REŻYSERIA

Poniższy konspekt jest przeznaczony dla nauczycieli, 
kt•rzy zajmują się reżyserią w spos•b amatorski.

2

Konspekt porusza następujące problemy:

I. TWORZY INSCENIZACJĘ

II. ANALIZUJE SZTUKĘ.

III. ZROBIĆ PLAN PR‚B;

IV. Żelazne zasady gry aktorskiej;

V. Zasady ruchu na scenie 

VI. Uwagi dodatkowe odnośnie gry aktor…w

VII. Realizacja pr…b;

Reżyser – co robi?

I. TWORZY INSCENIZACJĘ – co to znaczy?

1. Ustala obsadę aktorską. Czym się kieruje przy obsadzie?

a)  Prowadzące  role  musza  grać  najlepsi  aktorzy,  aby  mogli  udźwignąć 

przedstawienie.

b) Aktorzy musza mieć predyspozycje do kreowanych rƒl.

3

II. ANALIZUJE SZTUKĘ.

1. Ustala konflikty między postaciami – Co to znaczy? Aktorzy na scenie 
musza wiedzieć, jaki maja stosunek do partnera scenicznego i co chcą 
uzyskać od niego (po co weszli na scenę i co chcą ‘załatwić’.)

2. Analiza teksty ma na celu: 

a) zmierzenie czasu;

b) wyrzucenie z tekstu kwestii powtarzających się i będące 
opowiadaniem (monologi, opisy). 

c) zostawić dialogi, kt•re są niezbędne i posuwają akcje do przodu.

d) Unikać ilustracji tekstu. Grać na kontrze – co to znaczy

- jeśli postać jest negatywna szukać dobrych cech i odwrotnie;

REŻYSER MUSI POWIEDZIEĆ AKTOROM W JEDNYM 
ZDANIU, O CZYM BĘDZIE ROBIŁ PRZEDSTAWIENIE!

III. ZROBIĆ PLAN PR‚B;

a) Zebrać wszystkich aktor•w, rozdać egzemplarze, czytać w r•żnych 
wariantach obsadowych, żeby wyłonić najlepszych do danej roli.

b) Należy wykonać co najmniej cztery pr•by przy stole, żeby 
wytłumaczyć każdemu z osobna jego postać i ustalić stosunki między 
partnerami.

c) Dopiero z tekstem nauczonym na pamięć wejść na scenę.
d) Aktor na scenie nie jest w stanie myśleć o interpretacji, jak nie wie, co 

m•wi,

a co dopiero o sytuacji czy o stosunku do kolegi.

4

IV. Żelazne zasady gry aktorskiej;

a)  Przy  ustawieniu  sytuacji  scenicznych  należy  pamiętać,  że  scena  nie 

znosi  monotonii

,  tak  w  braku  działania,  czyli  ruchu,  jak  i  braku  konfliktu  w 

dialogu.

b) Należy pamiętać o konieczności zmian rytm•w w chodzeniu i 
m•wieniu;

c) Podstawa gry aktora jest intencja w działaniu;

d)  Aktorzy  musza  wiedzieć  a  widz  musi  wierzyć,  że  jest  świadkiem 

‘dziania się czegoś na scenie’.

Nikt nie znosi słuchania pustych tyrad;

V. Zasady ruchu na scenie są w 90% zawsze takie same, można 
tylko zmieniać warianty.

a) Zawsze staramy się wypełnić scenę;

Rysunek I

5

b) Chodzimy po przekątnych i kołami okrągło;

Rysunek II

c) Powietrze między aktorami

Rysunek III

6

d) Nigdy tak

Rys: IV,

Rys.  V

7

Rys. VI

VI. Uwagi dodatkowe odnośnie gry aktor…w

a) NIC TYLKO DLA SYTUACJI 

– nawet, gdy siadamy to musimy wiedzieć, po 

co siadamy;

b) Jak aktor chodzi to nie m•wi, bo ‘zatupuje’ tekst

;

c) Drugi plan nie gra. 

d) Sytuacja na scenie jest wynikiem potrzeby wewnętrznej aktora. 

e)  Jeśli  jakaś  osoba  dramatu  gra  na  proscenium  to  aktorzy  w  głębi 

musza  być  stonowani  i  ruszać  się  cztery  razy  wolniej

(zwolniona  klatka 

filmu)

f)  Maksyma  aktora na  scenie  brzmi  następująco:  ‘załatw  swoją  sprawę  i 

wychodź.

(np. chce zdobyć kawałek drewna, bo marze, żeby wystrugać pajaca. 

8

Aktor  przychodzi  w  konkretnym  znanym  mu  celu.  Jakie  środki  aktorskie 

zastosuje aktor, żeby zdobyć pniak to sprawa do omƒwienia z reżyserem).

g) wszyscy aktorzy na scenie nie mogą poruszac się jednocześnie.

h) przed każda pr•bą reżyser powinien popracować 5-10 min. Z aktorami 
nad rozruszaniem aparatu m•wienia.

VII. Plan pr…b;
Reżyseruje  się  przedstawienie  scenami,  począwszy  od  pierwszych,  np.  dwie 

sceny  i  na  dana  godziną  maja  przyjść  aktorzy.  Aktorzy  z  następnych  dwu  scen 

przychodzą  dwie  godziny  pƒźniej.  Dopiero  po  kilku  takich  prƒbach  wszystkie 

sceny  łączy się w całość. Aktor  nie  może czekać na wejście  na scenę do prƒby 

po dwie lub trzy godziny, bo ‘wszystko powietrze, jak z balonu z niego ujdzie’. 

Czekając długi czas jest niezdolny do kreowania propozycji oraz wypompowany 

nuda i czekaniem.

AKTOR MUSI BYĆ NAŁADOWANY I ŚWIEŻY DO PRACY.

Na  pierwszym  etapie  prƒb  (dokąd  reżyser  nie  zamknie  całości  sytuacji),  te 

sceny,  ktƒre  są  najsłabsze  należy  powtarzać  w  nieskończoność,  aż  do  skutku. 

Wszystkie  sceny  starać  się  powtarzać  często,  żeby  aktorzy  nie 

zapomnieli  INTENCJI  I  USTAWIONYCH  SYTUACJI.

Dopiero  w 

końcowym etapie prƒb ‘leci się całością’. Wtedy wyłapuje się jeszcze najsłabsze 

momenty.

Jeśli  w  przedstawieniu  są  ilustracje  muzyczne  czy  dźwiękowe  starać  się 

wprowadzić  je  stosunkowo  wcześnie,  ażeby  aktor  się  z  nimi  oswoił,  to  samo 

dotyczy  wszystkich  rekwizytƒw,  ktƒrymi  aktor  będzie  się  posługiwał  w  trakcie 

przedstawienia.

9

10

11

12

13