Technik_arch_kraj_321[07].Z1.04

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

MINISTERSTWO EDUKACJI

NARODOWEJ

Alina Włodarz

Wykonywanie projektów architektury krajobrazu
321[07].Z1.04

Poradnik dla ucznia

Wydawca

Instytut Technologii Eksploatacji – Państwowy Instytut Badawczy
Radom 2007

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

SPIS TREŚCI

1. Wprowadzenie

2. Wymagania wstępne

3. Cele kształcenia

4. Materiał nauczania

4.1. Podstawy projektowania obiektów architektury krajobrazu

4.1.1. Materiał nauczania

4.1.2. Pytania sprawdzające

4.1.3. Ćwiczenia

4.1.4. Sprawdzian postępów

4.2. Analizy kompozycyjno-przestrzenne

4.2.1. Materiał nauczania

4.2.2. Pytania sprawdzające

4.2.3. Ćwiczenia

4.2.4. Sprawdzian postępów

4.3. Zasady urządzania krajobrazu

4.3.1. Materiał nauczania

4.3.2. Pytania sprawdzające

4.3.3. Ćwiczenia

4.3.4. Sprawdzian postępów

4.4. Zasady doboru gatunków drzew i krzewów

4.4.1. Materiał nauczania

4.4.2. Pytania sprawdzające

4.4.3. Ćwiczenia

4.4.4. Sprawdzian postępów

4.5. Materiały budowlane w architekturze krajobrazu

4.5.1. Materiał nauczania

4.5.2. Pytania sprawdzające

4.5.3. Ćwiczenia

4.5.4. Sprawdzian postępów

4.6. Obiekty małej architektury

4.6.1. Materiał nauczania

4.6.2. Pytania sprawdzające

4.6.3. Ćwiczenia

4.6.4. Sprawdzian postępów

4.7. Projekt koncepcyjny terenu

4.7.1. Materiał nauczania

4.7.2. Pytania sprawdzające

4.7.3. Ćwiczenia

4.7.4. Sprawdzian postępów

4.8. Projekt wykonawczy architektury krajobrazu, zieleni i zadrzewień

4.8.1. Materiał nauczania

4.8.2. Pytania sprawdzające

4.8.3. Ćwiczenia

4.8.4. Sprawdzian postępów

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.9. Projekt konserwatorski zielni i zadrzewień

4.9.1. Materiał nauczania

4.9.2. Pytania sprawdzające

4.9.3. Ćwiczenia

4.9.4. Sprawdzian postępów

4.10. Przepisy prawa budowlanego i ochrony środowiska

4.10.1. Materiał nauczania

4.10.2. Pytania sprawdzające

4.10.3. Ćwiczenia

4.10.4. Sprawdzian postępów

5. Sprawdzian osiągnięć

6. Literatura

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

1. WPROWADZENIE

Poradnik będzie Ci pomocny w przyswajaniu wiedzy dotyczącej tworzenia projektów

architektury krajobrazu.

W poradniku zamieszczono:

−

wymagania wstępne, czyli wykaz niezbędnych umiejętności i wiedzy, które powinieneś mieć
opanowane, aby przystąpić do realizacji tej jednostki modułowej.

−

cele  kształcenia  zawodowego,  wykaz  umiejętności  absolwenta  do  skutecznego
wykonywania  zadań  zawodowych  w  warunkach  gospodarki  rynkowej.  Wymaga
to dobrego  przygotowania  ogólnego,  opanowania  podstawowej  wiedzy  i  umiejętności
oraz  prezentowania  właściwych  postaw  zawodowych.  Absolwent  szkoły  powinien
charakteryzować

się

otwartością,

komunikatywnością,

wyobraźnią,

zdolnością

do ciągłego uczenia się i podnoszenia kwalifikacji, a także umiejętnością oceny własnych
możliwości.

−

materiał nauczania zawierający niezbędne wiadomości teoretyczne umożliwia samodzielne
przygotowanie  się  do  wykonania  ćwiczeń  i  zaliczenia  sprawdzianów.  Obejmuje  on
również  ćwiczenia,  które  zawierają wykaz materiałów  potrzebnych  do realizacji  ćwiczeń.
Przed  ćwiczeniami  zamieszczono  pytania  sprawdzające  wiedzę  potrzebną  do  ich
wykonania.  Po  ćwiczeniach  zamieszczony  został  sprawdzian  postępów.  Wykonując
sprawdzian  postępów  powinieneś  zaznaczyć  prawidłowe  odpowiedzi.  Wykorzystaj  do
poszerzenia wiedzy wskazaną literaturę oraz inne źródła informacji.

−

sprawdzian  osiągnięć  zawiera  instrukcję,  w  której  omówiono  tok  postępowania  podczas
prowadzenia  sprawdzianu,  zestaw  pytań  testowych  sprawdzających  opanowanie  wiedzy
i umiejętności  z  zakresu  całej  jednostki  oraz  przykładową  kartę  odpowiedzi,  w  której,
w przeznaczonych miejscach, wpisz odpowiedź na pytania.

−

wykaz literatury obejmujący zakres wiadomości, dotyczący tej jednostki modułowej, która
umożliwi Ci pogłębienie nabytych umiejętności.

Jeżeli masz trudności ze zrozumieniem tematu lub ćwiczenia, to poproś nauczyciela

o wyjaśnienie i ewentualne sprawdzenie, czy dobrze wykonujesz daną czynność.

Jednostka modułowa: Wykonywanie projektów architektury krajobrazu, której treści teraz

poznasz zawarta jest w module 321[07].Z1 „Podstawy projektowania architektury krajobrazu”
i jest oznaczona na schemacie na stronie 5.

Bezpieczeństwo i higiena pracy

W czasie pobytu w pracowni musisz przestrzegać regulaminów, przepisów

bezpieczeństwa i higieny pracy oraz instrukcji przeciwpożarowych, wynikających z rodzaju
wykonywanych prac.

Przepisy te poznasz podczas trwania nauki.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

2. WYMAGANIA WSTĘPNE

Przystępując do realizacji programu jednostki modułowej, powinieneś umieć:

−

przestrzegać przepisów bhp, przepisów przeciwpożarowych, ochrony środowiska,

–

rozpoznawać kierunki historycznych i współczesnych rozwiązań w zakresie architektury
krajobrazu,

–

wykonywać i interpretować rysunki techniczne elementów architektury krajobrazu,

–

posługiwać się dokumentacją techniczną,

–

określać właściwości materiałów budowlanych i dobierać je do projektowanych
elementów,

–

rozpoznawać i charakteryzować podstawowe obiekty architektury krajobrazu, tereny
zieleni i zadrzewienia,

–

klasyfikować rośliny stosowane w kształtowaniu krajobrazu ze względu na właściwości
biologiczne, wymagania środowiskowe i wartości użytkowe,

–

określać zasady projektowania i kształtowania zadrzewień,

–

uprawiać i pielęgnować drzewa, krzewy, trawniki, kwietniki i rabaty,

–

oceniać walory dekoracyjne roślin stosowanych w kształtowaniu krajobrazu,

–

planować i wykonywać prace związane z urządzaniem, pielęgnowaniem i konserwacją
terenów zieleni i zadrzewień,

–

organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii,

–

wykorzystywać specjalistyczne programy komputerowe,

–

korzystać z różnych źródeł informacji.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

3. CELE KSZTAŁCENIA

W wyniku realizacji programu jednostki modułowej uczeń powinien umieć:

−

określić rolę poszczególnych etapów projektowania w tworzeniu dokumentacji
projektowej architektury krajobrazu,

−

określić rolę poszczególnych etapów projektowania w tworzeniu dokumentacji
projektowej architektury krajobrazu,

−

dokonać analizy różnych dokumentacji projektowych architektury krajobrazu,

−

wykorzystać dokumentację geodezyjną do tworzenia dokumentacji projektowej
architektury krajobrazu,

−

odczytać elementy planu zagospodarowania przestrzennego,

−

scharakteryzować sposoby sporządzania dokumentacji projektowej dla różnych rodzajów
terenów zieleni,

–

zgromadzić materiały wyjściowe do tworzenia dokumentacji projektowej,

–

scharakteryzować tradycje lokalne i uwzględnić je podczas projektowania,

–

zastosować zasady kompozycji i doboru roślin dla podstawowych elementów terenów
zieleni,

–

wykonać proste projekty koncepcyjne ogólne i szczegółowe dla różnego rodzaju terenów
zieleni,

–

wykonać proste projekty wykonawcze zieleni, zadrzewień i architektury ogrodowej,

–

wykonać projekty nasadzeń roślinnych,

–

wykonać projekty prostych obiektów małej architektury,

–

wykonać proste projekty konserwatorskie zieleni i zadrzewień,

–

dobrać materiały budowlane do urządzania terenów zieleni,

–

zastosować sposoby łączenia różnych materiałów budowlanych oraz zasady konstrukcji
podstawowych elementów architektury krajobrazu,

–

skorzystać z norm, instrukcji, katalogów i normatywów projektowania architektury
krajobrazu,

–

zastosować programy komputerowe do sporządzania dokumentacji projektowej
architektury krajobrazu.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4. MATERIAŁ NAUCZANIA

4.1. Podstawy projektowania obiektów architektury krajobrazu

4.1.1. Materiał nauczania

Projektowanie terenów zielonych łączy wiele dyscyplin: stanowi mieszaninę architektury,

malarstwa, dekoratorstwa wnętrz, rzeźby oraz znajomości ogrodnictwa. Projektując ogród
i wybierając styl, w jakim będzie urządzony, możemy czerpać inspirację:
–

z otaczającej nas przyrody,

–

z przeszłości, z historii sztuki ogrodniczej,

–

typograficznego ukształtowania terenu,

–

z otaczającej architektury,

–

z wnętrza domu.

Podstawowym elementem w kategoriach kompozycyjnych w zakresie formowania

i kształtowania architektury krajobrazu jest wnętrze. W każdym wnętrzu wydzielić można
cztery główne tworzące go elementy:

−

„płaszczyznę” poziomą, stanowiącą niejako podłogę wnętrza, ograniczającą je poniżej linii
horyzontu; w pomieszczeniu będzie to podłoga, w ogrodzie – trawnik, tafla jeziora,
w krajobrazie – płaszczyzna upraw wraz z drogami, rzekami, łąkami,

−

„ściany” wydzielające wnętrze z otoczenia i odcinające go całkowicie lub częściowo czy
też pozornie od wnętrz sąsiednich; w pomieszczeniu będą to ściany; w ogrodzie –
szpalery, w krajobrazie – ściany lasu, łańcuchy wzgórz,

−

„sklepienie” zamykające wnętrze od góry; w pomieszczeniu będzie to sufit, w ogrodzie
nadwieszenie koron drzew lub niebo, podobnie w krajobrazie,

−

„elementy wolno stojące” umieszczone we wnętrzu; w pomieszczeniu będzie to np. stół,
krzesło czy inne sprzęty, w ogrodzie – grupa drzew, ozdobny krzew, w krajobrazie –
pojedyncze wzgórze, zagajnik, grupa domów.

Elementy te w specyficzny sposób oddziałują na krajobraz, dając wrażenie jego

zamknięcia lub otwarcia, chaosu lub ładu, charakteru zabytkowego lub współczesnego.
Decydują one również poprzez oświetlenie, koloryt pory roku, nastawienie oglądającego
o subiektywnych wrażeniach z nim związanych.

Płaszczyzna pozioma, czyli podłoga wnętrza w warunkach ogrodowych zazwyczaj

pokryta jest trawą. Kształt podłogi i jej kolorystyka powinna współgrać z pozostałymi
elementami kompozycji. Każde zróżnicowanie podłogi wnętrza poprzez stopniowanie,
pochylenie wzbogaca i uatrakcyjnia kompozycję.

Błękit nieba, tworzący sufit, jest najdynamiczniej zmieniającym się elementem wnętrza

krajobrazowego. Nieboskłon stanowi ważny element kompozycji, źródło doznań estetycznych
i orientacji względem stron świata. Korony drzew na tle nieba tworzą niewyczerpany katalog
faktur i kolorów.

Ściany wnętrza krajobrazowego izolują wnętrze od otoczenia. Chcąc uzyskać delikatny

światłocień,  należy  sadzić  drzewa  o  luźnych  koronach,  jeśli  zaś  celem  jest  uzyskanie
głębokiego  cienia,  wtedy  korony  drzew  muszą  być  zwarte.  Dla  oglądającego  kompozycję,
ważne jest, aby wyższe rośliny nie zasłaniały niższych. Tło powinny tworzyć najwyższe rośliny.
Pozostałą  kompozycję  stopniuje  się  w  kierunku  centrum  wnętrza,  tak,  żeby  oglądający  mógł
podziwiać piękno wszystkich posadzonych roślin.

Wnętrza krajobrazowe łączą się z otoczeniem przez system różnorodnych otwarć

w ścianach. Otwarcia te można porównać z drzwiami i oknami obecnymi w architekturze.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

To, w jaki sposób są one zakomponowane, decyduje o odbiorze wnętrza. Ze względu na
rodzaj ścian, stopień ich zwarcia, rozróżnia się wnętrza: konkretne, obiektywne i subiektywne.

Wnętrze konkretne to takie, w których ściany są jasno i czytelnie zdefiniowane, a ilość

otwarć nie przekracza 30%, przykładem może być – leśna polana. We wnętrzach konkretnych
ilość  otwarć  waha  się  między  30%  a  60%.  Wnętrza  subiektywne,  to  takie,  w  których  ilość
otwarć  w  ścianach  przekracza  60%.  Podział  na  wnętrza  jest  podziałem  teoretycznym,
ułatwiającym działanie projektowe. W kształtowaniu wnętrz ogrodowych najważniejszy udział
przypada  roślinności.  To  od  niej  zależy  charakter  ścian,  rodzaj  podłogi,  a  także  elementy
wolno stojące.

Przystępując do projektowania wnętrz ogrodowych, należy pamiętać o złożoności

i różnorodności form pokrojowych roślin, fakturze ich ulistnienia oraz kory w wypadku drzew,
barwie iści w różnych okresach wegetacji i charakterystycznych okresach kwitnienia
i owocowania. Ważne są również rozmiary osiągane przez rośliny, gdyż decydują o odległości
sadzenia

Sporządzenie dobrego projektu, polega na połączeniu funkcji praktycznych i wymogów

estetycznych. Aby uzyskać spójną i czytelną kompozycje, ustanawiającą ład przestrzenny
w procesie projektowania, należy uwzględnić wszystkie elementy i czynniki występujące
w projektowanej przestrzeni.

Czynniki decydujące o niepowtarzalności projektu:

−

właściwe wykorzystanie światła i cienia,

−

elementy ruchu,

−

kolorystyka,

−

struktury zastosowanych materiałów,

−

zapach zasadzonych roślin.
Przed przystąpieniem do projektowania obiektów architektury krajobrazu należy:

−

dokonać podstawowych pomiarów terenu,

−

określić usytuowanie projektowanego obiektu względem otoczenia (wymiar i kształt
terenu, usytuowanie względem stron świata, nasłonecznienie),

−

uwzględnić znajdujące się zabudowania z oznaczeniem frontu, dojazdu i ustaleniem,
z których pomieszczeń powinien roztaczać się najpiękniejszy widok,

−

właściwie podzielić przestrzeń, którą się dysponuje,

−

zaznaczyć roślinność już porastającą teren.
Posiadając taki ogólny plan, można przystąpić do sporządzania szczegółowych planów

poszczególnych  kompozycji  roślinnych  i  powiązania  ich  z  różnymi  konstrukcjami,  jak
na przykład:  pergolami,  altanami,  a  także  rozmieszczenia  twardych  nawierzchni.  Ogrody  są
trójwymiarowe,  co  wymaga  umiejętności  zachowania  równowagi  i  właściwych  proporcji
pomiędzy  fragmentami  wolnej  przestrzeni  (polanki,  trawniki,  tarasy)  a  obszarami
zagospodarowanymi,  czyli  pokrytymi  bujną  roślinnością,  zabudowanymi  lub  ozdobionymi
elementami  dekoracyjnymi.  W  kompozycji  terenów  zielonych  należy  umieścić  poszczególne
elementy  w  precyzyjnie  wybranym  miejscu,  aby  utworzone  w  ten  sposób  proporcje,
zachodzące  w  całym  układzie  były  widoczne  i  czytelne.  Najpiękniejsze  ogrody  to  najczęściej
te, które urządzono stosując najprostsze rozwiązania.

Sztuka dobrego planowania terenów zielonych polega na funkcjonalnym podziale całego

obszaru w taki sposób, by można było swobodne korzystać z poszczególnych części i aby
jednocześnie tworzyły one kompozycje przyjemne dla oka. Podczas tworzenia kompozycji
przyjmuje się następującą kolejność działań:

−

Ustalenie cech jakościowych elementów, z których ma powstać układ. Ustalenie tych cech
określa, jakie będą elementy tworzące komponowany układ, ich kształt, wielkość, fakturę,

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

barwę i odcień, czy będą pełne – bryłowe, czy puste – strukturowe, czy będą nieruchome,
czy może będą pozostawać w ruchu.

−

Ustalenie  cech  ilościowych  elementów,  z których ma  powstać  układ. Ustalenie  tych cech
odpowiada  na  pytanie,  ile  obiektów  o  określonych  cechach  jakościowych  powinno  się
umieścić  w  projekcie  (różne  rodzaje  drzew,  bylin,  kwiatów,  rzeźb,  mebli  ogrodowych,
latarni, z jakiego materiału będą wykonane, w jakiej kolorystyce, jaka będzie ich faktura).

−

Ustalenie rodzajów związków między poszczególnymi elementami, mówi o stosunkach,
jakie

zachodzą

pomiędzy

poszczególnymi

elementami

kompozycji

między

poszczególnymi elementami a całością układu. W kompozycji plastycznej rozróżniamy
związki: wartości podobnych, wartości przeciwstawnych, kontrastowych i wartości
relatywnych.

−

Ustalenie rodzaju układu, w jakim mają występować związki elementów, jest określeniem
rodzaju kompozycji. Określeniem cech jakościowych, ilościowych elementów tworzących
kompozycję, stosunków zachodzących pomiędzy nimi oraz celu, któremu ma służyć.
Projekt jest koncepcją, ideą aranżacji terenu (ogrodu). W wersji podstawowej wykonania

zawiera rzut pionowy, na którym umieszczone są różne (wszystkie) elementy projektowanego
terenu oraz przynajmniej dwa rysunki perspektywiczne. Rysunki te mają za zadanie przybliżyć
wyobrażenie o projekcie. Mogą zatem prezentować projektowane tereny zielone w konkretnej
porze roku.

Rys.1. Studium pejzażu, powiązanie elementów krajobrazu z domem

[Wykonał: Adrian Rogala student I roku architektury].

4.1.2. Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

1.  Jakie dyscypliny naukowe łączy  projektowanie terenów zielonych?
2.  Skąd czerpiemy inspirację przy projektowaniu ogrodów?
3.  Jakie elementy możemy wydzielić we wnętrzu  architektury krajobrazu?
4.  Jakie warunki bierzemy pod uwagę wykonując projekt zagospodarowania terenu?
5.  Jakie czynniki decydują o niepowtarzalności projektu?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.1.3. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Opracuj graficznie projekt koncepcyjny wybranego fragmentu terenu wokół szkoły, dbając

o zachowanie jego jednorodności koncepcyjnej.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

1) zorganizować miejsce pracy w pracowni plastycznej,
2) wykorzystać techniki rysunkowe, kreślarskie, malarskie w celu przedstawienia istniejących

i projektowanych elementów roślinnych oraz architektury ogrodowej,

3) zakomponować arkusz rysunkowy poprzez umiejętne dobranie proporcji i rozmieszczenie

poszczególnych elementów kompozycji,

4)  zastosować zasady perspektywy,
5)  dobrać grafikę do skali opracowania projektowego,
6)  komponować  elementy  krajobrazu  z  uwzględnieniem  zasad  kompozycji  przestrzeni

i plastycznego doboru; roślinności, elementów wodnych, rzeźby terenu i małej architektury
ogrodowej,

7)  uwzględnić w projekcie zmienność w czasie i przestrzeni,
8)  zadbać o estetykę wykonania projektu,
9)  zaprezentować wyniki pracy.

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

ołówki do rysowania o różnej miękkości,

−

kredki pastelowe, woskowe, rozpuszczalne w wodzie,

−

podłoże rysunkowe: białe lub o barwie pastelowej,

−

narzędzia do korekty: gumka techniczna, chlebowa, plastikowa,

−

deska kreślarska.

Ćwiczenie 2

Narysuj plan sytuacyjny wybranego terenu zieleni w podziałce 1:5000 sporządzony

według planu zagospodarowania przestrzennego. Wyjaśnij powiązanie projektowanego
obiektu z otoczeniem.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

1) zorganizować miejsce pracy w pracowni plastycznej,
2) wykorzystać techniki rysunkowe, kreślarskie, malarskie w celu przedstawienia istniejących

i projektowanych elementów roślinnych oraz architektury ogrodowej,

3) zakomponować arkusz rysunkowy poprzez umiejętne dobranie proporcji i rozmieszczenie

poszczególnych elementów kompozycji,

4)  zastosować zasady perspektywy,
5)  dobrać grafikę do skali opracowania projektowego,
6)  komponować  elementy  krajobrazu  z  uwzględnieniem  zasad  kompozycji  przestrzeni

i plastycznego doboru; roślinności, elementów wodnych, rzeźby terenu i małej architektury
ogrodowej,

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

7) kształtować obiekty architektury krajobrazu zharmonizowane z kompozycją całości

danego rozwiązania projektowego,

8) zadbać o estetykę wykonania projektu,
9) zaprezentować wyniki pracy.

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

ołówki do rysowania o różnej miękkości,

−

kredki pastelowe, woskowe, rozpuszczalne w wodzie,

−

tusz czarny, piórko kreślarskie, rapidograf, pędzle,

−

podłoże rysunkowe: białe lub o barwie pastelowej,

−

kalka techniczna,

−

narzędzia do korekty: gumka techniczna, chlebowa, plastikowa,

−

deska kreślarska.

4.1.4. Sprawdzian postępów

Czy potrafisz:

Tak

Nie

1) wymienić warunki, jakie uwzględniamy przy wykonywaniu dobrego

projektu zagospodarowania terenów zielonych?



2) scharakteryzować czynniki decydujące o niepowtarzalności projektu?



3) wymienić poszczególne elementy wnętrza krajobrazowego?



4) określić zasady wykonywania wstępnych projektów obiektów

architektury krajobrazu?



5) wymienić

kolejność

działań

podczas

tworzenia

kompozycji

przestrzennych?



6) określić cechy jakościowe i ilościowe elementów, z których ma

powstać kompozycja przestrzenna (układ)?



„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.2. Analizy kompozycyjno

– przestrzenne

4.2.1. Materiał nauczania

Kompozycja, według definicji encyklopedycznej, oznacza sposób powiązania elementów

formalnych  dzieła  tak,  by  tworzyły  one  całość  zgodną  z  intencją  twórcy.  Kompozycję często
nazywamy  układem.  Układ  kompozycyjny  to  stosunki  zachodzące  między  elementami  dzieła
i ich  odniesienia  do  całości.  Pojęcie  kompozycji  w  architekturze  krajobrazu  ma  podwójne
znaczenie:  przestrzenne,  związane  z  fizyczną  formą  elementów  występujących  w  tej
przestrzeni  oraz  kulturowe,  na  które  składają  się  treści,  znaczenia,  symbole  przywiązane  do
tych przedmiotów.

Wyróżnia się kilka podstawowych rodzajów kompozycji:

–

statyczną, w której dominują elementy nieruchome,

–

dynamiczną, w której większość stanowią elementy wprowadzające ruch do układu,

–

zamkniętą, w której uzyskuje się wrażenie zamknięcia całości dzięki mocnemu rozłożeniu
elementów na obrzeżach,

–

otwartą, zbudowaną z elementów, które wychodzą poza granice całości,

–

symetryczną, zaaranżowaną, wokół centralnej osi, opartą na jednej lub wielu osiach
symetrii,

–

asymetryczną, w której nie stosuje się środkowej osi ani powtarzania kształtów,

–

mieszaną, która stanowi ogniwo pośrednie i może w sobie zawierać cechy różnych
układów, można w niej odnaleźć elementy statyczne, dynamiczne lub wpływające
na odczucie otwartości albo zamknięcia, a żaden z nich nie dominuje nad pozostałymi.
W krajobrazie żaden obiekt nie występuje w całkowitej izolacji od otoczenia. Dlatego, aby

uzyskać spójną i czytelną kompozycję, w procesie projektowania należy uwzględnić wszystkie
czynniki i elementy występujące w projektowanej przestrzeni. Zalicza się do nich warunki:

−

przyrodnicze, bierzemy tu pod uwagę usytuowanie, rodzaj gleb, występującą roślinność,

−

geograficzne, uwzględniamy klimat, nasłonecznienie, dominujące wiatry, usytuowanie
względem stron świata,

−

społeczne, uwzględniamy kto, kiedy i jak będzie korzystał z projektowanego obiektu,

−

urbanistyczne, patrzymy na lokalizację projektowanego obiektu w strukturze
urbanistycznej otoczenia,

−

znaczeniowe, uwzględniamy rangę projektowanego obiektu wśród innych obiektów tego
typu w okolicy.

Na podstawie licznych analiz terenowych, wytycznych inwestora oraz własnego

doświadczenia,  projektant  może  opracować  zespół  zasad  porządkujących  projektowaną
przestrzeń.  Zasady  te  decydują  o  formie  plastycznej  projektowanego  krajobrazu,  jak
i o wzajemnych  powiązaniach  poszczególnych  elementów  kompozycji,  a  także  o  relacjach
całości  obiektu  z  otoczeniem.  W  kompozycji  należy  umieścić  poszczególne  elementy
w precyzyjnie wybranym miejscu.

Podstawowymi elementami, które budują kompozycję, są:

−

punkt – najmniejszy element dający się wyróżnić w praktyce projektowej architektury

krajobrazu. W krajobrazie, to miejsce wyróżniające się swoistym charakterem
pod względem kompozycyjnym, kulturowym, bądź krajobrazowym. Bywa zaznaczone
jakąś formą materialną, np. starym drzewem, przydrożnym krzyżem, ławką,

−

linia – w sztukach plastycznych występuje jako krawędź styku różniących się wartości, np.

płaszczyzny oświetlonej i zacienionej. Z prostą linią w krajobrazie spotykamy się rzadko,
częściej występują linie swobodne, zakrzywione. Linie określają kształty, wyznaczają
kierunek, definiują granice. Wśród linii w krajobrazie wyróżniamy linie pionowe (np. rzędy
drzew), poziome (np. brzeg zbiornika wodnego), ukośne (np. zarys szczytów gór), faliste

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

(np. płaszczyzny trawników). Linie ukośne i faliste wprowadzają dynamizm
w projektowanej przestrzeni. Linie w krajobrazie porządkują przestrzeń, nadają jej głębię,
określają ramy projektowanego terenu poprzez definiowanie granic i osi kompozycji.

−

płaszczyzna – jest dwuwymiarowym zbiorem punktów, tworzy podstawę kompozycji,

na której rozmieszczane są części składowe komponowanej przestrzeni. W krajobrazie
przestrzenią jest trawnik, rozległa polana, czy tafla jeziora.

−

bryła, forma przestrzenna – posiada trzy wymiary: wysokość, głębokość i szerokość, jest

trójwymiarowa.  Do  form  przestrzennych  w  świecie  organicznym można  zaliczyć ażurowe
korony  drzew,  w  świecie  stworzonym  ręką  człowieka  przykładem  mogą  być  urządzenia
zabawowe  dla  dzieci.  W  komponowaniu  krajobrazu  ważne  są  proporcje  przestrzenne
i barwne,  to  one    decydują o charakterze projektowanej przestrzeni i o roli obiektu wolno
stojącego w stosunku do projektowanego układu.

−

motyw – elementarna jednostka kompozycyjna i znaczeniowa, dającą się wyodrębnić

w analizie krajobrazu (np. figurka Chrystusa Frasobliwego, ogrodowy krasnal).

Każdą kompozycję przestrzenną charakteryzują konkretne proporcje – stosunki pomiędzy

jej poszczególnymi elementami, a także między elementami a całością. W krajobrazie
wyróżniamy stosunki przestrzenne:

−

rozmieszczenia – oznaczają pozycję poszczególnych elementów kompozycji, ich kierunek,
sytuację oraz widoczność,

−

odległości – mówią o rodzaju dystansów między poszczególnymi elementami,

−

kształtu – wzajemne relacje zachodzące między formami elementów (czy są niezależne od
siebie, czy się uzupełniają),

−

rozmiaru – określają proporcję między wielkościami poszczególnych elementów
(wysokość, głębokość, szerokość),

−

ruchu – zmiany położenia elementu względem innych części składowych kompozycji
(przyspieszenie, prędkość),

−

oglądu – związane z czasem, z następstwem pojawiających się widoków, z kierunkiem
i ruchem oglądu,

−

zmienność  krajobrazu  w  czasie  –  jedna  z  podstawowych  wartości  otwartej  przestrzeni.
Nowo  założony  park,  z  posadzonymi  w  nim  młodymi  roślinami,  będzie  się
charakteryzował innymi proporcjami niż kilkudziesięcioletni skwer. Dlatego też niezbędna
jest  znajomość  roślin,  osiąganych  przez  nich  rozmiarów,  pokrojów,  kolorów  ulistnienia,
barw kwiatów i owoców, pór kwitnienia i owocowania.

4.2.2. Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

1.  Co to jest kompozycja?
2.  Czym charakteryzuje się kompozycja krajobrazu?
3.  Jaka jest różnica między kompozycją statyczną a dynamiczną?
4.  Jakie warunki bierzemy pod uwagę w procesie projektowania?
5.  Jaka kolejność działań przyjmujemy podczas tworzenia kompozycji?
6.  Czy potrafisz wymienić elementy kompozycji?
7.  Czym jest punkt w krajobrazie?
8.  Jakie linie budujące kompozycję można spotkać w krajobrazie?
9.  Jakie cechy płaszczyzny należy brać pod uwagę podczas jej komponowania?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.2.3. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Przedstaw uwzględniając elementy krajobrazu przykłady: kompozycji statycznych

i dynamicznych,

kompozycji

zamkniętych

otwartych, kompozycji symetrycznych

i asymetrycznych.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

1)  przygotować trzy kartki o formacie A4 i podzielić je na sześć równych prostokątów,
2)  przedstawić przykłady trzech kompozycji statycznych i trzech kompozycji dynamicznych,
3)  przedstawić przykłady trzech kompozycji zamkniętych i trzech kompozycji otwartych,
4)  przedstawić  przykłady  trzech  kompozycji  symetrycznych  i  trzech  kompozycji

asymetrycznych.

5)  zadbać o estetyczne wykonanie ćwiczenia,
6)  podpisać prace, oprawić w kolorowe passe-partout,
7)  wyeksponować wykonane prace na planszach w sali lekcyjnej.

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

kartki o formacie A4,

−

przybory rysunkowe (ołówki miękkie B2, B4, B6),

−

tusz kolorowy,

−

kolorowy karton do oprawienie prac,

−

taśma klejąca, nożyk, linijka.

Ćwiczenie 2

Wykorzystując wiadomości dotyczące kompozycji statycznej wykonaj projekt ogródka

przydomowego.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

1)  opanować podstawowe wiadomości z rozdziału 6 dotyczące kompozycji statycznej,
2)  zgromadzić przybory do rysowania,
3)  ustalić hierarchię ważności, ułożenie na osiach kompozycyjnych,
4)  pokazać  kształt,  proporcje  oraz  wzajemne  położenie  i  zależności  najważniejszych

elementów projektowanego ogrodu,

5)  opracować formę, barwę projektu,
6)  dokonać oceny ćwiczenia,
7)  zaprezentować pracę.

Wyposażenie stanowiska pracy:

–

programy wspomagające projektowanie,

–

stanowisko komputerowe,

–

literatura z rozdziału 6,

–

przybory kreślarskie,

–

katalogi i cenniki roślin,

–

typowe projekty obiektów architektury krajobrazu,

–

zbiory norm budowlanych dotyczących projektowania.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.2.4. Sprawdzian postępów

Czy potrafisz:

Tak

Nie

1) scharakteryzować pojęcie kompozycji?



2) wymienić rodzaje kompozycji?



3) określić elementy kompozycji ogrodowych?



4) określić definicję punktu w krajobrazie?



5) określić definicję linii w krajobrazie?



6) określić definicję płaszczyzny w krajobrazie?



7) określić definicję bryły, formy przestrzennej w krajobrazie?



8) określić definicję motywu w krajobrazie?



9) wymienić stosunki przestrzenne jakie spotykamy w krajobrazie

i określić ich cechy charakterystyczne?



„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.3. Zasady urządzana krajobrazu

4.3.1. Materiał nauczania

Warsztat pracy architekta krajobrazu.

Na warsztat pracy technika architektury krajobrazu składa się bardzo wiele ważnych

umiejętności pozwalających na:

−

zorganizowanie miejsca pracy w pracowni projektowej i w terenie,

−

wykorzystanie różnych technik rysunkowych, kreślarskich, malarskich, komputerowych
w celu przedstawienia projektowanych elementów architektury ogrodowej,

−

komponowanie arkusza projektowego poprzez dobranie odpowiednich proporcji
i rozmieszczenie poszczególnych elementów,

−

stosowanie w praktyce zasad perspektywy,

−

dobieranie grafiki do skali opracowania projektowego,

−

komponowanie elementów krajobrazu z uwzględnieniem zasad kompozycji przestrzeni
i plastycznego doboru: roślinności, rzeźby terenu, elementów wodnych i małej
architektury ogrodowej,

−

kształtowanie wnętrz krajobrazowych zharmonizowanych z kompozycją całości danego
rozwiązania projektowego,

−

uwzględnienie w projekcie zmienności w czasie i przestrzeni kompozycji ogrodowych.

Opanowanie wymienionych umiejętności jest bardzo przydatne w pracy technika

architektury  krajobrazu,  ponieważ  rozwija  pamięć  wzrokową,  wyobraźnię  przestrzenną,
wrażliwość  na  otaczającą  rzeczywistość,  kształci  umiejętność  obserwacji  natury,  pozwala
wyrazić  swoje  własne  przemyślenia  i  uczucia  w  sposób  twórczy.  Projekt  jest  podstawową
formą analizowania przestrzeni  i jej kształtowania.
Podczas projektowania należy pamiętać o tym, że:

−

kompozycja krajobrazu zawiera w sobie czynniki i elementy zarówno fizyczne, jak
i kulturowe,

−

w kompozycji niezbędne jest ustalenie proporcji między poszczególnymi jej elementami
oraz między elementami a całością,

−

ład przestrzenny uzyskuje się, gdy wszystkie elementy kompozycji podporządkowane są
zasadom porządkującym układ,

−

lokalizacja elementu w kompozycji decyduje o jego znaczeniu w układzie,

−

nieznaczna zmiana położenia jednego elementu zmienia całą kompozycję,

−

warunki światłocieniowe wpływają na wyraz plastyczny kompozycji,

−

dwa do czterech elementów człowiek spostrzega od razu, pięć, sześć porządkuje dosyć
szybko, a powyżej sześciu traktuje jako wielość i zaczyna podświadomie komponować,

−

kierunki pionowe wydłużają i zwężają przestrzeń, kierunki poziome przestrzeń tę
rozszerzają i obniżają,

−

kolory jaskrawe i ciepłe optycznie przybliżają, kolory zimne i ciemne oddalają,

−

paralela opiera się na tożsamości bądź podobieństwach cech plastycznych,

−

motyw jest elementarną jednostką kompozycyjną i znaczeniową,

−

rytm polega na uszeregowaniu elementów według jednej, stałej zasady,

−

kontrast jest zestawieniem elementów o cechach plastycznie przeciwstawnych,

−

symetria polega na równomiernym rozłożeniu elementów względem głównej osi układu,

−

zmiana tła pociąga za sobą zmianę formy,

−

akcent jest wyróżnieniem elementu na zasadzie przeciwstawności cech plastycznych,

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

−

dominanta polega na widocznym podkreśleniu elementu kompozycji i jego przewagi
nad innymi w układzie,

−

zbyt liczny podział przestrzeni na części prowadzi do zaburzeń proporcji całości,

−

dwa leżące obok siebie elementy o zbliżonych cechach plastycznych, zaczynają między
sobą konkurować, zaburzając cały układ,

−

brak możliwości oglądu kompozycji zaburza cały układ,

−

więcej nie oznacza lepiej.

Podczas projektowania, urządzania krajobrazu musisz wykonać szereg prac i zgromadzić

następujące informacje.
1. Podstawowe wiadomości o terenie:

−

analiza terenu, którą powinno się wykonywać na podstawie: mapy topograficznej tego
obszaru (skala 1:10 000 lub 1: 25 000), wcześniej wykonanych badań oraz „spostrzeżeń”
własnych – wizja lokalna,

−

położenie obiektu pod względem: stron świata (północ), ciągów komunikacyjnych (drogi,
autostrady), skupisk ludzkich (osiedli; niskiej, wysokiej zabudowy), ukształtowania terenu
(różne nasłonecznienie),

−

charakter otoczenia – sprawdzamy rodzaj i gatunki roślinności występującej
na projektowanym terenie (wypisujemy skład, rozmieszczenie i ilość poszczególnych
gatunków, odmian), tworzymy listę roślin, które możemy dosadzić,

−

ukształtowanie terenu – dążymy do zaadaptowania naturalnego ukształtowania terenu,
jeżeli jest to niemożliwe, to staramy się, aby zmiany te były niewielkie (wiąże się to m.in.
ze zmianą poziomu wód gruntowych, czyli pogorszeniem się dla roślin warunków
rozwoju),

−

warunki glebowe, gdzie określamy: rodzaj gleby (ciężka, lekka), żyzność, pH gleby,
zasobność w wodę, w makroelementy i mikroelementy, poziom wód gruntowych,

−

woda, powietrze, klimat; zwracamy tu uwagę na: cieki wodne, rzeki, jeziora, stawy,
mikroklimat, roczną liczbę opadów opracowanego regionu.

2. Analiza opracowanych materiałów.

Możemy przedstawić dla większej czytelności i przejrzystości w postaci: opisowej (opis

cennej  fauny  i  flory  terenu,  inwestycji  i  przyległego  krajobrazu),  graficznej  (mapa  zbiorcza  –
cenne  zbiorowiska  fauny  i  flory,  korytarze,  którymi  wędrują  zwierzęta,  pomniki  przyrody  –
jeżeli takie istnieją ).
3.  Szkic koncepcyjny terenu.

Przedstawiamy zarys opracowanego miejsca. Na nim zaznaczamy (przybliżone) strefy

wejściowe, główne ciągi komunikacyjne oraz założenia programowe, wszystko to, co ma się
znaleźć na danym terenie.

Zanim przystąpimy do szczegółowego projektowania, należy zastanowić się jak połączyć

potrzeby  inwestora  z  potrzebami  określonego  środowiska.  Dobrze  zaprojektowany  obiekt  to
taki, w którym rośliny dopasowane są do siedliska (koszty jego utrzymania – pielęgnacji będą
minimalne).  Na  terenie  inwestycji  można  zaprojektować  miejsce,  które  będzie  służyło  jako
bank nasion.
4.  Szczegółowy projekt zagospodarowania terenu.

Określamy dokładną lokalizację projektowanych miejsc i elementów programowych.

Uwzględniamy  tu:  wielkość,  kształt  miejsc  rekreacji,  dróg,  planowanych  i  istniejących
nasadzeń,  trawników.  Podajemy  skład  gatunkowy  roślinności:  drzewiastej,  krzewiastej, bylin,
roślin  jednorocznych  i  dwuletnich.  Możemy  wykonać  to  w  formie  tabelki,  w  której  oprócz
nazwy łacińskiej rośliny uwzględnimy:

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

−

dekoracyjność, kolor, zapach, owoce, pędy, zimozieloność,

−

to, czy jest, roślina lecznicza, czy trująca,

−

określimy jej specjalne wymagania.

Układ przestrzenny terenu powinien być:

−

prosty, czytelny, zapewniający sprawne poruszanie się po terenie,

−

w części rekreacyjnej – swobodny, dostosowany do potrzeb użytkowników.

5. Cel zakładania terenów zieleni:

−

miejsce wypoczynku,

−

oprawa zabudowy, poprawa wizualnego odbioru miejsca,

−

izolacja obiektu,

−

łącznik pomiędzy zabudową, a krajobrazem.

4.3.2. Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

1.  Co składa się na warsztat pracy architekta?
2.  Czy potrafisz  wymienić zestaw zasad kompozycyjnych?
3.  O czym należy pamiętać podczas projektowania krajobrazu?
4.  Jakie  informacje należy zgromadzić przystępując do urządzania krajobrazu?
5.  Jakie prace musisz wykonać podczas projektowania krajobrazu?
6.  Co powinien zawierać  szkic koncepcyjny wybranego terenu?
7.  Jakie

elementy

uwzględniamy

podczas

wykonywania

szczegółowego projektu

zagospodarowania terenu?

4.3.3. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Wykonaj projekt urządzenia krajobrazu dla wybranego fragmentu terenu wokół szkoły.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

1)  zgromadzić przybory do rysowania,
2)  zgromadzić materiały dotyczące projektowanego terenu,
3)  ustalić hierarchię ważności, ułożenie na osiach kompozycyjnych,
4)  pokazać  kształt,  proporcje  oraz  wzajemne  położenie  i  zależności  najważniejszych

elementów projektowanego terenu,

5)  opracować formę, barwę projektu,
6)  zadbać o estetyczne wykonanie pracy,
7)  dokonać oceny ćwiczenia,
8)  zaprezentować pracę.

Wyposażenie stanowiska pracy:

–

programy wspomagające projektowanie,

–

stanowisko komputerowe,

– mapa topograficzna terenu,
–

literatura z rozdziału 6,

–

przybory kreślarskie,

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

–

katalogi i cenniki roślin,

–

typowe projekty obiektów,

–

zbiory norm budowlanych dotyczących projektowania.

Ćwiczenie 2

Wykonaj modele i makiety prezentujące różnorodne efekty przestrzenne kompozycji

ogrodowych.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

1)  zgromadzić materiały potrzebne do wykonania zadani,
2)  ustalić hierarchię ważności, ułożenie na osiach kompozycyjnych,
3)  pokazać  kształt,  proporcje  oraz  wzajemne  położenie  i  zależności  najważniejszych

elementów projektowanego ogrodu,

4)  opracować formę modeli,
5)  dobrać kolorystykę,
6)  rozmieścić detale na planszy,
7)  zaprezentować pracę.

Wyposażenie stanowiska pracy:

–

plansza o wymiarach A2,

–

kolorowy karton,

–

papier o zróżnicowanej fakturze,

–

przybory kreślarskie,

–

nożyczki, nożyk introligatorski, klej,

–

projekty obiektów.

4.3.4. Sprawdzian postępów

Czy potrafisz:

Tak

Nie

1) omówić warsztat pracy architekta krajobrazu?



2) wymienić elementy, które uwzględniamy podczas projektowania

terenów zieleni?



3) wymienić i omówić zestaw zasad kompozycyjnych?

4) Wymienić, jakie informacje należy zgromadzić przed przystąpieniem

do projektowania wybranego fragmentu terenu?



5) wymienić jakie prace należy wykonać przed przystąpienie do

projektowania wybranego fragmentu terenu?



6) scharakteryzować szkic koncepcyjny terenu?



7) scharakteryzować szczegółowy projekt zagospodarowania terenu?



„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.4. Zasady doboru gatunków drzew i krzewów

4.4.1. Materiał nauczania

Odpowiedni dobór roślin umożliwia tworzenie różnorodnych i bardzo interesujących

ogrodów, utrzymanych w rozmaitych stylach o indywidualnym charakterze.

Styl nasadzeń jest wypadkową cech charakterystycznych wybranych roślin i ich wymagań

pielęgnacyjnych. Aby kompozycji zapewnić przejrzystość, najlepiej grupować rośliny
o podobnym charakterze. Najważniejszą bowiem sprawą jest dostosowanie doboru roślin do
określonych warunków naturalnych i właściwa ich pielęgnacja.

Projekt rozmieszczenia roślin musi być wyważony, a całość utrzymana w odpowiednim

rytmie  i  tempie.  Najbardziej  udane  projekty  zestawienia  roślin  to  te,  których  koncepcja  jest
najbardziej  klarowna.  Projekt  nigdy  nie  powinien  być  sztywny,  zawsze  trzeba  przewidywać
możliwość dodania  z  czasem  jakiegoś  szczegółu.  Do  projektowanego  ogrodu tworzy się listę
roślin,  którą  należy  przeanalizować,  wybrać  rośliny,  które  będą  się  bujnie  rozwijać
w określonych warunkach, a także te, które odpowiadają wyglądem koncepcji projektowanego
ogrodu. Ważniejszymi cechami plastycznymi roślin są:
–  wielkość,
–  struktura wewnętrzna,
–  struktura zewnętrzna,
–  barwa.

Rośliny można podzielić na:

– rośliny kluczowe, które nadają projektowi siłę i charakter, są w kompozycji jak

konstrukcja,

– rośliny akcentujące, które wprowadzają do kompozycji rytm i dynamizm,
– rośliny okrywające grunt, stanowiące jej podstawę i wypełnienie.

Rośliny kluczowe nadają całemu projektowi indywidualny charakter, decydują o kształcie

całego  zespołu  roślin.  Wyróżniają  one  się  w  całej  kompozycji:  wielkością,  najbardziej
oryginalną formą, kolorystyką. Decydują o kierunku, w jakim rozwinie się cały projekt ogrodu.
Są to zazwyczaj drzewa i krzewy. Jeśli pragniemy, by ogród wywoływał określone skojarzenia,
rośliny  kluczowe  należy  zawsze  dobierać  uwzględniając  emanujący  z  nich  nastrój.  Muszą
promieniować  wewnętrzną  siłą  i  charakterem,  by  móc  utrzymać  w  karbach całą kompozycję.
Rośliny kluczowe zazwyczaj tworzą ramę dla kompozycji ogrodu; należy sadzić je w pierwszej
kolejności,  by  można  było  do  nich  odnieść  usytuowanie  pozostałych  roślin.  Należy  dokładnie
przemyśleć  ich  rozmieszczenie,  ponieważ  z  reguły  zajmują  najwięcej  miejsca  i  wypełniają
kompozycję  swą  formą.  Skupiają  na  sobie  uwagę,  stanowią  jednocześnie  najważniejsze
elementy  kompozycji  i  kiedy  zostaną  już  wybrane  i  prawidłowo rozmieszczone, okaże  się,  że
pozostałe  rośliny  bez  problemu  można  wprowadzić  w  przewidziane  dla  nich  miejsca.  Roślin
kluczowych nie może być zbyt wiele i najlepiej wyglądają rozmieszczone osobno.

Rośliny akcentujące mają za zadanie wprowadzenie nacisków, które podzielą kompozycję

na  pewne  części,  a  jednocześnie  –  przez  swą  powtarzalność  –  mocno  ją  zwiążą.  Rośliny
akcentujące  kompozycję  mają  często  zdecydowane,  pionowe  lub  kopulaste  formy,  które
kontrastują z rozległością horyzontu. Wprowadza się je do projektu w wielu miejscach, sadząc
na  przemian  z  innymi,  co  pozwala  nadać  całej  kompozycji  rytmiczność  i  spójność.  Rośliny
akcentujące  stanowią  także  punkty  ogniskujące  uwagę,  a  ich  dynamizm  opiera  się  na
prawidłowo  zestawionych  kontrastach.  Często  powtarzają  się  lub  jak  echo  „odbijają”
w kompozycji,  nadając  jej  zwartość.  Dzięki  temu  wiążą  elementy  zasadniczo  odmienne,
wprowadzają  optyczne  połączenie  różnych  obszarów  roślinności,  wprowadzają  wyrazisty
punkt  odniesienia.  Rośliny  akcentujące  zawsze  powinny  być  podporządkowane  roślinom

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

kluczowym. Nie mogą z nimi współzawodniczyć, wprowadza się je dla ożywienia krajobrazu
i nadania wyobrażenia o jego skali.

Rośliny okrywające grunt tworzą najniższą warstwę, kontrastującą z warstwami

wyższymi, na które składają się drzewa, krzewy i wyższe byliny. Dzięki roślinom okrywowym,
projekt  nabiera miękkości i staje się bardziej malowniczy. Ta najniższa warstwa roślin jest dla
tworzonej  kompozycji  rodzajem  fundamentu i może być  najbardziej trwałym, całorocznym jej
składnikiem.  Kiedy  wybieramy  rośliny  do  warstwy  okrywowej,  zwracamy  uwagę,  by  dobrze
wyglądały obok siebie,  harmonizowały z otoczeniem, tolerowały te same warunki i współgrały
z całością. Warstwa okrywowa gęstym kobiercem zabezpiecza glebę przed inwazją chwastów,
zapobiega  zbytniemu  przesuszeniu  i  wyługowaniu  gruntu  oraz  erozji  spowodowanej
działaniem  deszczu  i  wiatru.  Większą część roślin wchodzących  w  skład  warstwy  okrywowej
stanowią byliny. Wprowadza się je zarówno w projekcie, jak i w ogrodzie na samym końcu.

Metoda rysowania projektu, która

pozwala w przystępny sposób ustawić
kompozycję.

Symbole

można

szkicować w różnych miejscach,
dopóki

nie

uzyska

się

miłego,

harmonijnego

układu.

Należy

rozpocząć  od  umiejscowienia  roślin
kluczowych  ,  następnie  –  akcentów
kompozycyjnych,  a  na  końcu  –
najdrobniejszych  elementów,  roślin
okrywających  grunt.  Praca  stanie  się
o wiele

łatwiejsza, jeśli symbole

narysujesz  na  kartonie,  pomalujesz
kolorem  i wytniesz.  Wówczas  można
je  dowolnie  przekładać  i  dopiero
ostateczny  układ  starannie  narysować
w formie projektu.

Rys. 2. Projekt rozmieszczenia roślin

1) symbol oznaczający rośliny kluczowe, 2) symbol

oznaczający rośliny akcentujące, 3) symbole oznaczające

rośliny okrywające grunt. Źródło: [5, s. 165].

Podsumowując możemy stwierdzić, że rośliny kluczowe „zakotwiczają” projekt, warstwa

roślin  okrywających  grunt  stanowi  jego  fundament,  a  rośliny  akcentujące  scalają  kompozycję
i dodają  jej  dynamiki.  Mocne  zindywidualizowane  formy,  wprowadzone do kompozycji przez
rośliny  kluczowe,  mogą  być  pochwycone  i  w  mniejszej  skali  powtórzone  przez  rośliny
akcentujące, wprowadzające nastrój w ogrodzie.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.4.2. Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

1.  Jak można podzielić rośliny wykorzystywane przy projektowaniu terenów zielonych?
2.  Jakie są ważniejsze cechy plastyczne roślin?
3.  Jaką rolę pełnią w projekcie rośliny kluczowe?
4.  Jaką rolę pełnią w projekcie rośliny okrywające grunt?
5.  Jakie zadania spełniają w projekcie rośliny akcentujące?
6.  Czym charakteryzuje się prosty, ogólny projekty koncepcyjny terenu zieleni?
7.  Czym charakteryzuje się szczegółowy projekt ogrodu?
8.  Co wpływa na styl i nastrój w ogrodzie?
9.  Dlaczego sposób przedstawienia projektu jest bardzo ważny?

4.4.3. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Zastosuj zasady kompozycji i doboru roślin dla wybranego ogrodu.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

1)  zgromadzić przybory do rysowania,
2)  ustalić hierarchię ważności roślin,
3)  pokazać kształt, proporcje i wzajemne położenie roślin na wybranym terenie zieleni,
4)  opracować formę, barwę projektu,
5)  dodać legendę,
6)  dokonać oceny ćwiczenia,
7)  zaprezentować pracę.

Wyposażenie stanowiska pracy:

–

przybory kreślarskie i rysunkowe,

–

kolorowy papier,

–

farby plakatowe,

–

nożyczki, klej,

–

katalogi i cenniki roślin,

–

typowe projekty obiektów,

–

zbiory norm budowlanych dotyczących projektowania.

Ćwiczenie 2

Wykonaj projekty nasadzeń roślinnych na wybranych obszarach terenów zieleni.

Wykorzystaj do pracy dostępne techniki komputerowe dla uzyskania jak najlepszych efektów
plastycznych.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

1) posiadać umiejętność pracy w programach graficznych, służących do projektowania:

(„Wymarzony ogród”, ArchiCad, CorelDraw, ArtCon),

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

2) pokazać kształt, proporcje oraz wzajemne położenie i zależności najważniejszych

elementów projektowanego ogrodu,

3)  dobrać odpowiednie rośliny,
4)  opracować formę, barwę projektu,
5)  zapisać projekt w utworzonym folderze,
6)  wydrukować pracę,
7)  zaprezentować pracę.

Wyposażenie stanowiska pracy:

–

stanowisko komputerowe,

–

programy do projektowana terenów zielonych,

–

drukarka kolorowa,

–

katalogi i cenniki roślin,

–

typowe projekty obiektów.

4.4.4. Sprawdzian postępów

Czy potrafisz:

Tak

Nie

1) określić, jakie czynniki bierzemy pod uwagę przy doborze roślin

w ogrodzie?



2) wymienić ważniejsze cechy plastyczne roślin?

3) wymienić cechy charakterystyczne roślin kluczowych?



4) wymienić cechy charakterystyczne roślin okrywających grunt?



5) wymienić cechy charakterystyczne roślin akcentujących?



6) określić, co charakteryzuje najlepsze projekty terenów zieleni?



7) wymienić kolejność postępowania przy komponowaniu wnętrza

krajobrazowego?



„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.5. Materiały budowlane w architekturze krajobrazu

4.5.1. Materiał nauczania

Oprócz roślin, stanowiących zasadnicze tworzywo obiektów zieleni, w urządzaniu

terenów używanych jest wiele materiałów niezbędnych do ich kompleksowej budowy.
Do najważniejszych należą:
1. Wyroby betonowe, do których należą:

–

płyty chodnikowe używane do budowy dróg i placów ogrodowych, produkowane
w znormalizowanych wymiarach,

–

krawężniki betonowe,

–

rury betonowe stosowane do zakładania przepustów, pod drogami oraz przy
wykonywaniu przewodów kanalizacyjnych i burzowych,

–

cegły betonowe rzadko używane, mają niewielkie zastosowanie w urządzaniu terenów
zieleni.

2. Wyroby ceramiczne, do których zaliczamy:

–

cegły zwykłe o ograniczonym zastosowaniu, ponieważ są porowate i nasiąkliwe,

–

cegły klinkierowe wypalane w wysokiej temperaturze, dzięki stopieniu niektórych
składników tracą porowatość, stają się mało nasiąkliwe, są cennym materiałem do
budowy architektury ogrodowej, do budowy dróg,

–

rurki drenarskie wypalane z gliny, które mają szerokie zastosowanie jako materiał
dekoracyjny do budowy murków, ścianek, elementów architektury ogrodowej.

3. Materiały chemiczne, w skład których wchodzą:

–

środki  impregnujące  służące  do  ochrony  drewna  przed  wpływami  atmosferycznymi
oraz do zabezpieczania  przed  szkodnikami  i  szkodliwymi  czynnikami  pochodzenia
roślinnego  (grzyby).  Należą  do  nich:  karbolineum,  olej  impregnacyjny  o  barwie
brunatnej  i charakterystycznym  ostrym  zapachu,  olej  impregnacyjny  kreozotowy,
podobny  do  karbolineum,  posiada  jednak  znacznie  większe  działanie  grzybobójcze
i xylamit,  preparat  o barwie  brunatnej,  stanowiący  mieszaninę  oleju  mineralnego
i alfachloronaftalenu, szkodliwego dla oczu i dróg oddechowych.

–

farby  i  lakiery    olejne,  olejno  –  żywiczne,  ftalowe  i  emulsyjne.  Ze  względu  na
stosowanie  możemy  je  podzielić  na:  farby  do  gruntowania  (podkładowe),  ogólnego
stosowania  i przeciwrdzewne,  farby  nawierzchniowe,  lakiery  i  emalie,  materiały
pomocnicze (kity, rozcieńczalniki).

4. Materiały drewniane, do których zaliczamy:

–

drewno okrągłe używane jako pale do drzew, do budowy pergoli, trejaży oraz innych
urządzeń, obiektów i elementów architektury ogrodowej,

–

drewno tarte, zwane tarcicą, dzielimy na: obrzynane (wszystkie płaszczyzny
obrobione piłą) i nie obrzynane. Tarcia powstaje po jednorazowym przetarciu bez
obrobienia boków,

–

wyroby z drewna, takie jak: płyty wiórowe, płyty pilśniowe – porowate, twarde,
twarde specjalne; mają one zastosowanie przy budowie lekkich pawilonów, ścianek,
jako materiał izolacyjny.

5. Materiały kamienne, które dzielimy na:

–

skały wybuchowe, czyli magmowe, dzielimy na skały głębinowe odznaczające się
struktura ziarnistą, tworzące duże masywy skalne i wylewne mające strukturę
porfirową, pół krystaliczną lub szklistą,

–

skały głębinowe. Granity – odporne na działanie czynników atmosferycznych,
stosowane jako krawężniki, płyty nawierzchniowe, do budowy murków, schodów,

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

cokołów  pod rzeźby i pomniki, są łatwe w obróbce, można je szlifować i polerować.
Sjenity  –  o  cechach  podobnych  do  cech  granitów,  nie  zawierają  kwarcu,  mają
zabarwienie  brunatne,  szare  lub ciemnozielone.  Dioryty  są  szarobiałe,  nakrapiane,
w odmianach  o  drobniejszym  ziarnie  –  ciemnozielone.  Gabro  ma  zabarwienie
ciemnozielone,  prawie  szare,  podobnie  jak  dioryt  jest  cenionym  materiałem
dekoracyjnym,

–

skały wylewne – porfiry, twarde, służące do wyrobu kruszyw, ciemnoszare
i zielonkawe, bazalty, diabazy i melafiry mają barwę ciemnoszarą, czarno – szarą, przy
wietrzeniu brunatną z odcieniem fioletowym, stosuje się je w postaci tłucznia i kostki
do budowy nawierzchni,

–

skały  osadowe  pochodzenia  mechanicznego,  do  których  należą  piaskowce
krzemionkowe,  wapienne,  gliniaste,  żelaziste,  stosowane  w  budownictwie  jako
kruszywo,  do  wyrobu  krawężników,  płyt chodnikowych, okładzin, mają barwę białą,
kremową,  różową,  czerwoną,  szarozielonkawą  do  czarnej.  Skały  osadowe
pochodzenia  organicznego,  wapienie  i dolomity,  są  to  skały twarde, zbite,  dające  się
polerować,

koloru

jasnego

jasnobrunatnego,

znajdujące zastosowanie

w budownictwie,

–

skały metamorficzne (przeobrażone) o budowie warstwowej oraz o niewyraźnej
budowie, należą do nich kwarc, mika i inne, twarde, trudne w obróbce, stosowane
jako kamień łamany i tłuczeń, o zabarwieniu białym, czerwonym, szarym lub czarnym,

6. Wyroby metalowe, takie jak:

–

Kształtowniki, należą do stali profilowanej o różnych przekrojach, są to dwuteowniki
stosowane jako belki o dużej wytrzymałości na zginanie, ceowniki mające
zastosowanie w konstrukcjach ławek parkowych, w ogrodzeniach, teowniki wysokie i
niskie, kątowniki równoramienne i nierównoramienne, należą do najczęściej
stosowanych kształtowników,

–

pręty okrągłe i o przekroju kwadratowym, o powierzchni gładkiej i żebrowanej oraz
pręty o przekroju prostokątnym, zwane płaskownikami są stosowane jako stal
zbrojeniowa do betonów i ogrodzeń,

–

rury – znajdują szerokie zastosowanie w instalacjach wodociągowych i gazowych,

–

siatki plecione ślimakowe, mają oczka kwadratowe, wykonane są z drutu surowego
lub ocynkowanego, siatki jednolite ciągnione wykonane są z blachy przez nacinanie w
małych odstępach, a następnie rozciągane w kierunku prostopadłym do nacięć i siatki
tkane wykonane z grubego drutu. Siatki powszechnie są stosowane na ogrodzenia,

–

blachy uniwersalne i grube, wykorzystywane do konstrukcji, blachy żeberkowe
(ryflowane) oraz blachy cienkie, czarne lub ocynkowane, stosowane są głównie do
pokryć dachowych.

7. Materiały wiążące, do których należą:

–

cement portlandzki, jest podstawowym składnikiem zapraw i betonów, stosowany do
budowy różnych elementów architektury ogrodowej oraz nawierzchni dróg. Krajowy
przemysł produkuje kilka marek cementu: 250, 350, 400, 450, 500 i 550. Marka
cementu wskazuje na wytrzymałość w kg/cm2 normowej zaprawy danego cementu po
28 dniach twardnienia. Czym wyższa marka cementu, tym wytrzymalsze wyroby
można z niego osiągnąć,

–

wapno zwykłe i hydratyzowane – po zmieszaniu z wodą i z piaskiem tworzy zaprawę
wapienną twardniejącą pod wpływem powietrza.

8. Materiały bitumiczne, wśród których wyróżniamy:

–

smoły, asfalty używane do budowy dróg i jako lepiszcze wiążące kruszywo
nawierzchni,

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

–

masy bitumiczne – stosowane na zimno lub na gorąco,

–

papa asfaltowa – jest to osnowa z tektury przesycona bitumem bądź powlekana smołą
lub asfaltem jednostronnie albo obustronnie, używa się do pokrywania dachów,
budowy zbiorników wodnych oraz jako izolację przeciwwilgociową,

–

lepiki smołowe – stosowane do zabezpieczania przed wilgocią i korozją konstrukcji
metalowych oraz łączenia i konserwacji pokryć papowych.

4.5.2. Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

1.  Które wyroby betonowe znalazły zastosowanie do budowy obiektów terenów zieleni?
2.  Jakie zastosowanie w architekturze krajobrazu ma cegła silikatowa i klinkier?
3.  Jakie znasz środki impregnujące i jakie jest ich zastosowanie?
4.  Jakie rozróżniamy rodzaje farb stosowanych w architekturze krajobrazu?
5.  Jakie rozróżniamy rodzaje drewna stosowanych w architekturze krajobrazu?
6.  Gdzie znalazły zastosowanie materiały bitumiczne w architekturze krajobrazu?
7.  Jaki jest podział materiałów kamiennych ze względu na pochodzenie?
8.  Jakie materiały kamienne najczęściej są używane do budowy obiektów terenów zieleni?
9.  Jakie znasz materiały wiążące?

4.5.3. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Dobierz materiały budowlane, które zostaną wykorzystane podczas projektowania

i urządzania terenu zieleni wokół szkoły.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

1)  przeanalizować materiał nauczania dotyczący ćwiczenia,
2)  przygotować tabelę według poniższego wzoru:

Lp.  Nazwa obiektów małej architektury

Materiały budowlane

ogrodzenie

drogi

pojemniki na kwiaty

pergole

meble ogrodowe

materiały wiążące

materiały impregnujące

3)  przeanalizować treść tabeli zamieszczonej w ćwiczeniu,
4)  uzupełnić listę obiektów małej architektury,
5)  wpisać  do  tabeli  nazwy  materiałów  budowlanych  użytych  do  wykonania  obiektów  małej

architektury,

6) zaprezentować wyniki pracy.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Wyposażenie stanowiska pracy:

–

przybory i materiały do pisania,

–

arkusz papieru formatu A4,

–

wzór tabeli,

–

katalogi elementów małej architektury,

–

katalogi materiałów budowlanych,

–

literatura z rozdziału 6.

Ćwiczenie 2

Zastosuj sposoby łączenia różnych materiałów budowlanych w projekcie pergoli.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

1)  przeanalizować materiał nauczania dotyczący ćwiczenia,
2)  ustalić listę materiałów potrzebnych do wykonania pergoli,
3)  zaplanować tok postępowania,
4)  zgromadzić materiały i przybory potrzebne do wykonania ćwiczenia,
5)  wykonać rysunek pergoli, jej przekrój, rzut z boku, rzut z góry, uwzględnić legendę (opis

użytych materiałów budowlanych),

6) zaprezentować pracę.

Wyposażenie stanowiska pracy:

–

przybory i materiały do pisania i kreślenia,

–

arkusz papieru formatu A3,

–

katalogi elementów małej architektury,

–

plansze przedstawiające schematy różnych rozwiązań konstrukcyjnych pergoli,

–

literatura z rozdziału 6,

–

typowe projekty obiektów małej architektury,

–

zbiory norm materiałów budowlanych.

4.5.4. Sprawdzian postępów

Czy potrafisz:

Tak

Nie

1) określić, jakie materiały budowlane mają, najczęstsze zastosowanie

do budowy dróg w obiektach architektury krajobrazu?



2) wymienić materiały impregnujące i ich zastosowanie?

3) dobrać odpowiednie materiały do wykonania pergoli, trejaży?



4) wymienić rodzaje drewna stosowanego do wykonania obiektów małej

architektury?



5) wymienić cechy charakterystyczne materiałów wiążących?



6) ocenić wpływ użytych materiałów na wygląd i estetykę obiektów

małej architektury?



„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.6. Obiekty małej architektury

4.6.1. Materiał nauczania

Obiekty małej architektury, według definicji encyklopedycznej, to zespół obiektów

budowlanych wznoszonych w ramach zagospodarowania terenu. Mogą nimi być np.:

−

obiekty

kultu religijnego (kapliczka, krzyż przydrożny, figura),

−

obiekty

architektury ogrodowej (pergola, altana, rzeźba, wodotrysk),

−

obiekty

użytkowe, służące rekreacji codziennej (piaskownica, huśtawka, drabinka, ławka),

−

obiekty do utrzymania porządku (śmietnik, ogrodzenie).

Mała architektura stanowi swoiste dopełnienie ogrodu. Bez niej rośliny są niezauważalne,

dopiero występując razem stanowią nierozerwalną całość. Harmonijne połączenia cieszą oko,
rozwijają zmysł estetyczny.

Podstawowym kryterium wyboru urządzeń ogrodowych powinna być czystość linii,

prostota  i  funkcjonalność.  Swym  stylem  i  skalą    powinny  one  harmonizować  zarówno
z charakterem  budynku  mieszkalnego,  jak  i  posadzonymi  w  ogrodzie  roślinami.  Ta  zasada
dotyczy  wszystkich  elementów  wyposażenia ogrodu: od dużego basenu po najmniejszy punkt
oświetleniowy,  od  ozdobnej  altany  po  najskromniejszą  ławeczkę.  Małe  obiekty  architektury
mają  nie  tylko  znaczenie  użytkowe.  Zmieniają  również  wygląd  otoczenia  nadając
mu indywidualny  charakter.  Duża  rzeźba,  fontanna,  mogą  stanowić  znakomity  akcent
ogniskujący  uwagę.  Ustronne  zakątki, takie jak zacienione pergole czy letnie domki, powinny
zapraszać  do  odpoczynku,  stanowić  integralną  część  całego  ogrodu,  dobrze  wkomponowaną
w otaczającą roślinność.

Obiekty małej architektury dobieramy w zależności od:

–

wielkości ogrodu,

–

usytuowania terenu,

–

istniejących już nasadzeń i budowli,

–

stylu ogrodu,

–

bliskości sąsiednich budynków,

–

gustu i upodobań właścicieli.

Do obiektów małej architektury zaliczamy:

−

meble ogrodowe drewniane (z ratanu, wikliny, bambusa), plastikowe, metalowe (żeliwne,

aluminiowe i wykonane ze stali nierdzewnej),

−

osłony od wiatru i słońca (altany, pergole, trejaże, płotki, ścianki pod pnącza), ogrodowe

konstrukcje budowlane wprowadzają do ogrodu intymność, spokój i kameralność,

−

ozdoby (małe rzeźby, wiatraczki, wazy, ozdobne podpory do roślin, zegary słoneczne,

ceramiczne kule i klinkierowe donice),

−

nawierzchnie (kamienne, drewniane, ceglane, betonowe), ścieżki i aleje na działkach

tworzą jednobarwne lub wielobarwne układy, które oprócz funkcji użytkowej pełnią
również rolę dekoracyjną,

−

sprzęty dla dzieci: drewniane (mają najczęściej prostą formę i stonowaną barwę),

plastikowe (kolorowe, lekkie, o ciekawej fakturze), znacznie bardziej bezpieczne niż
drewniane,

−

ruszty, lekkie przenośne grille najczęściej z blachy emaliowanej oraz grille trwałe,

murowane lub z prefabrykatów betonowych,

−

altany i domki ogrodowe występujące w różnych formach i stylach architektonicznych,

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

−

oświetlenie (latarnie i lampy wysokie lub średniej wielkości, punkty oświetleniowe i niskie

latarnie, wykonane przeważnie z metalu, aluminium, plastiku, kamienia i kamienia
syntetycznego).

Wszystkie elementy mogą posłużyć nam do dzielenia ogrodu na poszczególne

przestrzenie, które pełnią odrębne funkcje – ozdobną, rekreacyjną, jadalną, warzywną. Pełnią
też rolę stelaży podtrzymujących rośliny. W ogrodach, gdzie zróżnicowany jest poziom terenu,
niezbędne jest wprowadzenie tarasów, schodów, murków oporowych.

Rys.3. Obiekty małej architektury

a) drewniany wózek dla dzieci, b) zjeżdżalnia dla dzieci, c) drewniany płotek, d) ławeczka, e) drabinki dla

dzieci, f) płotek, g) domek ogrodowy dla dzieci, h) palisada ogrodowa, i) osłonka drewniana na doniczkę.

Źródło: [17].

Projektując elementy architektury należy pamiętać, że każdy ogród jest powiązany

z otoczeniem  i  stanowi  fragment  większej  całości  kompozycyjnej.  Ład  i  harmonię  osiągamy
poprzez  konsekwentny  i  rozważny  wybór  charakterystycznych  elementów  oraz  odpowiednio
dobraną  kolorystykę.  Sukces  stylistyczny  kompozycji  ogrodowej  będzie  zapewniony,  jeśli
zachowa  się  proporcję,  równowagę,  prostotę,  atrakcyjność  i  funkcjonalność  projektowanego
obiektu.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Ogrody można tworzyć w różnym stylu. Style można podzielić na formalne (klasyczny,

nowoczesny) i nieformalne (orientalny, wiejski, naturalistyczny). W zależności od wybranego
stylu projektujmy i dobieramy obiekty małej architektury.

Rys.4. Obiekty małej architektury – altany ogrodowe

a) altana wyk. z kamienia, dach kryty blachą falistą, b) altana wyk. z pali drewnianych i kamienia, kryta słomą

Źródło: [18]

Do ogródka o romantycznym, wiejskim charakterze pasują różne style dawnych czasów

(od  antyku  do  klasycyzmu).  Elementy  małej  architektury  w  tych  ogródkach  wykonywane  są
najczęściej  z  drewna  lub  z  cegły.  Drewniane  lub  wiklinowe  meble  uzupełniają  swojski
charakter  wiejskiego  założenia.  Pojemniki  służące  do  obsadzenia  roślinami  sezonowymi  są
wykonane  z  wypalonej  gliny,  blachy  ocynkowanej  lub  wikliny.  Ścieżki  są  wyznaczane
w postaci linii prostych. Ich nawierzchnia jest gliniana, piaskowa lub żwirowa.

Ogród naturalistyczny najlepiej prezentuje się na dużych obszarach. Elementy małej

architektury wykonane są z materiałów naturalnych – drewna, wikliny, trzciny, lin konopnych.
Meble wykonane są w naturalnym kolorze bez intensywnych, barwnych akcentów. Ścieżki są
wyznaczane w postaci linii prostych. Ich nawierzchnia jest gliniasta lub żwirowa. Zbiorniki
wodne mają miękką linię brzegową.

W ogrodzie japońskim powinny znaleźć się budowle o egzotycznych kształtach – mosty,

schody, bramy w murze – gra światła i cienia, pagody, czerwone papierowe lampiony,
animalistyczne rzeźby, herbaciarnie (symbol pokoju), kamienne latarnie. Meble wykonane są
z bambusa i kamienia. Nawierzchnia wyznaczonych dróg zrobiona jest z kostki granitowej lub
mozaiki (kobierce tworzone z drobnych, rzecznych kamieni).

Ogród chiński to przestrzeń, którą się buduje, a nie obsadza. Oprócz wody, skał

i zdobionych rzeźbami mostków, ważną rolę odgrywają schody, pawilony, altanki, pagody
i krużganki. Drogi w ogrodach chińskich są wąskie i kręte. Drewniane meble najczęściej
pomalowane są na ciepły czerwonobrązowy kolor.

Ogrody w stylu nowoczesnym cechuje prostota linii i geometryzacja form. Meble są

zwykle  proste,  bez  żadnych  ozdobników,  czasem  z  zastosowaniem  jednobarwnych  tkanin
stanowiących mocne akcenty kolorystyczne. Również pojemniki na kwiaty mają geometryczne
kształty  –  sześciany,  półkule,  wydłużone,  odwrócone  stożki.  Wykonane  są  z metalu,  betonu,
żywicy  epoksydowej  lub  jaskrawego  plastiku  i  zastosowane  w  zależności  od  potrzeb.  Drogi
wykłada  się  terakotą,  kostką  brukową,  płytami  chodnikowymi,  surowym  lub  lakierowanym
drewnem.

W ogrodach w stylu klasycznym elementy małej architektury wykonane są z drewna

lub metalu i z reguły malowane na biało. Krzesła i stoły są z kutego żeliwa, kamienia lub
drewna z zastosowaniem klasycznego wzornictwa, pojawiającego się także na pojemnikach

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

z terakoty. W ogrodach tych wprowadza się rzeźby, posągi, zegary słoneczne, wazy i zbiorniki
wodne. Nawierzchnie dróg stanowi klinkier, żwir i bruk.

4.6.2. Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

1.  Czy potrafisz określić pojęcie obiektów małej architektury?
2.  Czy potrafisz wymienić i scharakteryzować obiekty małej architektury?
3.  Jakie są podstawowe kryteria wyboru urządzeń ogrodowych?
4.  Jakie czynniki bierzemy pod uwagę  dobierając elementy przestrzenne w ogrodzie?
5.  Jakie obiekty małej architektury stosujemy w stylu wiejskim?
6.  Jakie obiekty małej architektury stosujemy w  ogrodzie orientalnym?
7.  Jakie obiekty małej architektury stosujemy  w ogrodzie w stylu nowoczesnym?
8.  Jakie obiekty małej architektury stosujemy  w ogrodzie w stylu klasycznym?

4.6.3. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Wykonaj projekt pergoli do ogrodu, który urządzony jest w romantycznym, wiejskim

stylu.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

1)  zgromadzić przybory do rysowania,
2)  ustalić materiały, z których zostanie wykonana pergola,
3)  pokazać kształt, proporcje i wzajemne położenie poszczególnych elementów pergoli,
4)  przedstawić zasady konstrukcji,
5)  opracować formę, barwę projektu,
6)  zadbać o estetyczny sposób wykonania ćwiczenia,
7)  dokonać oceny ćwiczenia.

Wyposażenie stanowiska pracy:

–

przybory i materiały kreślarskie,

–

karton,

–

zbiór norm dotyczących projektowania,

–

katalogi obiektów małej architektury,

Ćwiczenie 2

Wykonaj projekt mebli do ogrodu urządzonego w stylu nowoczesnym, z uwzględnieniem

zasad konstrukcji i zastosowania różnych materiałów budowlanych.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

1)  zgromadzić przybory do rysowania,
2)  ustalić materiały, z których zostaną wykonane meble ogrodowe,
3)  pokazać kształt, proporcje i wzajemne położenie poszczególnych elementów mebli,
4)  przedstawić zasady konstrukcji,

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

5)  opracować formę, barwę projektu,
6)  zadbać o estetyczny sposób wykonania ćwiczenia,
7)  zaprezentować wyniki pracy.

Wyposażenie stanowiska pracy:

–

przybory i materiały kreślarskie,

–

karton,

–

zbiór norm dotyczących projektowania,

–

katalogi obiektów małej architektury.

4.6.4. Sprawdzian postępów

Czy potrafisz:

Tak

Nie

1) określić pojęcie: obiekty małej architektury?



2) wymienić i scharakteryzować obiekty małej architektury?



3) określić podstawowe kryteria doboru urządzeń ogrodowych ?



4) dobrać obiekty małej architektury do ogrodu urządzonego w stylu

wiejskim?



5) dobrać obiekty małej architektury do ogrodu urządzonego w stylu

romantycznym?



6) dobrać obiekty małej architektury do ogrodu urządzonego w stylu

orientalnym?



7) dobrać obiekty małej architektury do ogrodu urządzonego w stylu

klasycznym?



8) dobrać obiekty małej architektury do ogrodu urządzonego w stylu

nowoczesnym?



„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.7. Projekt koncepcyjny terenu

4.7.1. Materiał nauczania

Projekt koncepcyjny służy przedstawieniu ogólnej koncepcji projektowej, ukazuje

rozmieszczenie,  kształt  i  wzajemne  położenie  najważniejszych  elementów  projektowanego
terenu.  Kompozycja  arkusza  projektowego  jest  podporządkowana  określonym  zasadom.
Kompozycja powinna być zrównoważona i przejrzysta, elementy na projekcie nie powinny być
umieszczone  zbyt  ciasno,  gdyż  ma  to  zdecydowanie  niekorzystny  wpływ  na  jego  czytelność.
Istotne  jest  w  jakiej  kolejności  pokazujemy  odbiorcy  poszczególne  części  składowe  projektu.
Plansze należy opracować tak, aby obserwator był oprowadzany po projektowanym terenie.

Pierwszym etapem projektowania ogrodu jest dokonanie wszystkich niezbędnych

pomiarów  działki,  zbadanie  cech  gleby,  nasłonecznienia  terenu  oraz  zapoznanie  się
ze specyfikacją  techniczną  działki,  określoną  lokalizacją  budynku  i  przebiegiem  przyłączy.
Istotne jest  ustalenie  oczekiwań  dotyczących wyglądu i przeznaczenia projektowanego terenu
oraz  określenie  charakteru  otaczającego  go  krajobrazu.  Zebrane  w  ten  sposób  informacje  są
pomocne  w  stworzeniu  ogólnego  projektu  zagospodarowania  terenu,  który  jest  podstawą
do uzyskania

akceptacji

zleceniodawcy

wprowadzenia

ewentualnych

poprawek

w proponowanych rozwiązaniach.

Opracowanie graficzne projektów koncepcyjnych.
Odpowiednie opracowanie graficzne projektu koncepcyjnego jest bardzo ważnym,

a zarazem bardzo trudnym zadaniem, ponieważ składa się na nie wiele elementów, które
decydują o tym, czy opracowanie to jest dobre. Do elementów tych należą:

−

zarys sytuacyjny, który przedstawia lokalizację terenu objętego projektem (najczęściej

w małej skali), ma bardzo ogólny charakter i daje jedynie orientację w przestrzeni,

−

analizy kompozycyjne – funkcjonalne, funkcjonalno – przestrzenne, które obrazują różnego

rodzaju powiązania terenu z jego otoczeniem (w dużej skali),

−

rzut z góry, który prezentuje przyjętą koncepcję projektową (najczęściej w skali 1:1000 lub

1:500 dla koncepcji ogólnych oraz 1:250 lub 1:100 dla koncepcji szczegółowych); dobór
skali dobieramy uwzględniając rodzaj obiektu, którego dotyczy koncepcja; inną skalą
operujemy w projekcie parku miejskiego, a inną ogródka przydomowego,

−

detale – wybrane fragmenty przedstawione w odpowiedniej skali w celu uwidocznienia

istotnych w przyjętej koncepcji elementów (najczęściej spotykane skale to: 1:50 i 1:25),

−

widoki aksonometryczne, perspektywiczne, przekroje przedstawione w odpowiednich

skalach, które ukazują detale lub główny rzut z góry,

−

opisy – składają się na nie: napis główny, który wyjaśnia, co przedstawia projekt; napisy

uzupełniające, np. rzut z góry, widok, przekrój, legenda, skala, wykaz gatunków; napisy
szczegółowe, np. informacje znajdujące się w legendzie;

−

opracowania uzupełniające – modele i makiety projektowanych obiektów (najczęściej

w opracowaniach konkursowych).
Opracowanie projektowe, niezależnie od tego, z ilu elementów się składa, powinno być

jednorodne  pod  względem  kompozycyjnym  i  graficznym.  W  przeciwnym  razie  nie  będzie
postrzegane  jako  całość,  będzie  niejasne  i  nieczytelne,  a  tym  samym  trudne  w  zrozumieniu.
Projekt  jest  tym  lepszy,  im  czytelniejszy  dla  odbiorcy.  Dlatego  tak  ważne  jest  ustalenie
konwencji graficznej i  hierarchii  ważności poszczególnych elementów. Dotyczy to wybranych
technik  opracowania,  doboru  barw,  jak  i  liternictwa.  Planując  ogród  należy  pamiętać,  że  im
prostsza  kompozycja,  tym  łatwiej  przenieść  ją  w teren. Przejrzysty układ roślin, niezbyt duże

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

nagromadzenie detali, ścieżki prowadzące do celu, dadzą z pewnością ciekawszy efekt niż
chaotyczna mieszanina przypadkowych elementów.

Projekt jest wynikiem odpowiedzi na szereg pytań, które powinieneś zadać sobie podczas

całego procesu ( analiza – wynik ), np.:

−

Jakie wymagania ma inwestor?

−

Jak połączyć potrzeby inwestora i natury?

−

Jakie walory ma krajobraz?

−

Co chcemy zachować z istniejącego krajobrazu?

−

Co chcemy wydobyć w krajobrazie – podkreślić?

−

Czy możemy wzbogacić krajobraz?

−

Jak zaprojektować teren „samowystarczalny” (plus, bo mały koszt wydawany

na pielęgnację)?

−

Jak zaprojektować aby nie odseparować roślin od siebie ( „ogród – otwarty krajobraz”)?

−

Jak i czy się uda przenieść krajobraz na teren projektowany (naśladowanie natury; miejsce

o podobnej specyfice – warunkach)?
Należy pamiętać, że najlepszym architektem krajobrazu jest sama natura i to od niej

powinniśmy się uczyć – czerpać pomysły, a niekiedy nawet naśladować!

Wyróżniamy następujące etapy powstawania projektu zagospodarowania terenu zieleni:

1. Stan pierwotny – zaczynamy od naniesienia na plan działki wszystkich istniejących

obiektów: budynków, istniejących roślin, które chcemy zachować, zaznaczamy też ścieżki
i podjazdy. Stosujemy tu rzut z góry, który jest podstawową formą przedstawiania
projektowanych rozwiązań.

2. Planowanie stref – działkę dzielimy na części o różnym przeznaczeniu. Miejsca

wypoczynkowe staramy się osłonić planując nasadzenia odpowiednich roślin; dbamy
o ładne widoki.

Rys. 5. Projekt zagospodarowania terenu zieleni (rzut z góry)

a) naniesienie na plan istniejących obiektów, b) planowanie stref.

Źródło:[15, s.12].

3. Planowanie detali. Zaznaczamy aleje, ścieżki, kształt oczka wodnego, usytuowanie

obiektów małej architektury, materiały wykończeniowe na nawierzchnię, płoty, murki.
Planujemy miejsca na posadzenie roślin.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4. Widok aksonometryczny. Służy on do stworzenia wizji projektowanego terenu. Tworzy się

go na podstawie rzutu z góry, w tej samej skali. Wykonanie polega na umieszczeniu rzutu
z góry wybranym bokiem pod kątem 60

, 45

lub 30

do poziomu, a następnie nałożeniu

na  tak  przygotowany  podkład  kalki  technicznej  w  układzie  pionowym  i  podniesieniu
pionowo  do  góry  wszystkich  elementów  projektu.  Można  posługiwać  się  pomocniczą
siatką  kwadratów.  Rysunek  wymaga  precyzji  i  dokładności  wykonania.  Bardzo  istotną
sprawą jest sposób cieniowania rysunku.

Rys. 6. Projekt zagospodarowania terenu zieleni

a) planowanie detali, b) widok aksonometryczny projektowanego terenu.

b) Źródło:[15, s.12].

Dobry projekt to wybór odpowiedniego stylu, określa on układ kompozycyjny ogrodu, jak

i wszystkie detale potrzebne do jego urządzenia.

4.7.2. Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

1. Jakie elementy bierzemy pod uwagę opracowując projekt koncepcyjny wybranego terenu?
2. Co to znaczy, że projekt powinien być jednorodny pod względem kompozycyjnym

i graficznym?

3.  Co pokazuje zarys sytuacyjny projektowanego terenu?
4.  Jaką skalę najczęściej stosujemy wykonując rzuty z góry projektowanego terenu?
5.  O czym należy pamiętać wykonując projekt koncepcyjny terenu?
6.  Jakie elementy zawierają opisy uwzględniane na projekcie wybranego terenu?
7.  W jaki sposób tworzymy widok aksonometryczny projektowanego terenu?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.7.3. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Wykonaj prosty projekt koncepcyjny zagospodarowania wybranego terenu zieleni.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

1)  zgromadzić materiały do rysowania,
2)  zgromadzić materiały wyjściowe do tworzenia dokumentacji projektowej,
3)  scharakteryzować tradycje lokalne i uwzględnić je podczas projektowania,
4)  nanieść zarys sytuacyjny terenu,
5)  wykonać rzut z góry, prezentujący przyjętą koncepcję projektową,
6)  przedstawić widok aksonometryczny wybranego terenu,
7)  nanieść opisy: napis główny, który wyjaśnia, co przedstawia projekt; napisy uzupełniające,

np. rzut z góry, widok, legenda, skala,

8) nanieść wykaz gatunków roślin,
9) zadbać o estetykę wykonywanego dzieła,

Wyposażenie stanowiska pracy:

–

przybory i materiały kreślarskie,

–

kolorowy tusz, farby, pastele,

–

karton,

–

zbiór norm dotyczących projektowania,

–

katalogi projektów architektury krajobrazu,

Ćwiczenie 2

Wykonaj projekt koncepcyjny ogródka dla małych dzieci przy wybranym przedszkolu.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

1) zgromadzić przybory do rysowania,
2) wykonać rzut z góry, nanieść na plan ogródka wszystkie istniejące obiekty: budynki,

istniejące rośliny, które chcemy zachować, ścieżki i podjazdy,

3)  ustalić hierarchię ważności, ułożenie na osiach kompozycyjnych,
4)  zaplanować strefy, podzielić działkę na części o różnym przeznaczeniu,
5)  miejsca wypoczynkowe powinieneś osłonić planując nasadzenia odpowiednich roślin,
6)  zadbać o ładne widoki,
7)  zaplanować detale, zaznaczyć aleje, ścieżki, usytuowanie obiektów małej architektury,
8)  zaproponować materiały wykończeniowe na nawierzchnię, płoty, murki.
9)  zaplanować miejsca na posadzenie roślin,
10)  wykonać widok aksonometryczny, służący do stworzenia wizji projektowanego terenu.
11)  zaprezentować wyniki pracy.

Wyposażenie stanowiska pracy:

–

przybory i materiały kreślarskie,

–

kolorowy tusz, farby, pastele,

–

karton,

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

–

zbiór norm dotyczących projektowania,

–

katalogi projektów architektury krajobrazu,

4.7.4. Sprawdzian postępów

Czy potrafisz:

Tak

Nie

1) wyjaśnić pojęcie projektu koncepcyjnego terenu?



2) dobrać odpowiednie rozwiązanie plastyczne do wykonywanego

projektu koncepcyjnego terenu?



3) określić zadania projektanta terenu zieleni?



4) wymienić cztery etapy wykonywania projektów?



5) wymienić czynniki, które należy uwzględnić podczas całego procesu

projektowego?



„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.8. Projekt wykonawczy architektury krajobrazu, zieleni

i zadrzewień

4.8.1. Materiał nauczania

Projekt wykonawczy architektury krajobrazu powinien zawierać:

−

projekt zagospodarowania terenu z określeniem rodzaju zastosowanego materiału

(kamienia, bruku, drewna, metalu) i z wyszczególnieniem elementów małej architektury,

−

szczegółowy projekt roślinności z oznaczeniem gatunków i odmian, ilościowy spis roślin

przewidzianych w projekcie ogrodu.
Sporządzanie kompletnych dokumentacji projektowych obiektów architektury krajobrazu

obejmuje:

−

inwentaryzacje dendrologiczne, kompozycyjno-krajobrazowe,

−

analizy terenu opracowania,

−

projekt zagospodarowania terenu,

−

dobór szaty roślinnej,

−

projekty ciągów komunikacji,

−

aranżacje oświetlenia zewnętrznego,

−

dobór elementów wyposażenia,

−

projekty detali ogrodowych i elementów małej architektury,

−

wizualizacje projektowanych założeń,

−

kosztorys inwestorski.

Inwentaryzacja dendrologiczna uwzględnia: zestawienia tabelaryczne z dokładnie

pomierzonymi parametrami drzew i krzewów wraz z fachowym opisem ich stanu zdrowotnego
i ewentualnymi uwagami (sugestie pielęgnacji, wycinki) oraz załącznik graficzny w postaci
mapy z naniesionymi obiektami roślinnymi, zgodnie z ich wymiarami.

Analizy terenu zawierają opis opracowania uwzględniający najczęściej: lokalizacje i granice

opracowania,  podstawę  opracowania  i  materiały  wyjściowe,  analizy  warunków  terenowych
panujących  w  obrębie  przedmiotowego  terenu,  jak  i  obszarów  do  niego  przyległych,  zakres
opracowania,  opis  stanu  istniejącego,  wymagania  inwestora,  założenia  projektowe,  opis
elementów składowych projektu.

Rys. 7. Rysunek projektowanego terenu ukazany w przestrzeni.

Źródło:[19].

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Rys. 8. Rzut z góry projektowanego terenu.

Źródło: [19]

Projekt zagospodarowania terenu – przestrzeni publicznej, prywatnej, przy firmach,

powinien uwzględniać panujące warunki terenowe: kompozycyjno – krajobrazowe,
przyrodnicze, a także kulturowe, jak również indywidualne życzenia inwestora.

Dobór szaty roślinnej musi być zgodny ze sztuką projektową i ogrodową i powinien

uwzględniać: fachowy dobór gatunkowy roślin uzależniony od warunków świetlnych,
wodnych, glebowych, powietrznych, siedliskowych, gabarytowych, przestrzenno –
plastycznych, dostosowany do otocznia, zgodny z bryłą i stylem obiektu, któremu towarzyszą.

Zestawienie roślin podajemy w formie tabelarycznego spisu gatunków roślin użytych

w projekcie wraz z podaną ilością sztuk do nasadzeń oraz ewentualnymi uwagami dotyczącymi
pielęgnacji materiału roślinnego.

W dokumentacji uwzględniamy projekty małej architektury (m.in. ogrodzenia, pergole,

trejaże, ławki, altany, oczka wodne, fontanny, ścieżki, podjazdy, posadzki, place, murki
oporowe, mury, zegary słoneczne, kosze na śmieci, donice, gazony, ławy darniowe, itp.).

W dokumentacji powinny się znaleźć przekroje terenu uzmysławiające układ przestrzenno

– krajobrazowy terenu.

Niezbędne są również wizualizacje przestrzenne projektowanego terenu – rysunki, szkice

ukazujące kompozycję zieleni lub ujęcie tematu zieleni jako spoiwa towarzyszącego bryle
budynku. Przedstawia to rys. 9.

Rys. 9. Wizualizacja przestrzenna projektowanego terenu.

Źródło: [19]

Kompozycja arkusza projektowego jest podporządkowana określonym zasadom. Plansza

powinna być tak rozplanowana, aby nie pozostawały na niej puste miejsca. Poszczególne
elementy na projekcie nie powinny umieszczane być zbyt ciasno, gdyż ma to niekorzystny
wpływ na jego czytelność.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Plansze należy opracować tak, aby obserwator był niejako oprowadzany po

projektowanym terenie – od prezentacji, gdzie w skali miasta czy dzielnicy obiekt się znajduje,
przez zarysowanie ogólnego zamysłu projektowego, aż do zaprezentowania najważniejszych
projektowanych rozwiązań i koncepcji szczegółowych.

Projekt graficzny terenu zielni powinien zawierać następujące opracowania:

−

plan sytuacyjny w podziałce 1:5000 lub 1:10000, sporządzony według planu

zagospodarowania przestrzennego, wyjaśniający powiązanie projektowanego obiektu
z otoczeniem,

−

plan szczegółowy inwestycji wykonany na podkładzie geodezyjnym, w podziałce 1:250,

1:500 z naniesieniem aktualnego stanu zainwestowania terenu; plan szczegółowy powinien
oznaczyć granice inwestycji, podać szczegółowy plan zabudowań, urządzeń terenowych,
małej architektury, sieci komunikacyjnej; wszystkie projektowane elementy powinny być
szczegółowo wymiarowane,

−

plan szczegółowy obsadzenia wykonany na podkładzie geodezyjnym; na planie należy

podać szczegółowe rozmieszczenie drzew, krzewów i rabat kwiatowych z uwzględnieniem
nazw i podaniem ilości sztuk danego gatunku; na planszach należy podać kierunek światła,

−

projekt techniczny ukształtowania terenu podający dokładne rzędne terenowe, kierunki

spadków, wielkości nasypów i wykopów,

−

przekroje podłużne i poprzeczne, charakterystyczne dla danego rozwiązania, wyjaśniające

jego układ plastyczny,

−

rysunki wykonawcze dla rabat bylinowych, kwietników, małej architektury, w podziałce

1:5, 1:25, 1:50 lub 1:100,

−

projekt techniczny melioracji, uprawy i nawożenia gleb wykonany na odbitce planu

szczegółowego inwestycji, z oznaczeniem graficznym powierzchni terenu podlegających
uprawie i nawożeniu,

−

szczegółowy kosztorys zagospodarowania terenu.

Do sporządzania projektów architektury krajobrazu powinieneś wykorzystywać

specjalistyczne programy komputerowe, takie jak: Garden Composer 3D PLUS, „wymarzony
ogród”, ArdCon. Będziesz potrzebował również znajomości obróbki map bitowych i grafiki
wektorowej – praca w programie Corel PhotoPaint i CorelDraw.

Rys. 10. Projekt ogrodu wykonany przy użyciu program komputerowego

Źródło: [20].

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.8.2. Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

1. Co zawiera projekt wykonawczy architektury krajobrazu?
2. Jakie elementy składają się na opracowanie graficzne projektu wykonawczego wybranego

terenu?

3.  Na co trzeba zwrócić uwagę przy komponowaniu arkusza projektowego?
4.  Jakie elementy zawiera inwentaryzacja dendrologiczna?
5.  Jakie elementy zawierają analizy terenu?
6.  Jakie wartości uwzględnia projekt zagospodarowania terenu?
7.  Jakie aspekty bierzemy pod uwagę przy doborze szaty roślinnej?
8.  Jakie  są  zasady  wykonywania  projektów  terenowych  oraz  widoków  aksonometrycznych

i perspektywicznych?

9. Jakie opracowania powinien zawierać projekt graficzny terenu zielni?

4.8.3. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Sporządź proste projekty wykonawcze architektury krajobrazu dla wybranego ogródka

przydomowego, dbając o zachowanie jego jednorodności kompozycyjnej.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

1)  przeanalizować materiał nauczania z rozdziału 6 dotyczący ćwiczenia,
2)  zgromadzić materiały do rysowania,
3)  zgromadzić materiały wyjściowe do tworzenia dokumentacji projektowej
4)  nanieść zarys sytuacyjny terenu,
5)  wykonać rzut z góry, prezentujący przyjętą koncepcję projektową,
6)  przedstawić widok aksonometryczny wybranego terenu,
7)  nanieść opisy: napis główny, który wyjaśnia, co przedstawia projekt; napisy uzupełniające,

np. rzut z góry, widok, legenda, skala,

8)  nanieść wykaz gatunków roślin,
9)  zadbać o estetykę wykonywanego dzieła,
10)  przedstawić projekt do oceny.

Wyposażenie stanowiska pracy:

–

przybory i materiały kreślarskie,

–

kolorowy tusz, farby, pastele,

–

karton,

–

zbiór norm dotyczących projektowania,

–

katalogi projektów architektury krajobrazu,

Ćwiczenie 2

Wykonaj projekt szczegółowy ogródka przydomowego. Wykorzystaj do pracy programy

komputerowe (np. „wymarzony ogród”, ArtCon lub inne).

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

1) skorzystać z programu ArtCon do projektowania terenów zielonych lub z programu

„Wymarzony ogród”,

2) wykonać rzut z góry, nanieść na plan ogródka wszystkie istniejące obiekty: budynki,

rośliny, które chcemy zachować, ścieżki i podjazdy,

3)  ustalić hierarchię ważności, ułożenie na osiach kompozycyjnych,
4)  zaplanować strefy, podzielić działkę na części o różnym przeznaczeniu,
5)  zadbać o ładne widoki,
6)  zaplanować detale, zaznaczyć aleje, ścieżki, usytuowanie obiektów małej architektury,
7)  zaproponować materiały wykończeniowe na nawierzchnię, płoty, murki,
8)  zaplanować miejsca na posadzenie roślin,
9)  przedstawić projekt w widoku D3 (w przestrzeni),
10)  wydrukować projekty,
11)  zaprezentować wyniki pracy.

Wyposażenie stanowiska pracy:

–

zbiór norm dotyczących projektowania,

–

katalogi projektów architektury krajobrazu,

–

komputer i urządzenia peryferyjne (skaner, drukarka, aparat cyfrowy),

–

programy komputerowe do sporządzania projektów architektury krajobrazu,

4.8.4. Sprawdzian postępów

Czy potrafisz:

Tak

Nie

1) wyjaśnić pojęcie projektu wykonawczego architektury krajobrazu?



2) dobrać odpowiednie rozwiązanie plastyczne do wykonywanego

projektu terenu zieleni?



3) wykonać projekty nasadzeń roślinnych?



4) wykonać proste projekty wykonawcze zieleni, zadrzewień i małej

architektury?



5) wykonać projekty szczegółowe dla różnego rodzaju terenów zieleni?



6) określić rolę poszczególnych etapów projektowania w tworzeniu

dokumentacji projektowej architektury krajobrazu?



7) wymienić opracowania, jakie powinien zawierać projekt graficzny

terenu zieleni?



8) zastosować programy komputerowe do sporządzania dokumentacji

projektowej architektury krajobrazu?



„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.9. Projekt konserwatorski zieleni i zadrzewień

4.9.1. Materiał nauczania

Krajobraz jest to ogół cech przyrodniczych i antropogenicznych wyróżniających określony

teren, zespół typowych cech danego terenu.

W zależności od stanu i stopnia zniszczenia rozróżnia się krajobrazy:

−

pierwotne, w których istnieje samoregulacja i człowiek nie wprowadził żadnych zmian,

−

naturalne, w których wprowadzono pewne zmiany, ale bez budownictwa i naruszenia

mechanizmów samoregulacji,

−

kulturowe (gospodarcze, antropogeniczne), w których prowadzi się intensywną

gospodarkę i budownictwo naruszające naturalną samoregulację,

−

zdewastowane, w których elementy naturalne zostały wyparte przez przemysł

i budownictwo.
W Polsce i Europie dominują krajobrazy kulturowe, ale coraz więcej obszarów jest

zdewastowanych, uległych biodegradacji.

Pojęcie konserwacji obejmuje

ochronę, rewaloryzację, rekultywację i rewitalizację terenów

zielonych. Zasadniczym celem konserwacji jest utrzymanie określonego, cennego krajobrazu
naturalnego czy kulturowego w ustalonej formie.

Konserwacja zieleni obejmuje:

−

ochronę, reprezentującą postawę bierną, która może mieć charakter zachowawczy lub też

zmierzający do uczytelnienia charakterystycznych form krajobrazowych, głównym celem
ochrony przyrody jest utrzymanie stabilności ekosystemów i procesów ekologicznych
oraz zachowanie różnorodności biologicznej,

−

konserwację

właściwą,

reprezentującą

postawę

czynną,

zmierzającą

aktywnie

do utrzymania stanu obecnego poprzez cały szereg metod działania, jak np. zabezpieczenie,
utrwalenie, konserwacja, scalenie,

−

rewaloryzację, reprezentującą postawę czynną, zmierzająca do przywrócenia dawnego lub

zmienionego stanu poprzez rekonstrukcję w przypadku krajobrazu gospodarki sztucznej,
czy też rekultywację w przypadku krajobrazu naturalnego lub podlegającego gospodarce
naturalnej,

−

rekultywację, która przywraca wartości użytkowe i przyrodnicze terenom zdewastowanym

i zdegradowanym przez działalność człowieka, przede wszystkim leśnym i rolniczym,

−

rewitalizację, która ma na celu odnowę, uatrakcyjnienie, ożywienie terenu zieleni poprzez

pielęgnację  zadrzewień,  trawników  oraz  wprowadzenie  nowych  elementów  roślinnych,
takich  jak  drzewa  i  krzewy  ozdobne  –  klomby  i  kwietniki;  ma  na  celu  również  wymianę
starych,  zniszczonych  nawierzchni  –  elementów  małej  architektury  ogrodowej
i wprowadzenie nowoczesnych technologii.
Projekt konserwatorski zieleni i zdrzewień powinien obejmować:

−

pełną inwentaryzację stanu istniejącego,

−

ocenę stanu technicznego i zdrowotnego drzewostanu,

−

zabezpieczenie roślin na czas prac związanych z konserwacją,

−

analizę historyczną; określa stopień zniszczenia i określa kierunki ochrony,

−

projekty restauracji, rekompozycji zabytkowego założenia,

−

projekty adaptacyjne,

−

zabiegi pielęgnacyjne, konserwatorskie i leczenie drzewostanu,

−

regulacje drzewostanu,

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

−

cięcia prześwietlające, rozluźniające zbyt zagęszczoną koronę celem lepszego

wykorzystania przez drzewo światła i możliwości przewietrzania,

−

cięcia sanitarne w koronach drzew i krzewów polegające na usuwaniu pędów, gałęzi

i konarów chorych, martwych (suchych) lub połamanych

−

cięcia formujące w celu uzyskania określonej formy pokrojowej, np. prowadzenia koron

drzew, krzewów na formę kulistą,

−

cięcia techniczne związane z koniecznością uniknięcia kolizji z urządzeniami technicznymi i

architekturą,

−

leczenie zachowawcze ubytków powierzchniowych i wgłębnych w pniach i komorach

drzew,

−

leczenie uszkodzeń w rejonie systemu korzeniowego drzew, krzewów (odsłonięcie,

zgniecenie itp.),

−

odtwarzanie zadrzewienia, parterów, szpalerów, żywopłotów, klombów, trawników,

−

wykonanie nasadzeń uzupełniających drzew, krzewów, roślin okrywowych,

−

nawożenie mineralne,

−

bieżące usuwanie powstałych szkód,

−

rekultywację trawników (dywanowe – koszone 4 – 5 razy w miesiącu, łąkowe – koszone 3

– 4 razy w roku, parkowe – koszone 1 raz w miesiącu), nawożenie dwa do trzech razy
w roku.
Metody rekultywacji gruntów obejmują:

a) Zakres formalny:

−

konserwacja krajobrazów z przewagą elementów przyrodniczych, typu pierwotnego

i naturalnego (np. stare drzewo, zagajnik cisowy, fragment krajobrazu pierwotnego),

−

konserwacja krajobrazu z przewagą elementów naturalnych, ale w sztuczny sposób

wprowadzonych,

b) Zakres czasowy:

−

czas nie stwarza w zakresie konserwacji krajobrazu zasadniczych ograniczeń, konserwacją

obejmuje się zarówno krajobrazy zabytkowe typu pierwotnego, naturalnego, kulturowe
historyczne, jak i krajobraz współczesny (uprawowy, parkowy), różne są tylko rodzaje
zabiegów,

c) Podstawowe przedmioty ochrony krajobrazu:

−

pomniki przyrody, obejmujące poszczególne elementy (np. stare drzewa, głazy narzutowe),

−

różnego rodzaju rezerwaty, obejmujące specjalnie określone powierzchnię (np. część

lasów, tereny ochrony roślin),

−

parki narodowe, obejmujące kompleksowo większe powierzchnie terenu wraz

ze wszystkimi naturalnymi elementami, jako otwarte muzea przyrody,

−

parki krajobrazowe, atrakcyjne krajobrazowo, pomyślane jako większe tereny

przeznaczone dla funkcji turystycznej,

−

obszary krajobrazu chronionego, największe powierzchniowo, przeznaczone do rekreacji

i wypoczynku.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.9.2. Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

1.  Jaki jest cel konserwacji terenów zieleni?
2.  Jakie elementy obejmuje konserwacja zieleni?
3.  Jaki jest zakres formalny konserwacji?
4.  Jaki jest zakres czasowy konserwacji?
5.  Czy potrafisz wymienić podstawowe przedmioty ochrony krajobrazu i jego elementy?
6.  Jakie elementy powinien zawierać projekt konserwatorski zieleni i zdrzewień?
7.  Jakie elementy obejmują metody rekultywacji gruntów?

4.9.3. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Wypisz w poszczególnych kolumnach tabel, jakie prace należy wykonać stosując

konserwację właściwą zieleni.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

1)  zgromadzić materiały i przybory potrzebne do wykonania ćwiczenia,
2)  zaplanować tok postępowania,
3)  przygotować tabelę według niżej podanego wzoru,
4)  wpisać informację w poszczególnych kolumnach,
5)  dokonać analizy ćwiczenia,
6)  zapisać wnioski,
7)  zaprezentować pracę.

Lp. zabezpieczenie

utrwalenie

konserwacja

scalenie

Wyposażenie stanowiska pracy:

–

literatura,

–

przybory do pisania,

–

notatnik,

Ćwiczenie 2

Wykonaj prosty projekt konserwatorski zieleni i zadrzewień w parku miejskim.

Uwzględnij utrzymanie stanu obecnego poprzez takie metody działania, jak: zabezpieczenie,
utrwalenie, konserwacja, scalenie.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

1)  zgromadzić materiały i przybory potrzebne do wykonania ćwiczenia,
2)  zaplanować tok postępowania,
3)  zapisać w punktach planowane prace konserwatorskie,
4)  dokonać analizy ćwiczenia,
5)  zaprezentować pracę.

Wyposażenie stanowiska pracy:

–

arkusz papieru,

–

przybory do pisania,

–

notatnik.

4.9.4. Sprawdzian postępów

Czy potrafisz:

Tak

Nie

1) określić cel konserwacji terenów zieleni?



2) określić rolę i zakres konserwacji zieleni?



3) wymienić przedmioty ochrony krajobrazu i jego elementy?



4) wymienić prace związane z wiosenną konserwacją drzew?



5) wymienić prace związane z wiosenną konserwacją krzewów?



6) wymienić prace związane z wiosenną konserwacją trawników?



„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.10. Przepisy prawa budowlanego i ochrony środowiska

4.10.1. Materiał nauczania

Podstawowe akty prawne dotyczące ochrony krajobrazu.

1. Ustawa o ochronie dóbr kultury z 1962 roku (Dz.U. 98/1999,poz. 1150).
2. Ustawa o Inspekcji Ochrony Środowiska z 19991 roku (Dz.U. 77/1991, poz. 335

z późniejszymi zmianami).

3. Ustawa o ochronie przyrody z 1991 roku (Dz.U. 99/2001, poz. 1079 z późniejszymi

zmianami):

−

rozporządzenie Ministra Środowiska z 2001 roku w sprawie określenia siedlisk
przyrodniczych podlegających ochronie (Dz.U. 92/2001, poz. 1029),

−

rozporządzenie Ministra Środowiska z 2001 roku w sprawie określenia listy
gatunków roślin rodzimych dziko występujących objętych ochroną gatunkową ścisłą
i częściową oraz zakazów właściwych dla tych gatunków i odstępstw od tych
zakazów (Dz.U. 106/2001, poz. 1167),

−

rozporządzenie Ministra Środowiska z 2001 roku w sprawie określenia listy
gatunków zwierząt rodzimych dziko występujących objętych ochroną gatunkową

ścisłą i częściową oraz zakazów właściwych dla danych gatunków i odstępstw od
tych zakazów (Dz.U. 130/2001. Poz. 1456).

4. Ustawa o zagospodarowaniu przestrzennym z 1994 roku (Dz.U. 15/1999, poz. 139

z późniejszymi zmianami).

5. Ustawa – Prawo budowlane z 1994 roku (Dz.U. 106/2000, poz. 1126 z późniejszymi

zmianami).

6. Ustawa o ochronie gatunków rolnych i leśnych z 1995 roku (Dz.U. 16/1995, poz. 78

z późniejszymi zmianami).

7. Ustawa Prawo ochrony Środowiska z 2001 roku (Dz.U. 62/2001, poz. 627 i Dz.U.

100/2001, poz 1085).

8. Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami z 2003 roku (Dz.U. 162/2003 poz.

1568).

9. Ustawa o ochronie przyrody z 2004 roku (Dz.U. 92/2004, poz. 880).

Wybrane przepisy prawa budowlanego dotyczące obiektów stawianych na terenach

zielonych reguluje ustawa z dnia 7 lipca 1994 roku – Prawo budowlane. (Dz. U. 207/2003,
poz. 2016, z późniejszymi zmianami). Przytaczam poniżej istotne artykuły tej ustawy:

Art. 29. 1.
Pozwolenia na budowę nie wymaga budowa:

−

obiektów gospodarczych związanych z produkcją rolną i uzupełniających zabudowę

zagrodową w ramach istniejącej działki siedliskowej,

−

budynków gospodarczych, wiat i altan o powierzchni zabudowy do 10 m

, przy czym

łączna liczba tych obiektów nie może przekraczać dwóch na każde 1.000 m

powierzchni

działki,

−

indywidualnych przydomowych oczyszczalni ścieków o wydajności do 7,50 m

na dobę,

−

altan i obiektów gospodarczych na działkach w pracowniczych ogrodach działkowych

o powierzchni zabudowy do 25 m

w miastach i do 35 m

poza granicami miast oraz

wysokości do 5 m przy dachach stromych i do 4 m przy dachach płaskich,

−

przydomowych basenów i oczek wodnych o powierzchni do 30 m

−

obiektów małej architektury,

−

ogrodzeń,

−

tymczasowych obiektów budowlanych stanowiących wyłącznie eksponaty wystawowe, bez

pełnienia jakichkolwiek funkcji użytkowych, usytuowanych na terenach przeznaczonych na
ten cel,

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

−

tymczasowych obiektów budowlanych niepołączonych trwale z gruntem i przewidzianych

do  rozbiórki  lub  przeniesienia  w  inne  miejsce  w  terminie  określonym  w  zgłoszeniu,
o którym mowa w art. 30 ust. 1, ale nie później niż w okresie 120 dni od dnia rozpoczęcia
budowy  określonego  w  zgłoszeniu;  zwolnienie  to  nie  dotyczy  obiektów  związanych
z przedsięwzięciem  mogącym  znacząco  oddziaływać  na  środowisko,  w  rozumieniu
przepisów  o  dostępie  do  informacji  o  środowisku  i  jego  ochronie  oraz  o  ocenach
oddziaływania na środowisko,
Art. 34. 1.
Projekt  budowlany  powinien  spełniać  wymagania  określone  w  decyzji  o  warunkach

zabudowy i zagospodarowania terenu, jeżeli jest ona wymagana zgodnie z przepisami
o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.

−

projekt budowlany powinien spełniać wymagania określone w decyzji o warunkach

zabudowy i zagospodarowania terenu, jeżeli jest ona wymagana zgodnie z przepisami
o zagospodarowaniu przestrzennym,

−

zakres i treść projektu budowlanego powinny być dostosowane do specyfiki i charakteru

obiektu oraz stopnia skomplikowania robót budowlanych,

−

projekt budowlany powinien zawierać projekt zagospodarowania działki lub terenu,

sporządzony  na  aktualnej  mapie,  obejmujący;  określenie  granic  działki  lub  terenu,
usytuowanie,  obrys  i  układy  istniejących  i  projektowanych  obiektów  budowlanych,  sieci
uzbrojenia  terenu, sposób odprowadzania lub oczyszczania ścieków, układ komunikacyjny
i układ  zieleni,  ze  wskazaniem  charakterystycznych  elementów,  wymiarów,  rzędnych
i wzajemnych  odległości  obiektów, w nawiązaniu do istniejącej i projektowanej zabudowy
terenów sąsiednich.
Art. 35. 1.
Przed  wydaniem  decyzji  o  pozwoleniu  na  budowę  lub  odrębnej  decyzji  o  zatwierdzeniu

projektu budowlanego właściwy organ sprawdza zgodność projektu zagospodarowania działki
lub terenu z:

−

miejscowymi planami zagospodarowania przestrzennego i wymaganiami ochrony
środowiska,

−

wymaganiami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu,

−

przepisami, w tym techniczno-budowlanymi.

4.10.2. Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

1.  Jakie akty prawne regulują planowanie i zagospodarowanie przestrzenne terenów?
2.  Jakie akty prawne regulują prawo budowlane?
3.  Jakie akty prawne regulują ochronę środowiska?
4.  Gdzie można znaleźć informacje dotyczące prawa budowlanego i ochrony środowiska?

4.10.3. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Przeanalizuj przepisy prawa budowlanego dotyczące obiektów stawianych na terenach

zielonych.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

1) przeanalizować akty prawne dotyczące prawa budowlanego,
2) odszukać w aktach prawnych informacji dotyczących obiektów stawianych na terenach

zieleni,

3) wpisać do notatnika w punktach niezbędne dane przydatne w ćwiczeniu,
4) dokonać oceny ćwiczenia.

Wyposażenie stanowiska pracy:

–

akty prawne,

–

przybory do pisania,

–

notatnik,

–

literatura z rozdziału 6.

Ćwiczenie 2

Odszukaj i wypisz akty prawne, które normalizują realizowanie projektu budowlanego

obiektów małej architektury.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

1)  przeczytać akty prawne dotyczące prawa budowlanego,
2)  odszukać w aktach prawnych informacji dotyczących projektów budowlanych,
3)  wpisać do notatnika w punktach niezbędne dane przydatne w ćwiczeniu,
4)  dokonać oceny ćwiczenia.

Wyposażenie stanowiska pracy:

–

akty prawne,

–

przybory do pisania,

–

notatnik,

–

literatura z rozdziału 6.

4.10.4. Sprawdzian postępów

Czy potrafisz:

Tak

Nie

1) określić akty prawne dotyczące prawa budowlanego?



2) określić akty prawne dotyczące ochrony środowiska?



3) powiedzieć co powinien zawierać projekt budowlany?



4) określić, jaka ustawa reguluje przepisy prawa budowlanego dotyczące

obiektów stawianych na terenach zielonych?



5) opisać, jakie obiekty nie wymagają pozwolenia na budowę?



6) określić, co powinien zawierać projekt budowlany?



„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

5. SPRAWDZIAN OSIĄGNIĘĆ

INSTRUKCJA DLA UCZNIA

1.  Przeczytaj uważnie instrukcję.
2.  Podpisz imieniem i nazwiskiem kartę odpowiedzi.
3.  Zapoznaj się z zestawem zadań testowych.
4.  Test zawiera 20 zadań. Do każdego zadania dołączone są 4 możliwości odpowiedzi. Tylko

jedna jest prawidłowa.

5. Udzielaj odpowiedzi na załączonej karcie odpowiedzi, stawiając w odpowiedniej rubryce

znak X. W przypadku pomyłki należy błędną odpowiedź zaznaczyć kółkiem, a następnie
ponownie zakreślić odpowiedź prawidłową.

6. Zadania wymagają prostych obliczeń, które powinieneś wykonać przed wskazaniem

poprawnego wyniku. Jedynie, wskazanie odpowiedzi, nawet poprawnej, ale bez
uzasadnienia, nie będzie uznane.

7. Pracuj samodzielnie, bo tylko wtedy będziesz miał satysfakcję z wykonanego zadania.
8. Jeśli udzielenie odpowiedzi będzie Ci sprawiało trudność, wtedy odłóż jego rozwiązanie na

później i wróć do niego, gdy zostanie Ci wolny czas.

9. Na rozwiązanie testu masz 45 min.

Powodzenia

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

ZESTAW ZADAŃ TESTOWYCH

1. Elementy i czynniki, które należy uwzględnić podczas projektowania krajobrazu:

a)  przyrodnicze, geograficzne, społeczne, urbanistyczne, znaczeniowe.
b)  geograficzne, społeczne, urbanistyczne, środowiskowe, kulturowe.
c)  społeczne, urbanistyczne, znaczeniowe, środowiskowe.
d)  przyrodnicze, geograficzne, społeczne, mieszkaniowe.

2. Czynniki decydujące o niepowtarzalności projektu:

a)  kolorystyka, światło, cień, elementy ruchu, zapach roślin, zastosowane materiały.
b)  elementy ruchu, zapach roślin, zastosowane materiały budowlane.
c)  kolorystyka, światło, cień, elementy ruchu, budynki mieszkalne.
d)  cień, elementy ruchu, budynki mieszkalne, barwa.

3. Kompozycja oznacza

a) sposób powiązania elementów formalnych dzieła tak, by tworzyły one całość zgodną

z intencją twórcy.

b) sposób umieszczania elementów w precyzyjnie wybranym miejscu.
c) sposób powiązania elementów dzieła.
d)

ustalenie rodzaju układu.

4. Wyróżniamy następujące kompozycje:

a)  statyczną, dynamiczną, otwartą, zamkniętą, symetryczną, asymetryczną, mieszaną.
b)  kontrastowe, wartości podobnych, przeciwstawnych.
c)  statyczną, dynamiczną, otwartą, zamkniętą.
d)  horyzontalna, wertykalna, diagonalna.

5. Aby uzyskać spójną i czytelną kompozycję w procesie projektowania należy uwzględnić

następujące elementy oraz czynniki występujące w projektowanej przestrzeni:
a)  ustalenie rodzaju układu, w jakim mają występować związki elementów.
b)  przyrodnicze, geograficzne, społeczne, urbanistyczne, znaczeniowe.
c)  ilościowe, jakościowe, znaczeniowe.
d)  przyrodnicze i geograficzne.

6. Elementami, które budują kompozycję są:

a)  linia, płaszczyzna, bryła, forma przestrzenna.
b)  płaszczyzna, forma przestrzenna, światło.
c)  punkt, linia, płaszczyzna, bryła, motyw.
d)  płaszczyzna, bryła, forma przestrzenna.

7. W krajobrazie wyróżniamy następujące stosunki przestrzenne:

a) rozmieszczenia, odległości, kształtu, rozmiaru, ruchu, oglądu, zmienność krajobrazu

w czasie.

b)  jakościowe, ilościowe, kształtu, rozmiaru, ruchu.
c)  kształtu, rozmiaru, ruchu, odległości.
d)  jakościowe, ilościowe.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

8. Cel zakładania terenów zieleni:

a) oprawa zabudowy, miejsce wypoczynku, łącznik pomiędzy zabudową a krajobrazem,

izolacja obiektu.

b)  miejsce wypoczynku, łącznik pomiędzy zabudową a krajobrazem.
c)  łącznik pomiędzy zabudową a krajobrazem.
d)  miejsce wypoczynku, rekreacji.

9. Szkic koncepcyjny terenu przedstawia

a)  odzwierciedlanie cech przedstawianego obiektu.
b)  szybki szkic odzwierciedlający rzeczywistość.
c)  ogólną koncepcję projektową.
d)  ćwiczenie warsztatowe.

10. W projekcie wyróżniamy rośliny:

a)  kluczowe, akcentujące, okrywające grunt.
b)  wysokie, niskie, rozłożyste, okrągłe.
c)  cieniolubne, światłolubne.
d)  drzewa, krzewy, byliny.

11. Ważniejsze cechy plastyczne roślin:

a)  wielkość, struktura wewnętrzna, zewnętrzna, barwa.
b)  kolor, wielkość, kształt, proporcje.
c)  proporcje, wielkość, pokrój.
d)  wielkość, kształt, barwa.

12. Materiały chemiczne stosowane do ochrony drewna, z którego wykonane są obiekty małej

architektury to:
a)  środki impregnujące, farby i lakiery olejne, olejno-żywiczne, ftalowe i emulsyjne.
b)  środki impregnujące i lakiery.
c)  farby ftalowe i emulsyjne.
d)  farby i lakiery olejne.

13. Środki impregnujące służące do ochrony drewna to:

a)  karbolineum, olej impregnacyjny kreozotowy, xylamit.
b)  produkty oleiste, grzybobójcze.
c)  olej impregnacyjny, xylamit.
d)  xylamit, olej.

14. Obiekty małej architektury służące rekreacji:

a)  ławki, huśtawki, drabinki, piaskownice.
b)  piaskownice, rzeźby, oczka wodne.
c)  pergole, trejaże, rzeźby, fontanny.
d)  rzeźby, ławki, huśtawki.

15. Rodzaje i zakres konserwacji zieleni:

a)  ochrona, konserwacja właściwa, rewaloryzacja.
b)  cięcia, nawadnianie nawożenie.
c)  rewaloryzacja, rewitalizacja.
d)  rewitalizacja, konserwacja.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

16. Elementy przestrzenne dobieramy w zależności od:

a) wielkości ogrodu, usytuowania terenu, istniejących już nasadzeń i budowli, stylu

ogrodu, bliskości sąsiednich budynków, gustu i upodobań właścicieli.

b)  wielkości ogrodu, usytuowania terenu, gustu i upodobań właścicieli.
c)  stylu ogrodu, wielkości ogrodu, usytuowania terenu.
d)  istniejących już nasadzeń i budowli, stylu ogrodu.

17. Projekt koncepcyjny terenu służy

a) przedstawieniu ogólnej koncepcji projektowej, ukazuje rozmieszczenie, kształt

i wzajemne położenie najważniejszych elementów projektowanego terenu.

b) określonym zasadom, ukazuje rozmieszczenie, kształt i wzajemne położenie

najważniejszych elementów.

c) ukazaniu względnych proporcji i zależności ważniejszych elementów.
d) przedstawieniu ogólnej koncepcji projektowej.

18. Rysunki wykonawcze dla rabat bylinowych, kwietników wykonujemy w podziałce:

a)  1:5, 1:25, 1:50 lub 1:100.
b)  1;50, 1:100.
c)  1:10, 1:25.
d)  1:100.

19. Projekt konserwatorski zieleni i zdrzewień powinien obejmować:

a)  cięcia formujące w celu uzyskania określonej formy pokrojowej.
b)   prześwietlanie, odmładzanie, nawożenie.
c)  cięcia, leczenie, nawożenie, koszenie.
d)  cięcia prześwietlające, rozluźniające.

20. Pozwolenia na budowę nie wymaga budowa

a)  obiektów małej architektury.
b)  budynków gospodarczych.
c)  budynków mieszkalnych.
d)  dróg i mostów.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

KARTA ODPOWIEDZI

Imię i nazwisko..........................................................................................

Wykonywanie projektów architektury krajobrazu

Zakreśl poprawną odpowiedź

zadania

Odpowiedź

Punkty

Razem:

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

LITERATURA

1. Bartosiewicz A.: Urządzanie terenów zieleni. Wydawnictwo Szkolne i Pedagogiczne,

Warszawa 1977

2. Bogdanowski J.: Kompozycja i planowanie w architekturze krajobrazu. Ossolineum,

Wrocław 1976

3. Bogdanowski J.: Polskie ogrody ozdobne. Arkady, Warszawa 2000
4. Bogdanowski J.: Architektura krajobrazu. Państwowe Wydawnictwo Naukowe,

Warszawa – Kraków 1981

5. Conrad T., Pearson D.: Nowoczesne Ogrody. Arkady, Warszawa 2000
6. Gadomska E., Gadomski K.: Urządzanie i pielęgnacja terenów zieleni, cz. I.

HORTPRESS, Warszawa 2005

7. Gadomska E., Gańko K., Garczarczyk M., Zinowiec-Cieplik K.: Podstawy architektury

krajobrazu, cz. I. HORTPRESS, Warszawa 2004

8. Kosmala M.: Suski Z.: Materiały budowlane w architekturze krajobrazu. Wydawnictwo

SGGW, Warszawa 1994

9. Neufert P.: Podręcznik projektowania architektoniczno-budowlanego. Arkady, Warszawa

2000

10.  Niemirski Wł.: Kształtowanie terenów zieleni. Arkady, Warszawa 1973
11.  Piwocki K., Porębski M.: Dzieje sztuki w zarysie, t. I–III. WSiP, Warszawa 1988
12.  Pokorski J., Siwiec A.: Kształtowanie terenów zieleni. WSiP, Warszawa 1998
13.  Popek  M.,  Wapińska  B.:  Planowanie  elementów  środowiska,  cz.  1.  WSiP,  Warszawa

2004

14. Raczkowski St.: Urządzanie terenów zieleni. Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne,

Warszawa 1977

15.  „Ogród marzeń”, – miesięcznik, wyd. specjalne, nr 2/2000
16.  „Działkowiec”, – miesięcznik, wyd. specjalne, nr 3/2006
17.  http://inter-flora.pl
18.  http://www.bastpol.com.pl
19.  http://www.landbo.com.pl
20.  http://www.ogrody.pl