O czym mówią rysunki dzieci? 
 

... tłumaczył i ja tłumaczę  

ale na obrazach inaczej 

J.Twardowski 

 

 

      Dzieci w wieku przedszkolnym myślą w sposób magiczny. Znajduje 
to odzwierciedlenie w ich rysunkach i obrazkach. 
      Dlaczego  obrazek  nie  może być zamalowany na czarno, skoro 
przedstawia czarną noc? Dlaczego na rysunku rodziny musi pojawić się 
siostra, przecież to takie przyjemne, że choć raz można ją pominąć- i tak 
zawsze znajduje się w centrum uwagi? Dlaczego nie można namalować 
dziecka w brzuch mamy? To jasne, że maleństwa nie widać gołym 
okiem, ale wszyscy i tak wiedzą, że ono się tam znajduje! Dlaczego cała 
duża karta musi być zamalowana, przecież ten chłopiec w rogu czuje się 
taki maleńki w obliczu wielkości otaczającego go świata? 
      W  swojej  pracy  pedagogicznej  często natrafiamy na spontanicznie 
namalowane rysunki, które wzbudzają zainteresowanie oraz 
przykuwają  uwagę.  
      W  pewnym  sensie  traktujemy  rysunek  dziecka  jak  życie młodego 
człowieka: czy jest on wypełniony, czy też pusty, czy przestrzeń została 
wypełniona w odpowiedni sposób? 
      Wypełniony obraz może ukazać radość  życia albo wyrażać jej 
pragnienie. Zapełnienie brzegów karki można porównać z 
odgraniczeniem się, wahaniem, powściągliwością oraz z częściowym 
tylko angażowaniem się. Wymazywanie i ścieranie mogą wskazywać na 
konflikty i niespełnione życzenia. 
      Rysunki  dzieci  stanowią dokumenty opisujące marzenia, sny, lęki, 
pragnienia. Poprzez swoje rysunki dzieci ukazują nam siebie, swoje 
spojrzenie na świat. 
      Swobodne, spontaniczne malowanie ma ogromne znaczenie, którego 
nie może pominąć w pracy pedagogicznej żaden nauczyciel. 
      Rysowanie było zawsze nieodłącznie związane z dziejami człowieka.  
Już w czasach prehistorycznych ludzie za pomocą rysunku i rzeźby 
wyrażali swoje uczucia i uwieczniali wydarzenia. Przed rozpoczęciem 
języka fonetycznego ludzie komunikowali się za pomocą symboli 
obrazkowych. Archeologowie zajmujący się badaniem rozwoju 
społecznego od dawna gromadzą dzieła sztuki dowodzące, że człowiek 

od niepamiętnych czasów wyrażał swoje myśli i emocje. Rysunek trzeba 
traktować jako podstawę elementarnej komunikacji. 
      Rysunek  jest  językiem graficznym, za pomocą którego dziecko 
wyraża swoje myśli zanim może to uczynić  słowami. Jak każdy język, 
rysunek zakłada istnienie rozmówcy i publiczności, posiada wartość 
komunikatywną i zawiera w sobie pewien kod. Dzieci dają nam znaki! 
Każdego dnia nowe. Czy jesteśmy w stanie rozpoznać choćby kilka z 
nich? Dziecko nie odtwarza, lecz tworzy. Punktem wyjścia są  raczej 
przeżycia, a malowane przez dzieci znaki określają sens jego wiedzy na 
temat swojego otoczenia, czego w nim doświadczył i czego się w nim 
spodziewa. Dziecko przekłada rzeczywistość  na  swój  język, ale nie 
kopiuje jej. 
      Rysunek  jest  wypowiedzią bardzo osobistą, zawierającą treści 
świadome i nieświadome. Zaszyfrowane wiadomości, płynące z głębi 
dziecięcej duszy torują sobie drogę na zewnątrz, znajdując swój wyraz 
na rysunku. Rysunek staje się znakomitą metodą oceny stanu 
psychofizycznego dziecka, a także okazją do wyrażenia jego problemów 
i konfliktów. 
 

 

 

 

 

 

Osoba silnie defensywna zwykle odzwierciedla swój brak 

spontaniczności w rysunkach, tworząc monotonne reprodukcje lub 
przedkładając kopiowanie nad własną twórczość. 
      Rysunek  pozwala  znaleźć odpowiedzi, w jakim stopniu psychika 
dziecka reaguje na agresję fizyczną czy psychiczną. Rozwód rodziców 
jest jednym z przykładów takiego wstrząsu. Morval stwierdza, że 
rysunek rodziny pozwala na sprecyzowanie wpływu, jaki wywiera brak 
ojca na strukturę rodziny dziecka i jego reprezentację. Isaacs 
przeprowadził badania rysunków rodziny dzieci, których rodzice byli 
rozwiedzeni. Jeśli opieka nad dzieckiem została przyznana matce, 
rysunek ojca miał tendencje do zanikania wraz z upływem czasu lub też 
rozmiary matki rosły w stosunku do rozmiarów ojca. Inni autorzy 
stwierdzili,  że dzieci z rozbitych rodzin częściej rysują spontaniczne 
rysunki domów niż inne dzieci. Interpretują oni to ciekawe 
spostrzeżenie tym, że dom pełni w życiu dzieci symboliczną funkcję. 
      Dla  większości ludzi rysunek stanowi rzadziej używany  środek 
wyrazu, taka forma wypowiedzi jest mniej kontrolowana i odsłania 
więcej treści nieświadomych. Rysunek ułatwia uzyskanie wglądu w 
ukryte konflikty, emocje. Pozwala rysującemu lepiej zrozumieć siebie i 
docenić  własną rolę zarówno jako jednostki, jak i członka rodziny oraz 
środowiska. 

      Spójrzmy  przez  chwilę na dziecko w trakcie rysowania. Siedząc na 
krześle pochyla się, robi różne miny, bierze jedną kredkę, potem 
następną, kreśli linie proste, linie krzywe, potem je łączy, niekiedy w 
zupełnie nieoczekiwany sposób. Cała jego osoba, jego ciało i umysł 
starają się wyrazić jakąś ideę i uczestniczą w narodzinach nowego 
przedmiotu: rysunku lub malunku. Jaka by nie była zawartość i jakość 
tego rysunku, chodzi tu o osobiste dzieło, istniejące jeszcze przed 
paroma chwilami jedynie w wyobraźni twórcy- małego dziecka.