background image

NIEMCY POCZĄTEK

 

NIEMCY POCZĄTEK:

Rok 1895 – na dwa miesiące przed Lumièrami bracia Skladanowscy 
prezentują „BIOSCOP” w Berlinie.

Do 1910 Niemcy nie posiadają przemysłu filmowego. 

Głównie import z Francji, USA i Włoch (dużym powodzeniem cieszyły się też filmu 
duńskie – Asta Nielsen). 

Powstają pierwsze kina i sieci dystrybucyjne (Oskar Messter– prekursor wielu 
nowych technik). 

Powstają dwie pierwsze wytwórnie filmowe koło Berlina.

Pojawia się zjawisko „Film d’Art”

1913 – pojawia się film detektywistyczny – Ernest Reicher – wzorowany na Sherlocku 
Holmesie.

1914 – wojna, jako „najpewniejszy środek zrealizowania szlachetnych zamysłów 
reformatorów filmowych” 
– wojna uwolniła rodzimą produkcję od zagranicznej 
konkurencji.

Październik 1914 – zamiast kronik francuskich pojawiają się ilustracje zdjęciowe 
wydarzeń wojennych (statyści przebierani w mundury alianckie kapitulowali przed 
żołnierzami niemieckimi) – miało to podnosić ludzi na duchu; potem wybrani 
operatorzy uczestniczyli w operacjach wojskowych. Po pewnym czasie znudziło się to 
ludziom – powstają liczne komedie (Ernst Lubitsch)

 
 

Oskar Messter:

1866–1943

Niemiecki pionier kinematografii

Od 1896 realizował pierwsze filmy niemieckie

1915 zbudował aparat fotogrametryczny do zdjęć seryjnych

 

Paul  Wegener:

 

1874–1948

Niemiecki aktor, scenarzysta i reżyser filmowy

Statystował w teatrze, studiował prawo, pobierał lekcje gry aktorskiej

Występował na różnych scenach: 

1906-1920 u M. Reinhardta w berlińskim Deutsches Theater (odtwórca ról 
klasycznych, m.in. króla Edypa w tragedii Sofoklesa)

Na ekranie debiutował w 1913, stając się prekursorem niemieckiego ekspresjonizmu 
filmowego

Twórca filmów fantastyki i grozy 

Grał we własnych filmach ( Golem )

“Należy wyzwolić się z zależności od teatru lub powieści i tworzyć wyłącznie 
środkami dostępnymi kinu, za pomocą samego obrazu. To właśnie kamera powinna 

background image

stać się prawdziwym poetą. Widz może w kinie nieustannie zmieniać punkt widzenia. 
Niezliczone chwyty techniczne zastępujące aktora na ekranie podzielonym na dwie 
części, nakładające się na siebie obrazy, jednym słowem technika i forma nadają 
wypowiedzi właściwy sens.

Pomysł Golema podsunęła mu legenda opowiadana w Praskim getcie. Wszystko 
zależy w tym filmie od nie ostrości obrazu. “Światło i ciemność grają w kinie tę samą 
rolę jaką rytm i kadencja w muzyce. Pierwsza wersja Golema z 1914 roku zaginęła a 
została tylko druga z 1920. Treść drugiej ekranizacji została jedynie zaczerpnięta ze 
sfilmowanej pierwowzorze legendzie

Wegener oprócz światłocienia, czy raczej cienia i półmroku upodobał sobie, co z 
resztą widać w Golemie mgłę. Niedookreśloność i symboliczność scen utrzymanych 
w poetyce snu. To co różniło go od reszty ekspresjonistów to fakt, że mglisty mrok 
przedkładał ponad kontrast. Zaprzeczał jakoby chciał zrealizować Golema w stylu 
ekspresjonistycznym. Typowo ekspresjonistyczna dekoracja jest tylko fasadą spowitą 
przez cienie i nie uczestniczy w całości obrazu. Ekspresja przyćmiona jest więc przez 
fantazję. 

Współreżyserował filmy:

Student z Pragi (1913)

Golem H. Galeena (1914, także aktor i współscenarzysta) 

Golem: jak przyszedł na świat C. Boesego (1920, także aktor). 

Samodzielnie zrealizował filmy: 

Król gór (1916)

Szlarafia (1917)

Szczurołap z Hammeln (1918)

Moskwa-Szanghaj (1936, z P. Negri).

 

STUDENT Z PRAGI:
 

Reżyseria: Paul Wegener, Stellan Rye
Scenariusz: Paul Wegener, Hanns Heinz Ewers
Zdjęcia: Guido Seeber
Muzyka: Josef Weiss 
Scenografia: Kurt Richter, Robert A. Dietrich
Na podstawie: poematu Alfreda de Musseta "Grudniowa noc"
Produkcja: Niemcy
Rok produkcji: 1913
Obsada: Paul Wegener, John Gottowt, Lyda Salmonova, Grete Berger, Werner Krauss

● Historia studenta, który usiłuje pozbyć się swojego cienia - odbicia w lustrze - 

prześladującego od chwili, gdy sprzedał duszę diabłu Zły czarownik Scapinelli 
proponuje studentowi Baldwinowi zawarcie szatańskiego paktu, pragnie otrzymać 
jego lustrzane odbicie w zamian za pieniądze i zaszczyty. Ubogi student, zakochany 
w pięknej hrabiance, godzi się na podpisanie paktu. Baldwin i hrabianka spotykają się 
na balu. Śledzi ich zakochana w studencie Cyganka, która zawiadamia narzeczonego 
hrabianki o ich miłości. Narzeczony wyzywa studenta na pojedynek. Baldwin na 
prośbę ojca hrabianki postanawia oszczędzić swego przeciwnika, ale tutaj akcję 
komplikuje pojawienie się sobowtóra.

● Nie tylko prawdziwy początek kina niemieckiego, ale także zwiastun jego dni 

największej chwały, które nadejdą wraz z rozwinięciem się stylistyki ekspresjonizmu. 

background image

● Student Baldwin sprzedaje swe odbicie w lustrze czarownikowi, ten zaś wykorzystuje 

zdobycz do stworzenia sobowtóra, który zrujnuje życie nieszczęśnika. Zewnętrznie 
treść ta nie wykracza poza archetyp opowieści grozy - zawiera jednak równocześnie 
zarodek fascynującego, zasadniczego dla niemieckiego kina tematu, którym jest 
dwoistość natury ludzkiej i który zostanie szeroko rozwinięty w latach dwudziestych

● Jeden z pierwszych filmów, którego strona wizualna posiada własny wyraz 

artystyczny 

● W sensacyjnych i fantastycznych na przemian obrazach widz mógł znaleźć coś 

więcej, niż tylko przyjemność dla oczu, docierała do niego jakaś prawda o życiu i 
ludzkich losach.

  

Max Reinhardt:

Należał do zespołu Deutsches Theater w Berlinie.

Był jednym z pierwszych artystów, którzy wprowadzili postulaty Wielkiej Reformy 
teatru w zakresie prymatu inscenizatora-autora widowiska teatralnego

Unowocześnił technikę sceniczną, zwłaszcza oświetlenie. 

Po mistrzowsku operował tłumem na scenie. 

Wywarł znaczny wpływ na niemieckich twórców filmowych. 

Dla Maxa Reinhardta teatr był przede wszystkim widowiskiem. Spektaklem 
utkanym z elementów ruchu, świateł i muzyki. Literackie walory dzieła, tekst 
dialogów, a nawet sposób ich wypowiadania - to były niewątpliwie sprawy ważne, 
ale jednak wtórne. 

Reżyser-tradycjonalista, wierzący w słowo jako w podstawowy oręż teatralnego 
oddziaływania      

W roku 1913 Reinhardt zapragnął spróbować pracy w nowej dziedzinie i poznać 
środki wyrazowe, jakie dawała mu do dyspozycji kamera zdjęciowa. Owocem tych 
eksperymentów była Wyspa błogosławionych - komedia liryczno- satyryczna w 
czterech częściach, nakręcona według scenariusza pisarza Alberto Kahane.

Reżyserował filmy: 

Das Mirakel (1912)

Noc wenecka (1913)

Sen nocy letniej (1935) 

 

NOC WENECKA:
 

Reżyseria: Max Reinhardt
Scenariusz: Carl Vollmöller
Zdjęcia: Friedrich Weinmann
Na podstawie: przedstawienia teatralnego
Produkcja: Niemcy
Rok produkcji: 1913
Obsada: Alfred Abel, Maria Carmi, Joseph Klein, Ernst Matray

Student Anselmus Aselmeyer przybywa do Wenecji i mimo woli bierze udział w 
weselu korpulentnego kupca i jego ładnej młodej żony. Swoje wrażenie przetwarza 
w nocy w mroczną senną wizję, pełną scen rozpasanej zmysłowości i namiętnej, 
zabójczej zazdrości.

Mimo iż Reinhardt swymi inscenizacjami teatralnymi wprowadził nowe impulsy do 
filmu niemego (m.in. dzięki zastosowaniu pantomimy, zainscenizowanym z ogromną 

background image

siłą wyrazu scenom masowym oraz efektownej grze świateł i cieni), jego twórczość 
filmową, zdaniem współczesnych recenzentów, cechuje nijakość.