technik_poligraf_311[28].Z1.03

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

SPIS TREŚCI

1. Wprowadzenie

2. Wymagania wstępne

3. Cele kształcenia

4. Przykładowe scenariusze zajęć

5. Ćwiczenia

5.1. Charakteryzowanie oraz zastosowanie w poligrafii wyrobów papierowych 11

5.1.1. Ćwiczenia

5.2. Charakteryzowanie oraz zastosowanie w poligrafii farb drukowych

i lakierów

5.2.1. Ćwiczenia

5.3. Charakteryzowanie oraz zastosowanie materiałów introligatorskich

5.3.1. Ćwiczenia

5.4. Charakteryzowanie

oraz

zastosowanie

innych

materiałów

w poligrafii

5.4.1. Ćwiczenia

6. Ewaluacja osiągnięć ucznia

7. Literatura

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

1. WPROWADZENIE

Przekazujemy Państwu Poradnik dla nauczyciela, który będzie pomocny w prowadzeniu

zajęć  dydaktycznych  w  szkole  kształcącej  w  zawodzie  technik  poligraf,  w  obrębie  jednostki
modułowej  311[28]Z1.03  Charakteryzowanie  oraz zastosowanie materiałów poligraficznych.
Jednostka  modułowa  zawarta  jest  w  module  Podstawy  zawodu  (schemat  układu  jednostek
modułowych przedstawiony jest na stronie 4 tego poradnika).

W poradniku zamieszczono:

– wymagania wstępne – wykaz umiejętności, jakie uczeń powinien mieć juŜ ukształtowane,

aby bez problemów mógł korzystać z poradnika,

– cele kształcenia – wykaz umiejętności, jakie uczeń ukształtuje podczas pracy

z poradnikiem,

– przykładowe scenariusze zajęć,
– przykładowe ćwiczenia ze wskazaniami do realizacji, zalecanymi metodami nauczania–uczenia

się oraz środkami dydaktycznymi,

– ewaluację osiągnięć ucznia – przykładowe narzędzia pomiaru dydaktycznego,
– wykaz literatury.

Treść programu jednostki modułowej zawiera podstawowe zagadnienia dotyczące

zastosowania materiałów poligraficznych w róŜnych działach poligrafii i na róŜnych jej
etapach technologicznych.

Jednostka modułowa Charakteryzowanie oraz zastosowanie materiałów poligraficznych

została podzielona na cztery rozdziały. Najwięcej miejsca zajmują zagadnienia dotyczące:

−

wytworów papierniczych,

−

farb i lakierów,

−

materiałów introligatorskich.

W ostatnim 4 rozdziale zamieszczono pozostałe wiadomości z materiałoznawstwa. Są to

wiadomości z zakresu róŜnorodnego materiałoznawstwa ogólnego, którego elementy
spotykamy w poligrafii, ale nie mają one tak wiodącej roli jak wiadomości wcześniej
wymienione.

Zagadnienia materiałoznawstwa mogą stanowić dla ucznia zupełną nowość waŜna jest

aktywna  rola  nauczyciela,  szczególnie  podczas  ćwiczeń.  Wskazane  jest  zgromadzenie  duŜej
ilości  materiałów  dydaktycznych  w  postaci  np.  kart  katalogowych,  folderów,  materiałów
reklamowych  producentów  materiałów  poligraficznych.  Umiejętność  wyszukiwania,
klasyfikowania, dobierania materiałów na podstawie takich pomocy jest szczególnie cenna.

Zajęcia powinny odbywać się w pracowni materiałoznawstwa, w grupach 15-osobowych,

a ćwiczenia w zespołach 3–4-osobowych.

Po zakończeniu realizacji programu, zaleca się zastosowanie testu dydaktycznego

wielostopniowego. W tym celu, w poradniku zamieszczono dwa przykładowe testy
sprawdzające, razem z obudową metodyczną.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Schemat układu jednostek modułowych

311[28].Z1.01

Charakteryzowanie

procesów

poligraficznych

311[28].Z1.02

Charakteryzowanie

maszyn i urządzeń

poligraficznych

311[28].Z1.04

Posługiwanie się

dokumentacją techniczną

i technologiczną

311[28].Z1.03

Charakteryzowanie

oraz zastosowanie

materiałów

poligraficznych

311[28].Z1

Podstawy zawodu

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

CELE KSZTAŁCENIA

W wyniku realizacji programu jednostki modułowej uczeń powinien umieć:

–  sklasyfikować i zidentyfikować materiały poligraficzne,
–  scharakteryzować sposoby oczyszczania i neutralizacji zanieczyszczeń wody,
–  określić właściwości oraz dobrać materiały smarne,
–  porównać właściwości oraz dokonać charakterystyki płyt offsetowych,
–  sklasyfikować wyroby papiernicze,
–  określić warunki klimatyzacji papieru,
–  scharakteryzować papiery drukowe, papiery tzw. nowej generacji, papiery syntetyczne,
–  sklasyfikować oraz określić skład farb drukowych,
–  określić mechanizmy utrwalania farb,
–  określić drukowe i uŜytkowe właściwości farb,
–  dobrać środki pomocnicze stosowane do farb wykazujących nieodpowiednie właściwości,
–  scharakteryzować warstwy kopiowe stosowane w płytach presensybilizowanych,
–  scharakteryzować warstwy kopiowe form CTP,
–  scharakteryzować budowę obciągów offsetowych,
–  scharakteryzować materiały introligatorskie,
–  sklasyfikować kleje oraz wyjaśnić zjawisko sklejania róŜnych materiałów,
–  określić zastosowanie poszczególnych rodzajów klejów na podstawie ich właściwości,
–  scharakteryzować lakiery stosowane w produkcji poligraficznej,
–  scharakteryzować folie introligatorskie stosowane do tłoczeń,
–  scharakteryzować materiały stosowane w oprawie złoŜonej,
–  sklasyfikować i scharakteryzować materiały pokryciowe,
–  określić elementy łączące części oprawy prostej, złoŜonej i specjalnej,
–  sklasyfikować tworzywa sztuczne stosowane w procesach poligraficznych,
–  określić właściwości formy fotopolimerowej stałej i ciekłej.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4. PRZYKŁADOWE SCENARIUSZE ZAJĘĆ

Scenariusz zajęć 1

Osoba prowadząca

………...…………………………………………

Modułowy program nauczania:

Technik poligraf 311[28]

Moduł:

Podstawy zawodu 311[28].Z1

Jednostka modułowa:

Charakteryzowanie

oraz

zastosowanie

materiałów poligraficznych 311[28].Z1.03

Temat: Klasyfikowanie wyrobów papierowych i określanie ich przeznaczenia do produkcji

poligraficznej.

Cel ogólny: Kształtowanie umiejętności klasyfikowania wyrobów papierowych i właściwego

ich doboru do wykonania określonych produktów poligraficznych.

Po zakończeniu zajęć edukacyjnych uczeń będzie umiał:
–  sklasyfikować wyroby papiernicze,
–  scharakteryzować papiery drukowe,
–  dobrać odpowiedni papier do określonego asortymentu produkcji poligraficznej,
–  określać przeznaczenie poszczególnych produktów papierniczych,
–  identyfikować produkty papiernicze.

Metody nauczania–uczenia się:
–  pogadanka,
–  ćwiczenie praktyczne,
–  dyskusja w grupie.

Formy organizacyjne pracy uczniów:

−

w grupach 3–4-osobowych.

Czas: 2 godziny dydaktyczne.

Środki dydaktyczne:

−

arkusze róŜnych papierów i tektur o formacie A4,

−

wzorniki z wytworami papierowymi róŜnych firm, rodzajów i gramatur,

−

gotowe wyroby poligraficzne róŜnych asortymentów (ksiąŜki, czasopisma, akcydensy, itp.),

−

lupa.

Przebieg zajęć:
1.  Powitanie uczniów, sprawdzenie listy obecności.
2.  Nawiązanie do tematu, przedstawienie celów zajęć.
3.  Zapis tematu do zeszytów.
4.  Pogadanka na temat wyrobów papierowych stosowanych w produkcji poligraficznej i ich

właściwości uŜytkowych.

5. Dyskusja w grupie na temat zastosowania poszczególnych rodzajów papierów do

wykonania określonego asortymentu poligraficznego.

6. Rozdanie uczniom instrukcji do wykonania ćwiczeń i udzielenie odpowiedzi na pytania

dotyczące ćwiczenia.

7. Rozdanie materiałów do wykonania ćwiczenia.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

8. Wykonywanie przez uczniów ćwiczenia.
9. Prezentowanie wyników pracy.
10. Dyskusja w grupie na temat trudności napotkanych przez uczniów podczas wykonywania

wiczenia.

11. Podsumowanie zajęć.

Zakończenie zajęć

Praca domowa

Odpowiedz pisemnie na pytanie, jakimi czynnikami i właściwościami uŜytkowymi naleŜy

się kierować podczas doboru określonych wyrobów papierowych do danego asortymentu
produkcji poligraficznej?

Sposób uzyskania informacji zwrotnej od ucznia po zakończonych zajęciach:

−

anonimowe ankiety ewaluacyjne dotyczące sposobu prowadzenia zajęć i zdobytych
umiejętności.

Ankieta

Odpowiedz na poniŜsze pytania. Udzielone odpowiedzi pozwolą ocenić skuteczność

zajęć i dokonać ewentualnych zmian.

1) Czy potrafisz dobrać odpowiedni wyrób papierowy do danego asortymentu

produkcji poligraficznej?

2) Czy wiesz, jakie czynniki decydują w trafnym doborze papieru do druku?

3) Czy wiesz, jakie właściwości papieru mają wpływ na jego uŜytkowość?

4) Czy potrafisz posługiwać się wzornikami wyrobów papierowych?

5) Czy któraś z część zajęć była dla ciebie niezrozumiała? JeŜeli TAK, to która?

TAK NIE

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Scenariusz zajęć 2

Osoba prowadząca

...…………………………………………

Modułowy program nauczania:

Technik poligraf 311[28]

Moduł:

Podstawy zawodu 311[28].Z1

Jednostka modułowa:

Charakteryzowanie

oraz

zastosowanie

materiałów poligraficznych 311[28].Z1.03

Temat: Poznanie zjawiska polimeryzacji z uwzględnieniem wykonywania wypukłych

form drukowych.

Cel ogólny: Poznanie zjawiska polimeryzacji i jego praktycznego zastosowania do

wykonywania wypukłodrukowych form drukowych.

Po zakończeniu zajęć edukacyjnych uczeń potrafi:

−

scharakteryzować zjawisko polimeryzacji,

−

wymienić czynniki zewnętrzne, które powodują zjawisko polimeryzacji,

−

scharakteryzować urządzenia do produkcji form fotopolimerowych,

−

dobrać materiały niezbędne do wykonania formy,

−

scharakteryzować technologię wykonywania form fotopolimerowych miękkich na

przykładzie produkcji pieczątki,

−

określić w jakich technikach drukowania stosuje się formy fotopolimerowe.

Metody nauczania–uczenia się:
–  wykład informacyjny,
–  ćwiczenie praktyczne,
–  dyskusja w grupie.

Formy organizacyjne pracy uczniów:
–  w grupach 2–3-osobowych.

Czas: 3 godziny dydaktyczne (135 minut).

Środki dydaktyczne:
–  urządzenie do naświetlania pieczątek,
–  płynny fotopolimer,
–  folia ochronna (tomofan),
–  folia nośna,
–  taśma uszczelniająca,
–  dostęp do ciepłej bieŜącej wody,
–  miękki pędzelek.

Przebieg zajęć:
1.  Faza wstępna:

–  powitanie uczniów, sprawdzenie listy obecności,
–  nawiązanie do tematu, przedstawienie celów zajęć,
–  zapis tematu do zeszytów.

2. Faza właściwa:

– wykład informacyjny na temat związków wielkocząsteczkowych oraz zjawisk

polimeryzacji,

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

– dyskusja w grupie na temat moŜliwości wykorzystania polimerów i zjawisk

polimeryzacji w przemyśle poligraficznym,

– rozdanie uczniom instrukcji do wykonania ćwiczenia i udzielenie odpowiedzi na

pytania dotyczące ćwiczenia,

– rozdanie urządzeń i materiałów do wykonania ćwiczenia,
– wykonywanie przez uczniów ćwiczenia.

4. Faza kończąca:

– prezentowanie wyników pracy,
– dyskusja w grupie na temat trudności w wykonaniu formy, jakości formy,

zastosowania form fotopolimerowych, wad i zalet tej technologii, itp.,

– podsumowanie zajęć.

Zakończenie zajęć

Praca domowa

Sporządź

esej

techniczny

temat

moŜliwości

zastosowania

związków

wielkocząsteczkowych oraz zjawiska polimeryzacji w przemyśle ze szczególnym
uwzględnieniem przemysłu poligraficznego.

Sposób uzyskania informacji zwrotnej od ucznia po zakończonych zajęciach:
– anonimowe ankiety ewaluacyjne dotyczące sposobu prowadzenia zajęć i zdobytych

umiejętności.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

5. ĆWICZENIA

5.1. Charakteryzowanie oraz zastosowanie w poligrafii wyrobów

papierowych

5.1.1. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Sklasyfikuj wyroby papierowe i określ ich przeznaczenie.

Wskazówki do realizacji
Prawidłowe przeprowadzenie ćwiczenia wymaga od nauczyciela wcześniejszego

przygotowania  pomocy  dydaktycznych.  Badane  przez  ucznia  próbki  wytworów  papierowych
powinny  obejmować  szeroki  asortyment  np.  papier  offsetowy,  papier  kredowany,  papier
gazetowy,  karton  jednostronnie  kryty,  tekturę  makulaturową,  papier  samoprzylepny,  papier
samokopiujący, kartony ozdobne.

KaŜdej próbce badanej przez ucznia musi odpowiadać co najmniej jeden wzornik,

w którym znajduje się wytwór papierowy tego samego rodzaju i o tej samej gramaturze.

KaŜdej próbce musi równieŜ odpowiadać co najmniej jeden gotowy wyrób poligraficzny,

wykonany z analogicznego co próbka wytworu.

Przykład: próbka kartonu jednostronnie krytego Arctika 250 g/m

– wzornik kartonów

jednostronnie krytych z białym spodem – okładka ksiąŜki wykonana z Arctiki 250 g/m

Przed przystąpieniem do realizacji ćwiczenia nauczyciel powinien omówić zakres

i technikę wykonania ćwiczenia z uwzględnieniem przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.

Sposób wykonania ćwiczenia

Uczeń powinien:

1)  dokładnie obejrzeć dostarczone próbki wzrokowo i przy uŜyciu lupy,
2)  wstępnie zakwalifikować wytwór papierniczy od określonej grupy wyrobów,
3)  odnaleźć we wzornikach wytwór papierniczy tego samego rodzaju,
4)  porównać  poszczególne  próbki  z  wzornikami  papierów,  kartonów  i  tektur  w  celu  ich

precyzyjnej identyfikacji,

5) porównać zidentyfikowaną próbkę z wyrobami papierowymi występującymi w gotowych

wyrobach poligraficznych,

6) określić ewentualne przeznaczenie poszczególnych próbek.

Zalecane metody nauczania–uczenia się:

–  pogadanka,
–  ćwiczenie praktyczne,
–  dyskusja w grupie.

rodki dydaktyczne:

–  arkusze róŜnych papierów, kartonów i tektur o formacie A4,
–  wzorniki z wytworami papierowymi, róŜnych firm, rodzajów i gramatur,
–  wszelkiego rodzaju gotowe wyroby poligraficzne (ksiąŜki, czasopisma, akcydensy, itp.),
–  lupa.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Ćwiczenie 2

Oznacz kierunek włókien w papierze.

Rysunek do ćwiczenia

Wskazówki do realizacji
Wymagane jest wcześniejsze przygotowanie odpowiedniej ilości pasków przyciętych

wzdłuŜ i w poprzek włókien wytworu papierowego (np. papier offsetowy 100 g/m

Wskazane jest zaprezentowanie przez nauczyciela innych metod badania anizotropii np.

przez przedzieranie czy tarcie.

Przed przystąpieniem do realizacji ćwiczenia nauczyciel powinien omówić zakres

i technikę wykonania ćwiczenia z uwzględnieniem przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.

Sposób wykonania ćwiczenia

Uczeń powinien:

1) wyciąć z arkusza papieru 2 paski o wymiarze ok. 3 x 12 cm, jeden wzdłuŜ arkusza,

a drugi w poprzek,

2)  połoŜyć paski jeden na drugim i przeciągnąć je wzdłuŜ krawędzi stołu,
3)  porównać wygięcie ku dołowi obu pasków,
4)  pasek bardziej wygięty zakwalifikować jako wycięty w poprzek włókien, a mniej wygięty

w ich wzdłuŜ.

Zalecane metody nauczania–uczenia się:

– pokaz z objaśnieniem,
– ćwiczenie.

rodki dydaktyczne:

– arkusze róŜnych papierów o formacie A4,
– noŜyczki.

Ćwiczenie 3

Oblicz wagę arkusza wytworu papierowego na podstawie jego gramatury.

Wskazówki do realizacji
W przypadku tego ćwiczenia łączymy kształtowanie umiejętności identyfikacji wytworu

papierowego na podstawie wzornika z umiejętnością obliczania masy dowolnego arkusza na
podstawie ustalonej gramatury.

Wcześniej trzeba przygotować arkusze w miarę typowych wytworów papierowych

o wymiarach np. 30 x 40 cm oraz wzorniki do ich identyfikacji. UŜycie dokładnej wagi do

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

sprawdzenia obliczeń spowoduje dodatkową motywację i satysfakcję ucznia z prawidłowo
wykonanego ćwiczenia.

Przed przystąpieniem do realizacji ćwiczenia nauczyciel powinien omówić zakres

i technikę wykonania ćwiczenia z uwzględnieniem przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.

Sposób wykonania ćwiczenia

Uczeń powinien:

1) dokładnie obejrzeć dostarczone do obliczeń próbki i wstępnie zakwalifikować wytwór

papierniczy od określonej grupy wyrobów,

2) odnaleźć w próbnikach wytwór papierniczy podobnego rodzaju,
3) na podstawie porównania ze wzornikiem ustalić gramaturę wytworu papierniczego (G)

i zapisać ją przy uŜyciu odpowiedniej jednostki [g/m

4) zmierzyć długość (a) i szerokość (b) przeznaczonej do obliczeń próbki i zapisać ją

w metrach [m],

5) obliczyć powierzchnię arkusza P (a x b) i zapisać ją w [m

6) obliczyć masę (Ma) arkusza ze wzoru Ma = G x P , wynik otrzymasz w gramach [g],
7) sprawdzić obliczenie za pomocą czułej wagi.

Zalecane metody nauczania–uczenia się:

– pokaz z objaśnieniem,
– ćwiczenie praktyczne.

rodki dydaktyczne:

–  arkusze róŜnych papierów, kartonów i tektur o róŜnych formatach,
–  wzorniki z wytworami papierowymi, róŜnych firm, rodzajów i gramatur,
–  przymiar liniowy,
–  waga o dokładności 1 g,
–  kartka papieru do obliczeń, długopis, kalkulator.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

5.2. Charakteryzowanie oraz zastosowanie w poligrafii farb

drukowych i lakierów

5.2.1. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Przeanalizuj wydruki barwne wykonane w róŜnych systemach barw.

Wskazówki do realizacji
Warunkiem koniecznym prawidłowego wykonania tego ćwiczenia jest zgromadzenie

odpowiednich  pomocy  dydaktycznych.  Podstawowym  środkiem  dydaktycznym  są  w  tym
przypadku  wzorniki  kolorystyczne  róŜnych  systemów:  Pantone,  CMYK  i  HKS.  Jeśli  chodzi
o wzorniki Pantone to wskazane byłoby uŜycie wzornika „Solid to process guide”, w którym
obok  siebie  występują  barwy  dobierane  Pantone  i odpowiadające im barwy CMYK. Analiza
próbek  we  wzornikach  wizualnie  i  za  pomocą  lupy  powinna  uzmysłowić  uczniom  róŜnice
i  podobieństwa  wydruków  wykonanych  róŜnymi  sposobami.  Po  takim  wstępie  druga  faza
ć

wiczenia – rozpoznawanie w jakim systemie barw zostały wydrukowane rzeczywiste odbitki

drukarskie powinna być juŜ stosunkowo łatwa.

Przed przystąpieniem do realizacji ćwiczenia nauczyciel powinien omówić zakres

i technikę wykonania ćwiczenia z uwzględnieniem przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.

Sposób wykonania ćwiczenia

Uczeń powinien:

1) przeanalizować budowę, układ i uŜyteczność poszczególnych próbników barw,
2) porównać przy pomocy lupy ten sam kolor wydrukowany przy pomocy róŜnych

systemów barwnych,

3) sformułować wnioski z powyŜszej obserwacji, spróbuj wypisać wady i zalety

poszczególnych systemów,

4) określić w jakich sytuacjach technologicznych korzystne jest zastosowanie farb

pochodzących z róŜnych systemów,

5) rozpoznać w jakim systemie barwnym zostały wykonane przedstawione produkty

poligraficzne.

Zalecane metody nauczania–uczenia się:

–  pokaz z objaśnieniem,
–  ćwiczenia praktyczne,
–  dyskusja dydaktyczna.

rodki dydaktyczne:

– próbniki, CMYK, Pantone, HKS, Hexachrome,
– wzornik Pantone (Solid to process guide) – próbki Pantone + CMYK,

–

odbitki drukarskie sporządzone przy uŜyciu farb w róŜnych systemach,

–

przykłady wszelkiego rodzaju produktów poligraficznych,

–

lupa.

Ćwiczenie 2

Dobierz farbę o określonym kolorze Pantone, na podstawie danych zapisanych we

wzorniku – przy określonej próbce.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Wskazówki do realizacji
Ć

wiczenie typowo praktyczne, z pogranicza materiałoznawstwa i drukarstwa, które

w  znakomity  sposób  ilustruje  powstawanie  wszelkich kolorów dobieranych znajdujących się
we wzorniku Pantone. Wymaga zgromadzenia puszek z wszystkimi podstawowymi kolorami
systemu  Pantone,  co  otwiera  drogę  do  dobrania  kaŜdej  barwy.  Ze  względów  praktycznych
naleŜy  zadbać,  by  uczniowie  pobierali  do    ćwiczenia  stosunkowo  małe  porcje  farby,  dbali
o czystość i byli odpowiednio zabezpieczeni przed zabrudzeniem.

Przed przystąpieniem do realizacji ćwiczenia nauczyciel powinien omówić zakres

i technikę wykonania ćwiczenia z uwzględnieniem przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.

Sposób wykonania ćwiczenia

Uczeń powinien:

1)  po otrzymaniu nr koloru Pantone odnaleźć go w próbniku,
2)  spisać nazwy farb, które składają się na dany kolor oraz ich wzajemne proporcje,
3)  przy pomocy wagi odwaŜyć odpowiednie ilości poszczególnych farb składowych,
4)  na metalowej płytce, przy pomocy łopatki dokładnie rozetrzeć zwaŜone wcześniej porcje

farb,

5) opuszkiem palca delikatnie przenieść warstewkę farby na podłoŜe i rozetrzeć ją lub teŜ

delikatnie „napukać” farbę na podłoŜe,

6) poczekać, aŜ farba wyschnie,
7) przy pomocy „podwójnego okienka” porównać dobraną i roztartą farbę z próbką

znajdująca się w próbniku Pantone,

8) w razie niezgodności kolorystycznych dokonać poprawek „na wyczucie”.

Zalecane metody nauczania–uczenia się:

– pokaz z objaśnieniem,
– ćwiczenia praktyczne.

rodki dydaktyczne:

–  próbnik Pantone,
–  róŜne farby składowe zgodne z systemem Pantone,
–  waga o dokładności 1 g z moŜliwością tarowania,
–  płytka metalowa do rozcierania farb,
–  łopatka do rozcierania farb,
–  „podwójne okienko” do porównywania próbek.

Ćwiczenie 3

Porównaj właściwości zabezpieczające i estetyczne podłoŜy uszlachetnionych poprzez

lakierowanie róŜnymi rodzajami lakierów.

Wskazówki do realizacji
Prawidłowe przeprowadzenie ćwiczenia wymaga od nauczyciela wcześniejszego

przygotowania  reprezentatywnych  próbek  polakierowanych  róŜnymi  rodzajami  lakieru.
Idealnie  byłoby,  gdyby  polakierowanej  próbce  odpowiadała  taka  sama,  identycznie
zadrukowana,  ale  nie  polakierowana.  DuŜo  prostszym  zadaniem  wydaje  się  zgromadzenie
kolekcji  róŜnych  wyrobów  uszlachetnionych  przez  lakierowanie.  NaleŜy  zadbać,  aby  wśród
próbek  i  gotowych  wyrobów  znalazła  się  praca  polakierowana  matowym  lakierem  UV
i pokryta wybiórczo błyszczącym lakierem UV.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Przed przystąpieniem do realizacji ćwiczenia nauczyciel powinien omówić zakres

i technikę wykonania ćwiczenia z uwzględnieniem przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.

Sposób wykonania ćwiczenia

Uczeń powinien:

1) obejrzeć dokładnie przy pomocy nieuzbrojonego oka oraz lupy przedstawione przykłady

druków uszlachetnionych poprzez lakierowanie,

2)  ocenić wraŜenie estetyczne jakie robią na tobie poszczególne rodzaje uszlachetnienia,
3)  ocenić wytrzymałość poszczególnych druków naddzierając je,
4)  ocenić wodoodporność poszczególnych druków polewając je wodą,
5)  określić  w  jakich  sytuacjach  technologicznych  korzystne  jest  zastosowanie  róŜnego

rodzaju lakierów,

6) przeanalizować druki ozdobione lakierem wybiórczym i zaproponować technologie

wykonania takiej operacji,

7) rozpoznać jakim lakierem zostały uszlachetnione przedstawione produkty poligraficzne.

Zalecane metody nauczania–uczenia się:

–  pokaz z objaśnieniem,
–  ćwiczenia praktyczne,
–  dyskusja dydaktyczna.

rodki dydaktyczne:

–  przykłady druków uszlachetnionych przy pomocy lakierów olejowych,
–  przykłady druków uszlachetnionych przy pomocy lakierów dyspersyjnych,
–  przykłady druków uszlachetnionych przy pomocy lakierów UV błyszczących,
–  przykłady druków uszlachetnionych przy pomocy lakierów UV matowych,
–  przykłady druków ozdobionych poprzez lakierowanie wybiorcze,
–  gotowe produkty poligraficzne uszlachetnione poprzez lakierowanie,
–  lupa.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

5.3. Charakteryzowanie oraz zastosowanie materiałów

introligatorskich

5.3.1. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Rozpoznaj introligatorskie tkaniny pokryciowe i pomocnicze materiały włókiennicze oraz

określ ich przeznaczenie.

Wskazówki do realizacji
Prawidłowe przeprowadzenie ćwiczenia wymaga od nauczyciela wcześniejszego

przygotowania  całego  szeregu  pomocy  dydaktycznych.  Badane  przez  ucznia  próbki  pokryć
introligatorskich  powinny  obejmować  moŜliwie  szeroki  asortyment  pokryć  klasycznych,  jak
i  nowoczesnych  oferowanych  w  ogromnej  gamie  przez  producentów.  Wskazane  byłoby,  aby
kaŜdej  próbce  pokrycia  introligatorskiego  badanej  przez  ucznia  odpowiadały  karty
katalogowe, lub foldery opisujące jej cechy, parametry i właściwości.

KaŜdej próbce pokrycia musi równieŜ odpowiadać co najmniej jeden gotowy wyrób

introligatorski, wykonany z analogicznego co próbka wytworu. Te same uwagi odnoszą się
równieŜ do merli i kapitałki.

Przykład: próbka płótna typu „kaliko” – wzornik typów i kolorów płótna „kaliko” – klaser

do znaczków pokryty płótnem typu „kaliko”.

Przed przystąpieniem do realizacji ćwiczenia nauczyciel powinien omówić zakres

i technikę wykonania ćwiczenia z uwzględnieniem przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.

Sposób wykonania ćwiczenia

Uczeń powinien:

1)  dokładnie obejrzeć dostarczone próbki tkanin pokryciowych oraz włókienniczych,
2)  porównać je między sobą i określić róŜnice, a takŜe ewentualne wady i zalety,
3)  ocenić jakość, wytrzymałość i estetykę poszczególnych pokryć,
4)  określić ewentualne przeznaczenie poszczególnych materiałów pokryciowych.
5)  przeanalizować budowę merli i zaproponować jej zastosowanie,
6)  przeanalizować budowę kapitałki i zaproponować jej zastosowanie,
7)  rozpoznać  na  gotowym  produkcie  poligraficznym,  jakiego  typu  materiały  poligraficzne

uŜyte były w jego produkcji.

Zalecane metody nauczania–uczenia się:

–  pokaz z objaśnieniem,
–  ćwiczenia praktyczne,
–  dyskusja dydaktyczna.

rodki dydaktyczne:

–  próbki róŜnego rodzaju tkanin pokryciowych,
–  merla,
–  kapitałka,
–  gotowe wyroby introligatorskie,
–  lupa.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Ćwiczenie 2

Wykonaj połączenie klejowe przy pomocy kleju dyspersyjnego CR na przykładzie

bloczku.

Wskazówki do realizacji
Ć

wiczenie typowo praktyczne, z pogranicza materiałoznawstwa i introligatorstwa. Celem

wiczenia jest praktyczne zapoznanie się z typowym klejem dyspersyjnym CR. Dzięki

praktycznemu podejściu do ćwiczenia uczniowie będą mieli okazję jednocześnie zapoznać się
z następującymi zagadnieniami:
–  właściwościami fizyko-chemicznymi kleju,
–  sposobem nakładania kleju,
–  mechanizmem schnięcia kleju,
a takŜe poznają jeden ze sposobów jego zastosowania.

Ze względów praktycznych naleŜy zadbać by uczniowie pobierali do ćwiczenia

stosunkowo małe porcje kleju, dbali o czystość i byli odpowiednio zabezpieczeni przed
zabrudzeniem.

Przed przystąpieniem do realizacji ćwiczenia nauczyciel powinien omówić zakres

i technikę wykonania ćwiczenia z uwzględnieniem przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.

Sposób wykonania ćwiczenia

Uczeń powinien:

1)  wybrać stosik arkuszy papieru o grubości około 1 cm,
2)  dokonać wyrównania arkuszy w obu kierunkach,
3)  wybrać krawędź, wzdłuŜ której będzie wykonywane bloczkowanie,
4)  po  ostatecznym  wyrównaniu,  ułoŜyć  stos  arkuszy  na  krawędzi  stołu  i  przycisnąć

cięŜarkiem,

5)  wylać porcje kleju z wiaderka do mniejszego naczynia i dokładnie wymieszać,
6)  posmarować dokładnie przy pomocy pędzelka ściankę arkuszy papieru,
7)  pozostawić do wyschnięcia na kilka godzin,
8)  posprzątać stanowisko pracy,
9)  po  określonym  czasie  przeanalizować  trwałość  połączenia,  wykryć  ewentualne  błędy

i zidentyfikować co było ich przyczyną.

Zalecane metody nauczania–uczenia się:

– pokaz z objaśnieniem,
– ćwiczenia praktyczne.

rodki dydaktyczne:

– blok arkusików papieru offsetowego o gramaturze 80 g/m

–  klej introligatorski dyspersyjny typu CR,
–  pędzelek do nakładania kleju,
–  prostopadłościenny cięŜarek metalowy do obciąŜenia bloczka,
–  naczynie do wymieszania i dozowania kleju.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Ćwiczenie 3

Przeanalizuj właściwości zabezpieczające i estetyczne podłoŜy uszlachetnionych poprzez

foliowanie.

Wskazówki do realizacji
Prawidłowe przeprowadzenie ćwiczenia wymaga od nauczyciela wcześniejszego

przygotowania  reprezentatywnych  próbek  laminowanych  róŜnymi  rodzajami  folii.  Idealnie
byłoby, gdyby pofoliowanej próbce odpowiadała taka sama, identycznie zadrukowana, ale nie
uszlachetniona.  DuŜo  prostszym  zadaniem  wydaje  się  zgromadzenie  kolekcji  róŜnych
wyrobów  uszlachetnionych  przez  foliowanie.  NaleŜy  zadbać,  aby  wśród  próbek  i  gotowych
wyrobów  znalazła  się  praca  pofoliowana  folią  matową  i  pokryta  wybiórczo  błyszczącym
lakierem UV.

Przed przystąpieniem do realizacji ćwiczenia nauczyciel powinien omówić zakres

i technikę wykonania ćwiczenia z uwzględnieniem przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.

Sposób wykonania ćwiczenia

Uczeń powinien:

1) obejrzeć dokładnie przy pomocy nieuzbrojonego oka oraz lupy przedstawione przykłady

druków uszlachetnionych poprzez foliowanie,

2) ocenić wraŜenie estetyczne jakie robią na tobie poszczególne rodzaje uszlachetnienia

tj. folia błyszcząca, matowa oraz matowa z wybiórczym UV,

3) ocenić wytrzymałość pofoliowanych próbek w stosunku do takiego samego podłoŜa

nieuszlachetnionego poprzez próbę naddarcia,

4) ocenić wodoodporność pofoliowanych próbek w stosunku do takiego samego podłoŜa

nieuszlachetnionego poprzez mocne ich zwilŜenie,

5) przewidzieć w jakich sytuacjach technologicznych korzystne jest zastosowanie

uszlachetniania przez foliowanie,

6) rozpoznać jakim rodzajem folii zostały uszlachetnione przedstawione produkty

poligraficzne.

Zalecane metody nauczania–uczenia się:

–  pokaz z objaśnieniem,
–  metoda przypadków,
–  dyskusja dydaktyczna.

rodki dydaktyczne:

–  przykłady druków uszlachetnionych przez foliowanie błyszczące,
–  przykłady druków uszlachetnionych przez foliowanie matowe,
–  przykłady druków uszlachetnionych przez foliowanie matowe + wybiórcze UV,
–  gotowe produkty poligraficzne uszlachetnione poprzez foliowanie,
–  lupa.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

5.4. Charakteryzowanie oraz zastosowanie innych materiałów

w poligrafii

5.4.1. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Rozpoznaj, sklasyfikuj i określ dane technologiczne róŜnego rodzaju płyt offsetowych

oraz określ moŜliwości ich zastosowania.

Wskazówki do realizacji
Prawidłowe przeprowadzenie ćwiczenia wymaga od nauczyciela wcześniejszego

zgromadzenia płyt offsetowych róŜnych typów i od róŜnych producentów. Wskazane byłoby,
aby  kaŜdej  prezentowanej  uczniowi  formie  drukowej  odpowiadały  karty  katalogowe  lub
foldery  opisujące  ich  cechy,  parametry,  właściwości  i  sposób  zastosowania.  Oprócz  płyt
zuŜytych  w  kolekcji  powinny  znajdować  się  równieŜ  nie  naświetlone  płyty,
z  oryginalną  warstwą  kopiową,  w  oryginalnych  pudełkach.  Dobrze  jest  jeŜeli  na  pudełkach
występują  oryginalne  etykiety  i  oznaczenia  producenta.  Dzięki  temu  uczeń  oprócz  funkcji
badawczo-zapoznawczej,  kształtuje  w  sobie  waŜną  praktyczną  umiejętność,  która  polega  na
odszukiwaniu w katalogu konkretnego wyrobu, identyfikowaniu go, dobieraniu do konkretnej
sytuacji technologicznej, itp..

Uwaga: moŜliwe jest zastąpienie papierowych kart katalogowych ofertą internetową.
Przed przystąpieniem do realizacji ćwiczenia nauczyciel powinien omówić zakres

i technikę wykonania ćwiczenia z uwzględnieniem przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.

Sposób wykonania ćwiczenia

Uczeń powinien:

1) zapoznać się z udostępnionymi przykładami akcydensów informacyjnych i płyt

offsetowych, jakie znajdują się na Twoim stanowisku pracy,

2)  rozpoznać dane technologiczne róŜnego rodzaju płyt offsetowych,
3)  sklasyfikować dane technologiczne róŜnego rodzaju płyt offsetowych,
4)  określić dane technologiczne róŜnego rodzaju płyt offsetowych,
5)  przedstawić  przykłady  sytuacji  w  jakich  moŜna  zastosować  poszczególne  rodzaje  płyt

offsetowych,

6) spostrzeŜenia i wnioski zapisać w zeszycie,
7) efekty swojej pracy przedstawić na forum klasy.

Zalecane metody nauczania–uczenia się:

– pokaz z objaśnieniem,
– ćwiczenia praktyczne.

rodki dydaktyczne:

– przykłady kart katalogowych, folderów informacyjnych i reklamowych, ofert

internetowych producentów, itp.,

–  przykłady płyt offsetowych,
–  lupa,
–  poradnik dla ucznia,
–  zeszyt do ćwiczeń.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Ćwiczenie 2

Rozpoznaj, sklasyfikuj i określ dane technologiczne róŜnego rodzaju obciągów oraz

określ moŜliwości ich zastosowania.

Wskazówki do realizacji
Prawidłowe przeprowadzenie ćwiczenia wymaga od nauczyciela wcześniejszego

zgromadzenia  kolekcji  obciągów  offsetowych  róŜnych  typów  i  od  róŜnych  producentów.
Wskazane  byłoby,  aby  kaŜdemu  prezentowanemu  uczniowi  obciągowi  odpowiadały  karty
katalogowe lub foldery opisujące ich cechy, parametry, właściwości technologiczne i sposób
zastosowania.  Dobrze  byłoby,  aby  na  obciągach  występowały  oryginalne  etykiety
i  oznaczenia  producenta.  Dzięki  temu  uczeń  oprócz  funkcji  badawczo-zapoznawczej,
kształtuje  w  sobie  waŜną  praktyczną  umiejętność,  która  polega  na  odszukiwaniu  w  katalogu
konkretnego wyrobu, identyfikowaniu go, dobieraniu do konkretnej sytuacji technologicznej,
itp..

Uwaga: moŜliwe jest zastąpienie papierowych kart katalogowych ofertą internetową.
Przed przystąpieniem do realizacji ćwiczenia nauczyciel powinien omówić zakres

i technikę wykonania ćwiczenia z uwzględnieniem przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.

Sposób wykonania ćwiczenia

Uczeń powinien:

1) zapoznać się z udostępnionymi przykładami akcydensów informacyjnych i obciągów

offsetowych jakie znajdują się na Twoim stanowisku pracy,

2)  rozpoznać dane technologiczne róŜnego rodzaju obciągów offsetowych,
3)  sklasyfikować dane technologiczne róŜnego rodzaju obciągów offsetowych,
4)  określić dane technologiczne róŜnego rodzaju obciągów,
5)  przedstawić  przykłady  sytuacji  w  jakich  moŜna  zastosować  poszczególne  rodzaje

obciągów offsetowych,

6) spostrzeŜenia i wnioski zapisać w zeszycie,
7) efekty swojej pracy przedstawić na forum klasy.

Zalecane metody nauczania–uczenia się:

– ćwiczenia praktyczne,
– metoda testu przewodniego.

rodki dydaktyczne:

– przykłady kart katalogowych, folderów informacyjnych i reklamowych, ofert

internetowych producentów, itp.,

–  przykłady obciągów,
–  poradnik dla ucznia,
–  zeszyt do ćwiczeń.

Ćwiczenie 3

Rozpoznaj, sklasyfikuj i określ dane technologiczne róŜnego rodzaju smarów oraz określ

moŜliwości ich zastosowania.

Wskazówki do realizacji
Prawidłowe przeprowadzenie ćwiczenia wymaga od nauczyciela wcześniejszego

zgromadzenia kolekcji smarów róŜnych typów i od róŜnych producentów (oleje smarowe,
smary stałe, smary twarde, smary ochronne). Wskazane byłoby, aby kaŜdemu

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

prezentowanemu  uczniowi  smarowi  odpowiadały karty katalogowe lub foldery opisujące ich
cechy, parametry, właściwości technologiczne i sposób zastosowania. Dobrze byłoby, aby na
opakowaniach  ze  smarami  występowały  oryginalne  etykiety  i oznaczenia producenta. Dzięki
temu  uczeń  oprócz  funkcji  badawczo-zapoznawczej,  kształtuje  w  sobie  waŜną  praktyczną
umiejętność, która polega na odszukiwaniu w katalogu konkretnego wyrobu, identyfikowaniu
go, dobieraniu do konkretnej sytuacji technologicznej, itp..

Uwaga: moŜliwe jest zastąpienie papierowych kart katalogowych ofertą internetową.
Przed przystąpieniem do realizacji ćwiczenia nauczyciel powinien omówić zakres

i technikę wykonania ćwiczenia z uwzględnieniem przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.

Spo

sób wykonania ćwiczenia

Uczeń powinien:

1) zapoznać się z udostępnionymi przykładami akcydensów informacyjnych i smarów jakie

znajdują się na Twoim stanowisku pracy,

2)  rozpoznać dane technologiczne róŜnego rodzaju smarów,
3)  sklasyfikować dane technologiczne róŜnego rodzaju smarów,
4)  określić dane technologiczne róŜnego rodzaju smarów,
5)  przedstawić przykłady sytuacji w jakich moŜna zastosować poszczególne rodzaje smarów,
6)  spostrzeŜenia i wnioski zapisać w zeszycie,
7)  efekty swojej pracy przedstawić na forum klasy.

Zalecane metody nauczania–uczenia się:

– pokaz z objaśnieniem,
– ćwiczenia praktyczne.

rodki dydaktyczne:

– przykłady kart katalogowych, folderów informacyjnych i reklamowych, ofert

internetowych producentów, itp.,

–  przykłady smarów,
–  poradnik dla ucznia,
–  zeszyt do ćwiczeń.

Ćwiczenie 4

Sklasyfikuj formy drukowych w zaleŜności od zastosowanego materiału.

Wskazówki do realizacji
Ć

wiczenie waŜne, o charakterze sumatywnym, w którym uczeń oprócz umiejętności

rozpoznawania  materiałów,  z  których  wykonane  są  formy  drukowe  utrwala  sobie  ogólną
wiedzę  na  temat  form  drukowych.  Prawidłowe  przeprowadzenie  ćwiczenia  wymaga  od
nauczyciela  wcześniejszego  zgromadzenia  kolekcji  form  drukowych  z  róŜnych  technik
drukowania  i  róŜnych  typów  (formy  ze  stopu  drukarskiego,  formy  cynkowe,  formy
z  polimerów  twardych,  płyty  offsetowe  aluminiowe,  płyty  offsetowe  wielometalowe,
miedziane formy rotograwiurowe, fleksograficzne formy miękkie, formy sitowe, itp.).

Przed przystąpieniem do realizacji ćwiczenia nauczyciel powinien omówić zakres

i technikę wykonania ćwiczenia z uwzględnieniem przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Sposób wykonania ćwiczenia

Uczeń powinien:

1)  obejrzeć dokładnie kaŜdą z przedstawionych form drukowych,
2)  zakwalifikować formy do odpowiednich technik drukowania,
3)  rozpoznać z jakiego rodzaju materiału zostały wykonane poszczególne formy drukowe.

Zalecane metody nauczania–uczenia się:

– pokaz z objaśnieniem,
– ćwiczenia praktyczne.

rodki dydaktyczne:

–  offsetowe formy drukowe nienaświetlone oraz wywołane,
–  rotograwiurowe formy drukowe w postaci blachy miedzianej,
–  typograficzne formy wykonane ze stopu drukarskiego,
–  typograficzne formy fotopolimerowe,
–  fleksograficzne formy fotopolimerowe,
–  fleksograficzne formy gumowe,
–  formy sitodrukowe,
–  lupa.

Ćwiczenie 5

Wykonaj fotopolimerową formę drukową na przykładzie pieczątki.

Wskazówki do realizacji
Ć

wiczenie

typowo

praktyczne

obrazujące

mechanizm

polimeryzacji

w  kontekście  wykonywania  form  drukowych.  Ćwiczenie  wymaga  oprócz  posiadania
specjalistycznego  sprzętu  i  materiałów  wcześniejszego  „przećwiczenia”  procesu  przez
nauczyciela.  Ma  to  na  celu  m.in.  ustalenie  prawidłowych  czasów  naświetlania.  Ćwiczenie
zaleca się wykonywać w jak najmniejszych grupach (3–4-osobowych).

Aby podnieść atrakcyjność ćwiczenia dopuszczalne jest, aby uczniowie zastosowali swoje

własne negatywy (np. z własnymi nazwiskami). Po wykonaniu ćwiczenia moŜna wykonać ze
sporządzonych

form

odbitki,

powinno

przynieść

dodatkową

satysfakcję

z prawidłowo wykonanego ćwiczenia.

Przed przystąpieniem do realizacji ćwiczenia nauczyciel powinien omówić zakres

i technikę wykonania ćwiczenia z uwzględnieniem przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.

Sposób wykonania ćwiczenia

Uczeń powinien:

1)  przygotować odpowiedni negatyw czytelny,
2)  połoŜyć negatyw na szybie naświetlarki stroną czytelną do góry,
3)  na negatyw połoŜyć folię ochronną celofan, w ten sposób, aby dokładnie przylegała,
4)  okleić powierzchnię wokół negatywu taśma uszczelniającą,
5)  nalać  powoli  w  tak  przygotowaną  przestrzeń  ciekły  polimer,  w  ten  sposób,  aby  nie

potworzyły się bąbelki,

6)  na wylany polimer nałoŜyć szorstką stroną folię nośną,
7)  przykryć całość drugą szybą,
8)  naświetlić spodnią część pieczątki (czas ustawić zgodnie z instrukcją urządzenia),

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

6. EWALUACJA OSIĄGNIĘĆ UCZNIA

Przykłady narzędzi pomiaru dydaktycznego

Test 1
Test dwustopniowy do jednostki modułowej „Charakteryzowanie oraz
zastosowanie materiałów poligraficznych”

Test składa się z dwudziestu zadań wielokrotnego wyboru z których:

−

zadania 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19 są z poziomu
podstawowego,

−

zadania 10 i 20 są z poziomu ponadpodstawowego.

Punktacja zadań: 0 lub 1 punkt

Za kaŜdą poprawną odpowiedź uczeń otrzymuje 1 punkt. Za złą odpowiedź lub jej brak

uczeń otrzymuje 0 punktów.

Proponuje się następujące normy wymagań – uczeń otrzyma następujące
oceny szkolne:

−

dopuszczający – za rozwiązanie co najmniej 9 zadań z poziomu podstawowego,

−

dostateczny – za rozwiązanie co najmniej 13 zadań z poziomu podstawowego,

−

dobry – za rozwiązanie co najmniej 16 zadań, w tym przynajmniej jednego z poziomu
ponadpodstawowego,

−

bardzo dobry – za rozwiązanie co najmniej 19 zadań, w tym obu z poziomu
ponadpodstawowego.

Klucz odpowiedzi: 1. d, 2. b, 3. b, 4. c, 5. a, 6. a, 7. c, 8. b, 9. d, 10. a, 11. a,
12. b, 13. a, 14. a, 15. d, 16. a, 17. c, 18. b, 19. a, 20. d.

Plan testu

zad.

Cel operacyjny

( mierzone osiągnięcia uczniów)

Kategoria

celu

Poziom

wymagań

Poprawna

odpowiedź

Wskazać na jakie grupy dzieli się
materiały według kolejnych faz
tworzenia publikacji

Określić prawidłowy zakres gramatur
dla papieru i tektury

Wyjaśnić pojęcie gramatury
w odniesieniu do wyrobów
papierowych

Wskazać materiały wchodzące
w skład wyrobów papierowych

Rozpoznać półprodukty stosowane do
produkcji wyrobów papierowych

Dobrać podłoŜa drukarskie stosowane
powszechnie w podstawowych
technikach drukowania

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Wskazać półprodukty stosowane
w produkcji farb graficznych

Określić podstawowe systemy barw
stosowane przy produkcji farb
graficznych

Wskazać podstawowe mechanizmy
utrwalania farb podczas drukowania

Dobrać lakier najbardziej skutecznie
zabezpieczający druk oraz
jednocześnie najbardziej podnoszący
jego estetykę

RozróŜnić podstawowe rodzaje
warstw kopiowych stosowane
w offsecie

RozróŜnić rodzaje powszechnie
stosowanych introligatorskich
materiałów pokryciowych

Przyporządkować kleje
introligatorskie do określonej grupy

RozróŜnić poszczególne typy folii do
tłoczeń

Rozpoznać rodzaje smarów mających
zastosowanie w przemyśle
poligraficznym

Rozpoznać rodzaje rozpuszczalników
mających zastosowanie w przemyśle
poligraficznym

Wymienić składniki, z których składa
się Ŝeliwo

Scharakteryzować skład stopu
drukarskiego

Wskazać zakres zastosowania gum
oraz kauczuków w przemyśle
poligraficznym

Ustalić w jakiej technologii
drukowania zastosować moŜemy
fotopolimerowe formy drukowe

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Przebieg testowania

Instrukcja dla nauczyciela

1. Ustal z uczniami termin przeprowadzenia sprawdzianu z wyprzedzeniem co najmniej

jednotygodniowym.

2.  Przed rozpoczęciem sprawdzianu przedstaw uczniom zasady przebiegu testowania.
3.  Podkreśl wagę samodzielnego rozwiązywania zadań testowych.
4.  Rozdaj  uczniom  przygotowane  dla  nich  materiały  (instrukcję,  zestaw  zadań  testowych,

kartę odpowiedzi).

5.  Udziel odpowiedzi na pytania formalne uczniów.
6.  Przypomnij o upływającym czasie na 10 i 5 minut przed zakończeniem sprawdzianu.
7.  Po zakończeniu testu przed czasem uczeń podnosi rękę i czeka aŜ nauczyciel odbierze od

niego pracę.

8. Po upływie czasu sprawdzianu poproś uczniów o odłoŜenie przyborów do pisania.
9. Zbierz od uczniów karty odpowiedzi oraz zestawy zadań testowych.

Instrukcja dla ucznia

1.  Przeczytaj uwaŜnie instrukcję.
2.  Podpisz imieniem i nazwiskiem kartę odpowiedzi.
3.  Zapoznaj się z zestawem zadań testowych.
4.  Test  zawiera  20  zadań.  Do  kaŜdego  zadania  dołączone  są  4  moŜliwości  odpowiedzi.

Tylko jedna jest prawidłowa.

5. Udzielaj odpowiedzi na załączonej karcie odpowiedzi, stawiając w odpowiedniej rubryce

znak X. W przypadku pomyłki naleŜy błędną odpowiedź zaznaczyć kółkiem, a następnie
ponownie zakreślić odpowiedź prawidłową.

6. Pracuj samodzielnie, bo tylko wtedy będziesz miał satysfakcję z wykonanego zadania.
7. Jeśli udzielenie odpowiedzi będzie Ci sprawiało trudność, wtedy odłóŜ jego rozwiązanie

na później i wróć do niego, gdy zostanie Ci wolny czas.

8. Na rozwiązanie testu masz 45 min.
9. Po zakończeniu testu podnieś rękę i zaczekaj aŜ nauczyciel odbierze od Ciebie pracę.

Powodzenia!

Materiały dla ucznia

–  instrukcja,
–  zestaw zadań testowych,
–  karta odpowiedzi.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

ZESTAW ZADAŃ TESTOWYCH

1. Podział materiałów wg faz tworzenia publikacji obejmuje

papier, tekturę i ich przetwory.

materiały pierwotne i wtórne.

wytwory drukowe i wykończeniowe.

materiały prepress, press i postpress.

2. Graniczna gramatura pomiędzy papierem a tekturą to

160 g/m

225 g/m

315 g/m

28 g/m

3. Gramatura wyrobu papierowego to

oznaczenie papieru przez producenta, odpowiadające jego grubości.

masa 1 m

wyrobu papierowego podana w gramach.

masa 1arkusza wyrobu papierowego podana w gramach.

masa 1 m

wyrobu papierowego podzielona przez 1000.

4. Zwyczajowy podział wyrobów papierowych w przemyśle papierniczym obejmuje

papier, karton, tekturę.

bibułkę, papier, karton.

bibułkę, papier, karton, tekturę.

bibułkę, papier, karton, tekturę, preszpan.

5. Wyroby papierowe otrzymuje się z następujących surowców

półproduktów włóknistych, dodatków masowych oraz pomocniczych środków
chemicznych.

celulozy i pigmentów.

celulozy, ligniny i barwników.

półproduktów włóknistych, kredy wypełniającej oraz pigmentów barwiących.

6. Powszechnie stosowane w procesach drukarskich podłoŜa to

papier offsetowy, papier kredowany, karton jednostronnie kryty.

papier offsetowy, papier białkowany, preszpan.

papier sitodrukowy, papier kredowany, tektura syntetyczna.

papier typograficzny, karton polimerowy, tektura siarczynowa.

7. Barwidła stosowane w produkcji farb graficznych dzielą się na

pigmenty, lakiery oraz estry zabarwiające.

barwniki, oleje i lakiery barwne.

barwniki, pigmenty i laki.

polichlorki barwne, pigmenty i lakiery,

8. Wymień dwa podstawowe systemy barw stosowane przy produkcji farb graficznych

system RGB, system Pantone.

system CMYK, system Pantone.

system wielokanałowy, system HKN.

system Pantone, system Kolor Lab.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

9. Najczęściej występujące mechanizmy utrwalania farb graficznych na podłoŜu to

przez absorbcję, przez odparowanie, przez napromieniowanie.

przez absorbcję, przez nawilŜanie, przez ozonowanie.

przez proszkowanie, przez odparowanie, przez polimeryzację.

przez wietrzenie, przez foliowanie, przez napromieniowanie.

10. Lakier, który najlepiej zabezpieczy druk przed czynnikami zewnętrznymi i jednocześnie

najbardziej podniesie estetykę druku to
a)

lakier UV.

lakier olejowy.

lakier dyspersyjny.

lakier rozpuszczalnikowy.

11. W technologii drukowania offsetowego stosuję się dwa podstawowe rodzaje warstw

kopiowych
a)

fotoutwardzalne, fotorozpuszczalne.

fotoutwardzalne, polimeryzowane.

natryskowe, fotorozpuszczalne.

organiczne, syntetyczne.

12. Powszechnie stosowane w introligatorstwie materiały pokryciowe to

ekruda, płótno polimerowe, merla.

tkaniny pokryciowe, syntetyczne materiały pokryciowe, okleiny papierowe, skóry
introligatorskie.

merla, folie PCV, okleina kartonowa.

kapitałka, tkanina bawełnina, superekruda.

13. Kleje introligatorskie mogą naleŜeć do jednej z grup

roślinne, dekstrynowe, syntetyczne.

roślinne, białkowe, polimerowe.

zasadowe, dekstrynowe, kauczukowe.

kwasowe, węglowodorowe, syntetyczne.

14. Folie do tłoczeń w zaleŜności od rodzaju warstwy barwnej dzielimy na

pigmentowe, metaliczne i holograficzne.

pigmentowe, matowe i lustrzane.

kolorowe, metaliczne i drewnopodobne.

samoprzylepne, barwnikowe i holograficzne.

15. Smary ze względu na konsystencję moŜemy podzielić na

oleje lekkie, smary łagodne i smary twarde.

oleje lekkie, smary stałe i smary gruboziarniste.

oleje smarowe, smary półtwarde i smary utwardzone.

oleje smarowe, smary stałe i smary twarde.

16. Przykłady najczęściej stosowanych w poligrafii rozpuszczalników organicznych to

alkohole, estry, ketony, węglowodory.

alkohole, białka, ketony, węglowodany.

polimery, estry, ketony, ługi.

zasady, estry, kwasy organiczne, węglowodory.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

17. śeliwa stosowane powszechnie do produkcji części maszyn poligraficznych są stopami

elaza i ołowiu.

elaza i krzemu.

elaza i węgla.

elaza i staliwa.

18. Stop drukarski, który stosowany w typografii jako forma drukowa składa się z

cyny, cynku i antymonu.

ołowiu, cyny i antymonu.

ołowiu, cynku i chromu.

ołowiu, miedzi i chromu.

19. Gumy i kauczuki znajdują zastosowanie w poligrafii jako

pokrycie wałków nadających, formy fleksograficzne, obciągi drukowe.

pokrycie wałków rozcierających, formy fleksograficzne, formy offsetowe.

formy fleksograficzne, formy sitodrukowe, warstwy kopiowe.

pokrycie wałków nadających, elementy okładek, formy rotograwiurowe.

20. Fotopolimerowe miękkie formy drukowe znajdują zastosowanie w

typografii.

offsecie.

sitodruku.

fleksografii.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

KARTA ODPOWIEDZI

Imię i nazwisko ……………………………………………........………………………………

Charakteryzowanie oraz zastosowanie materiałów poligraficznych

Zakreśl poprawną odpowiedź.

zadania

Odpowiedź

Punkty

Razem:

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Test 2
Test dwustopniowy do jednostki modułowej „Charakteryzowanie oraz
zastosowanie materiałów poligraficznych”

Test składa się z dwudziestu zadań wielokrotnego wyboru, z których:

−

zadania 1, 2, 3, 5, 7, 8, 10, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20 są z poziomu podstawowego,

−

zadania 4, 6, 9 i 11 są z poziomu ponadpodstawowego.

Punktacja zadań: 0 lub 1 punkt

Za kaŜdą poprawną odpowiedź uczeń otrzymuje 1 punkt. Za złą odpowiedź lub jej brak

uczeń otrzymuje 0 punktów.

Proponuje się następujące normy wymagań – uczeń otrzyma następujące
oceny szkolne:

–  dopuszczający  – za rozwiązanie co najmniej 9 zadań z poziomu podstawowego,
–  dostateczny – za rozwiązanie co najmniej 13 zadań z poziomu podstawowego,
–  dobry  –  za  rozwiązanie  co  najmniej  16  zadań,  w  tym  przynajmniej  jednego  z  poziomu

ponadpodstawowego,

– bardzo dobry – za rozwiązanie co najmniej 19 zadań, w tym 3 z poziomu

ponadpodstawowego.

Klucz odpowiedzi: 1. a, 2. a, 3. d, 4. c, 5. d, 6. c, 7. a, 8. b, 9. d, 10. c, 11. a,
12. b, 13. c, 14. c, 15. a, 16. c, 17. d, 18. a, 19. c, 20. d.

Plan testu

zad.

Cel operacyjny

( mierzone osiągnięcia uczniów)

Kategoria

celu

Poziom

wymagań

Poprawna

odpowiedź

Rozpoznać papier po wskazanej
gramaturze

Określić podstawową właściwość
bibuły

Dobrać odpowiednie czynniki
klimatyzowania papieru

Obliczyć wagę określonego arkusza
papieru na podstawie gramatury

Określić charakter operacji
wykończeniowych na podstawie
wyglądu papieru

Ocenić jakiego rodzaju papier
zastosować trzeba do wykonania
określonego wyrobu poligraficznego

Zdefiniować barwidła wchodzące
w skład farb

Dobrać system farb odpowiedni do
wykonania druku wielobarwnego

Ustalić sposób rozwiązania problemu
zbyt wolnego schnięcia farby

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Dobrać sprzęt odpowiedni, do
uszlachetniania druków lakierem UV

Dobrać materiał optymalny do
wykonania obciągu offsetowego

RozróŜnić materiały introligatorskie
stosowane w produkcji ksiąŜek

Określić operacje technologiczne,
w których niezbędne będzie
zastosowanie kleju introligatorskiego

Porównać róŜnego rodzaju formy
offsetowe

Dobrać odpowiedni rodzaj smaru
w określonej sytuacji technologicznej

Określić w jakich sytuacjach
technologicznych następuje
odparowanie rozpuszczalnika

Rozpoznać metale o charakterze
oleofilowym

Ocenić w jakim celu stosuje się
domieszki innych metali w stopie
drukarskim

Przyporządkować na podstawie cech
formy drukowe do odpowiednich
technik drukowania

Określić techniki drukowania,
w których stosuje się formy wykonane
poprzez polimeryzację

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Przebieg testowania

Instrukcja dla nauczyciela

1. Ustal z uczniami termin przeprowadzenia sprawdzianu z wyprzedzeniem co najmniej

jednotygodniowym.

kartę odpowiedzi).

niego pracę.

8. Po upływie czasu sprawdzianu poproś uczniów o odłoŜenie przyborów do pisania.
9. Zbierz od uczniów karty odpowiedzi oraz zestawy zadań testowych.

Instrukcja dla ucznia

1)  Przeczytaj uwaŜnie instrukcję.
2)  Podpisz imieniem i nazwiskiem kartę odpowiedzi.
3)  Zapoznaj się z zestawem zadań testowych.
4)  Test  zawiera  20  zadań.  Do  kaŜdego  zadania  dołączone  są  4  moŜliwości  odpowiedzi.

Tylko jedna jest prawidłowa.

5) Udzielaj odpowiedzi na załączonej karcie odpowiedzi, stawiając w odpowiedniej rubryce

znak X. W przypadku pomyłki naleŜy błędną odpowiedź zaznaczyć kółkiem, a następnie
ponownie zakreślić odpowiedź prawidłową.

6) Pracuj samodzielnie, bo tylko wtedy będziesz miał satysfakcję z wykonanego zadania.
7) Jeśli udzielenie odpowiedzi będzie Ci sprawiało trudność, wtedy odłóŜ jego rozwiązanie

na później i wróć do niego, gdy zostanie Ci wolny czas.

8) Na rozwiązanie testu masz 45 min.
9) Po zakończeniu testu podnieś rękę i zaczekaj aŜ nauczyciel odbierze od Ciebie pracę.

Powodzenia!

Materiały dla ucznia

–  instrukcja,
–  zestaw zadań testowych,
–  karta odpowiedzi.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

ZESTAW ZADAŃ TESTOWYCH

1. Papiery to według zwyczajowego podziału wyroby papierowy o gramaturze

a) od 29 g/m

160 g/m

b) od 160 g/m

250 g/m

c) od 160 g/m

315 g/m

d) powyŜej

160 g/m

2. Bibuła jest określeniem wyrobu papierowego o

a)  duŜej chłonności.
b)  małej chłonności.
c)  gramaturze dokładnie 28 g/m

d) porowatej powierzchni.

3. Określ jakie czynniki muszą być kontrolowane podczas klimatyzacji papieru

a)  temperatura i zanieczyszczenie powietrza.
b)  temperatura i ciśnienie powietrza.
c)  ciśnienie i wilgotność powietrza.

d) temperatura i wilgotność powietrza.

4. Oblicz wagę arkusza B1 kartonu o gramaturze 300 g/m

a) 30 g.
b) 150 g.

c) 210 g.

d) 300 g.

5. Oceń jakiego typu operacjom wykończeniowym podlegał papier o gładkiej powierzchni

a)  karbowaniu.
b)  tłoczeniu.
c)  krepowaniu.

d) satynowaniu.

6. Określić

jaki

wyrób

papierniczy

moŜna

zastosować

wyprodukowania

wysokojakościowego, wielobarwnego folderu reklamowego
a)  papier czerpany.
b)  papier offsetowy.
c)  papier dwustronnie powlekany.

d) papier syntetyczny.

7. Barwidła rozpuszczalne w spoiwie farby noszą nazwę

a)  barwników.
b)  pigmentów.
c)  laków.

d) estrów.

8. Oceń jakiego systemu farbę uŜyjesz do wykonania wydruku wielobarwnego

a)  system RGB.
b)  system CMYK.
c)  system Pantone.

d) system HKS.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

9. Problem zbyt wolnego schnięcia farby moŜna rozwiązać poprzez

rozcieńczenie jej alkoholem metylowym.

dokładne rozmieszanie w wirówce.

dodanie do farby pasty woskowej.

dodanie do farby sykatywy.

10. Aby uszlachetniać druki przy pomocy lakieru UV musimy dysponować

maszyną drukarską zwojową.

lampą kwarcową.

promiennikiem UV.

odpowiednim podłoŜem przeznaczonym do uszlachetnień.

11. Przeanalizuj z jakiego materiału naleŜałoby wykonać obciąg offsetowy

guma wzmacniana tkaniną.

karton odporny na rozpuszczalniki.

tektura impregnowana.

polimer.

12. Najbardziej odpowiednim materiałem do wzmocnienia grzbietu ksiąŜki jest

kapitałka.

gaza introligatorska.

syntetyczny materiał pokryciowy PCW.

skóra wtórna.

13. Określić w jakiej sytuacji technologicznej niezbędne jest wykorzystanie kleju

introligatorskiego
a)

wykonanie oprawy zeszytowej.

wykonanie oprawy bindowanej.

wykonanie bloczków klejonych.

wykonanie papieru firmowego.

14. RóŜnica pomiędzy płytą offsetową czystą a presensybilizowaną polega na tym Ŝe

płyta presensybilizowana jest 3 warstwowa.

płyta presensybilizowana jest o około połowę cieńsza.

płyta presensybilizowana jest fabrycznie pokryta warstwą kopiową.

płyta presensybilizowana wymaga odkwaszenia przed nałoŜeniem warstwy
kopiowej.

15. Zamknięte szybkoobrotowe przekładnie maszyn poligraficznych powinny być smarowane

za pomocą
a)

olejów smarowych.

smarów stałych.

smarów ochronnych.

smarów twardych.

16. Pozbywanie się rozpuszczalnika z substancji przez odparowanie to metoda spotykana przy

naświetlaniu płyt offsetowych.

destylacji.

lakierowaniu.

produkcji papieru.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

17. Biorąc pod uwagę kryterium rozpuszczalności warstwy kopiowe dzielą się na

procesowe i bezprocesowe.

metalowe i polimerowe.

termorozpuszczalne i fotorozpuszczalne.

fotoutwardzalne i fotorozpuszczalne.

18. Usuniecie z wody substancji nieorganicznych nazywa się

demineralizacją.

sublimacją.

filtrowaniem.

oczyszczaniem chemicznym.

19. Gumowe formy drukowe ze względu na swoją elastyczność miały swego czasu

zastosowanie w technologii druku
a)

sitowego.

typograficznego.

fleksograficznego.

wklęsłodrukowego.

20. Zjawisko polimeryzacji substancji na skutek oddziaływania światła wykorzystujemy przy

produkcji form drukowych
a)

tylko w typografii.

tylko w sitodruku.

w technikach cyfrowych.

praktycznie we wszystkich technikach drukowania oprócz sitodruku.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

KARTA ODPOWIEDZI

Imię i nazwisko ……………………………………………........………………………………

Charakteryzowanie oraz zastosowanie materiałów poligraficznych

Zakreśl poprawną odpowiedź.

zadania

Odpowiedź

Punkty

Razem:

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

7. LITERATURA

1. Ciszewski A., Radomski T., Szummer A.: Materiałoznawstwo. Wydawnictwo PW,

Warszawa 2000

2. Czichon H., Czichon M.,: Technologia form offsetowych. Oficyna Wydawnicza

Politechniki Warszawskiej, Warszawa 2002

3.  Czichon H., Jakucewicz S, Magdzik S., Mudrak E.: Formy drukowe. WSiP, Warszawa 1996
4.  Gruin I.: Materiały polimerowe. Wydawnictwa Naukowe PWN, Warszawa 2003
5.  Jakucewicz S.: Farby drukowe. Michael Huber Polska, Wrocław 2001
6.  Jakucewicz  S.,  Magdzik  S.:  Materiałoznawstwo  dla  szkół  poligraficznych.  WSiP,

Warszawa 2001

7.  Jakucewicz S., Magdzik S.: Podstawy poligrafii. WSiP, Warszawa 1997
8.  Jakucewicz S.: Materiały samoprzylepne. Ecco Papier, Warszawa 2004
9.  Jakucewicz S.: Vademecum papierów dla wydawcy. Inicjał, Warszawa 2004
10. Jakucewicz S.: Papier w poligrafii. Inicjał, Warszawa 2005
11. Jakucewicz S.: Tektury graficzne i opakowaniowe. Ecco Papier, Warszawa 2003
12. Magdzik  S.:  Ćwiczenia  laboratoryjne  z  technologii  introligatorstwa  przemysłowego.

Oficyna Wydawnicza PW, Warszawa 1996

13. Mały poradnik mechanika. WNT, Warszawa 1996
14. Poligrafia procesy i technika. Tłumaczenie ze słowackiego. COBRPP, Warszawa 2002
15. Sroka W. (red.): Poligrafia współczesna. Weka, Warszawa 2003

Literatura metodyczna
1. Arends R. I.: Uczymy się nauczać. WSiP, Warszawa 1994
2. Moos J., Koludo A. (red.): Metody aktywizujące z uwzględnieniem technologii

informacyjnej w kształceniu dorosłych. Stowarzyszenie Dyrektorów i Nauczycieli
Centrów Kształcenia Praktycznego – Łódzkie Centrum Doskonalenia Nauczycieli
i Kształcenia Praktycznego, Łódź 2006

3. Niemierko B.: Pomiar wyników kształcenia zawodowego. BKKK, Warszawa 1997