background image

Dzikie   rośliny   jadalne   można   zbierać   z   różnych   powodów.   Z   ciekawości   kulinarnej   - 
możliwość   wypróbowania   nowych   surowców   i   aromatów.   Z   pasji   poznawczej   np. 
archeologicznej lub etnobotanicznej. Dla zaspokojenia głodu i orzeźwienia np. na wycieczce. 
Za jadalne przyjmujemy te gatunki roślin, które nie są trujące i pewne ich części (liście, 
korzenie,   kłącza,   owoce   lub   nasiona)   są   jadalne.   Wartość   odżywcza   i   smakowa   jest 
zróżnicowana, zależy głównie od gatunku i wieku rośliny - starsze pędy i liście są zwykle 
bardziej włókniste i mniej smaczne. Pewne znaczenie ma też miejsce wyrastania, kondycja 
rośliny,   sposób   zbioru,   przenoszenia   i   przechowywania   oraz   przetwarzania   na   danie   do 
jedzenia. Niektóre gatunki roślin każdy zje ze smakiem i przyjemnością (np. młodą pokrzywę 
zwyczajną   (Urtica   dioica)),   inne   mogą   być   po   prostu   niesmaczne,   są   mniej   lub   bardziej 
włókniste   i   często   gorzkawe   -   wymagają   zaparcia   badacza   smaków   lub   surwiwalowej 
wytrwałości.

Ekologiczne zbieranie

Przy   pozyskiwaniu   roślin   lub   ich   części   z   dzikich   stanowisk   należy   tak   działać   aby 
minimalizować możliwe niekorzystne skutki. W szczególności nie wolno naruszać istotnie 
liczebności   roślin   danego   gatunku   w   danym   miejscu.   Należy   ograniczać   się   do   roślin 
pospolitych,   występujących   w  dużej   liczbie   na   danym   stanowisku.  Jest   to  w   szczególnie 
ważne jeśli pozyskuje się w sposób niszczący dany egzemplarz (np. gdy potrzebny jest korzeń 
lub   kłącze   albo   bulwa).   Pozyskiwanie   nasion,   owoców   lub   liści   czyni   zwykle   mniejszą 
szkodę. 
Ze względów prawnych nie wolno zbierać roślin chronionych, ale też i wszystkich roślin 
rosnących   na   terenach   ochrony   przyrody   -   w   rezerwatach,   Parkach   Narodowych   itd.   Ze 
względów etycznych nie należy zbierać roślin rzadkich, np. ujętych na czerwonej liście i 
innych tego rodzaju wykazach. 

Bezpieczne zbieranie

Zbierając dzikie rośliny jadalne trzeba być pewnym tego co się zbiera. Jest wiele gatunków 
silnie trujących roślin nieraz podobnych częścią cech do jadalnych. 
Należy   zachować   zasad   higieny   -   produkty   i   ręce   umyć   przed   przyrządzaniem   potrawy. 
Podczas zbierania, podobnie jak przy wszystkich pracach gdzie jest kontakt z ziemią, należy 
unikać skaleczeń. Jeśli już się zdarzą to stosownie zabezpieczyć skaleczenie i sprawdzić czy 
ma się aktualne szczepienie przeciwtężcowe. 

- jako warzywo sałatkowe i na zupę:

Jadalne są młode liście lub pędy, po sparzeniu, ugotowaniu lub uduszeniu.

podagrycznik pospolity (Aegopodium podagraria)
młode pędy z liśćmi używa się do zup i sałatek

szczaw zwyczajny (Rumex acetosa)
jedzony na surowo może spowodowąć zatrucie, sparzony wodą, następnie odlaną nie stwarza 
zagrożenia zatruciem

szczaw polny (Rumex acetosella)
jedzony na surowo może spowodowąć zatrucie, sparzony wodą, następnie odlaną nie stwarza 
zagrożenia zatruciem

łoboda ogrodowa (Atriplex hortensis)
i inne dziko rosnące gatunki z rodzaju łoboda (Atriplex) mają łagodne w smaku, jadalne liście, 
przyrządzane tak jak szpinak

background image

komosa biała (Chenopodium album)
jadalne są liście i młode szczyty pędów, przyrządzane tak jak szpinak

barszcz zwyczajny typowy (Heracleum sphondylium ssp. sphondylium)
bardzo młode liście i pędy jadane jak szpinak lub w zupie

portulaka pospolita (Portulaca oleracea)
także w odmianach uprawnych, używana na surowo jako warzywo liściowe o przyjemnym, 
kwaskowato-słono-aromatycznym smaku

miodunka plamista (Pulmonaria officinalis)
młode liście używane w sałatkach

gwiazdnica pospolita (Stellaria media)
pędy z liśćmi jadalne w sałatkach i zupach

mniszek lekarski (coll.) (Taraxacum officinale coll.)
im młodsze liście tym smaczniejsze, mniej gorzkie

podbiał pospolity (Tussilago farfara)
liście mogą być zjadane jako sałatka

roszpunka warzywna (Valerianella locusta)
młode pędy i liście są zjadane jak sałata lub w zupach, są delikatne, przyjemne w smaku, 
jadalne są także inne gatunki w rodzaju roszpunka (Valerianella)

pokrzywa zwyczajna (Urtica dioica)
sparzone liście je się jako sałatkę lub w zupie

pokrzywa żegawka (Urtica urens)
sparzone liście je się jako sałatkę lub w zupie

- jako warzywo korzeniowe:

mniszek lekarski (coll.) (Taraxacum officinale coll.)
jadalne są gotowane korzenie

łopian większy (Arctium lappa)
jadalne są młode liście i korzenie

wierzbówka kiprzyca (Chamaenerion angustifolium)
jadalne są kłącza, na surowo lub ugotowane

- inne:

brzoza brodawkowata (Betula pendula)
wiosną z nacięć na pniu można pozyskiwać sok nazywany wodą brzozową

manna jadalna (Glyceria fluitans)
jadalne są (jako kasza) ziarniaki