na siostrę Małgorzatę, ani na ogólny harmider. Prosi o szklankę wódki, by 
uspokoić skołatane nerwy. Dostrzega siostrę Małgorzatę i wychodzi z karczmy. 

Nastał dzień odpustu, pogoda była brzydka, królewicz odwiedzający Luboń znudzony. Na mszę z 
okazji odpustu podążała również procesja mniszek. Na czele szli czterej księża wcześniej 
mieszkający w klasztorze: ksiądz Laktancjusz, ojciec Ignacy, ksiądz Imber i ojciec Salomon, za 
nimi Matka Joanna, a za nią parami mniszki. Procesję uważnie oglądał ksiądz Suryn. Przez całą 
drogę mniszki zachowywały się normalnie nie zdradzając żadnych objawów obłędu. Dopiero w 
kościele zaczęły wszystkie ekstatyczne tańce. 

Czterej księża przy ołtarzu rozpoczęli egzorcyzmy. Wszystkie siostry rozpierzchły się po klasztorze. 
Przed księżmi została tylko Matka Joanna. Ojciec Laktancjusz rozpoczął wypędzanie demonów. 
Matka Joanna co chwila zmieniała głos, powtarzała przekleństwa i nieprzyzwoitości. Księdzu 
Laktancjuszowi udało się wypędzić demona o imieniu Zapaliczka. Po wypędzeniu Zapaliczki 
egzorcyzmy przejmuje ksiądz Imber, okazuje się, że Matka Joanna ma widzenie. Ojciec Imber 
zmusza demona o imieniu Grezyl, by pokazał, jak Serafiny oddają cześć Panu. Cały czas z boku 
egzorcyzmy obserwuje ksiądz Suryn. 

Następuje przepiękny taniec Matki Joanny obrazującej hołd, jaki składają Trony Panu. Ksiądz 

Suryn obserwuje całą scenę ze wzruszeniem. Ojciec Imber nakazuje demonowi oddać cześć 
krucyfiksowi. Ten wzbrania się, Matka Joanna wyzywa Boga Najwyższego, następnie prosi go o 
wybaczenie, po czym pada zemdlona. 

Po nabożeństwach ksiądz Suryn niezmiernie zmęczony oddaje się wspomnieniom z dzieciństwa, by 
znaleźć ukojenie duszy. Jednak wspomnienia przerywa mu obraz Matki Joanny, która podczas 
procesji wydawała mu się tak niewinna. Nachodzą go wątpliwości co do faktycznego opętania. 
Pełen gniewu na siebie samego zaczyna się biczować do krwi. Po akcie samobiczowania próbuje 
zasnąć, jednak nie może. Modli się do Boga o to, by na niego przeniósł brzemię Matki Joanny. 
Nazajutrz to ojciec Suryn odprawia egzorcyzmy. Jego rytuał polegał na położeniu na piersi Matki 
Joanny świętego sakramentu. Było to możliwe, albowiem Matka Joanna była przywiązana do ławy 
dębowej z powodu gwałtownych konwulsji. 

Po umieszczeniu eucharystii Matka Joanna uspokoiła się, ksiądz Suryn rozpoczął z nią wspólne 
modły. Podczas modłów ogarnęło księdza uczucie niebiańskiej radości, albowiem wydawało mu 
się, że jest w stanie ocalić Matkę Joannę. Matka Joanna przytomnieje i pełna ufności modli się z 
księdzem Surynem. Jednak nazajutrz okazało się, że całą noc demony nawiedzały z powrotem 
Matkę Joannę. Egzorcyzmy księdza Józefa działały, ale na krótką metę. Zrezygnował więc z 
publicznych egzorcyzmów na rzecz spotykania się sam na sam z Matką Joanną w oddzielonym 
kratą poddaszu. Wspólne modły i biczowanie się nie dawały jednak rezultatu. 

Matka Joanna opowiadała o sobie. Ksiądz Suryn wyczuwał w jej słowach grę złego. Nie 
rezygnował z nich tylko dlatego, że rozmowy z Matką Joanną dawały mu uczucie radości. Przerwał 
jednak zabiegi na kilka dni. Po radę udał się do księdza Bryma. Zastał u niego znów dwójkę dzieci, 
które okazały się potomstwem księdza Garnca. Ksiądz Suryn żali się proboszczowi, że nie widzi 
wyjścia z sytuacji. Ten pociesza go. Napomyka również o cadyku żydowskim, który słynie z 
mądrości, a miedza w Ludyniu. Doradza  mu spacer dla uspokojenia nerwów. Podczas spaceru 
ksiądz spotyka Kaziuka, szlachcica Wołodkiewicza, który namawia go na spotkanie z cadykiem. 

Obaj udają się do kamienicy mądrego Żyda. W ciemnym pokoju ksiądz spotyka średniego wieku 
mężczyznę z długą brodą. Rozmowa z cadykiem dotyczy demonów, Boga i zła które jest w 
człowieku. Rabin opowiada jak wypędzał ducha z młodej kobiety. Duchem owym był jej kochanek, 
który po śmierci wstąpił w ciało dziewczyny i nie chciał odejść. Dopiero, gdy dziewczyna zginęła, 
opuścił jej ciało. Rabin zarzuca księdzu, że chce posiąść w jednej chwili wiedzę, którą gromadziły 
pokolenia. Rabin przestrzega księdza przed pochopnym dopuszczeniem demona do duszy, 
albowiem będzie to dla księdza pułapką. W końcu wygania precz księdza, ten w popłochu ucieka z 
siedziby cadyka. 

Udają się z Wołodkiewiczem do karczmy na szklaneczkę miodu. Później ksiądz Suryn chce widzieć 
się z Matką Joanną w ich wspólnym pokoju modlitw. Spotyka w refektarzu czterech pozostałych 
księży, którzy żartują sobie z niego. Na strychu czekając na Matkę Joannę modli się o uzdrowienie 
jej duszy, uświęcenie. Gdy widzi klęczącą Matkę Joannę, przepełnia go radość. Ta wyznaje mu, że 
znajduje upodobanie w byciu opętaną. Ojca Suryna przepełnia gniew, albowiem Matka Joanna nie 
chce się modlić. Ta odpowiada mu, że woli być opętaną niż kolejnym zwykłym człowiekiem. 
Natomiast jej największym marzeniem jest zostać świętą. 

Ojciec Suryn nawołuje ją do opamiętania. Zwraca się do niej słowami pełnymi miłości bożej, 
chwyta przez kraty za dłonie. Nagle oboje słyszą śmiech. To Wołodkowicz z kalefaktorem 
podglądali ich przez okno w dachu. Po tym momencie rozproszenie następuje chwila pełna 
napięcia, gdy oboje płaczą z głębi duszy. Matka Joanna prosi księdza Suryna, by uczynił ją świętą. 
Ten mówi, że nie może. W momencie gdy ich dłonie się stykają, na ojca Suryna przeskakują 
pozostałe w matce przełożonej demony. 

Ojciec Suryn zostaje opętany. Przez kilka dni jest nieprzytomny i wije się w konwulsjach. W 
karczmie rozprawiają o opętaniu księdza. Wołodkowicz z jednym z dworzan królewicza, panem 
Chrząszczewskim, ubija jakieś interesy. Do karczmy wchodzi siostra Małgorzata opowiadając o 
zmianie w klasztorze, o nadgorliwości oczyszczonej ze złych duchów przeoryszy. Przyjeżdża 
ksiądz prowincjał. U księdza Bryma spotyka się z księdzem Surynem, który analizuje stan swojej 
duszy po opętaniu – z przerażeniem odkrywając, że w jego duszy zalęgły się cztery potworne 
cielska demonów. Ksiądz Suryn musi wrócić do Połocka, do swej celi, choć niechętnie o tym myśli. 

Następnego dnia po spotkaniu ksiądz Suryn opuszcza Ludyń. Wraca razem z Jurajem i Kaziukiem. 
W drodze powrotnej wciąż myśli o otchłani, która w nim się zalęgła i czterech czartach śpiących na 
dnie duszy. Doskwiera mu też dojmująca samotność wynikająca z braku bliskości Matki Joanny. Po 
drodze zatrzymuje ich Wołodkowicz ze zbiegłą mniszką siostrą Małgorzatą. Dojeżdżają do karczmy 
na skrzyżowaniu dróg Smoleńskiej i Połockiej. Tam zmęczony ksiądz Suryn kładzie się od razu 
spać. Rozmyśla dalej o swoim upadku i opętaniu, jednak myśl o Matce Joannie dodaje mu radości. 
Ponure rozmyślania przerywa mu głośna muzyka dobiegająca z głównej izby. Otwiera drzwi, a tam 
siostra Małgorzata, Wołodkowicz i dworzanin Chrząszczewski bawią się w najlepsze. 

Na widok księdza zabawa cichnie, on jednak wraca do siebie. Kładący się spać parobkowie Juraj i 
Kaziuk przed snem dyskutują o księdzu Surynie i Matce Joannie, szybko jednak  zasypiają 
zmęczeni drogą. Krótko po północy ksiądz Suryn zrywa się ze snu. Oto staje przed nim Szatan, 
który obiecuje, że gdy tylko ksiądz Suryn odda mu się w pełne władanie, to Szatan nigdy już nie 
wróci do Matki Joanny. Wiedziony podszeptem Szatana ksiądz chwyta siekierę, o którą się potknął 
Wołodkowicz i kieruje się jak lunatyk w stronę stajni. 

Nazajutrz Chrząszczewski zrywa się o świcie zostawiając zbałamuconą siostrę Małgorzatę. W stajni 
natomiast znajduje Wołodkiewicz dwa trupy parobków. Ksiądz Suryn, cały we krwi, był u siebie. 
Ksiądz Suryn prosi jeszcze siostrę Małgorzatę, by powiedziała Matce Joannie, że to wszystko dla 
niej. Ksiądz prowincjał zabrał do Połocka księdza Suryna mówiąc mu jednocześnie, że diabły znów 
opętały Matkę Joannę. 

Dopiero kilka lat później wyzdrowiała zupełnie i do końca życia była przeoryszą. Po jej śmierci 
nową matką przełożoną została siostra Małgorzata. 

Geneza utworu

Matkę Joannę od Aniołów Iwaszkiewicz zaczął pisać w roku 1943. Historia opowiadania oparta jest 
na prawdziwych wydarzeniach z Loudun we Francji w wieku XVII. , gdzie podobno miało miejsce 
masowe opętanie zakonnic z klasztoru Urszulanek, jak również spalenie na stosie miejscowego 
proboszcza oskarżonego przez przeoryszę klasztoru o konszachty z diabłem. Podobieństwo do 
francuskiej nazwy wsi (w opowiadaniu wieś nazywa się Ludyń), bez wątpienia nie jest 
przypadkowe. Opowiadanie ukazało się w roku 1946 w zbiorze Nowa miłość i inne opowiadania.

Czas i miejsce akcji

Czas akcji – w utworze nie jest dokładnie podana data kalendarzowa. Można jednak z pewnych 
informacji podawanych przez autora oraz ogólnego opisu obyczajów i postaci wywnioskować, że 
akcja rozgrywa się w pierwszej połowie XVII wieku. Pora jesienna, co sprzyja budowaniu klimatu 
pełnego mroku i tajemniczości.

Miejsce akcji – Ludyń, mała mieścina z klasztorem na krańcach Rzeczpospolitej, w której dzieją się 
tajemnicze wydarzenia. 

Plan wydarzeń

1.Droga do Ludynia.

2.Postój w karczmie i przepowiednia Cyganki.

3.Przybycie do Ludynie, noc w gospodzie.

4.Spotkanie z księdzem Brymem.

5.Rozmowa o księdzu Garncu.

6.Pierwsze spotkanie z Matką Joanną.

7.Publiczne egzorcyzmy innych księży nad mniszkami w katedrze.

8.Egzorcyzmy księdza Suryna w katedrze.

9.Przez dłuższy czas brak efektów podczas egzorcyzmów.

10.Decyzja o modłach i postach tylko we dwoje na strychu.

11.Powolna fascynacja Matką Joanną.

12.Rozmowa z księdzem Brymem na temat niepowodzeń.

13.Wizyta u Cadyka.

14.Rozmowa z Matką Joanną.

15.Przejście złych duchów na księdza Suryna – opętanie przez Szatana.

16.Powrotna droga do Połocka.

17.Opętanie przez Szatana – zabicie dwóch parobków.

18.Zakończenie.

Problematyka

Jest to opowiadanie napisane na podstawie prawdziwych wydarzeń z początku XVII wieku jakie 
miały miejsce we Francji. Utwór porusza tematykę dobra i zła. Zła zarówno jako problemu 
ogólnego, istniejącego na świecie oraz zła, jakie jest w człowieku. Autor nie podaje tutaj 
jednoznacznych odpowiedzi – nie można stwierdzić, czy Matka Joanna była naprawdę opętana tak 
samo jak ksiądz Suryn. 

Choć występują w utworze wydarzenia paranormalne, nie brak również - nawet ze strony 
duchownych (ksiądz Brym) - głosów sceptycyzmu i krytyki. Autor wprowadza nas w mroczny 
świat poczucia winy, grzechu, braku wiary. Ojciec Suryn to dorosły mężczyzna, jednak nie znający 
świata doczesnego, oraz Matka Joanna - kobieta zdająca sobie sprawę z własnej przewagi nad 
egzorcystą. Spektakl rozgrywający się przed naszymi oczami jest pełen niedomówień i podszeptów. 
Bo choć nie pada ani razu słowo miłość w znaczeniu miłość pomiędzy mężczyzną a kobietą, to 
jednak czyny bohaterów pozwalają wysnuć wniosek, że ksiądz Suryn zapałał gwałtowną 
namiętnością, którą wytłumaczył sobie jako obecność złych duchów. Lakoniczne zakończenie 
stwierdza, że Matka Joanna ozdrowiała i wiodła później sprawiedliwy żywot.

Ksiądz Józef Suryn

Ksiądz Józef Suryn – pobożny jezuita, ksiądz – egzorcysta. Od trzynastego roku życia przebywał w 
zakonie. Całe życie spędził na postach, umartwianiu się i modłach do Boga. Wysłany przez 
przełożonego do odległego klasztoru, w którym dochodzi do aktów opętania. W klasztorze tym 
również spalono księdza, którego mniszki oskarżyły o czarnoksięstwo. Ksiądz Suryn zdaje sobie 
sprawę z obecności zła w nim samym, wierzy jednak, że miłość Boża zwycięży w nim Szatana. 
Podczas odprawiania egzorcyzmów coraz lepiej poznaje najbardziej opętaną zakonnicę - Matkę 
Joannę od Aniołów. 

Z przerażeniem odkrywa, że choć jego egzorcyzmy nie przynoszą efektów, on z radością czeka na 
spotkania i rozmowy z zakonnicą. Ksiądz Suryn to asceta – biczuje się, by zapomnieć o grzesznych 
myślach. Jest również pełen wstrętu dla własnego ciała, które budzi w nim obrzydzenie i nienawiść. 
Jego zachowania podczas egzorcyzmów i pełne poświęcenia modlitwy zdradzają człowieka 
wielkiej wiary. I choć ksiądz Suryn nie wykorzystuje samotnych spotkań z zakonnicą do niecnych 
celów – to jednak obserwuje ciało siostry podczas wspólnych biczowań. Jego chęć przejęcia na 
siebie ciężaru, jaki dźwiga zakonnica, żarliwe modlitwy, a na końcu oddanie duszy Szatanowi w 
zamian za spokój zakonnicy mogą wskazywać na to, że ksiądz Józef był w Matce Joannie 
zakochany. Wizyta u cadyka zasiewa w księdzu ziarno wątpliwości o sens jego działań.

Matka Joanna od Aniołów

Matka Joanna od Aniołów – postać zagadkowa, nie dająca się jednoznacznie określić. Jedna z wielu 
córek kniazia, z powodu ułomności cielesnej wysłana do klasztoru. Kobieta, dla której zwykłe szare 
życie mniszki jest nie do przyjęcia. Nie można jednoznacznie określić, czy naprawdę była opętana, 
czy była to tylko gra po to, by zwrócić na siebie uwagę. Z opowiadania wiemy, że stosowała 
zwyczajne sztuczki, by zrobić wrażenie na księdzu Surynie (klamka okopcona świecą), z kolei jej 
zachowanie podczas egzorcyzmów było bardzo przekonujące. Matka Joanna to kobieta pragnąca 
nieśmiertelności – nieśmiertelności, jaką daje bycie świętą, to jest wciąż pamiętaną, wysławianą, 
czczoną. Niektórzy z mieszkańców Ludynia widzą w jej zachowaniu zwykłą kobiecą przebiegłość.

Motyw zła

Motyw zła – zło jest obecne przez cały utwór. Wśród postaci występujących w opowiadaniu wciąż 
toczą się dyskusje o postać zła, o jego początki. Ksiądz Suryn wciąż odczuwa obecność złego w 
swojej duszy, w pewnym momencie nawet rozmawia z Szatanem. Autor nie daje jednoznacznej 
odpowiedzi, czy zło spersonifikowane w postaci diabła istnieje, czy też nie. Matka Joanna też może 
być naprawdę opętaną mniszką, jak również świetną aktorką doskonale wyczuwającą nastroje 
publiki. Sam obraz egzorcyzmów ma w sobie posmak jarmarcznego widowiska, w którym publika 
domaga się jak największych wrażeń. 

Motyw kobiety

Motyw kobiety – kobiet w Matce Joannie jest kilka. Najważniejsza z nich to mniszka z ambicjami - 
choć jest przełożoną klasztoru, nie w smak jej życie o chlebie i wodzie, pragnie dla siebie 
nieśmiertelnej sławy. Jest w stanie zapłacić za sławę każdą cenę. Mowa tutaj o Matce Joannie. 
Siostra Małgorzata z kolei uwielbia życie doczesne i jako jedyna nie zostaje opętana przez Szatana. 
Ona również daje się uwieść dworzaninowi, zbiega z klasztoru, by do niego powrócić.

Motyw cierpienia

Motyw cierpienia – cierpienia doświadcza na każdym kroku ksiądz Suryn, który cierpi z poczucia 
bezsilności wobec złego. To cierpienie ma wymiar duchowy, jednak - by zagłuszyć grzeszne myśli - 
ksiądz Suryn zadaje sobie również cierpienia fizyczne. Ból fizyczny odwraca jego uwagę od 
wątpliwości, oczyszcza duszę.