Jak uporządkować swoje życie.

Darmowy

 Poradnik w formie kursu.

www.treningro.com

trener.ro@wp.pl

     
     Niniejsza publikacja dotyczy polepszenia warunków Twojego życia na 

wszystkich płaszczyznach poprzez zmianę zachowań. Taką zmianę która 

dokonuje się w sposób niemalże automatyczny. Spośród innych 

poradników wyróżnia się tym, iż nie tylko opisałem w niej co zrobić aby 

poprawić swoje życie na lepsze, ale także napisałem jak to zrobić – 

nierzadko dzieląc się swoim doświadczeniem. Książka dotyczy więc w 

pierwszej kolejności odkrycia w sobie motywacji, następnie rozwoju 

osobistego i relacji międzyludzkich, a w konsekwencji sukcesu ogólnie 

pojętego.

    Korzyści dla czytelnika z przepracowania tej książki są nieograniczone, 

ponieważ nabyta wiedza może być wykorzystana w każdej sytuacji i przez 

każdego człowieka. Jest to wiedza wynikająca z doświadczenia czytelnika 

i ma zastosowanie uniwersalne.

     Wszystko co tu opisałem przepracowałem sam z efektem końcowym 

przekraczającym moje najśmielsze oczekiwania. Ponad to pomogłem 

przejść przez ten kurs rozwoju osobistego grupie osób, które osiągnęły  

podobny, zadowalający rezultat.

   Przy opracowaniu tekstu korzystałem z rozmaitych fachowych 

czasopism i publikacji, za każdym razem podając źródło.

 Spis treści : 

  Wstęp – czyli jak odkryć w sobie motywację

  rozdział 1 – nie jesteś bezradny

  rozdział 2 – wizja Ciebie w niedalekiej przyszłości

  rozdział 3 – w oparciu o własne siły?

  rozdział 4 - jaki jesteś naprawdę?

  rozdział 5 – co przeszkadza Ci  osiągnąć stały sukces, a co pomaga?

  rozdział 6 – zacznij już od dzisiaj

  rozdział 7 – czym jest stres i jak sobie z nim radzić?

  rozdział 8 – optymistycznie

  rozdział 9 - ściąga uczuć i cech charakteru

  

  

Wstęp – czyli jak odkryć w sobie motywację

     Na początek zastanówmy się jak ważna jest motywacja w naszym

 życiu. Wszystkie nasze działania mają swój początek w motywacji i

 poglądach. Kiedy mam motywację, jestem w stanie przenosić góry, kiedy

 jej brak nie chce mi się umyć po sobie nawet jednej szklanki. Dokładnie

 rok temu zmotywowany perspektywą otworzenia dochodowej firmy na

 terenie Niemiec w czasie nie dłuższym niż cztery miesiące nauczyłem się

 posługiwać językiem niemieckim tematycznym w stopniu średnio

 zaawansowanym. Miałem silną motywację zarobienia niezłych pieniędzy

co zaowocowało tym , że znalazłem sposób jak w tak krótkim czasie

 nauczyć się języka. Miałem cel.

 Po czterech miesiącach okazało się, że w wyniku mojej choroby nie będę

 mógł wyjechać i pracować w tej branży. Po straceniu motywacji

 całkowicie zaprzestałem naukę języka. Potrzebowałem kolejnych ośmiu

 miesięcy żeby znaleźć inną motywację. 

      Motywacja jest naszym bodźcem w zwykłych, codziennych sprawach.

 Jak ją odkryć? To prostsze niż sądzisz. Odkryj swoje potrzeby, a za nimi

 odkryjesz motywację, np. dzwoni budzik, jest poniedziałek szósta rano,

 pogoda zdecydowanie jesienna.... nie masz ochoty wynurzyć się z tej

 ciepłej i przyjemnej pościeli, ale mimo to wstajesz ponieważ masz

 motywację. Dla każdego z nas może być ona różna. Jedni wstają do pracy

 ponieważ skądś muszą brać pieniądze na swoje potrzeby, inni znów

 wstają do życia, inni jeszcze aby nie spóźnić się na pociąg czy samolot

 jeśli planują podróż.....itp. Jest to przykład kiedy początkowo

 nieprzyjemne działanie może stać się dla nas czymś pozytywnym.

   Kolejny przykład z życia wzięty. Historia ta wydarzyła się naprawdę.

 Celowo nie podaję imion uczestniczących w niej osób, ponieważ nie mam

 z nimi kontaktu i nie wiem czy na to by zezwolili. Ale nie imiona są tu

 najważniejsze, a to co się z tej historii przebija. Na początku lat 90-tych,

 mój kolega z klasy niefortunnie skoczył do wody powodując poważny

 uraz kręgosłupa. Okazało się, że potrzebna będzie kosztowna

 rehabilitacja. Dowiedzieli się o tym dwaj bracia w wieku 12 i 13 lat. Ich

 motywacją stało się zebranie odpowiedniej sumy pieniędzy, potrzebnej do

 leczenia. W ciągu jednego miesiąca znaleźli sponsora, który

 wyprodukował gąbki do mycia z nadrukiem  informującym, iż dochód z

 ich sprzedaży przeznaczony jest na leczenie mojego kolegi. Ci

 kilkunastoletni chłopcy sprzedali po znajomych i nieznajomych prawie

 cały zapas tych gąbek. W ten sposób zebrali całą kwotę. Nie zrażali się

 
 odmowami kolejnych firm i poszczególnych osób, ponieważ mieli w

 sobie ogromną siłę – mieli motywację. Rehabilitacja przebiegła

 prawidłowo i kolega który ją przeszedł w pełni odzyskał sprawność

 fizyczną.  To wspaniały przykład pokazujący jak wielką siłę daje nam

 motywacja.

    Motywacja jest siłą napędową człowieka. Decyduje o tym, co robisz, do

 czego dążysz. Warunkuje Twoje działania, każdego dnia. Często jest tak,

 że nie zadajemy sobie tego pytania: "po co?". Cokolwiek robimy,

 wykonujemy to.

Odkr yj to, c o  ki er uj e  Tw oi m  dzi ał a ni e m .

Odpowiedz na pytania (zapisz wszystkie odpowiedzi):

1. Co Cię najbardziej motywuje do działania?

2. Co w przeszłości powodowało, że działałeś?

3. Jakie wydarzenia? Dlaczego właśnie to wydarzenie?

4. Jakie osoby? Dlaczego ta właśnie osoba?

5. Gdy działałeś i czułeś się zmotywowany do działania,

 robiłeś to, aby:

    a) Udowodnić coś sobie? Jeżeli tak, co chciałeś udowodnić?

    b) Udowodnić coś innym? Jeżeli tak, co chciałeś udowodnić?

c)Robiłeś to dla siebie? Jeżeli tak, jakie miałeś z tego korzyści?

d)Robiłeś to dla kogoś? Jeżeli tak, jakie korzyści za tym stały?

         e) Inne motywy? Opisz, jakie i po co.

(źródło „jak odkryć to czego pragniesz?” Łukasz 

Milewski)

      Moją motywacją do rozwoju osobistego jest chęć bycia lepszym

  człowiekiem. Ze zdumieniem odkrywałem jak przenosi się to

  bezpośrednio na moje związki z innymi ludźmi, czy to w domu

  rodzinnym, czy też w pracy...ze zdumieniem odkryłem związek między

  pracą nad charakterem, a zwiększoną ilością pieniędzy w portfelu. Odkąd

  w 2001 roku zacząłem tę wspaniałą przygodę jaką jest odkrywanie

  samego siebie, w moim życiu zaczęły dziać się cuda. I to przez duże C. 

      A co jest Twoją motywacją do życia, do pracy, do rozwoju osobistego?

  Być może jest to chęć zarobienia dużych pieniędzy, może poprawa

  stosunków w rodzinie, może zerwanie z nałogiem palenia lub objadania

  się? Zastanów się proszę i odkryj swoje motywacje, a ja w tej książce

  pokażę Ci jak je urzeczywistnić.

    

Rozdział 1 – nie jesteś bezradny

   

     Podczas kilkuletniego studiowania ludzkiej osobowości zauważyłem

  pewną prawidłowość. Większość naszych problemów życiowych wynika

  z naszej bezradności. Otóż ja twierdzę, że nie jesteś bezradny,... wszystko

  zależy od tego jak silną masz motywację. Zauważyłem też, że każdy

  człowiek marzy o tym, by być zaradny, samodzielny i niezależny.

  Również Ci, którzy próbują zmienić swoje

 

życie.

 

Chciałbym zwrócić

  waszą uwagę na zasadniczą różnicę między bezsilnością, a bezradnością.

  Z bezsilnością mamy do czynienia wtedy, gdy np. zachorujemy lub gdy

  pracodawca  z sobie tylko wiadomych powodów nie dał nam obiecanej

  podwyżki lub awansu. W obu tych przypadkach nie mamy wpływu na to

  co nas spotkało. Ale nie jesteśmy bezradni. W pierwszym możemy iść po

  prostu do lekarza, w drugim negocjować z pracodawcą, a jeżeli nie

  przyniesie to oczekiwanych rezultatów... zmień pracę na lepszą. Nie

  bójmy się zmian na lepsze. Nie bójmy zmian, które wprowadzą w nasze

  życie zdumiewającą poprawę. Większość ludzi pragnie stabilizacji,

  podczas gdy wszystko dookoła jest w ciągłym ruchu. Zarówno w

  przyrodzie jak i w otaczającym nas świecie materialnym. Wszystko

 
  podlega ciągłej zmianie. Ponieważ zmiana w nas samych nie może

  dokonać się bez naszego udziału proponuję Ci ćwiczenie pisemne.

  Zastanów się jaki jest Twój pogląd na bezradność i przelej to na papier.

  Opisz też proszę z jak największą dokładnością trzy przykłady z Twojego

  życia kiedy okazałeś  się bezradny. Może dotyczyć to sytuacji w pracy, w

  rodzinie w urzędzie itp. A teraz opisz trzy przykłady kiedy wykazałeś się

  zaradnością.  Proszę abyś w tym ćwiczeniu zdobył się na tak wielką

  uczciwość w stosunku do siebie, na jaką Cię stać. Ważne jest zachowanie

  kolejności w pisanych pracach – poglądy, a dopiero później przykłady.

  Nie musisz się spieszyć, ani bać się oceny. Jednak doświadczenie wielu

  osób przechodzących przez ten kurs przed Tobą pokazuje, że czas na to

  ćwiczenie to maksymalnie jeden tydzień. Do tego czy opłaca nam się

  używać w naszym życiu bezradności i jak ją z niego wyeliminować

  przejdziemy w następnych rozdziałach.

     A teraz spójrzmy na drugą stronę tego medalu, na zaradność. Dla 

  jednych osoba zaradna to ta co potrafi zakleić obowiązującą cenę na 

  pudełku butów niższą (czytaj dokonać wyłudzenia), dla innych to osoba, 

  która potrafi szybko planować i jeszcze szybciej te plany zamieniać w 

  czyny.

  Z mojego punktu widzenia zaradność, to umiejętność podejmowania 
decyzji przybliżających nas do naszych celów. Z uwzględnieniem 
obowiązującego prawa i własnych zasad moralnych. 

  Żeby decyzja mogła nas przybliżyć do celu, musi iść za nią działanie.

 Władza ustawodawcza bez wykonawczej nic nie zrobi. Tak samo jak

 decyzja, bez działania.

  Jednak samo działanie nie jest zaradnością! Znam człowieka, który od 10

 lat ciągle zakłada firmy i ciągle bankrutuje, robiąc sobie coraz większe

 długi. Jedno co mogę o nim powiedzieć, to : "Facet na pewno dużo działa

 i jest wytrwały";)

  Lecz jego działanie NIE przybliża go do celu. Dlaczego?

  Podejmuje złe decyzje... 

(źródło forum internetowe Profeo  Tomasz Dulewicz)

    Na koniec tego rozdziału pozwolę sobie zacytować wypowiedź jednej z

  uczestniczek forum internetowego :

  „ Moja odpowiedź na pytanie zawarte w temacie: Co zrobić, żeby być

  zaradnym?

          1. nie marudzić

 2.  nie czekać na gwiazdkę z nieba ale zwyczajnie po nią polecieć

 3. wchodzić oknami, drzwiami i kominem (cierpliwość popłaca

 4. inwestować w siebie (kursy, spotkania - wszystko, co da nam

     wiedzę i, nie ukrywajmy tego, jakiś papierek)”

 

Rozdział 2 – wizja Ciebie w niedalekiej  przyszłości

     Teraz, gdy poznałeś swoje motywacje i odkryłeś że nigdy nie jesteś

  bezradny możesz posunąć się o krok dalej. 

   Wbrew powszechnej opinii, masz olbrzymi wpływ na swoją przyszłość.

 Możesz nauczyć się jak kierować własnym życiem, aby przynosiło Ci

 uczucie spełnienia i satysfakcji. To Ty jesteś przysłowiowym kowalem

 własnego losu. ...jak sobie pościelisz, tak się wyśpisz... te ludowe

 przysłowia pokazują nam, że ludzkość od dawna ma świadomość tego, iż

 od nas wiele zależy. To od Ciebie zależy czy osiągniesz sukces, czy też

 porażkę. To Ty masz wybór. Nie bój się tej odpowiedzialności, bo jej

 owoce przejdą Twoje najśmielsze oczekiwania.
 
    Wielu ludzi nie potrafi odpowiedzieć na pytanie - „kim jesteś?” Jeszcze

 mniej osób zadaje sobie to pytanie....kim jestem?, co chciałbym w życiu

 osiągnąć?, na ile jest to realne?, co we mnie przeszkadza mi do

 osiągnięcia wymarzonego celu, a co powinienem pielęgnować i rozwijać

 ponieważ jest mi pomocne niemalże w każdej sytuacji?

   
  Chciałbym, abyś znalazł odrobinę czasu na to by pisemnie odpowiedzieć

 sobie na poniższe pytania : - kim chciałbyś być ?, jakim człowiekiem

 chciałbyś się stać? , jakie wartości chciałbyś posiadać? Przemyśl 

 spokojnie i jasno te sprawy i uczciwie zapytaj siebie samego – co serce 

  Twe pragnie dla Ciebie.

(źródło Warsztaty studiowania 12 kroków)

  Przez kolejny tydzień najczęściej jak możesz wyobrażaj sobie że jesteś tą

 osobą. Postaraj się poczuć uczucia, które chciałbyś mieć będąc tą osobą.

  To kolejny krok w stronę zmian na lepsze. Po upływie tygodnia zastanów

 się w którym punkcie życia obecnie się znajdujesz?, jak daleko lub blisko

 jesteś wymarzonego ideału? Jeżeli masz wrażenie, że Twój ideał jest

 odległy i czy aby na pewno uda Ci się go  osiągnąć, wiedz że wielu przed

 Tobą miało wątpliwości. Kilku z nich poddało się już na tym etapie, ale

 byli też tacy którzy szczerze zapragnęli żyć lepiej – mimo wątpliwości -  i

 którym się to udało. Chcę żebyś wiedział, że ja w Ciebie wierzę. Ty też

 uwierz w siebie, bo jako człowiek z natury masz olbrzymi potencjał i

 możliwości. Już od teraz zacznij proszę wrażać w codzienne życie tzw.

 pozytywne myślenie. Czym tak naprawdę jest myślenie pozytywne i jakie

 są jego owoce przedstawiam poniżej.

     Umiejętność dostrzegania pozytywów w każdej sytuacji jest uważana

 za jeden z mierników zdrowia psychicznego. Osoby, które umieją

 dostrzegać dobre strony u innych ludzi i zauważać pozytywne aspekty

 wydarzeń, są bardziej lubiane, pogodniejsze i - o dziwo - mniej chorują.

 Chociażby tylko dlatego warto świadomie doskonalić swoje umiejętności

 pozytywnego myślenia.

   Świadomość myśli, racjonalne i pozytywne myślenie są trzema blisko ze

 sobą związanymi narzędziami, które pomagają eliminować brak pewności

 siebie, który powoduje stres.

    Pozytywne myślenie polega na świadomym koncentrowaniu się na

 pozytywach tego, co nas otacza: ludzi, zdarzeń i sytuacji. Hasło

 "pozytywne myślenie" często mylnie utożsamiane jest z "propagandą

 sukcesu", dlatego warto dokładniej określić, czym jest - a czym nie jest -

 pozytywne myślenie.

    Pozytywne myślenie, to przede wszystkim, opieranie się na mocnych

 stronach człowieka, a nie podkreślanie jego słabości, umiejętność

 zauważania w ludziach i ułatwianie im dostrzegania talentów i

 pozytywnych cech, jakie posiadają. To zauważanie i rozwijanie swoich

 pozytywnych stron, zdolności i zainteresowań, a także związana z tym

 odpowiedzialność za zidentyfikowanie i wydobycie na światło dzienne

 swoich talentów i uzdolnień w procesie świadomego odkrywania siebie.

      Pozytywne myślenie to także dostrzeganie pozytywnych aspektów

 wydarzeń. W każdej sytuacji można zmusić się do zauważenia czegoś

 pozytywnego, nawet jeśli jedynym pozytywem, jaki nam przychodzi do

 głowy, jest lekcja, jaką właśnie otrzymujemy w "szkole życia".

        Pozytywne myślenie objawia się w pozytywnych oczekiwaniach w

 stosunku do wyników działania, zarówno swojego, jak i innych. Jedną z

 zasadniczych cech człowieka sukcesu jest nawyk pozytywnego

 oczekiwania, że się uda i koncentrowanie się na tym, co trzeba zrobić, aby

 się udało, a nie szukanie przyczyn, dla których ma się nie udać. Innymi

 słowy jeśli wpadnie Ci złoty zegarek do studzienki pełnej szamba, to tak

 naprawdę nie jest ważne jak to się stało, ale co zrobić aby go teraz

 wyciągnąć.

   Umysł nasz, nawet jeśli świadomie nie zdajemy sobie z tego sprawy, ma

 tendencję do automatycznego dążenia do realizowania obrazów, które

 "widzi". Jeśli chcemy osiągnąć wyznaczony cel, musimy pielęgnować w

 myśli pożądany obraz ("jestem szczupły"), a nie obraz tego, czego nie

 chcemy ("jestem za gruby"). W tym wypadku pozytywne myślenie

 sprowadza się do dyscypliny wyobrażania sobie tego, co chcemy osiągnąć

 
 i do czego zmierzamy, a nie tego, czego się obawiamy i nie chcemy, aby

 się wydarzyło.

     Pozytywne myślenie związane jest z rozwijaniem odpowiedzialności,

 która objawia się w patrzeniu w przyszłość, a nie w rozpamiętywaniu

 błędów przeszłości. Dlatego - zamiast tracić czas na usprawiedliwianie się

 i tłumaczenie - lepiej zastanowić się: co JA mogę zrobić w tej konkretnej

 sytuacji, aby było lepiej - i nie szukać wykrętów, albo mieć pretensje.

Pozytywne myślenie jest umiejętnością i może stać się nawykiem. Nigdy

 nie należy koncentrować się na przeszłości, bo to, co się stało "już się nie

 odstanie". Zawsze można odruchowo myśleć o przyszłości: jak można

 pomóc w danej sytuacji, a jeśli nie można pomóc, to chociaż nie

 przeszkadzać.

    Pozytywne myślenie, to niezbędna umiejętność reagowania na zmiany

 przez zadawanie sobie pytania, jak wykorzystać nową (często pozornie

 trudniejszą) sytuację na swoją korzyść.

Pozytywne myślenie to także "zapał do życia", aktywne branie problemów

 w swoje ręce, realizowanie marzeń, odważne próbowanie nowych

 rozwiązań, wiara w swoje możliwości, a nie bierne narzekanie na

 przeciwności losu, zatruwanie siebie i otoczenia poczuciem bezsilności i

 niemożności.

  Człowiek myślący pozytywnie:

    - mówi o pozytywnych stronach swoich przyjaciół, sytuacji...

- przewiduje rozwój i podejmuje odpowiednie kroki w tym kierunku

- przyszłość napawa go optymizmem

- szuka możliwości efektywnej pracy

- konkuruje z najlepszymi

- stara się zarobić więcej

- wyznacza sobie wielkie cele

- planuje długofalowo

- otacza się ludźmi myślącymi pozytywnie, o postępowych poglądach

- nie zwraca uwagi na drobne pomyłki

- koncentruje się na swoich zaletach

- poszerza swoje horyzonty myślowe

- ma na uwadze nie tylko to co jest w danym momencie, ale i to, co 
może być

- czuje się członkiem wspólnoty, zespołu i nie ogranicza się tylko do 
własnego zakresu obowiązków

- wierzy w siebie

Bardzo skuteczną metodą jest przeciwstawianie negatywnym myślom

 pozytywnych afirmacji. Dzięki temu można osiągnąć większa pewność

 siebie a przede wszystkim zmienić swój dotychczasowy negatywny

 wzorzec postępowania w nowy- pozytywny. Podstawą afirmacji jest

 racjonalna ocena. W oparciu o nią można zmienić destrukcyjny obraz

 siebie.

Oto kilka przykładów afirmacji:

 Potrafię to zrobić

 Potrafię osiągnąć swój cel

 Jestem sobą i ludzie lubią mnie za to jaka jestem

 Kontroluję swoje życie

Technika afirmacji, stosowania wewnętrznych przekonań, pozytywnych

 stwierdzeń jest dobrym sposobem na podniesienie się na duchu,

 dodanie sobie siły i odwagi.

„Każdy moment w życiu zawiera w sobie jakąś okazję.

Umiejętnością jest ją dostrzec.”

Galileusz

       Niekiedy jednak ludzie stosują pozytywne myślenie w sposób

 lekkomyślny, wierząc, że jest ono skuteczne w każdej sytuacji.. Należy

 pamiętać, że samo pozytywne myślenie jest niewystarczające! Aby

 przyniosło ono efekt, należy przede wszystkim realistycznie określić

 swoje cele, stworzyć staranny plan pracy a pozytywne myślenie

 traktować jako wsparcie dla swoich działań!

„Jeśli postanowiłeś myśleć pozytywnie, może ci to w czymś pomóc, ale 

to nie jest medytacja. To po prostu więcej myślenia. Równie łatwo 

możemy stać się więźniami tak zwanego pozytywnego myślenia, jak 

negatywnego. Pozytywne myślenie również może być ograniczające, 

nieodpowiednie, złudne, zaabsorbowane sobą i niewłaściwe. Jeśli 

chcemy zmienić swoje życie i przekroczyć ograniczenia myśli, 

potrzebujemy czegoś zupełnie innego”

dr Jon Kabat Zinn

Świadomość myśli, racjonalne i pozytywne myślenie są trzema blisko

 ze sobą związanymi narzędziami, które pomagają eliminować brak

 pewności siebie, który powoduje stres.

Według tradycji buddyjskiej – źródeł cierpienia człowieka upatrywać

 możemy w czterech rodzajach sytuacji: gdy nie dostajemy tego, czego 

pragniemy, gdy tracimy to, do czego jesteśmy przywiązani, gdy 

dostajemy to, czego nie chcemy i gdy przywiązujemy się do tego, co 

nam nie służy. Współczesna teoria stresu zwraca uwagę na te same 

zjawiska – opisuje je tylko innym językiem. Otóż sytuacje 

stresotwórcze to pozbawienie, utrata, przeszkody i fiksacje, w których 

rozwijamy przystosowawcze i nieprzystosowawcze reakcje radzenia 

sobie ze stresem. Różnorodność sytuacji stresowych i osobistych 

wzorców reagowania na nie, utrudnia sformułowanie jakiejś 

uniwersalnej „receptury” radzenia sobie ze stresem. ( Problem stresu i 

skutecznego sposobu radzenia sobie z nim omówiony szerzej został w 

rozdziale siódmym ). Dlatego najczęściej poradniki i treningi 

„antystresowe” sprowadzają zagadnienie do umiejętności relaksu oraz 

pozytywnego myślenia.

Jacek Santorski w swojej książce „Jak żyć żeby nie zwariować” 

proponuje kilka postulatów, które powinny być, jego zdaniem, 

spełnione przed podjęciem działań rozładowujących napięcie, 

wzmacniających i prowadzących do sukcesu. Są to:

1. zatrzymaj się

2. ugruntuj się

3. skontaktuj się z uczuciami

4. rozejrzyj się

5. ustal dystans

Zasady te, jak pisze Santorski, wymagają znajomości siebie, gotowości 

do rezygnowania z iluzji i spojrzenia prawdzie w oczy. Dopiero po 

przejściu tych pięciu kroków można przystąpić do usuwania objawów i 

przyczyn stresotwórczej sytuacji. Gdy człowiek jest obecny, 

realistycznie ugruntowany w sobie i otoczeniu, lepiej jest myśleć, że 

szklanka jest do połowy pełna, a nie pusta. „Trzeba wyczuć, kiedy jest 

czas na pozytywne myślenie, a kiedy na przytomność umysłu.”

Dla humanistów inspirowanych poglądami C. Rogersa kryterium 

dojrzałości jest "pozytywne myślenie", bo ono wprowadza nas w świat 

miłego nastroju i buduje pozytywną przyszłość.

To nie ludzie czy sytuacje, w jakich się znaleźliśmy, wywołują 

frustrację, lęk, rozczarowanie czy irytację. To nasze myśli i postawy, 

związane z tymi osobami czy sytuacjami, stanowią przyczynę. To nie 

ludzie czy zdarzenia są powodem zdenerwowania i oburzenia - ranią 

nas jedynie własne myśli i postawy. Czasami spotykamy w tym 

kontekście stwierdzenia, które są wręcz absurdalne. Przykładem może 

tu być następująca zasada lansowana przez psychologów humanistów: 

"Nic poza moimi myślami nie może mnie skrzywdzić"

Jak pisze w swoim artykule „Punkt widzenia – antropologia 

poradnictwa”, psycholog Monika Rzeczkowska: „Najbardziej 

charakterystycznym i niebezpiecznym wychowawczo przykładem 

odrywania ludzkiego myślenia od obiektywnej rzeczywistości, jest 

nawoływanie ze strony psychologów humanistów do wyrobienia sobie 

"pozytywnego" obrazu samego siebie. Posiadanie pozytywnych 

przekonań na temat samego siebie jest tu uznawane za sprawdzian 

zdrowia psychicznego oraz kryterium właściwej postawy wobec siebie. 

Tymczasem jest rzeczą oczywistą, że obraz samego siebie nie powinien 

być ani pozytywny ani negatywny, lecz po prostu prawdziwy. 

Pozytywna powinna być natomiast postawa wobec samego siebie. 

Człowiek dojrzały psychicznie to nie ten, który widzi siebie w sposób 

pozytywny lecz ten, który patrzy na siebie w sposób prawdziwy, czyli 

realistyczny, a przez to także zróżnicowany. Taki człowiek wymaga od 

siebie znacznie więcej niż tylko "pozytywnego" myślenia. Wymaga od 

siebie pozytywnego postępowania.

Humaniści uczynili z "pozytywnego myślenia" rodzaj magicznego 

panaceum na wszelkie trudności człowieka i przypisali mu cudotwórczą 

wręcz moc. Humanistyczna recepta na szczęście jest więc wyjątkowo 

prosta: człowiek powinien myśleć pozytywnie o samym sobie, o innych 

ludziach, o świecie, o poszczególnych wydarzeniach i sytuacjach, a 

wtedy będzie szczęśliwy i poradzi sobie z każdą trudnością. Gdyby tak 

łatwo można było osiągnąć szczęście, to wszyscy ludzie byliby 

szczęśliwi. Jest to ucieczka od obiektywnych uwarunkowań, wymagań i 

trudności, którym podlega człowiek.

Humanistyczna recepta na osiągnięcie szczęścia bywa jednak 

bezkrytycznie akceptowana przez wielu psychologów i pedagogów 

ponieważ nie stawia ona poważnych wymagań. Jest przecież znacznie 

łatwiej "pozytywnie" myśleć, niż pozytywnie postępować. Tymczasem 

ucieczka od rzeczywistości w "pozytywne myślenie” jest osłabianiem 

ludzkiej zdolności do przemiany siebie i świata oraz uczeniem się 

filozofii życia analogicznej do filozofii narkomana czy alkoholika. 

Ludzie uzależnieni właśnie po to sięgają po substancje psychotropowe, 

aby wprowadzić samych siebie w świat "pozytywnych" myśli i przeżyć, 

bez podejmowania wysiłku przemiany ich bolesnej sytuacji życiowej. 

Tymczasem prawdziwe i trwałe szczęście może przynieść człowiekowi 

jedynie świat pozytywnych działań oraz dojrzałych więzi.. Dojrzałość 

myślenia nie polega na przejściu z myślenia negatywnego do myślenia 

"pozytywnego", lecz na uczeniu się obiektywnego analizowania 

rzeczywistości, czyli na szukaniu prawdy o samym sobie oraz o świecie 

zewnętrznym.

Umiejętność pozytywnego myślenia z całą pewnością umożliwia 

wpływ człowieka na jakość jego życia, jednak należy pamiętać, że nie 

zastąpi ona umiejętności myślenia racjonalnego i że amerykańskie 

„keep smiling” nie zawsze się sprawdza, nie jest skuteczne w każdej 

sytuacji i czasami może nam bardziej zaszkodzić niż pomóc... 

Aczkolwiek, myśląc o przyszłości, o naszej sytuacji, czy o nas samych 

nie możemy widzieć tylko czarnej plamy. Takie spostrzeganie jest 

niekonstruktywne, nie prowadzi do twórczych rozwiązań, a nawet jest 

szkodliwe. Psychologowie, lekarze, naukowcy, czy trenerzy zajmujący 

się działaniami twórczymi zwracają uwagę na to, jak wiele korzyści 

wynika z myślenia pozytywnego.

Dlatego nie dziwi fakt, że w dzisiejszych czasach, kiedy na każdym 

kroku narażeni jesteśmy na stres, żyjemy w ciągłym pośpiechu, często 

nie mając czasu dla siebie, a sytuacja wokół nas wręcz „przyprawia o 

dreszcze” pozytywne myślenie zdobywa olbrzymią popularność. Często 

jest to jedyny sposób, aby pomóc samemu sobie i nie dać się 

zwariować...

„Jedyne zło, jakie istnieje na świecie, jest w naszych sercach.

Tam też powinny odbywać się nasze walki.”

Mahatma Gandhi

–

(źródło „czy umiejętność pozytywnego myślenia, jako jedna z technik kontroli swego umysłu umożliwia wpływ 
człowieka na jakość jego życia?”  Joanna Hajduk)

    Rozdział 3 – w oparciu o własne siły ?

       Czy jesteś zdany w życiu tylko na siebie?. Czy faktycznie jest aż tyle 

  nieprawości w ludziach, jak pokazuje się nam w mediach? 

     Kilka lat temu pojechałem do Warszawy „podbijać świat”. Jadąc tam 

  nasłuchałem się o mieszkańcach stolicy samych najgorszych rzeczy i 

  zostałem ostrzeżony przed ich rzekomym cwaniactwem. Już w pierwszy 

  dzień miałem okazję przekonać się jak bardzo pomocni są tzw. 

 Warszawiacy. Przez ponad trzy lata mieszkając w tym mieście spotkałem 

 tylko jeden przypadek, kiedy chciano mnie naciągnąć. Poznałem wielu

 wspaniałych rdzennych mieszkańców Warszawy i sporo im zawdzięczam.

      A jak wygląda sprawa w urzędach?, czy Panie które siedzą za tymi 

 okienkami są naprawdę nieprzyjazne i chcą utrudnić nam życie? 

   Z własnego doświadczenia wiem, że może jeden przypadek na sto. 

   A rodzina?, przyjaciele?, współpracownicy i pracodawcy?

    Pamiętam, jak sam chciałem prowadzić swoją firmę, sam chciałem być 

 wykonawcą, księgowym...w domu najlepiej wiedziałem jak wychowywać 

dziecko. Chciałem żeby otaczający mnie ludzie domyślili się, że potrzebna 

 mi pomoc, wręcz tego od nich oczekiwałem. Efektem było przemęczenie, 

 rozdrażnienie i ciągłe konflikty w relacji z innymi ludźmi. Nauczmy się 

  oddelegowywać, nauczmy się prosić o pomoc...nie jest to dla nas żadną 

 ujmą. Bycie wdzięcznym drugiemu człowiekowi za okazaną pomoc to nic 

 strasznego, ani też wiążącego. Nie bójmy się być wdzięczni. Wdzięczność 

 rodzi pokorę. A pokora jest niezbędna do osiągnięcia sukcesu.

    Jeżeli się uczciwie temu przyjrzeć dostrzeżemy jak bardzo wspierani 

 jesteśmy na co dzień. Jak wiele osób chce nam pomóc. Pytanie tylko czy 

 mamy odwagę o tę pomoc poprosić?, czy nie kierujemy się właśnie 

 uprzedzeniami i fałszywymi poglądami na temat życzliwości ludzi? Czy 

 chcemy tylko brać nie dając nic w zamian? Czy kiedy wchodzimy do 

 urzędu nie jesteśmy  uprzedzeni tym co już wiemy na temat Pani w 

 okienku? I czy swoim wyrazem twarzy nie zapraszamy jej do tego aby 

 faktycznie potraktowała nas przedmiotowo?  Z doświadczenia wiem, że 

 gdy ja podchodzę do drugiego człowieka z uśmiechem i życzliwością to 

 on chętnie ją odwzajemnia.

       A czy Ty masz podobne doświadczenia?

   Napisz proszę jaki masz pogląd na temat życzliwości i pomocy ze strony 

 drugiego człowieka. Opisz też proszę trzy konkretne przykłady kiedy ktoś 

 Ci pomógł i jak się wtedy z tym czułeś. Podkreślam, że prace aby 

 przyniosły pożądany efekt muszą być pisemne. Pamiętaj, nie musisz brać 

 wszystkiego na własne barki, bo ileż samemu można udźwignąć?   

  Rozdział 4 – jaki jesteś naprawdę?
 

  
      Chcę się z Tobą podzielić swoim doświadczeniem na temat

 przepracowania tego rozdziału i udzielić kilku cennych i pomocnych 

 wskazówek. Rozdział ten ma na celu odkrycie prawdy o samym sobie. 

 Prawdy opartej na uczciwości, która skupia się zarówno na pozytywnych 

 cechach Twojej osobowości jak i tych negatywnych. Pamiętaj, że należy 

 przyglądać się sobie w duchu miłości i akceptacji do samego siebie. Ale 

 uczciwie i odważnie. Traktuj siebie jak najlepszego przyjaciela, ale nie 

wahaj się zauważyć u siebie niedoskonałości i błędów. Pamiętaj, im więcej 

 wysiłku włożysz w ten proces, tym więcej zyskasz. Uzyskasz tu 

 odpowiedź na pytanie jakie jest naprawdę Twoje życie w zestawieniu z 

 tym w co wierzysz. Być może w trakcie pisania tych prac ogarną Cię 

 wątpliwości, ale pamiętaj że jest to wspaniała przygoda na drodze do 

 samopoznania. 

     Chciałbym Cię prosić, abyś nie oceniał tego co piszesz w kategoriach 

 dobry czy zły ponieważ prace w tym rozdziale dotyczą głównie tego, w co 

  osobiście wierzysz. Zaczynajmy więc.

     W grupie zwanej „Poglądy” napisz o twoich poglądach w dniu 

 dzisiejszym.

      Ważne jest również to, abyś podawał konkretne przykłady swoich

 zachowań. Jeżeli o czymś opowiadasz, ma to być opis prawdziwego
 
 zdarzenia z twego życia. Na przykład w części pod nazwą

 „Egocentryzm”, w grupie „Zachowań niezgodnych z poglądami” opiszesz

 konkretne zdarzenie, kiedy zachowałeś się w sposób egocentryczny czyli

 taki, że w centrum twego zainteresowania znalazłeś się ty sam lub twoje

 zachcianki.

Masz być konkretny, to znaczy masz podawać wszystkie imiona osób

 uczestniczących wraz z tobą w danej sytuacji (KTO). Masz także,

 najdokładniej jak potrafisz podać daty (KIEDY) i miejsce (GDZIE)

 opisywanych faktów. I wreszcie, masz również dokładnie opisać swój

 postępek mówiąc, co zrobiłeś (CO).

Słowem, konkretny przykład składa się z czterech informacji: KTO,

 KIEDY, GDZIE i CO.

Opis konkretnego przykładu egocentryzmu mógłby wyglądać

 następująco:

W październiku zeszłego roku mojemu bratu, Janowi

 Kowalskiemu, popsuł się samochód właśnie wtedy, gdy miał

 jechać do pracy. Ja wybierałem się po Staszka Nowaka, z

 którym mieliśmy jechać na przyjęcie do naszego kumpla

 Michała Kwiatkowskiego. Brat zapytał, czy nie mógłbym go

 podwieźć. Odpowiedziałem, że powinien był sprawdzić

 wcześniej, czy samochód jest na chodzie i pojechałem sam

 po Staszka. Myślałem tylko o sobie.

Mniej pożyteczne są przykłady, które zawierają uogólnienia.

 Przykładem uogólnienia mógłby być opis:

W zeszłym roku mój brat Jan Kowalski wielokrotnie zwracał

 się do mnie w różnych sprawach, ale nigdy mu nie

 pomogłem. Byłem egocentryczny.

Opis ten zawiera uogólnienie, ponieważ mówi raczej o sposobie 

postępowania niż o konkretnym zdarzeniu w konkretnym dniu i miejscu. 

Przykład taki nie przybliży cię do rzeczywistości ponieważ nie jest 

jasny. W pracy nad swoim charakterem najbardziej istotne jest 

przybliżenie się do rzeczywistości po to, by przełamać zakłamania na 

temat własnego postępowania. Ktoś mógłby na przykład bez większego 

zastanowienia powiedzieć: „Ach wiesz, bywam czasami 

egocentrykiem”. Gdy jednak poprosimy o konkretne przykłady, nie 

będzie umiał ich podać. Innymi słowy, tak naprawdę to wcale nie widzi 

swojego egocentryzmu ani tego, jaki ta cecha ma wpływ na jego życie. 

Nie ma kontaktu z rzeczywistością.

Bądź konkretny ! Tylko to pomoże ci naprawdę zobaczyć twoje 

postępowanie.

UCZCIWOŚĆ

Poglądy:

Jakie są twoje aktualne poglądy na temat uczciwości  ? Dlaczego 

uczciwość jest taka ważna ?

Zachowania niezgodne z poglądami:

Nieuczciwość objawia się  w różny sposób. Obejmuje takie rzeczy, jak 

ukrywanie prawdy, szukanie wykrętów, nieuczciwe myślenie 

(racjonalizacja, uzasadnianie), mówienie pół-prawdy, udawanie kogoś 

innego, kłamstwo, pomniejszanie, nadskakiwanie ludziom, oszukiwanie, 

niedotrzymywanie obietnic. Podaj przykład  trzech wspomnianych form 

nieuczciwości.

Zachowania zgodne z poglądami:

Podaj przykład zachowania, w którym byłeś uczciwy.

WYKONYWANIE PRACY

Poglądy:

Jakie jest twoje zdanie na temat terminowości wykonywania

 zaplanowanej pracy ? Jak się czujesz odkładając coś na potem ?

Zachowania niezgodne z poglądami:

Podaj przykład odkładania pracy na potem.

Zachowania zgodne z poglądami:

Podaj przykład wykonania pracy w terminie.

ODPOWIEDZIALNOŚĆ

Poglądy:

Sformułuj swój pogląd na temat znaczenia osobistej odpowiedzialności 

człowieka. Co to znaczy być nieodpowiedzialnym ? Jaki jest związek 

między obwinianiem a nieodpowiedzialnym zachowaniem ?

Zachowania niezgodne z poglądami:

Podaj przykład zachowania niezgodnego z twoimi poglądami

 wyrażającymi potrzebę bycia odpowiedzialnym; opisz sytuację w której

 zachowałeś się nieodpowiedzialnie.

Zachowania zgodne z poglądami:

Podaj przykład twego zachowania, które było zgodne z poglądami na

 temat osobistej odpowiedzialności.

EGOCENTRYZM

Poglądy:

Jaki wpływ ma na ciebie przesadne zainteresowanie sobą 

(samolubstwo) ? Napisz, co sądzisz o ważności znalezienia jakiegoś 

innego „centrum uwagi” w twoim życiu. Czym jest to „centrum uwagi” 

obecnie ?

Zachowania niezgodne z poglądami:

Podaj przykłady zachowań, w których twój przesadny egocentryzm

 kogoś skrzywdził.

Zachowania zgodne z poglądami:

Podaj przykłady zachowań, w których dzięki twemu nowemu „centrum

 uwagi” udało ci się nikogo nie skrzywdzić.

ZŁOŚĆ

Poglądy:

Podaj swoją opinię na temat wyrażania złości i wyjaśnij jakie jest twoim

 zdaniem źródło uraz lub niechęci do kogoś. O co masz największe

 urazy ? Powiedz, jak mógłbyś sobie poradzić ze swymi urazami ?

Zachowania niezgodne z poglądami:

Podaj przykłady sytuacji, kiedy sposób wyrażania złości był niezgodny z

 twoimi obecnymi poglądami na ten temat. Przykładami mogą być

 sytuacje, w których rozładowałeś złość w sposób destrukcyjny lub też

 urazy, jakich nabrałeś do jakiejś osoby za jej postępowanie.

Zachowania zgodne z poglądami:

Podaj przykłady poradzenia sobie ze swoją złością w sposób zgodny z

 aktualnymi poglądami.

STOSUNEK DO SIEBIE W RELACJI DO INNYCH

Poglądy:

Opisz jaki jesteś, jeżeli chodzi o użalanie się nad sobą i poczucie 

wdzięczności. Czy czujesz się czasami jak ofiara pogrążona w litości 

nad sobą ? Czy też przyjmujesz postawę pełną wdzięczności ? Dlaczego 

poczucie wdzięczności jest takie dobre i wskazane ? Do kogo czujesz 

wdzięczność ?

Zachowania niezgodne z poglądami:

Podaj przykłady sytuacji, w których poddałeś się litości nad sobą.

Zachowania zgodne z poglądami:

Podaj przykłady sytuacji, w których przeżywałeś szczerą wdzięczność i 

postępowałeś w imię tej wdzięczności.

SZACUNEK DO SIEBIE

Poglądy:

Napisz swoje zdanie na temat tego, jak zyskać szacunek do siebie 

samego bez fałszywego wywyższania się nad innych ludzi. Dlaczego 

szacunek do siebie odgrywa tak wielką rolę ?

Zachowania niezgodne z poglądami:

Podaj przykłady prób zyskania szacunku do siebie przez wywyższanie 

się nad innych (mania wielkości, fałszywa duma).

Zachowania zgodne z poglądami:

Podaj przykłady zyskiwania szacunku dla siebie przez postępowanie 

zgodne z tym, jak uważasz że powinieneś.

AKCEPTACJA NIEDOSKONAŁOŚCI

Poglądy:

Czy potrafisz zaakceptować niedoskonałość w sobie i innych, czy też 

starasz się każdego „naprawiać” za pomocą swego krytycyzmu ? Co 

sądzisz o potrzebie akceptacji niedoskonałości ?

Zachowania niezgodne z poglądami:

Podaj przykłady zachowań, w których dążyłeś do perfekcjonizmu i byłeś 

krytyczny wobec siebie i innych.

Zachowania zgodne z poglądami:

Podaj przykłady zachowań, kiedy byłeś tolerancyjny wobec siebie i 

innych i umiałeś zaakceptować niedoskonałość.

UWOLNIENIE SIĘ OD POCZUCIA WINY

Poglądy:

Poczucie winy pochodzi z popełnienia czynu, który jest niezgodny z 

wartościami i poglądami. Możliwe, że czujesz się winny, bo kradłeś, 

kłamałeś, oszukiwałeś, skrzywdziłeś kogoś, zniszczyłeś coś, byłeś 

niewierny itp. Co wiesz na temat radzenia sobie z poczuciem winy ?

Zachowania niezgodne z poglądami:

Podaj przykłady zachowań, za które czujesz się winny, zwłaszcza w 

sytuacji, o których nigdy nie rozmawiałeś, a które wciąż powodują 

poczucie winy.

Zachowania zgodne z poglądami:

 Podaj przykłady wskazujące na to, ze odczułeś ulgę gdy powiedziałeś 

 komuś o tym, co wzbudziło w tobie poczucie winy.

WIARA I ODWAGA

Poglądy:

Napisz swoją definicję wiary i odwagi. Jakie miejsce zajmują obecnie w 

twoim życiu wiara i odwaga ? Dlaczego mają one dla ciebie tak duże 

znaczenie ? Czy obecnie podejmujesz swoje decyzje kierując się wiarą i 

odwagą ?

Zachowania niezgodne z poglądami:

Podaj przykłady sytuacji, kiedy kierował tobą strach.

Zachowania zgodne z poglądami:

Podaj przykłady zachowań, w których kierowałeś się wiarą i odwagą.

TROSKA O INNYCH

Poglądy:

Dlaczego troska o innych jest taka ważna ? Co to znaczy troszczyć się o 

kogoś ? Co to znaczy, że ci na kimś zależy ?

Zachowania niezgodne z poglądami:

Podaj przykłady zachowań, w których okazałeś obojętność i brak troski 

o drugiego człowieka.

Zachowania zgodne z poglądami:

Podaj przykłady zachowań, w których wykazałeś troskę o kogoś.

(źródło „przewodnik do kroku czwartego” Instytut Psychiatrii i Neurologii Warszawa)

    
   Pisząc powyższe prace cały czas pamiętaj, że to Ty masz być swoim 

 najlepszym przyjacielem. 

 

  Rozdział 5 – co przeszkadza Ci osiągnąć stały        

                                           sukces, a co pomaga? 

     Pozytywne myślenie jest jednym z najważniejszych aspektów życia 

 człowieka. Jest przejawem zdrowego, radosnego, życzliwego 

nastawienia do siebie, innych ludzi, otoczenia. Jest udowodnione, że jest 

 decydującym czynnikiem w utrzymaniu oraz powrotu do zdrowia. Jest 

 także udowodnione, że optymiści odnoszą większe sukcesy w życiu, że 

 kreują swoje własne szczęście. Właściwie pozytywne myślenie i 

 nastawienie jest warunkiem udanego, szczęśliwego, spełnionego życia. 

    Napisane jest to w wielkiej liczbie książek dotyczących samorozwoju, 

 rozwoju duchowego i o tematyce parapsychologicznej. Wystarczy 

 pozytywnie myśleć i już wszystko w życiu układa się pomyślnie. Czy aby 

 na pewno?

Ta wątpliwość pojawia się od razu, gdy obserwuje się życie osób 

wdrażających reguły i zasady zawarte w książkach dotyczących 

pozytywnego myślenia. Oczywiście jest w nich mnóstwo przykładów, że 

to działa. Ale co wtedy, gdy nie działa to w naszym życiu? Pozytywne 

myślenie przynosi rezultaty, gdy jest wynikiem odczuwania uczuć 

wyższych. Ufność, pewność, radość, zadowolenie są podstawą 

optymizmu. Wystarczy je wzbudzić. Nie raz się przekonałem, że nie 

zawsze jest to proste. Dla jednych osób te uczucia są możliwe do 

wywołania w każdym momencie. Inni potrzebują na to wielu lat pracy nad 

sobą, nad własną psychiką. Smutek, żal, zniechęcenie, depresja utrudniają 

lub uniemożliwiają pozytywne myślenie. I nie są stanami przypadkowymi. 

Zawsze są wynikiem wewnętrznych przekonań, ograniczeń, przeszłych 

zdarzeń i to czasami sięgających wielu poprzednich wcieleń. Najpierw 

warto od nich się uwolnić, uzdrowić. Inaczej dla budowanego przez osobę 

optymizmu będą wielkim balastem, ciężarem uniemożliwiającym w pełni 

lub w ogóle optymistyczne myślenie.

( źródło Forum Internetowe pozytywne.com Tomek Nawrot)

Ten rozdział jest poświęcony właśnie temu  aby  uwolnić się od wszelkich 

negatywów, aby uzdrowić nasz charakter.

  Czym jest charakter? Według słownika to : 

  Zespół tych cech osobowości, które związane są z przekonaniami 

moralnymi. Pojęcie używane do pozytywnego i negatywnego 

wartościowania osobowości jednostki, np. szlachetny charakter, 

niezłomny, osoba o silnej woli, ale: bez charakteru, egoistyczna, o słabym 

charakterze. Ze względu na normatywne konotacje, pojęcie rzadziej 

używane we współczesnej psychologii niż osobowość.
 
  Spróbujmy to rozwinąć. W pierwszym zdaniu mowa o cechach 

osobowości i przekonaniach moralnych. Jeśli uczciwie i gruntownie 

przepracowałeś poprzedni rozdział doskonale znasz już swoje 

przekonania. W tym rozdziale skupimy się przede wszystkim na cechach 

charakteru. Na tych cechach dzięki którym doznajemy uczucia cierpienia. 

Nauczymy się też zastępować je cechami które są powszechnie uważane 

za pozytywne i są dokładną odwrotnością tych pierwszych.

  Cechy , których używanie utrudnia nam życie :

–

nieuczciwość

–

lenistwo

–

odkładanie na później

–

kompulsywne zachowania ( objadanie się, palenie papierosów, 

–

uzależnienie od internetu itp. )

–

egocentryzm

–

egoizm

–

lęk przed oceną

–

perfekcjonizm

–

skłonność do agresji

–

pycha

–

nieodpowiedzialność

–

skłonność do plotkowania

  Dokładne przeciwieństwo cech negatywnych w odpowiedniej 

kolejności :
   

–

uczciwość

–

pracowitość

–

terminowość, odpowiedzialność

–

umiarkowanie, uczciwość

–

pokora

–

altruizm

–

odwaga, uczciwość

–

miłość, umiarkowanie

–

uczciwość

–

odpowiedzialność

–

umiarkowanie, uczciwość

  
W jaki sposób możemy wykorzystać tę wiedzę w praktyce? Otóż pomocną 

będzie tabela, dzięki której poznamy możliwość wyboru używania 

poszczególnych cech charakteru w naszym życiu.

  Poniżej podam przykład z własnego doświadczenia kiedy bardzo 

przeszkadzał mi nałóg palenia.         Dodam przy tym, iż  nie palę już od 

ponad ośmiu lat, a praca przy cechach charakteru pomaga mi do nałogu 

nie wrócić.

  

   TABELA DO PRACY NAD CECHAMI CHARAKTERU

(źródło Warsztaty studiowania 12 kroków)

Wada, przywara, 
brak,/
coś co 
przeszkadza mi 
normalnie 
funkcjonować

Przyjemna strona 
wady  / co mnie 
kusi, pociąga, 
omamia, sprawia 
przyjemność

Przykra strona 
wady / opisać 
precyzyjnie te 
uczucia, lęki, 
wstyd itp.

Czy prawdziwie 
chcę się pozbyć 
tej wady, 
przywary itp.? 
Co ja mogę 
zrobić by to 
uczynić?

Palenie 
papierosów

Mogę 
zredukować 
napięcie, mogę 
zamaskować 
nieśmiałość, nie 
muszę 
rozwiązywać 
problemu – mogę 
go przepalić

Powoli zabijam 
swoje ciało, nie 
uczę się 
rozwiązywać 
trudnych sytuacji, 
uciekam od 
rzeczywistości, 
problemy w 
końcu się 
spiętrzają, z 
moich ust 
wydobywa się 
nieprzyjemny 
zapach, brak 
jedności z ludźmi 
którzy nie palą

Tak, chcę pozbyć 
się tego nałogu.
Mogę poprosić o 
pomoc 
psychologa lub 
osoby, która już 
uporała się z tym 
problemem, 
mogę nauczyć się 
inaczej reagować 
na sytuacje 
stresowe, mogę 
ciągle próbować 
nawet gdy od 
razu nie udaje mi 
się rzucić 
palenia.

 
  

A teraz z innej beczki

Wada, przywara, 
brak,/
coś co 
przeszkadza mi 
normalnie 
funkcjonować

Przyjemna strona 
wady  / co mnie 
kusi, pociąga, 
omamia, sprawia 
przyjemność

Przykra strona 
wady / opisać 
precyzyjnie te 
uczucia, lęki, 
wstyd itp.

Czy prawdziwie 
chcę się pozbyć 
tej wady, 
przywary itp.? 
Co ja mogę 
zrobić by to 
uczynić?

Skłonność do 
porównywania 
się z innymi – 
ocenianie ich

Mogę poczuć się 
lepiej wytykając i 
dostrzegając 
czyjeś wady i 
niedociągnięcia, 
nie muszę myśleć 
o swoich wadach, 
mogę się pokazać 
innym że jestem 
lepszy od nich i 
pozornie zdobyć 
uznanie

Brak poczucia 
jedności z drugim 
człowiekiem, 
brak przyjaznych 
relacji, poczucie 
pustki i 
wyobcowania, 
pojawia się lęk 
przed oceną, nie 
mogę pokazać 
jaki jestem 
naprawdę – 
muszę zakładać 
maskę 
nieomylności, nie 
mogę być sobą, 
wstydzę się 
poprosić 
drugiego 
człowieka o 
pomoc

Tak , chcę 
pozbyć się tej 
przywary
 Mogę szukać 
tego co łączy 
mnie z drugim 
człowiekiem, a 
nie tego co dzieli, 
mogę uczciwie 
spojrzeć, że  to 
co przeszkadza 
mi u innych jest 
najczęściej moją 
wadą, mogę 
szukać 
wdzięczności do 
drugiego 
człowieka,mogę 
zachowywać się 
altruistycznie

 

    Przepracuj w ten sposób wszystkie wypisane przeze mnie wyżej

 negatywne cechy charakteru. Kolejno tydzień po tygodniu wprowadzaj 

pozytywne cechy w codzienne życie. Ćwicz dostrzeganie swoich zalet.  

Nabierz doświadczenia, że można inaczej...Zastąp negatywne – 

pozytywnymi...Teraz masz wybór... Pamiętaj, że nie jesteś bezradny. 

Przeczytaj jeszcze raz uważnie fragment rozdziału drugiego dotyczący 

pozytywnego myślenia.

  Rozdział szósty – zacznij już dzisiaj

   
Jak często zdarza Ci się czuć rano, - niemalże zaraz po przebudzeniu - , 

niepokój i napięcie? 

 Takie stany emocjonalne mają swoje źródło w poprzednim dniu. Są 

wynikiem nierozliczonych spraw i uczuć z dnia wczorajszego. Chcę 

podzielić się z Tobą co zrobić, aby je na stałe wyeliminować i budzić się 

rano ze spokojem ducha.

  Zacznijmy od stworzenia planu dnia. O wiele łatwiej poruszać się w 

życiu mając plan niż chaotycznie reagować na to co przynosi kolejny 

dzień. Twój plan powinien być dopasowany adekwatnie do Twoich 

potrzeb. Ja sam wprowadziłem zasadę planowania dnia w swoje życie i 

pokażę jak taki plan może wyglądać uwzględniając oczywiście moje 

indywidualne potrzeby i zainteresowania. Chcę zaznaczyć, że w weekend 

obowiązują mnie tylko medytacja i przegląd dnia. 

    Pobudka o godzinie szóstej trzydzieści. Pół godziny poświęcam na 

poranną toaletę i gimnastykę.

 Następne piętnaście minut na śniadanie, kolejny kwadrans na wyciszenie i 

medytację – tu bardzo pomocne mogą się okazać różnego rodzaju refleksje 

na każdy dzień roku ogólnie dostępne w księgarniach. Tym sposobem 

mamy już siódmą trzydzieści. W ciągu następnego kwadransa 

przygotowuję się do wyjścia do pracy. Dojazd zajmuje mi około godziny. 

Za dziesięć dziewiąta dojeżdżam do miejsca pracy i od dziewiątej 

otwieram swoje biuro. Przerwę na drugie śniadanie robię o godzinie 

jedenastej i trwa ona pół godziny. O szesnastej kończę pracę i jadę do 

domu. Na miejscu jestem zazwyczaj około siedemnastej trzydzieści. Do 

dziewiętnastej spędzam czas na zabawie z córeczką. Wyjątkiem są tu trzy 

dni w tygodniu, kiedy pomagam innym ludziom uporządkować swoje 

życie poprzez przepracowanie podobnego kursu rozwoju osobistego i 

wdrażanie nowych zasad w ich życie. O dziewiętnastej czas na kolację. 

Następne dwie godziny spędzam wspólnie z żoną lub na zajęciach przy 

których się relaksuję ( dobra muzyka, książka, film, itp.). Po wieczornej 

toalecie, około godziny dwudziestej drugiej przeprowadzam tzw. przegląd 

dnia z miejsca przyznając się do popełnianych błędów.

  Poniżej podam przykład jak to robię.

  W pierwszej kolejności wyszukuję w myśli te zdarzenia z bieżącego dnia, 

które zaburzyły mój spokój ducha. Czasem myśli te mają charakter 

obsesyjny i wręcz chcę się od nich uwolnić. Kiedy indziej zaś tak dalece 

nie podoba mi się moje zachowanie, że skrzętnie chowam te zdarzenie 

głęboko w mojej psychice. Aby to dostrzec, muszę zachować bezwzględną 

uczciwość wobec siebie. Tu niezwykle pomocna może okazać się tabela z 

podanymi przykładami przedstawiona poniżej.

         TABELA POMOCNA PRZY PRZEGLĄDZIE DNIA

  

Sytuacja
zdarzenie

Jak się czuję w 
związku z tą 
sytuacją, 
zdarzeniem?

Czy to jak się 
zachowałem w 
tej konkretnej 
sytuacji jest 
zgodne z moimi 
aktualnymi 
poglądami?

Co mogę zrobić, 
aby uwolnić się 
od negatywnych 
skutków tego 
zdarzenia?

Gdy jechałem 
samochodem do 
pracy nagle inny 
uczestnik ruchu 
wymusił 
pierwszeństwo 
zajeżdżając mi 
drogę

Podczas sytuacji i 
kilka godzin po 
całym zdarzeniu 
czułem gniew, 
wrogość, 
wściekłość, bunt, 
niezgodę, 
starałem się 
usprawiedliwić 
mój gniew

Takie zachowanie 
nie jest zgodne z 
moimi poglądami

Mogę poczuć 
wdzięczność, że 
nie doszło do 
wypadku, mogę 
uczciwie 
przyznać, że mi 
również zdarza 
się prowadzić 
pojazd 
nieprzepisowo, 
mogę zachować 
spokój, mogę 
wyrazić swoją 
złość w sposób 
asertywny

Pozmywałem 
naczynia po 
obiedzie mimo iż 
bardzo nie lubię 
tego robić

Początkowo 
czułem niechęć i 
lenistwo, gdy 
skończyłem 
czułem 
satysfakcję, 
zadowolenie

To zachowanie 
jest zgodne z 
moimi poglądami

To zdarzenie 
wywołało u mnie 
same pozytywne 
skutki

Pomimo silnego 
zmęczenia całym 
dniem poszedłem 
z córeczką na 
dwie godziny do 
sali zabaw

Na początku 
towarzyszyło mi 
lenistwo, 
racjonalizacja. W 
trakcie i po 
czułem 
wdzięczność, 
satysfakcję, 
uczucie 
spełnienia, 
radość, jedność

Zachowałem się 
zgodnie z moimi 
poglądami

Nie wywołało to 
u mnie 
negatywnych 
skutków

    
   
Nie ma chyba takiej osoby, która chętnie przyznawałaby się do błędu, 

może za wyjątkiem tych nielicznych, którzy stale przepraszają za to, że 

żyją i są skłonni wziąć na siebie winę nawet za błędy popełnione przez 

kogoś innego. Umiejętność przyznania się do błędu, który się faktycznie 

popełniło, jest dużą sztuką, którą mogą posiąść osoby z niezachwianym 

poczuciem własnej wartości, a jednocześnie dopuszczające tę możliwość, 

że nie są doskonałe pod każdym względem. Przyznanie się do błędu stawia 

nas w pozycji równorzędnej wobec partnera. Jeśli natomiast szukamy jakiś 

wymówek, staramy się zrzucić odpowiedzialność za błędy popełnione 

ewidentnie z naszej winy wytwarzamy skośną relację pomiędzy nami a 

partnerem interakcji. Relacja zaczyna przybierać kształt: oskarżony - 

oskarżyciel. Zaczyna się tzw. walka na argumenty, która nigdy nie ma 

optymistycznego zakończenia. Umiejętność przyznania się do błędu 

pozwala nam zachować szacunek do samych siebie a także pomaga nam 

zyskać szacunek innych.

(źródło  „czy umiesz przyznać się do błędu?”  quizy.interia.pl)

 
Zastanów się proszę, czy masz doświadczenia, kiedy natychmiast 

przyznałeś się do błędu i przeprosiłeś za swoje zachowanie? 

Jak się czułeś wtedy, a jak czujesz się gdy przesadna duma 

nie pozwala Ci na przyznanie się do swojej nieomylności? Czy 

dostrzegasz różnicę? Od teraz praktykuj natychmiastową akceptację 

swojej niedoskonałości i nie wahaj się przeprosić drugiego człowieka gdy 

wyrządzisz mu przykrość swoim zachowaniem.

  ROZDZIAŁ 7 – czym jest stres i jak sobie z nim   
                                                                        radzić?

  
 Czym są stres i stresory?  

  
 Autorem sformułowania  „trud istnienia” jest Kazimierz Dąbrowski,

 twórca teorii dezintegracji pozytywnej. Głównym przesłaniem jego 

pięknych prac jest myśl, że nasze cierpienia, kłopoty, z którymi sobie nie 

radzimy, a nawet zaburzenia, świadczą o naszej głębokiej wrażliwości. Nie 

muszą prowadzić do degradacji, lecz do bolesnego wprawdzie, ale wartego 

wysiłku rozwoju osobistego. Warto zastosować tu zabawne stwierdzenie, 

że ponoć jedynie bakterie nie przeżywają dramatycznych wzlotów i 

upadków.

   Businessman żyjący pod ciągłą presją, z jednej strony swoich klientów, z 

drugiej – swoich podwładnych, pracownik kontroli lotów zdający sobie 

sprawę, że chwila roztargnienia może kosztować życie setek ludzi, 

lekkoatleta za wszelką cenę pragnący zwyciężyć w biegu i mąż bezsilnie 

obserwujący konanie chorej na raka żony – wszyscy oni cierpią z powodu 

stresu.

   Stres jest nieodłącznym składnikiem egzystencji każdego żywego 

organizmu. Stres jest sygnałem, że sytuacja wymaga przystosowania i , 

podnosząc poziom aktywacji organizmu, zapewnia wzbudzenie niezbędnej 

ku temu energii. Chcąc utrzymać się przy życiu, musimy bez przerwy 

dokonywać nowych przystosowań do stale zmieniających się warunków 

otoczenia. Przecież nawet podczas snu nasze narządy wewnętrzne ciężko 

pracują. Nie odpoczywa też nasz biedny mózg, szczególnie podczas snu. 

Zmęczone serce pompuje krew, płuca dokonują wymiany gazowej, 

żołądek trawi wczorajszą kolację......

   Bez względu na to, ile masz lat, jakie jest Twoje wykształcenie, na czym 

polega Twoja praca, czy jesteś samotny, czy też masz liczną rodzinę, życie 

zawsze postawi przed Tobą wymagania. Będziesz musiał wykonywać 

rozliczne zadania, wciąż od nowa przystosowywać się do zmieniających 

się warunków otoczenia.

   Zamiast unikać stresu, powinieneś nauczyć się, w jaki sposób można 

najskuteczniej sobie z nim radzić. Tylko taka droga ma sens, prawda?

  Poniżej przedstawię kilka wypróbowanych, skutecznych sposobów jak 

odreagować stres. 

   Oto jedna z technik relaksacji polegającej na wizualizacji.

  Połóż się proszę wygodnie. Układając się, zadbaj o każdą część Twojego 

ciała. Możesz to zrobić, wyobrażając sobie, że rozmawiasz z każdą częścią 

ciała i pytasz ją, czy jest jej w danej pozycji wygodnie, ciepło, 

komfortowo. Zapytaj, co możesz dla niej zrobić – co trzeba zmienić w 

ułożeniu Twego ciała i w otoczeniu. Poświęć czas i uwagę wszystkim 

obszarom ciała i nie pomijaj  żadnego z nich.

  Gdy uzyskasz zapewnienie o wygodzie i przyzwolenie na bezruch – 

zamknij oczy. Pamiętaj, żebyś bezruch odczuwał jako coś, co sam 

wybrałeś, jako pozytywną wartość, przyjemność, radość, ulgę, nie zaś jako 

przymus. Jeśli w bezruchu nie możesz pozbyć się uczucia ograniczenia, 

niepokoju, napięcia, pozwól, aby ta faza ćwiczenia potrwała dłużej. 

Poczekaj, aż uzyskasz stan, w którym poczujesz się lepiej i dasz sobie 

przyzwolenie na kontynuowanie tego doświadczenia.

  Czy już jest w porządku?

  Mam nadzieję, że po prostu w ogóle nie chce Ci się poruszać. O, jak 

dobrze....Twoje ciało w bezruchu przypomina bezwładny woreczek pełen 

ziarenek kaszy, które wcale nie mają ochoty na przesypywanie się. 

Wybierają teraz relaks. Pomyśl chwilę o pogłębieniu oddechu, wyciszeniu.

  Następnie wyobraź sobie cudowną kryształową wannę. Jest nieskazitelnie 

czysta i pełna wody zabarwionej na Twój ulubiony kolor. Ma przepiękny 

zapach i temperaturę przyjemną dla Twojej skóry. Wyobraź sobie, że 

dotykasz jej powierzchni opuszkami palców i to doznanie sprawia Ci 

wielką przyjemność. Masz ochotę na kąpiel, więc po chwili zanurzasz całe 

ciało w wodzie w najbardziej odpowiadający Ci sposób. Czujesz się 

dobrze, bezpiecznie.

   Pozwól sobie na parę chwil takiego wyobrażonego choćby lenistwa......

  Po paru minutach przywołaj wrażenie nieco chłodniejszej temperatury. 

Pooddychaj teraz, proszę, nieco głębiej. Poczujesz się bardziej rześki, 

pełen energii i radości. Gdy będziesz gotowy, przeciągnij się i otwórz oczy.

   Pamiętaj, żebyś nie robił tego gwałtownie. 

  Nie zapomnij wyrazić wdzięczności za pracę i poświęcony sobie czas. To 

cudownie, że potrafisz być dobry dla siebie.

(źródło Kurs psychologii ESKK lekcja 3 „o 

trudzie istnienia”)

  Zajmijmy się teraz sztuką medytacji. Na wstępie chciałbym obalić parę 

mitów na jej temat i przybliżyć Ci jakie zbawienne skutki ma jej 

praktykowanie w codziennym życiu. 

 Po pierwsze medytacja nie jest transem, hipnozą czy autohipnozą. 

Przeciwnie, medytacja jest świadomym działaniem. Podczas medytacji 

jesteś świadomy każdej chwili i tego co dzieje się dookoła. 

      Najważniejszą rzeczą o jakiej warto wspomnieć jest wytrwałość i 

regularność. Należy praktykować w miarę możliwości systematycznie. Nie 

oczekiwać zbyt wielu nieprawdopodobnych efektów z dnia na dzień, lecz 

cierpliwie kontynuować wybraną przez siebie drogę. Należy to jednak 

zawsze robić z pełną powagą i miłością do siebie i Boga. Nie jest to 

pierwsze lepsze ćwiczenie, ale coś, co ma nas przybliżyć do 

Rzeczywistości. Ale nie wpadajmy też od razu w przesadę, unikajmy 

poczucia zbyt wielkiej powagi i uroczystości oraz wrażenia, że bierzemy 

udział w jakimś specjalnym rytuale. Powinniśmy się czuć naturalnie i 

spontanicznie, ale z szacunkiem dla Celu (“We wszystkim musi być 

umiar" – Pitagoras).Ktoś,   kto decyduje się na praktykę medytacji, 

powinien unikać używek, szczególnie papierosów, wszelkich alkoholi i 

narkotyków. Używki powodują niekorzystne zmiany w systemie 

nerwowym, a to nie ułatwia, a wręcz przeciwnie, utrudnia praktykę. 

Najdosadniej argumentuje to L. Żądło: “Medytacja zbliża do Boga, a Bóg i 

smród wzajemnie się wykluczają".

Praktyka   medytacji   wywołuje   wiele   reakcji   naszego   organizmu 

fizycznego, a  poprzez  nie  następują też  zmiany  psychiczne  i  duchowe. 

Zmiany   te   zauważalne   są   tak   subiektywnie,   jak   i   przez   obiektywną 

aparaturę naukową. Niekiedy  są one drobne, ledwo zauważalne, innym 

razem bardzo mocno zaakcentowane. Nie są to jednak nigdy cuda, ale jak 

najbardziej rzeczy normalne.

Mówiąc   o   reakcjach   organizmu,   mam   na  myśli   reakcje  w  trakcie 

praktyki lub bezpośrednio po niej, jak również reakcje ujawniające się po 

pewnym czasie, jako trwałe zmiany.

Na początek omówię reakcje związane bezpośrednio z medytacją. 

Wymienione są one w przypadkowej kolejności. Nie oznacza to więc, że w 

takiej kolejności będą się pojawiać. Jedni odczują je słabiej, inni silniej, a 

jeszcze   inni   wcale.   Wszystko   zależy   od   indywidualnego   stanu 

psychofizycznego praktykującego. 

Do reakcji tych należą:

•

uspokojenie emocji i umysłu,

•

zlikwidowanie napięć mięśni,

•

wolniejsza cyrkulacja krwi i bicie serca,

•

równa i jednostajna praca gruczołów dokrewnych,

•

przypływ sił fizycznych i psychicznych,

•

drętwienie,   mrowienie   i   puchnięcie   nóg;   po   pewnym   czasie 

dolegliwość ta zanika,

•

drętwienie   i   mrowienie   w   rejonie   krzyżowo-lędźwiowym,   a 

szczególnie,   gdy   adept   ma   problemy   z   kręgosłupem   i 

utrzymaniem pionowej pozycji ciała; podobnie jest ze strefą karku 

i między łopatkami,

•

uczucie ciepła lub zimna,

•

rozjaśnienie umysłu,

•

zawroty głowy,

•

uzyskanie odpowiedzi na postawione pytania i problemy 

•

zmniejszenie częstotliwości oddechów i ich spowolnienie,

•

spontaniczne pojawianie się łez, śmiechu i innych emocji.

Niezależnie od reakcji bieżących medytacja powoduje różne trwale 

zmiany   i   przemiany   w   naszym   organizmie   fizycznym.   Należą   do   nich 

m. in. :

•

zmniejszenie napięcia mięśniowego,

•

uregulowanie przemiany materii,

•

spadek zużycia tlenu,

•

zmniejszenie częstotliwości oddechów,

•

zwiększenie długości oddechu,

•

zwiększenie łatwości oddychania,

•

zmniejszenie bezsenności,

•

unormowanie ciśnienia,

•

zwiększenie wydajności sercowo-naczyniowej,

•

zwolnienie akcji serca,

•

zwiększenie tolerancji na wysiłek fizyczny u sercowców,

•

unormowanie wagi ciała,

•

ograniczenie   palenia   tytoniu,   picia   alkoholu,   używania 

narkotyków,

•

zmniejszenie podatności na choroby psychosomatyczne,

•

unormowanie funkcjonowania całego organizmu.

Pamiętać   jednak   należy,   że   medytacja   nie   jest   uniwersalnym 

lekarstwem na wszystkie choroby. Jest tylko jedną z istniejących metod, 

którą warto połączyć z medycyną tradycyjną bądź współczesną. 

W psychice daje się zauważyć także wiele pozytywnych zmian, na 

przykład:

•

redukcja napięć stresowych,         

•

zwiększenie poziomu inteligencji,                

•

zmniejszenie uczucia niepokoju, strachu, lęku, agresji,

•

zwiększenie zdolności twórczych,

•

poprawa wydajności pracy i wydajności umysłowej,

•

rozwój osobowości,

•

zwiększenie moralnej odpowiedzialności,

•

uzyskanie idealnego zdrowia psychicznego,

•

zwiększenie koncentracji,

•

likwidacja negatywnych myśli z podświadomości,

•

nauka dyscypliny wewnętrznej,

•

zwiększenie akceptacji siebie,

•

poprawa pamięci,

•

zmiany w odbieraniu i przeżywaniu codziennego życia,

•

stały rozwój duchowy.

Zmiany   te  związane  są   przede  wszystkim  z  uspokojeniem  układu 

nerwowego.   Spokój   ten   pociąga   za   sobą   spokój   wszystkich   mięśni   i 

narządów   wewnętrznych   a   poprzez   kolejne   oddziaływania   wpływa   na 

umysł. Dobrze przygotowana i przeprowadzona medytacja nie powinna 

męczyć i powodować negatywnych stanów duchowych.

(źródło „medytacja – teoria i 

praktyka” Andrzej Bednarz)

     Medytacja to obserwacja, która oznacza jednoczesny udział.

Umysł składa się z serii wydarzeń a obserwator uczestniczy w tych 

zdarzeniach za każdym razem, kiedy spogląda w głąb. To, na co patrzysz, 

reaguje na proces obserwacji. Patrzysz na siebie, a to, co widzisz, zależy 

od tego, jak patrzysz. Tak więc proces medytacji jest niezwykle subtelny, a 

rezultat całkowicie zależy od stanu umysłu medytującego. Poniższe zasady 

mają wielkie znaczenie dla sukcesu w praktyce. Większość z nich już 

została uprzednio przedstawiona. Tutaj zbieramy je wszystkie jako zbiór 

zasad, których należy przestrzegać.

1.

Niczego nie oczekuj: po prostu siedź i obserwuj, co się dzieje. 
Potraktuj to jak eksperyment. Zainteresuj się aktywnie samym 
testem. Ale nie pozwól, by twoje oczekiwania względem rezultatów 
rozproszyły cię. Jeśli już o tym mowa, nie oczekuj jakichkolwiek 
wyników. Pozwól, by medytacja biegła własnym rytmem i torem.
Pozwól, by medytacja nauczyła cię tego, czego powinieneś się 
nauczyć. Świadomość medytacyjna dąży do postrzegania 
rzeczywistości dokładnie takiej, jaką ona jest.

Bez względu na to czy to jest zgodne z naszymi oczekiwaniami, czy 

nie, konieczne jest byśmy na chwilę porzucili wstępne założenia i 
wyobrażenia. Na jakiś czas musimy odłożyć nasze wyobrażenia, 

opinie i interpretacje na górną półkę. W przeciwnym przypadku będą 
nam one przeszkadzać.

2.

Nie napinaj się: nie przyspieszaj niczego, ani nie staraj się za 
bardzo. Medytacja nie jest agresywna. Nie można niczego 
gwałtownie robić na siłę. Działaj systematycznie i bez napięcia.

3.

Nie spiesz się: nie ma pośpiechu, działaj powoli. Należy usadowić 
się na poduszce i siedzieć jakby miało się cały dzień wolny. 
Wszystko co cenne, wymaga czasu. Cierpliwość, cierpliwość, 
cierpliwość.

4.

Niczego nie trzymaj się kurczowo i niczego nie odrzucaj: niech się 
dzieje, co się dzieje, przystosuj się do tego, cokolwiek by to było. 
Jeśli pojawią się pozytywne wyobrażenia, to dobrze. Jeśli pojawią się 
negatywne wyobrażenia, to też dobrze. Potraktuj je wszystkie równo 
i cokolwiek się zdarzy przyjmij to ze spokojem. Nie walcz z tym, 
czego doświadczasz, po prostu obserwuj to uważnie.

5.

Odpuść sobie: naucz się płynąc z nurtem zachodzących zmian. 
Rozluźnij się i zrelaksuj.

6.

Zaakceptuj wszystko, co się pojawi: zaakceptuj swoje uczucia, 
nawet te, których wolałbyś nie mieć. Zaakceptuj swoje 
doświadczenia, nawet te, których nienawidzisz.

Nie potępiaj się za to, że masz wady i słabości. Naucz się postrzegać 

wszystkie zjawiska zachodzące w twoim umyśle jako absolutnie 
naturalne i zrozumiałe. Spróbuj wyrobić w sobie nieustającą, 

bezstronną akceptację wobec wszystkiego

- czego doświadczasz.

7.

Bądź dla siebie łagodny: bądź dla siebie miły. Być może nie jesteś 
ideałem, ale jesteś wszystkim, z czym będziesz pracował. Proces 
stawania się tym, kim będziesz, zaczyna się od całkowitej 
samoakceptacji.

8.

Obserwuj siebie: kwestionuj wszystko. Niczego nie przesądzaj z 
góry. Nie wierz w coś tylko dlatego, że brzmi to mądrze i pobożnie, 
bo powiedział to ktoś, kto jest święty. Sam się przekonaj. To nie 
znaczy, że masz być cyniczny, zuchwały lub odnosić się do innych z 
lekceważeniem. To znaczy, że powinieneś opierać się na własnym 
doświadczeniu. Poddaj wszystkie stwierdzenia testowi własnych 
doświadczeń i pozwól, by rezultaty doprowadziły cię do prawdy. 
Medytacja wglądu rozwija się z wewnętrznej tęsknoty do tego, aby 
uświadomić sobie, co jest prawdziwe i uzyskać wgląd w prawdziwą 
strukturę egzystencji, który przyniesie wyzwolenie.

Całą praktyka opiera się na pragnieniu, żeby poznać prawdę. Bez 
niego praktyka jest powierzchowna.

9.

Potraktuj problemy jak wyzwania: potraktuj negatywne 
doświadczenia jak okazję, by się czegoś nauczyć i rozwinąć.

Nie uciekaj od nich, nie potępiaj siebie ani nie cierp w milczeniu. 
Masz problem? Świetnie. To woda na twój młyn. Ciesz się, zagłęb 

się w nim i badaj go.

10.

Nie rozmyślaj: nie musisz wszystkiego rozumieć. Dyskursywne 
myślenie nie uwolni cię z pułapki. W medytacji umysł oczyszcza się 
w naturalny sposób poprzez uważność, poprzez samą uwagę, bez 
słów. Nawyk roztrząsania problemów nie jest konieczny, by pozbyć 
się rzeczy, które cię zniewalają. Wszystko czego trzeba, to czysta, 
pozarozumowa percepcja czym są i jak działają. Samo to wystarczy, 
by się ich pozbyć. Pojęcia i rozumowanie są tylko zawadą. Nie myśl. 
Obserwuj.

11.

Nie zastanawiaj się nad kontrastami: ludzie są różni, lecz 
roztrząsanie tych różnic to niebezpieczna rzecz. Jeśli nie będziemy 
ostrożni, doprowadzi nas to wprost do egoizmu. Tok zwykłego 
ludzkiego rozumowania pełen jest chciwości, zazdrości i dumy. 
Mężczyzna, który widzi innego mężczyznę na ulicy, może 
natychmiast pomyśleć: “Wygląda lepiej ode mnie.” Od razu pojawia 
się zawiść lub wstyd.

Dziewczyna, która widzi inną dziewczynę może pomyśleć: “Jestem 
ładniejsza od niej.” Od razu pojawia się duma. Takie porównywanie 
to nawyk mentalny, który prowadzi bezpośrednio do takich czy 
innych, negatywnych odczuć: chciwości, zawiści, dumy, zazdrości i 
nienawiści.

To negatywny nawyk mentalny, lecz tak właśnie robimy cały czas. 
Porównujemy się z innymi, jeśli chodzi o: wygląd, sukces, 
osiągnięcia, bogactwo, stan posiadania, iloraz inteligencji, a 
wszystko to prowadzi do tego samego miejsca - wyobcowania, barier 
pomiędzy ludźmi, negatywnych uczuć.

Zadaniem medytującego jest pozbycie się tego negatywnego nawyku 
poprzez dokładne zbadanie go, a następnie zastąpienie go innym 
nawykiem.

Zamiast skupiać się na różnicach pomiędzy sobą a innymi, medytujący 
skupia się na podobieństwach. Ogniskuje swą uwagę na tych czynnikach, 
które są uniwersalne dla wszystkich żyjących istot, na rzeczach, które 
zbliżą go do innych. Dzięki temu, porównania, jeśli już w ogóle się 
pojawią, prowadzą raczej do poczucia wspólnoty, a nie do poczucia 
wyobcowania. Oddychanie to uniwersalny proces. Wszystkie kręgowce 
oddychają generalnie w ten sam sposób. Wszystkie żyjące istoty, w taki 
czy inny sposób, wymieniają gaz z otoczeniem. To jeden z powodów, dla 
których podczas medytacji koncentrujemy się właśnie na oddechu. Zaleca 
się, by medytujący badał proces własnego oddechu, co pozwoli mu na 
zrozumienie jego pierwotnego, odwiecznego związku z resztą życia. To 
nie znaczy, że przymykamy oczy na wszystkie różnice wokół nas. Różnice 
istnieją. Oznacza to po prostu, że przestajemy podkreślać różnice a 
zaczynamy akcentować elementy uniwersalne. Zalecana jest następująca 
procedura:

Kiedy medytujący spostrzeże jakikolwiek obiekt, nie powinien 
rozmyślać o nim w zwykły, egoistyczny sposób.

Powinien raczej obserwować proces percepcji sam w sobie. 

Powinien obserwować pojawiające się uczucia i będące ich skutkiem 
czynności umysłu. Powinien zaobserwować zmiany, które w wyniku tego 
zachodzą w jego świadomości. Obserwując te zjawiska, medytujący musi 
być świadom tego, że to co widzi, jest uniwersalne. To początkowe 

doznanie wywoła przyjemne, nieprzyjemne lub neutralne uczucia. To 

powszechne zjawisko. Podobnie jak w jego umyśle, zachodzi ono także w 
umysłach innych osób i powinien on wyraźnie sobie zdawać z tego 
sprawę. Na te odczucia może zareagować w różny sposób. Może 
odczuwać chciwość, pożądanie lub zazdrość. Może odczuwać lęk, 
niepokój, nudę lub martwić się. Takie reakcje są powszechne. Po prostu 
zauważa je i następnie uogólnia. Powinien zdawać sobie sprawę z tego, że 
takie reakcje są zwykłymi ludzkimi reakcjami i każdy może ich 
doświadczyć.

Na początku taki typ praktyki może wydawać się sztuczny i wymuszony, 
lecz jest nie mniej naturalny niż to, co robimy zazwyczaj. Jest po prostu 
nowy. W miarę jak będziemy praktykować, ten zwyczaj zastąpi zwykły 
nawyk egoistycznego porównywania, a na dłuższą metę okaże się on o 
wiele bardziej naturalny. Dzięki temu mamy w sobie dużo zrozumienia. 
Słabości i wady innych już nas nie denerwują. Zmierzamy w kierunku 
harmonii z całym życiem.

 

 

(źródło „medytacja – Vipassana w prostych słowach”  Henepola Guanaratana)

 

 

  Rozdział 8 – optymistycznie

     

Optymiści odznaczają się na ogół większą zdolnością zwalczania 

trudności i posiadaniem bardziej pomocnej sieci stosunków socjalnych 

niż osoby widzące świat na czarno, a to może chronić optymistów przed 

stresem i depresją.

Badania wykazały, że osoby patrzące z optymizmem w przyszłość 

odznaczają się na ogół lepszym zdrowiem psychicznym niż pesymiści. 

Naukowcy teoretyzują, że jedną z możliwych przyczyn tego jest fakt, iż 

optymiści częściej tworzą mocne więzy z innymi, co – jak stwierdzono – 

jest czynnikiem zwiększającym zdolność pokonywania stresów. 

Ponieważ optymistycznie nastawione osoby mogą być bardziej 

uzdolnione, jeśli chodzi o kontakty międzyludzkie i przyciągają inne 

osoby – mogą one łatwiej budować sieci powiązań socjalnych.

Obecne badania ustaliły dwie potencjalne przyczyny niższego poziomu 

stresu u optymistów: mocne przyjaźnie i świetne zdolności zwalczania 

trudności. I tak na przykład optymiści częściej stwierdzali, że czują, iż 

znają kogoś, kto mógłby im pomóc w przeprowadzce lub pożyczyłby 

samochód. Optymiści budowali bardziej pomocne sieci socjalne niż 

osoby nastawione bardziej pesymistycznie.

(źródło Journal of Personality and Social 

Psychology styczeń 2002)

    Współczesny rytm życia narzuca rzecz trudną do zaakceptowania - o 

każdej porze roku powinniśmy być jednakowo sprawni, wydajni, zaradni, 

energiczni i pełni zapału. Brak światła nadrabiamy żarówkami, brak 

witamin - suplementami, a zimowy chłód - ogrzewaniem. I w zasadzie to 

powinno nam wystarczyć, by funkcjonować na przedwiośniu tak samo 

dobrze jak w środku lata.

Na przekór

Dokucza nam nie tylko zmęczenie, ale także uczucie ciągłego 

rozdrażnienia. Nie mamy dość energii, by radzić sobie z codziennymi 

zajęciami, ani cierpliwości do pokonywania przeszkód. Do kompletnej 

rozpaczy może doprowadzić nas sprawa tej wagi co wypluta na dywan 

niemowlęca kaszka czy odgłosy awantury dobiegające z dziecinnego 

pokoju.

Wszystko dzieje się nie tak i zaczynamy się zastanawiać, czemu cała 

rodzina, bliscy oraz koledzy z pracy sprzysięgli się w jakimś ponurym 

spisku działania na przekór nam. Dziecko za wolno wchodzi po schodach. 

Mąż złośliwie wierci udarem dziury w ścianach. Pies plącze się pod 

nogami. Żona znów nie doprawiła obiadu. Spieszymy się na spotkanie, a 

tu autobus ucieka nam sprzed nosa, ochlapując błotem z góry na dół. Wiatr 

wieje w oczy. I wciąż jest tak przeraźliwie zimno.

Będzie lepiej!

  Warto sobie uzmysłowić pewną ważną rzecz: pogorszenie naszych relacji 

z całym otaczającym światem nie jest trwałą zmianą. To nieprawda, że nikt 

nas nie kocha i że niebo na zawsze pozostanie szare. To tylko gorszy czas.

      Pamiętaj w takich chwilach, że o tym, jak czuje się dusza, decyduje 

kondycja ciała. Duch nie może być ochoczy, kiedy ciało mdłe. Czy nam 

się to podoba, czy nie, jesteśmy istotami, których życiem steruje biologia i 

chemia. Choć brzmi to prozaicznie - twoje poczucie szczęścia, optymizm, 

zapał i radość życia zależą (między innymi, ale jednak!) od przemian 

hormonalnych. Gdy spada poziom hormonów odpowiedzialnych za 

pozytywne emocje, obniża się także nastrój.

    Całe szczęście, że taką sytuację można zmienić. Oto sprawdzone i 

skuteczne sposoby na lepszy humor i zastrzyk sił witalnych.

Znów chcę się żyć

Najlepiej byłoby się zmobilizować i... wprowadzić w czyn wszystkie nasze 

propozycje. Ale twoje samopoczucie poprawi się, gdy zrealizujesz choćby 

jeden z punktów programu.

Przyjmij pomoc bliskich

   Pierwszy punkt programu to gwałtowne hamowanie. Gdy czujesz się 

zmęczony, pozbawiony energii, gdy wszystko cię denerwuje lub przerasta 

postaraj się zatrzymać.

 Jeśli pracujesz zawodowo, weź chociaż dzień urlopu. Nawet w pracy 

nie jesteś niezastąpiony. Jeśli twoją pracą jest prowadzenie domu, zrób 

sobie krótkie wakacje od wszystkich czynności, których zaniechanie nie 

spowoduje końca świata. Pozwól spokojnie rosnąć górze prasowania i 

prania, przygotuj mało skomplikowany obiad (makaron z sosem 

pomidorowym? ryż z jabłkami? zupa z mrożonki?), odpuść sobie 

sprzątanie.

 Proś o pomoc. Pamiętaj tylko, że nikt z bliskich zapewne nie umie 

czytać w twoich myślach i zamiast czekać, aż ktoś z domowników 

nareszcie umyje wannę albo uruchomi odkurzacz, lepiej wprost 

poprosić o wykonanie konkretnej czynności. Naucz się też przyjmować 

pomoc - podziękuj, ale nie padaj z wdzięczności na kolana (każdy z 

domowników - nie tylko ty - ma obowiązek dbać o to, by żyło wam się 

dobrze); udziel konkretnych wskazówek, ale nie kręć nosem, że ktoś 

posprzątał, ugotował albo powiesił pranie po swojemu.

Gdy trochę odpoczniesz, skoncentruj się na tym, co daje najwięcej 

radości tobie i dzieciom. Może przypomnisz sobie ulubioną zabawę 

dzieciństwa i zdradzisz im jej sekret? Możecie czytać, podziwiać 

kolorowe szkiełka w kalejdoskopie, ale i rzucać w siebie poduszkami, 

łaskotać, śmiać się. Taka bliskość dodaje sił, odświeża emocje, łagodzi 

złość. A przytulanie, głaskanie, kontakt fizyczny sprzyja poczuciu 

bezpieczeństwa i spokoju. Nie tylko ty poczujesz się lepiej. Dzieci 

odzyskają uśmiechniętego rodzica, przestaną na chwilę marudzić i 

męczyć. Wszyscy będą zadowoleni.

Uwierz w moc miłości

 W codziennej gonitwie, zmęczeniu i znużeniu zapominamy o tym, 

bez czego tak naprawdę trudno żyć. O miłości.

 To przecież miłość sprawiła, że założyliście rodzinę, że 

zdecydowaliście się na dziecko, że pracujecie, by utrzymać dom, że 

rozwijacie się, by być dla siebie ciekawymi partnerami. To ona była siłą 

sprawczą.

Jak to się stało, że kiedyś patrzyliście sobie w oczy godzinami, a teraz 

za całą czułość starcza pospieszny pocałunek na dzień dobry? Owszem, 

są dzieci, praca, obowiązki, ale... Wspólnie spędzony wieczór, 

rozmowa, dotyk - obojgu wam dodadzą sił. Dobrze popatrzeć na siebie 

w ciepłym świetle świec, w zapachu perfum odnaleźć wspomnienie 

pierwszych randek, przytulić do kochanego ramienia i pomyśleć, że 

zimą, wiosną i latem jest obok ktoś bliski, dobry i czuły. Warto 

powiedzieć, że się kocha. Zakochani nie czują zmęczenia.

Nie daj się rutynie

  Trudno znaleźć większego wroga entuzjazmu niż codzienna monotonia.

   Spacer tymi samymi alejkami, zakupy w tym samym sklepie, droga do 

pracy w tych samych korkach ulicznych, zawsze te same kanapki na 

kolację, za oknem od miesięcy nagie drzewa i szare trawniki...

  Pomyśl, co możesz zmienić, by poczuć się lepiej. Możesz wybrać wariant 

domowy (poświęcić się pasji majsterkowania lub wyszywania), wyjściowy 

(zapisać się na kurs tańca), korespondencyjny (zacząć się uczyć języka 

obcego), ekskluzywny i wysmakowany (posiąść umiejętność 

przygotowywania sushi i podawania go znajomym z zachowaniem całego 

rytuału). Wybierz coś, co pozwoli ci się przenieść w inny, fascynujący 

świat wrażeń i doznań.

Szukaj ulgi w ruchu

  Jesteś przemęczony, masz ochotę zatopić się w miękkiej kanapie, 

przykryć kocykiem i nic nie robić? To nie poprawi twojego samopoczucia.

   Im dłużej nie ćwiczysz, tym mniej masz sił, tym szybciej się męczysz, 

tym bardziej boli cię kark, kręgosłup, stawy. Wysiłek fizyczny wzmacnia 

mięśnie, stymuluje odporność, podnosi poziom endorfin. Osoby regularnie 

uprawiające sporty mają w sobie więcej energii i radości życia, łatwiej 

radzą sobie z problemami i poczuciem bezsilności.

Chodzi o to, by się przemóc i zacząć ruszać. Bardzo dobrą formą 

mobilizacji jest miły, spokojny rodzinny dzień na basenie. Ruch w wodzie 

nie męczy, a zapewnia doskonały relaks. Wiele nowoczesnych parków 

wodnych ma w swej ofercie także łaźnię parową, jacuzzi, hydromasaże, a 

wszelkie zabiegi SPA  zapewniają wzmocnienie i przypływ energii.

 Jeśli nie lubisz pływać albo nie po drodze ci na basen, wybierz inną formę 

aktywności - rower, marsze, gry zespołowe, jogę albo siłownię. Pamiętaj 

tylko, by trening zawsze zaczynać od rozgrzewki, a kończyć na 

rozciąganiu i by ćwiczyć regularnie. 

Nie gaś (w sobie) światła

    Znasz na pewno termin "depresja sezonowa". W naszej szerokości 

geograficznej o nią nietrudno, choć nie każde obniżenie nastroju należy od 

razu podciągać pod termin "depresja".

   Niedobór światła wpływa na obniżenie poziomu serotoniny, hormonu 

odpowiedzialnego m. in. za równowagę emocjonalną. Staraj się więc łapać 

każdy promień słońca. W domu też nie oszczędzaj na świetle - choć 

sztuczne, jest jednak pewną namiastką słonecznego blasku. Jeśli 

rzeczywiście ciężko znosisz długie miesiące w mroku, możesz 

zafundować sobie doświetlanie specjalnymi lampami do fototerapii. W 

odzyskaniu energii pomaga także zwykłe solarium. Jeśli jednak 

zdecydujesz się na opalanie, rób to z umiarem.

Śpij mocno, nabieraj sił

   By dobrze funkcjonować, potrzebujesz snu. Osoba przewlekle 

niewyspana traci refleks i zdolność koncentracji, robi się drażliwa i mało 

odporna.

     Jeśli masz małe dziecko, dobrze znasz ten stan. Pamiętaj jednak, by 

przynajmniej raz na jakiś czas prosić kogoś bliskiego o pomoc i 

regenerować siły podczas mocnego, spokojnego snu. Jeżeli czujesz się 

bardzo zmęczony, śpij jak dziecko - jak twoje własne dziecko, nawet jeśli 

oznaczałoby to położenie się do łóżka tuż po dobranocce. Po dobrze 

przespanej nocy nabierzesz sił i z ochotą powitasz nowy dzień.

Zadbaj o swoją dietę

    Na to, jak się czujesz, wielki wpływ ma to, co jesz.

    Potrzebujesz sporej dawki witamin i minerałów oraz produktów, które 

wspomagają wydzielanie endorfin, zwanych ładnie, choć niezbyt 

precyzyjnie, hormonami szczęścia.

Sięgnij po pełnoziarniste pieczywo, gruboziarniste kasze, makaron razowy 

lub z pszenicy durum, muesli. Zawartość zdrowych węglowodanów w 

diecie poprawi gospodarkę hormonalną, ustabilizuje samopoczucie, doda 

sił i energii. Ograniczy także chęć na słodycze, których jedzenie poprawia 

humor na bardzo krótko. Jeśli masz wielką ochotę na czekoladę, sięgnij po 

gorzką, najlepiej zawierającą powyżej 80 proc. kakao. Ma dużo magnezu, 

który zachowuje w równowadze system nerwowy, poprawia nastrój, a 

jedzona z umiarem nie tuczy. Wyeliminuj ( a jeśli nie możesz , to 

zdecydowanie ogranicz ) ze swojego życia używki typu kawa, papierosy 

czy alkohol

  Postaraj się dostarczyć organizmowi jak najwięcej witamin.  Pamiętaj, by 

dostarczyć organizmowi zdrowej porcji białka w postaci chudego mięsa, 

tłustych morskich ryb (zawarte w nich kwasy tłuszczowe działają 

antydepresyjnie) albo produktów sojowych.

   Porzuć myśli o drastycznym odchudzaniu. Teraz potrzebujesz przede 

wszystkim zdrowego odżywiania i... miłego biesiadowania. Celebrowanie 

rodzinnych posiłków, przyjemność płynąca z jedzenia - to nie tylko uczta 

dla zmysłów, ale także metoda terapeutyczna.

Uśmiechaj się mimo wszystko

  Na koniec proponuję to, od czego właściwie trzeba było zacząć - 

uśmiechnij się!

   Wbrew sobie, wbrew pogodzie, wbrew niekorzystnym warunkom 

biometeorologicznym. Badania wykazują rzecz zabawną - jeśli zmusić 

mięśnie twarzy do - nawet całkiem nieszczerego - uśmiechu i zamrzeć w 

nim na parę chwil, w organizmie zaczyna wzrastać poziom hormonów 

odpowiedzialnych za dobry nastrój. Okazuje się, że twoje ciało ma w sobie 

więcej optymizmu, niż ci się może wydawać.

(źródło Gazeta.pl eDziecko tytuł „skąd czerpać 

energię i optymizm” Joanna Szulc)

  Ściąga cech charakteru i uczuć

   Podane poniżej wyrazy i ich synonimy mogą być wyrażane zarówno 
jako uczucie jak i cecha charakteru.

   Odzwierciedlają nasz stosunek do innych ludzi i otoczenia, ale i do nas 
samych.

   Motywują nas do wielu czynów, sprawiają, że zachowujemy się tak lub 
inaczej. Tłumaczymy nimi wiele naszych zachowań, część z nich z 
pewnością ma związek z naszym wychowaniem, jest wynikiem wzorców 
przekazywanych nam przez rodziców lub środowisko w jakim 
przebywamy.

AKCEPTUJĄCY

otwarty, wrażliwy, czuły, wyrozumiały, aprobujący, posłuszny, 

współczujący, tolerancyjny.

ATRAKCYJNY

cudowny, przystojny, piękny, śliczny, podziwiany, wspaniały, szałowy, 

sensacyjny, ponętny, pożądany, erotyczny, emocjonujący, dobrze ubrany, 

przyjemny, promieniujący, zachwycający, pociągający, słodki.

BEZBRONNY

słaby, bezradny, zagrożony, udręczony, czujący się niepewnie, 

zdenerwowany, niepewny, bezsilny, uzależniony, narażony, bez energii, nie 

chroniony.

BEZ ŻYCIA

drętwy, bez humoru, bez wyrazu, pozbawiony uczuć, niedostępny, zimny, 

wyizolowany, zobojętniały, zapomniany, nieczuły, bezduszny, apatyczny, 

pasywny, zgrzybiały, nie na czasie, starej daty, stary, leciwy, przestarzały, 

zmarnowany, ponury, opuszczony, bezbarwny, posępny.

BIERNY

słaby, bez energii, niewzruszony, zamknięty w sobie, statyczny, nieśmiały, 

wykazujący brak pewności siebie, apatyczny, obojętny, ospały, spokojny, 

cichy, pozbawiony agresji, bezczynny, bezwładny, ociężały, nieruchomy, 

bez ruchu, zgodny, uległy, posłuszny, potulny, łagodny, uśpiony, 

odrętwiały.

BOGATY

żyjący w dobrobycie, zamożny, odnoszący sukcesy, osiągający spełnienie, 

doskonały, opływający w dostatek, syty, spokojny, hojny, żyjący w 

przepychu.

CHCIANY

poważany, lubiany, kochany, mile widziany, pożądany, potrzebny, ceniony, 

wybrany, będący przedmiotem zazdrości, upragniony, wymarzony, 

wytęskniony.

CZUJĄCY SIĘ NIEPEWNIE

niekochany, zaniedbany, niechciany, niepożądany, bezbronny, niepewny, 

pozbawiony równowagi, nie czujący się bezpiecznie, niespokojny, pełen 

obaw, stremowany, wykazujący brak pewności siebie, zagrożony, 

chwiejny, pełen wątpliwości.

DOCENIAJĄCY COŚ 

szczęśliwy, mający szczęście, wdzięczny, zobowiązany, mający dług 

wdzięczności.

GNIEWNY

wściekły, urażony, złoszczący się, kipiący gniewem, wrogo usposobiony, 

pełen nienawiści, oburzony, zawzięty, wojowniczy, bojowo nastawiony, 

gwałtowny, rozzłoszczony, kłótliwy, zaniepokojony, srogi, 

niepochamowany, doprowadzony do pasji, ziejący złością, nieznośny, 

zrzędliwy, zdenerwowany, zirytowany, rozgniewany, urażony, pełen 

oburzenia, doprowadzony do wściekłości, rozdrażniony, nieprzyjazny, 

rozjuszony, płonący gniewem.

GORSZY OD INNYCH

nie potrafiący sprostać wymaganiom, godny pogardy, mierny, mający 

poczucie niższości, podrzędny, posiadający braki, pełen wad, 

nieodpowiedni, marny, zasługujący na pogardę, kiepski, budzący 

politowanie, ubogi, mizerny, posiadający skazę, niedoskonały, nędzny, w 

poślednim gatunku, lichy drugorzędny.

GWAŁTOWNY

porywczy, szalony, histeryczny, impulsywny, tracący panowanie nad sobą, 

popędliwy, pełen życia, pełen energii, nieokiełznany, niezależny, 

szaleńczy, niepohamowany, oszalały, wściekły, wyzwolony, rozwiązły, 

dający folgę uczuciom, rozpasany.

KOBIECA

piękna, potrzebna, wrażliwa, kochana, pożądana, zadbana, pociągająca, 

podniecająca, zmienna, delikatna, silna, urocza, pełna gracji, pełna intuicji, 

zaborcza, empatyczna, płodna, wytworna, łagodna, wychowująca.

KOCHANY

będący przedmiotem troski, kochający, przywiązany, podtrzymany na 

duchu, akceptowany, mający poczucie bezpieczeństwa, cieszący się 

zaufaniem, chciany, bezpieczny, chroniony, zakochany, będący 

przedmiotem czyjejś uwagi, upragniony, adorowany, szanowany, 

ukochany, miłowany, ceniony, wartościowy, czczony, uznany, uwielbiany, 

podziwiany, kochany do szaleństwa, ubóstwiany, doceniany, pożądany.

LEPSZY OD INNYCH

wspaniały, doskonały, mający przewagę, pewny siebie, faryzeuszowski, z 

poczuciem wyższości, dominujący, znakomity.

MANIPULOWANY

kierowany, wykorzystywany, zjednany przez kogoś, manewrowany, 

łatwowierny, wyzyskiwany, eksploatowany, żyłowany, sterowany, 

kontrolowany, działający po omacku, pozwalający kierować sobą, pod 

czyimś wpływem.

MĄDRY

wykształcony, znajdujący spełnienie, odczuwający spokój, opanowany, 

zrównoważony, harmonijny, bystry, spokojny, mający poczucie integracji, 

pełen życia, tworzący harmonijną całość, natchniony, doskonały, radosny, 

światły.

MĘSKI

waleczny, potrzebny, pełen życia, ochraniający, despotyczny, 

zdecydowany, przystojny, zdolny do czegoś, silny, muskularny, dzielny, 

odważny, władczy, potężny.

NIESPOKOJNY 

przejęty, stremowany, będący w napięciu, poruszony, strapiony, 

zaniepokojony, rozkojarzony, czujny, pełen obaw, zdenerwowany, 

zniecierpliwiony, niecierpliwy, zmartwiony, sfrustrowany, rozdrażniony, 

zafrasowany, jak na szpilkach, silnie zestresowany, drażliwy, strwożony, 

nerwowy, pobudliwy, bojaźliwy, płochliwy.

NIE ZAINTERESOWANY

obojętny, znudzony, nie zaangażowany, z rezerwą, chłodny, beznamiętny, 

neutralny, zblazowany, spokojny, opanowany, bezstronny, bez wiary w 

siebie, sztywny, wykazujący brak zainteresowania, odległy, powściągliwy, 

zamknięty w sobie.

OBCIĄŻONY KŁOPOTAMI

wytrzymały, pogodzony z losem, tolerancyjny, mający utrudniony ruch, 

mający kule u nogi, okpiony, zmartwiony, cierpiący, dotknięty 

nieszczęściem, skrzywdzony, boleśnie zraniony, przygnębiony, strapiony, 

zniechęcony, przytłoczony, skrępowany, zgnębiony, przeciążony, 

przeładowany, nadwyrężony, zdenerwowany, zrażony, zaniepokojony.

OBURZONY

odczuwający wstręt, uznający coś za niemoralne, żywiący odrazę, czujący 

obrzydzenie.

OPTYMISTYCZNY

przyjazny, towarzyski, entuzjastyczny, pełen nadziei, pozytywny, 

potwierdzający, pewny siebie, obiecujący, pełen ochoty.

OPUSZCZONY

niechciany, niekochany, odrzucony, porzucony, zignorowany, rozłączony, 

niepotrzebny, niepożądany, niemile widziany, odepchnięty, zdeprawowany, 

osamotniony, zapomniany, poza nawiasem, wykluczony, pominięty, 

nieuznawany, będący w kłopotach, pozostawiony samemu sobie, 

odtrącony.

OSAMOTNIONY

wyizolowany, odcięty, porzucony, wykluczony z towarzystwa, 

opuszczony, sam jeden, samotny, wyobcowany, oderwany, oddalony, 

odosobniony, zapomniany, oddzielony, odseparowany, niepożądany.

PEŁEN ŻYCIA

żywy, pełen werwy, pobudzony do działania, kipiący życiem, pełen 

optymizmu, pełen animuszu, rzutki, dynamiczny, porywający, silny, pełen 

wigoru, pełen energii, rozradowany, przedsiębiorczy, podniecony.

PEWNY SIEBIE

potrafiący sprostać wymaganiom, kompetentny, wyniosły, zdolny do 

czegoś, rozważny, nie mający wątpliwości, bezczelny, zarozumiały, 

przeświadczony o swojej racji, zadufany, optymistyczny, pełen nadziei, 

ochoczy, stanowczy, agresywny, przedsiębiorczy, natarczywy, energiczny.

PIĘKNY

atrakcyjny, przystojny, przepiękny, świetny, zachwycający, dobry, 

wspaniały, kapitalny, cudowny, ponętny, urodziwy, śliczny, słodki.

PODEKSCYTOWANY

podniecony, pełen entuzjazmu, uniesiony radością, pełen zachwytu, 

pobudzony do działania, przejęty, ożywiony, pełen życia, uradowany, 

rozemocjonowany, wybuchowy, witalny, tryskający energią, rozochocony, 

szczęśliwy, pobudliwy, w euforii, pełen animuszu, odurzony, 

rozentuzjazmowany, niespokojny, rozjuszony, oszalały, namiętny, 

rozogniony, rozgorączkowany, zaniepokojony, podminowany, 

zelektryzowany, dynamiczny, rozsierdzony, pełen werwy, poruszony.

PODZIWIANY

szanowany, ważny, poważany, czczony, doceniony, honorowany, 

chwalony, wysoko ceniony, uznany, lubiany, wprawiający w zachwyt, 

adorowany, uwielbiany, znamienity, ubóstwiany, bezcenny.

POKONANY 

zniechęcony, zawiedziony, słaby, zdesperowany, zmarnowany, 

zrezygnowany, uległy, przytłoczony, pobity, przybity, zdruzgotany, 

zdeprymowany, zdezorientowany, smutny, sflaczały, zmorzony, zdławiony, 

oszołomiony, osłabiony, zwyciężony, rozgromiony, strapiony, 

przygnębiony, obezwładniony, ujarzmiony, poskromiony, osaczony, 

przegrany, wyprowadzony w pole, przechytrzony.

POTRZEBNY 

pożądany, kochany, będący przedmiotem czyjejś troski, niezbędny, 

konieczny, godny zaufania.

POWIERZCHOWNY

płytki, prymitywny, wykazujący ignorancję, ograniczony, nic nie znaczący, 

bez wyrazu, obłudny, nieszczery, pusty, próżny.

POZBAWIONY UCZUĆ

nie troszczący się, nielubiany, niekochany, drętwy, bez życia, zagubiony, 

zdezorientowany, bez serca, z dystansem, zimny, beznamiętny, posępny, 

flegmatyczny, zamknięty w sobie, stoik, niewzruszony, nie przejawiający 

uczuć, nieporuszony, nieczuły, gruboskórny, brutalny, bezlitosny, 

zatwardziały, podły, złośliwy, nie okazujący współczucia.

POZYTYWNY

przekonany o swojej racji, mający rację, aktywny, stanowczy, otwarty, 

odpowiedzialny, twierdzący, optymistyczny, zuchwały, pewny siebie, 

przeświadczony o czymś, tryskający energią, pogodny, wesoły, pomocny, 

twórczy, korzystny, owocny, przynoszący dobre wyniki, pożyteczny, wart 

zachodu, stanowczy, przeświadczony o czymś, jednoznaczny, jasny, 

usankcjonowany, asertywny, prawdziwy, autentyczny.

PRZESTRASZONY

przerażony, pełen obaw, wylękniony, ostrożny, panicznie bojący się, 

bojaźliwy, zagrożony, pesymistyczny, obawiający się niewiadomego, 

zmrożony, wystraszony, niespokojny, skonsternowany, lękliwy, 

zaniepokojony, zdenerwowany, paranoiczny, zmartwiony, onieśmielony, 

spłoszony, sterroryzowany, ulegający panice, wstrząśnięty, zatrwożony, 

zaskoczony.

PRZYTŁUMIONY

zablokowany, zdławiony, powściągnięty, zgnieciony, stłamszony, 

obezwładniony, zmiażdżony, pokonany, przytłoczony, zduszony, 

przyduszony, uciśniony, zatamowany, uspokojony, stłumiony, na 

cenzurowanym, mający zahamowania, powstrzymany, wyciszony, 

okiełznany, ujarzmiony.

ROMANTYCZNY

sentymentalny, zadumany, czuły, zakochany, kochający, intymny, tkliwy, 

troskliwy, przywiązany, rozmiłowany, zaślepiony.

ROZCZAROWANY

zdradzony, zniechęcony, pozbawiony iluzji, pozbawiony złudzeń, 

niezadowolony, zawiedziony, nieukontentowany.

SEKSOWNY

zmysłowy, pociągający, lubieżny, uwodzący, nęcący, oddany rozkoszom, 

erotyczny, pożądliwy, podniecający, atrakcyjny, pobudzający, namiętny, 

kuszący, gorący, zakochany, rozpalony.

SERDECZNY

zapraszający, przyjazny, gościnny, ciepły, uprzejmy, sympatyczny, 

przystępny, bliski, towarzyski, łaskawy, miły, przyjemny, pogodny, dobrze 

wychowany, grzeczny, przyzwoity.

SFRUSTROWANY 

schwytany w pułapkę, przyparty do muru, osaczony, na cenzurowanym, 

zdołowany, zniechęcony, powstrzymany, niezadowolony, rozdrażniony, 

rozzłoszczony, wkurzony, nabity w butelkę, rozczarowany, zawiedziony, 

pokonany, zniweczony, zdenerwowany, skrępowany, zatrzymany, spętany, 

przygaszony, pohamowany, spowolniony, zdławiony.

SMUTNY 

przygnębiony, zdeprymowany, skłonny do płaczu, zasmucony, ze 

"złamanym sercem", ponury, posępny, zgorzkniały, pogrążony w smutku, 

zasępiony, przybity, zrozpaczony, melancholijny, zgaszony, zmartwiony.

SPOKOJNY

pojednawczy, zadowolony, pokojowy, stateczny, usatysfakcjonowany, 

niezachwiany, pogodny, cichy, bezpieczny, stały, obiektywny, silny, 

zrównoważony, łagodny, opanowany, uspokojony, uśmierzony, uciszony, 

złagodzony, zjednany, ukojony, flegmatyczny, bierny, obojętny, skupiony, 

poważny, delikatny, refleksyjny, rozważny, odprężony, kojący, 

ustatkowany, milczący, niewzruszony, niezmącony.

STAWIAJĄCY OPÓR

zawzięty, bojowy, walczący, nieugięty, przeciwstawiający się, 

powściągnięty, poskromiony, przeciw czemuś, zatwardziały, 

przystopowany, powstrzymujący,pohamowujący, w silnej opozycji, 

utrzymany w ryzach, okiełznany, sprzeciwiający się, buntowniczy, 

zniewolony.

SZANOWANY

lubiany, kochany, poważany, ceniony, uznawany, wysłuchiwany, znany, 

rozpoznawany, zauważany, akceptowany.

SZCZERY

nie udający, uczciwy, autentyczny, prawdziwy, płynący z głębi serca, 

otwarty.

SZCZĘŚLIWY

uradowany, radosny, pełen triumfu, zachwycony, oczarowany, tryskający 

radością, nie posiadający się z radości, ekstatyczny, odurzony, szalejący z 

radości, ukontentowany, przejęty, rozradowany, przyprawiony o zawrót 

głowy, wesoły, ujmujący, życzliwy, mający szczęście, rozanielony, 

uniesiony radością, w euforii, podekscytowany, pełen animuszu, 

ożywiony, tryskający energią.

UFNY

akceptujący, kochający, darzący zaufaniem, serdeczny, bliski, bezpieczny, 

łatwowierny, wierzący.

URADOWANY

zachwycony, oczarowany, ubawiony, urzeczony, podniecony, zdumiony, w 

cudownym nastroju, raźny, pełen życia, usatysfakcjonowany, pogodny, 

pełen zachwytu, upojony szczęściem, nie posiadający się z radości, 

przejęty, ucieszony, zadowolony, ukontentowany.

UZDOLNIONY

utalentowany, dążący do celu, odnoszący dobre wyniki, inteligentny, 

rozważny, genialny, odnoszący sukcesy, zdolny, twórczy, zręczny, 

litościwy, tolerancyjny, uprzejmy, współczujący, troskliwy.

WINNY

zasmucony, pogrążony w żalu, zobowiązany, zmartwiony, zawstydzony, 

potępiony.

WOLNY

beztroski jak dziecko, pełen ekspresji, nie skrępowany, wolny jak ptak, bez 

zahamowań, niefrasobliwy, oswobodzony, wyemancypowany, zwolniony z 

uwięzi, uwolniony z więzów, oczyszczony z zarzutów, zrehabilitowany, 

obroniony, niezależny, niezaangażowany, neutralny, nie związany, 

bezgraniczny, nie podlegający kontroli.

WRAŻLIWY

czuły, otwarty, akceptujący, udzielający schronienia, wyrozumiały, 

uprzejmy, sympatyczny, życzliwy, łagodny, cierpliwy, zgodny, 

tolerancyjny.

WROGO USPOSOBIONY

zły, urażony, wściekły, zadający rany, niebezpieczny, szorstki, 

zastraszający, krzywdzący, sarkastyczny, zjadliwy, złośliwy, dokuczliwy, 

walczący.

WSPIERANY

podtrzymywany na duchu, zachęcony, rozumiany, uznawany, przekonany 

do czegoś, doznający pociechy, napełniony otuchą, pocieszany, 

pokrzepiany, podnoszony na duchu, mający poparcie, wzmocniony, 

zasilony.

WSPÓŁCZUJĄCY

litościwy, empatyczny, taktowny, troskliwy, wyrozumiały.

WYCZULONY 

czuły, wrażliwy, delikatny, przeczulony, nadwrażliwy, troskliwy, 

niespokojny, uprzedzająco grzeczny, pełen intuicji, przewrażliwiony, 

drażliwy, rozdrażniony, wyczulony, spostrzegawczy, bystry, przenikliwy.

WZMOCNIONY

odnowiony, ożywiony, odrodzony, zregenerowany, odmłodzony, 

odświeżony.

ZADOWOLONY 

uradowany, szczęśliwy, uwieńczony powodzeniem, osiągający spełnienie, 

w siódmym niebie, pełen nadziei, przepełniony optymizmem, 

zaspokojony,usatysfakcjonowany, syty, ukojony, podniesiony na duchu, 

ukontentowany, rozpieszczony.

ZAINSPIROWANY

pod wrażeniem, podniesiony na duchu, zachwycony, oświecony, 

znajdujący spełnienie, ożywiony, zmotywowany, witalny, oczarowany, 

zachęcony, pobudzony, natchniony, zdopingowany, namówiony, 

podekscytowany, rozogniony, zelektryzowany, podżegany, popędzony, 

sprowokowany, przynaglony.

ZAINTERESOWANY

podniecony, zafascynowany, zaciekawiony, zaangażowany, pełen 

entuzjazmu, zachwycony, zafrapowany, zaabsorbowany, pochłonięty, 

rozbawiony, pobudzony, oczarowany, podekscytowany, zaintrygowany, 

skuszony, poruszony, znęcony.

ZAKŁOPOTANY

zmieszany, zmarnowany, przygnębiony, dotknięty, nierozważny, 

oszołomiony, nie mający najmniejszego pojęcia, wprowadzony w błąd, 

bez czucia, targany sprzecznymi uczuciami, zdezorientowany, bezładny, 

zaślepiony, nie wyraźny, niejasny, zażenowany, zbity z tropu, uwikłany, 

przestraszony, zamroczony, roztargniony, zafrasowany.

ZANIEPOKOJONY 

troszczący się, zainteresowany, uważny, współczujący, pełen zrozumienia, 

zatroskany, uwikłany, zaangażowany, poświęcony, przestraszony, 

skonsternowany, niespokojny, lękliwy, bojaźliwy, wylękniony, 

zdenerwowany, paranoiczny, wstrząśnięty, przejęty, zmartwiony, strapiony.

ZASKOCZONY

zdumiony, zdziwiony, oszołomiony, zirytowany, niespokojny, zbity z 

pantałyku, skonsternowany, zbity z tropu, przestraszony, skonfundowany, 

zaślepiony, wprawiony w osłupienie, zszokowany.

ZAZDROSNY 

zawistny, pożądający, zzieleniały z zazdrości, czujący się niepewnie, 

urażony, pożądliwy, podejrzliwy, zgorzkniały.

ZAŻENOWANY

upokorzony, skonfundowany, zawstydzony, skonsternowany, zmieszany, 

skrzywdzony, zdeprecjonowany, zbezczeszczony, zdegradowany, nie 

aprobowany, speszony, zmartwiony, poniżony.

ZDENERWOWANY

zmartwiony, zakłopotany, niespokojny, poruszony, wstrząśnięty, przejęty, 

oszalały, rozemocjonowany, rozhisteryzowany, rozdrażniony, wytrącony z 

równowagi, zaniepokojony, wzburzony, podniecony, wkurzony, 

zirytowany, strapiony, zadręczony, zaaferowany, zatroskany, afektowany, 

sfrustrowany, onieśmielony, wzruszony, tracący głowę, rozjątrzony, 

rozdygotany, dręczący się, znękany, rozzłoszczony, zbulwersowany, 

gniewny, doprowadzony do pasji.

ZDOŁOWANY

przepracowany, przymuszony, pod presją, przemęczony, obciążony, 

zniewolony, na cenzurowanym, pokonany, upokorzony, skrytykowany, 

potępiony, oskarżony, obwiniony, zbesztany, zhańbiony, nie doceniony, 

przygnębiony, sprofanowany, sflaczały, zdegradowany, poniżony, nie 

aprobowany, traktowany pogardliwie, lekceważony, zażenowany.

ZIMNY

stroniący od innych, trzymający się na uboczu, zdystansowany, 

gruboskórny, obojętny, z rezerwą, oziębły, nie troszczący się, wykazujący 

brak zainteresowania, nie kochający, bez życia, lodowaty, niezdolny do 

wyrażania uczuć, beznamiętny, stłumiony, powściągliwy, małomówny, bez 

emocji, nieczuły, niewzruszony.

Z KIEPSKIM SAMOPOCZUCIEM

zaniepokojony, zniecierpliwiony, skrępowany, rozdrażniony, niespokojny, 

przygnębiony, przybity, przewrażliwiony, napięty, zirytowany, 

zmartwiony, strapiony.

ZŁY

nieposłuszny, bezwartościowy, gorszy od innych, straszny, odrażający, 

niesympatyczny, niemoralny, niepokojący, gruboskórny, nędzny, 

nieokrzesany, szkodliwy, zepsuty, zgniły, zgorzkniały, pełen wad, nie 

potrafiący sprostać wymaganiom, skorumpowany, niechętny, złośliwy, 

groźny, nieprzyjemny, oszukańczy, niegodziwy, makiawelski, podły, 

nikczemny.

ZMARTWIONY

zaniepokojony, zirytowany, zakłopotany, okpiony, obciążony kłopotami, 

niespokojny, cierpiący, zdenerwowany, onieśmielony, zgnębiony, 

wytrącony z równowagi, zadręczony, zrażony, strapiony, dotknięty 

nieszczęściem, wstrząśnięty, znękany, zestresowany, rozjątrzony, 

rozgniewany, skonany, rozwścieczony, rozzłoszczony, rozeźlony, 

wzburzony, rozgorączkowany, udręczony.

ZMĘCZONY

znużony, wyczerpany, zniechęcony, ospały, letargiczny, senny, 

przytępiony, przemęczony, strudzony, wypalony, zmordowany, utrudzony, 

wycieńczony.

ZNUDZONY

wykazujący brak zainteresowania, znużony, odrętwiały, oderwany.

ZRANIONY 

wytrącony z równowagi, skrzywdzony, zbolały, smutny, poszkodowany, 

odrzucony, zraniony, potłuczony, okaleczony, poszarpany, przygnębiony, 

zmarnowany, obrzucony obelgami, oszpecony, zniszczony, zrozpaczony, 

cierpiący męczarnie, obolały.

ZRELAKSOWANY

przyjemny, ciepły, pojednawczy, zgodny, łagodny, zadowolony, spokojny, 

wygodny, przytulny, mający poczucie bezpieczeństwa, doznający uczucia 

błogości.

ZSZOKOWANY

sparaliżowany, wstrząśnięty, oszołomiony, bez życia, porażony, zmrożony, 

zestresowany, zaniepokojony, zaskoczony, odurzony, zdumiony, 

zdeterminowany, poruszony, wytrącony z równowagi, skonsternowany, 

zachwiany, przestraszony, zdezorientowany, wprawiony w osłupienie, 

zaszokowany, obrażony, znieważony, przytłoczony, przerażony, 

onieśmielony, osłupiały, ulegający panice, wylękniony, zatrwożony, 

zastraszony.

ZWYCIĘSKI

triumfujący, odnoszący sukcesy.