dr Róża Bazińska, 1

Spójność grupy

– suma  sił skłaniających jednostki do pozostania w 

grupie (Festinger)

Od czego zależy spójność grupy : 

PODEJŚCIE TRADYCYJNE

{

Wzajemna atrakcyjność – lubienie między 

członkami grupy, stosunki przyjaźni w grupie 

(determinanty sympatii jako wyznaczniki spójności)

Wzór atrakcyjności interpersonalnej w grupie 

(J.Szmatka) – wzór wyborów i odrzuceń pomiędzy 

członkami grupy, bilans atrakcyjności i repulsji 

wzajemnej jednostek, który można określić jako 

własność strukturalną grupy wywierającą wpływ na 

grupę jako całość i wyznaczającą poziom spójności 

grupy.

Socjogram – graficzny obraz wzoru atrakcyjności 

interpersonalnej w grupie

dr Róża Bazińska, 2

Badanie socjometryczne

Socjometria – Jacob Moreno (1934)

Badanie socjometryczne – polega na podaniu wszystkim członkom grupy 

specjalnie skonstruowanych pytań badających różne rodzaje relacji 
(wzajemna sympatia, zaufanie, popularność). W odpowiedzi badany 
ma wskazać osobę lub osoby spośród całej grupy, z którymi chciałby 
znaleźć się w określonych sytuacjach charakterystycznych dla życia 
grupy.

„Z kim spośród osób z twojej grupy najbardziej chciałbyś pracować?”
Na podstawie analizy socjometrycznej można określić ilość podgrup, 

przynależność do nich, grupy nieformalne w strukturze formalnej (np. 
w klasie szkolnej).

Najczęściej techniki socjometryczne stosowane są do:

1.

Badanie przystosowania społecznego jednostek

2.

Identyfikowanie jednostek pełniących określone role w grupie

3.

Badanie poziomu popularności członków grupy

4.

Określanie zmian w grupie 

dr Róża Bazińska, 3

Badanie socjometryczne

Konstruowanie testu socjometrycznego:
1. Określenie rodzaju kryteriów socjometrycznych - decydują o tym, jakiego 

rodzaju relacje będą w badaniu uchwycone 

Jest to sytuacja rzeczywista lub hipotetyczna, ale realistyczna – dla osoby 

badanej kryterium występuje w postaci pytania socjometrycznego
poprzedzonego instrukcja wprowadzającą (np.. Gdyby klasa pojechała na 
obóz latem, z kim najchętniej poszedłbyś na nocna wartę?, instrukcja 
określa ile osób może podać badany)

Kryteria pozytywne – Z kim chciałbyś najbardziej…?,
Kryteria negatywne – Z kim najbardziej nie chciałbyś.. Z kim najmniej 

chciałbyś…?

Zadanie każdego badanego polega na dokonaniu wyboru jednej lub kilku osób 

spośród wszystkich członków grupy

2.

Określenie ilości kryteriów (ile pytań otrzymuje badany, nie powinno być 
więcej niż 5)

WYNIKI – SOCJOGRAM – prezentacja graficzna- nieuporządkowany, kołowy, 

hierarchiczny

dr Róża Bazińska, 4

Klasyczne badania empiryczne nad 
wyznacznikami spójności grupy

{

Festinger (1950) – klasyczne badanie nad skutkami 

bliskości fizycznej dla relacji – badania w akademikach 

potwierdziło powstawanie grup przyjaciół w obrębie tego 

samego budynku, a często jednego piętra, grupy nosiły 

cechy autentycznych małych grup podzielały standardy 

normatywne

{

Newcomb (1961) – badania podłużne nad zawieraniem 

znajomości w akademiku,w 2, 3- osobowych grupach 

początkowo zupełnie sobie obcych zaobserwowano 

wzrastającą skłonność do przybierania podobnych postaw

{

Anderson (1975) – w grupach skoncentrowanych na 

zadaniu w których manipulowano utrudnieniami w 

zadaniu grupowym okazało się, że spójność była znacząco 

mniejsza w warunkach utrudnienia (45% osób deklarowało 

chęć pozostania w tej grupie) w porównaniu z warunkami 

bez utrudnień (85% chciało nadal pozostać w grupie) 

Sprawdzono tu również, że na chęć pozostania w grupie 

nie wpływało podobieństwo wartości  

dr Róża Bazińska, 5

Spójność grupy w nowym ujęciu

(

Hogg, Brown)

W podejściu tradycyjnym

– możliwe uzyskanie ilościowego wskaźnika 

spójności na podstawie preferencji socjometrycznych, co jednak 

zdaniem Hogga oznacza, że:

{

Redukowanie spójności grupy do zbioru właściwości indywidualnych

jej członków, grupa jako suma części składowych, atrakcyjność 

osobista członków grupy determinuje spójność grupy

{

Dane empiryczne pokazują, że grupa może być spójna, nawet jeśli 

jej członkowie nie lubią się nawzajem (np. obecna koalicja PiS, LPR 

i SAMOOBRONY)

Propozycja Hogga:

Spójność grupy to atrakcyjność idei grupy dla jej członków, 

zgodność prototypowego wizerunku idei grupy odzwierciedlającego 

się we właściwościach zachowania typowego członka.

Spójność grupy jest więc tym większa, im bardziej jej członkowie

identyfikują się z kluczowymi cechami i aspiracjami grupy 

Członek grupy: jego atrakcyjność społeczna jako członka grupy 

własnej nie jest tożsama z jego atrakcyjności interpersonalną, 

choć te dwa rodzaje atrakcyjności są ze sobą powiązane

dr Róża Bazińska, 6

Spójność grupy – jej wyznaczniki

{

Zaangażowanie w zadanie (atrakcyjność wykonywanego 

wspólnego zadania)

{

Prestiż grupy – duma grupowa

Spójność zwiększają:

1.

Uzasadnianie włożonego wysiłku – trudność inicjacji – rytuały 

przejścia („fala” w wojsku) – spontaniczne działania grupy 

podnoszące jej wartość  – prestiż i zaangażowanie

2.

Mała liczebność grupy

3.

Realność grupy – stopień w jakim członkowie utożsamiają się z 

grupą, grupa ma swoja historię, symbole, normy, - sprzyja 

spójności

4.

Dotychczasowe sukcesy grupy

5.

Zewnętrzne zagrożenie celów grupy lub jej istnienia

Badania Mullena i Copper – metaanaliza wyników dotyczących 

związku między wyznacznikami spójności grupy a skutecznością 

działania  – zaangażowanie w zadanie decydując o spójności 

grupy, zapewnia największą efektywność grupy 

dr Róża Bazińska, 7

PRZEKROCZENIE BEZPIECZNEGO POZIOMU SPÓJNOŚCI 

GRUPY -

STAN EUFORII I PEŁNEGO ZESPOLENIA Z 

GRUPĄ

Syndrom grupowego myślenia

(Irving Janis)

{

Poczucie skrajnego optymizmu podzielane przez 

członków grupy skłaniające do podejmowania 

skrajnego ryzyka

{

Tłumienie wątpliwości i lekceważenie ostrzeżeń 

poprzez kolektywne wysiłki mające usprawnić i 

przyśpieszyć decyzje

{

Wiara w wewnętrzną moralność grupy

{

Stereotypowy obraz rywali lub wrogów jako 

złych lub głupich

dr Róża Bazińska, 8

Syndrom grupowego myślenia c.d.

{

Autocenzura dewiacji w stosunku do 

konsensusu grupowego, odstępstwa traktowane 

są bardzo osobiście, nieświadoma cenzura myśli 

– brak  zdolności oddzielania własnych myśli od 

tego, co myśli grupy

{

Iluzja jednomyślności zwielokrotniona 

założeniem, że milczenie oznacza zgodę

{

Pojawiają się samozwańczy „strażnicy myśli”

– członkowie grupy, którzy chronią grupę przed 

przedostaniem się informacji mogących 

zniweczyć wspólne grupowe samozadowolenie.