Czw artek, 14 m aja 2009 r.

RóŜne twarze depresji

Sekcja: 

Postepy w  medycynie

Data publikacji: 2008-05-14
Dziedzina: 

Psychiatria

Choroby afektywne stanowią tylko niewielki odsetek wszystkich zespołów
depresyjnych, które występują w wieku podeszłym. Znacząco częściej występują
depresje towarzyszące chorobom somatycznym.

Depresja jest szczególnym stanem nastroju i emocji, rozw ija się w tedy, gdy naturalne, psychologiczne mechanizmy
radzenia sobie z trudnymi sytuacjami stają się nieefektyw ne. Objaw y depresji to nie tylko smutek i przygnębienie, ale
takŜe funkcjonow anie w  zw olnionym rytmie, spow olnienie ruchow e i spow olnienie myślenia. To rów nieŜ
szczególne przeŜyw anie dolegliw ości bólow ych, złe samopoczucie fizyczne, zaburzenia snu i nasilenie róŜnych
chorób, czyli w szystko to, co w  pow szechnym rozumieniu w iąŜe się ze starością. Z tego pow odu, depresja
w ystępująca w  w ieku podeszłym bardzo często pozostaje nierozpoznana. 

Trudny polim orfizm  

Oprócz pew nego utrw alonego w  społeczeństw ie sposobu myślenia o ludziach starych, duŜą trudność w
rozpoznaw aniu depresji spraw ia teŜ bardzo częsta w  tej grupie w iekow ej tzw . maska somatyczna depresji.
Według WHO, u 75 proc. osób starszych z depresją nie w ystępują typow e objaw y tej choroby, a 69 proc. z nich
skarŜy się w yłącznie na dolegliw ości somatyczne, takie jak bóle, uczucie ocięŜałości i zmęczenia, zaburzenia snu i
apetytu. 
„Lekarze skupiają uw agę na dolegliw ościach fizycznych, robią w ięc kolejne badania i próbując je leczyć, zapisują
olbrzymie ilości leków . A efektów  często nie w idać, bo za dolegliw ościami somatycznymi stoi depresja" - mów i dr n.
med. Dariusz Wasilew ski, przew odniczący zespołu ds. w alki z depresją przy ministrze zdrow ia. 
„Gdy pacjent skarŜy się na liczne dolegliw ości somatyczne, a potw ierdzenia choroby nie udaje się znaleźć w
badaniach, w ielu lekarzy uznaje, Ŝe starsza osoba przychodzi do niego tylko po to, Ŝeby sobie ponarzekać.
Zapomina się, Ŝe dolegliw ości somatyczne są najczęstszymi objaw ami depresji w ieku podeszłego" - dodaje prof. dr
hab. Tadeusz Parnow ski z II Kliniki Psychiatrii Instytutu Psychiatrii i Neurologii w  Warszaw ie. 
Ryzyko w ystąpienia depresji i stanów  depresyjnych w zrasta w raz z w iekiem, a przyczyn tego stanu rzeczy jest
bardzo w iele. 
„Depresje w ystępujące w  w ieku podeszłym są uw arunkow ane w ieloczynnikow o i mogą przechodzić jedna w
drugą. Są efektem kumulacji chorób somatycznych, samotności (momentem szczególnie dramatycznym jest utrata
partnera), izolacji, nieprzychylnych postaw  społeczeństw a, niedoŜyw ienia, przyjmow ania w  nadmiarze róŜnych
leków . Zazw yczaj mamy do czynienia z mieszanką tego w szystkiego - tłumaczy prof. Parnow ski. - Gdy mów imy o
depresji w ieku podeszłego, musimy uw zględnić szczególny rodzaj pow iązania człow ieka, który cierpi na depresję z
całym jego Ŝyciem. W psychice takiej osoby znajduje się zarów no aktualne przeŜyw anie, jak i dokonyw anie róŜnych
bilansów  Ŝyciow ych, a najczęściej są to bilanse negatyw ne. Człow iek zdaje sobie spraw ę, Ŝe niew iele go juŜ
czeka w  najbliŜszych latach, a to, co go czeka, to raczej sytuacje niekorzystne, chociaŜby choroby". 

Mechanizm  błędnego koła 

Choroby afektyw ne stanow ią tylko niew ielki odsetek w szystkich zespołów  depresyjnych, które w ystępują w  w ieku
podeszłym. Znacząco częściej w ystępują depresje tow arzyszące chorobom somatycznym, a przecieŜ około 80
proc. osób w  tym w ieku cierpi na przynajmniej jedną chorobę somatyczną. Najczęściej w ystępuje tzw . triada
somatyczna, czyli choroba układu sercow o-naczyniow ego, cukrzyca i nadciśnienie. U kobiet często dołącza się do
tego osteoporoza. 
Zw iązek pomiędzy chorobami somatycznymi a depresją jest pow szechnie znany. Wiadomo, Ŝe depresja
negatyw nie w pływ a na przebieg choroby somatycznej, a choroba somatyczna moŜe pogarszać przebieg depresji. 
„Chorzy na depresję nie w idzą sensu regularnego przyjmow ania leków  przepisanych im z pow odu choroby
somatycznej, nie chcą podejmow ać rehabilitacji, nie mają chęci do jedzenia. Tw orzy się w ięc błędne koło - w yjaśnia
prof. Tadeusz Parnow ski. - Wykazano np., Ŝe depresja w ystępuje kilkakrotnie częściej u osób po zaw ale serca niŜ
u osób, które zaw ału nie przebyły. Z drugiej strony depresja jest w aŜnym czynnikiem ryzyka w ystąpienia
ponow nego zaw ału serca. Podobnie jest z depresją i chorobami przebiegającymi z deficytami pamięci, np. chorobą

2009-05-14

Różne twarze depresji , pulsmedycyn…

pulsmedycyny.com.pl/index/…/9439

1/2

ponow nego zaw ału serca. Podobnie jest z depresją i chorobami przebiegającymi z deficytami pamięci, np. chorobą
Alzheimera. Niespraw ność umysłow a łatw o prow adzi do depresji, a ta jest z kolei czynnikiem spraw czym
pogłębiania się zaburzeń funkcji poznaw czych". 
Specjaliści przypominają, Ŝe zaburzenia pamięci stw ierdzone u pacjenta w  w ieku podeszłym mogą być oznaką
starzenia się, zmian otępiennych, ale takŜe depresji lub w szystkich tych problemów  łącznie. Depresja w ystępująca
w  tym w ieku moŜe bow iem imitow ać zespół otępienny, a rozpoznanie, czy mamy do czynienia z depresją, czy z
zespołem otępiennym, czy teŜ z jednym i drugim w ymaga w nikliw ej diagnostyki róŜnicow ej. 
W przypadku w szystkich chorób somatycznych szczególnymi czynnikami ryzyka depresji są przew lekłość
choroby, dotkliw ość jej objaw ów  i rokow anie. Praw dopodobieństw o w ystąpienia depresji zw iększa zw łaszcza
upośledzenie codziennego funkcjonow ania. 

Niebezpieczny nadm iar leków  

Na pojaw ienie się depresji moŜe mieć w pływ  takŜe nadmiar stosow anych leków  i w ystępujące interakcje lekow e. 
„Obecnie zapisujemy pacjentom zdecydow anie za duŜo leków . Nie potrafimy niestety opierać się chorym w  ich
Ŝądaniach przepisyw ana kolejnych leków , nie kontrolujemy w  zw iązku z tym, jakie leki chory juŜ przyjmuje i czy
przypadkiem nie są to leki o działaniu depresjogennym. Jest to ogromny problem, do rozw iązania którego potrzebne
są fundamentalne zmiany, głów nie w  podejściu do chorych, a takŜe w  kształceniu lekarzy" - uw aŜa prof.
Parnow ski. 
Czynnikiem ryzyka w ystąpienia depresji jest teŜ sama fizjologiczna charakterystyka starości, czyli zuŜyte staw y,
osłabione mięśnie, gorszy w zrok i słuch, problemy z gryzieniem i innymi czynnościami fizjologicznymi. „Nie trzeba
mieć Ŝadnej duŜej, pow aŜnej choroby. Wystarczy, Ŝe są kłopoty z czytaniem, z rozpoznaw aniem ludzi, z
codziennym funkcjonow aniem. A to oznacza, Ŝe starszy człow iek, który jest zaniedbany, częściej będzie miał
depresję niŜ osoba zadbana, która została zaprow adzona do okulisty, ma jasno dośw ietlone mieszkanie, dysponuje
aparatem słuchow ym i innymi urządzeniami w spierającymi jej aktyw ność i fizyczną, i intelektualną" - podkreśla prof.
Parnow ski. 

Walka z sam otnością 

Problemem w  depresjach w ieku podeszłego jest bardzo duŜa naw rotow ość stanów  depresyjnych. Ocenia się, Ŝe
w  ciągu trzech lat naw roty choroby pojaw iają się u 90 proc. pacjentów  będących w  tym w ieku, niezaleŜnie od
podjętego leczenia. „śadne leki ani inne sposoby leczenia nie zapobiegną naw rotow i depresji, jeŜeli nie zostanie
zbudow ana pew na bezpieczna stabilność człow ieka starego w  jego środow isku - mów i prof. Parnow ski. -
Poniew aŜ uw arunkow ania depresji w ieku podeszłego są bardzo złoŜone, nie ma co liczyć na to, Ŝe jedna pigułka
będzie w  stanie uleczyć i ciało, i duszę. Pomóc mogą tylko podejmow ane jednocześnie róŜne sposoby oddziaływ ań,
indyw idualnie dobrane do chorego. NaleŜy pamiętać, Ŝe ludzie są róŜni, a w  w ieku podeszłym stają się jeszcze
bardziej róŜni". 
„Jednym z najw iększych źródeł cierpień człow ieka chorego na depresję jest poczucie samotności. Dlatego Ŝaden
człow iek w  depresji nie pow inien być sam. Wsparcie rodziny w  procesie leczenia depresji jest w  niektórych
przypadkach o w iele w aŜniejsze niŜ inne formy terapii" - dodaje prof. dr hab. Joanna Meder z Kliniki Rehabilitacji
Psychiatrycznej Instytutu Psychiatrii i Neurologii w  Warszaw ie. 

OstroŜnie z farm akoterapią 

„Stosow anie leków  przeciw depresyjnych i ich daw kow anie u osób cierpiących na choroby somatyczne pow inno
odbyw ać się z najw iększą ostroŜnością, gdyŜ istnieje ryzyko w ystąpienia działań niepoŜądanych mogących
pogorszyć przebieg choroby, a takŜe zrazić pacjenta do leczenia przeciw depresyjnego. NaleŜy pamiętać, Ŝe osoby
schorow ane biorą leki garściami i dlatego trzeba liczyć się z moŜliw ością w ystąpienia niekorzystnych interakcji
lekow ych. Wobec tego, a takŜe z pow odu w olniejszej przemiany materii u osób starszych, moŜe zaistnieć potrzeba
zmniejszenia daw ki leku przeciw depresyjnego lub zmiany preparatu. Leki przeciw depresyjne now ej generacji są na
szczęście zazw yczaj dobrze tolerow ane przez pacjentów  i rzadko w chodzą w  niebezpieczne interakcje" - mów i
dr Wasilew ski. 

   

Stopka autorska:

Autor: Marta Koton-Czarnecka

Artykuł opublikow any w  numerze: 9 (172)
Data publikacji: 2008-05-14

2009-05-14

Różne twarze depresji , pulsmedycyn…

pulsmedycyny.com.pl/index/…/9439

2/2